Bijlage IV - Reactie advies Funderingstafel

Reactie advies Funderingstafel

Veenweidegebied Fryslân Oktober 2022

Provinsje Fryslân Wetterskip Fryslân Fryske Feangreidegemeenten

Voorwoord Geachte lezer, Op 13 juli 2022 heeft de Friese Funderingstafel haar advies

We verwachten zo te kunnen werken vanuit een gezamen-

gepresenteerd. De Funderingstafel gaf daarmee invulling

lijk doel om in de besluitvorming, maar ook tijdens de

aan de vraag van Provinciale Staten van Friesland een

uitvoering, zo veel mogelijk als overheden en gedupeerden

advies uit te brengen over de aanpak van de funderingspro-

gezamenlijk op te trekken. Al naar gelang ontwikkelingen

blematiek in het Friese veenweidegebied. Dit vanuit haar

zullen we hier mogelijk ook als Friese overheden een

eigen ervaringen, overtuigingen, kennis en kunde.

nadrukkelijker en indringender beroep moeten doen op de landelijke overheid om zo nodig verdere problemen het

Al eerder hadden wij als gezamenlijke Friese overheden

hoofd te bieden.

binnen het veenweidegebied de ontwerp-Funderingsaanpak Veenweidegebied Friesland gepresenteerd. Een aanpak om

Douwe Hoogland, gedeputeerde provincie Fryslân

woningeigenaren met funderingsschade te helpen. Helaas kon in de ontwerp-aanpak het advies van de Funderingstafel

Frank Jorna, dagelijks bestuurder Wetterskip Fryslân

nog niet meegenomen worden. Wel vonden wij het gezien de urgentie rond de funderingsproblematiek gewenst om al

Luciënne Boelsma, wethouder namens de zeven

voor de zomerperiode van 2022 een ontwerp-aanpak ter

veenweidegemeenten

inzage te leggen. Zo wordt het mogelijk om eind 2022/begin 2023 tot een definitieve besluitvorming te komen en aanvullende maatregelen beschikbaar te krijgen. Wij hechten veel waarde aan het advies van de tafel en zien het advies van de Funderingstafel als een essentiële en gewenste aanvulling op de discussie rond de aanpak. We geven het advies daarom binnen de besluitvorming van de aanpak een bijzondere status. Met een aparte reactie reageren wij op de adviezen van de Funderingstafel. Per advies geven we een reactie en leggen we uit of en op welke wijze dit tot aanpassingen in de eindversie van de Funderingsaanpak heeft geleid. Wij denken daarmee ook recht te doen aan het vele werk dat de leden van de Funderingstafel hebben verzet. Hiervoor namens de drie Friese overheden dan ook op deze plek nog een groot woord van dank. Hoewel het advies van de Funderingstafel voor ons zwaar weegt, zien wij als Friese overheden ook beperkingen om aan alle adviezen van de Funderingstafel tegemoet te komen. Voor ons is het essentieel dat we met de nu voorliggende Funderingsaanpak belangrijke stappen zetten om tot een impactvolle aanpak te komen. Waarbij we woningeigenaren hulp geven om meer grip te krijgen op de funderingsproblemen die men heeft vastgesteld of mogelijk verwacht te krijgen.

2

1. Advies over het Friese funderingsloket In uw eerste advies gaat u in op het functioneren van het

•

Het funderingsloket heeft inzicht in de funderingspro-

upgraden daarvan.

•

Het funderingsloket kan bij gemeenten en andere

Advies Funderingstafel

•

Het funderingsloket heeft mandaat om urgente

huidige funderingsloket en adviseert u over het verbeteren/

blematiek en houdt dit over het hele gebied digitaal bij. overheden relevante informatie inwinnen.

U start met een analyse van het functioneren van het

gevallen met voorrang te behandelen. Op deze manier

huidige funderingsloket, dat in 2020 is opengesteld. U gaat

kan erger voorkomen worden. Deze gevallen moeten

in op het gemis van persoonlijk contact met professionals

zonder te veel regels en tussentijdse besluiten gehol-

van dit loket en de beperkte slagkracht ervan. Het loket is

pen kunnen worden.

beperkt in haar mogelijkheden: vaak kan het loket niet veel anders doen dan het registreren van een melding en

Tenslotte adviseert u één loket voor funderingsschade, dat

adviseren over mogelijk te volgen stappen. Omdat er in

losstaat van andere loketten, bijvoorbeeld over duurzaam

Fryslân geen (financiële) regelingen zijn voor funderingson-

bouwen. Het loket richt zich alleen op de funderingsproble-

derzoeken of het herstel van funderingen kan het loket

matiek in veenweidegebieden. Schadeafhandeling als

hierin weinig betekenen. Verder geeft u aan dat er klachten

gevolg van zout- en gaswinning maakt geen onderdeel uit

zijn over de bereikbaarheid van het loket.

van het loket.

Op basis van de ervaringen met het huidige funderingsloket

Reactie

adviseert u een aantal verbeteringen. U heeft zich hierbij

Wij delen uw analyse over het functioneren van het huidige

laten inspireren door de gemeente Schiedam, die sinds 2004

funderingsloket. Dit loket functioneert binnen de kaders die

een funderingsloket heeft. U adviseert om te komen tot een

hiervoor zijn meegegeven, maar moet in veel opzichten

allround funderingsloket waarin persoonlijk contact met één

worden verbeterd. Het aantal meldingen en vragen dat het

professional, als vast aanspreekpunt, de standaard is. Deze

huidige funderingsloket ontvangt ligt laag. Tot het eerste

professional moet kunnen adviseren over funderingsproble-

kwartaal van 2022 ontving het loket in totaal 55 meldin-

matiek in de breedste zin: van funderingsproblematiek tot

gen/vragen. Dit aantal staat in schril contrast met de

aan herstel en preventie.

ingeschatte omvang van de problematiek. Verder wordt woningeigenaren onvoldoende perspectief geboden: het

U geeft verder een aantal belangrijke handvatten mee voor

loket kan niet veel meer doen dan de melding registreren

het te ontwikkelen funderingsloket:

en in algemene zin enkele adviezen geven. Ook de bereik-

•

De professional van het funderingsloket brengt indien

baarheid en het persoonlijke karakter van het huidige loket

gewenst een bezoek aan de melder om de ernst van de

zijn onvoldoende.

situatie te beoordelen en om te kijken of er een relatie •

•

bestaat met funderingsproblematiek.

In de ontwerp-Funderingsaanpak wordt daarom ook ingezet

De professional van het funderingsloket ontzorgt

op een funderingsloket 2.0. Dit moet een loket worden

inwoners als het gaat om het (laten) uitvoeren van

waarin capaciteit wordt vergroot, de toegankelijkheid van

funderingsonderzoek, monitoring van grondwater of

het loket wordt verbeterd en de communicatie wordt

verzakking, het opstellen van een herstelplan inclusief

geïntensiveerd. Ook binnen de ontwerp-Funderingsaanpak

relevante juridische, financiële en vergunning techni-

wordt ingezet op een publieksvriendelijke aanpak met een

sche aspecten. Inwoners worden bij al deze zaken

funderingsloket 2.0. Eigenaren die dat willen, moeten op

geholpen.

locatie of op het gemeentehuis in gesprek kunnen gaan met

De professional van het funderingsloket weet emotio-

een medewerker van het loket.

nele schade tijdig te signaleren en is verbindende factor tussen woningeigenaar en bijvoorbeeld het

Tijdens de uitvoering zal in nauwe afstemming met

sociaal wijkteam. Daarnaast biedt de professional een

stakeholders worden gekeken welke precieze contactvor-

luisterend oor aan inwoners zodat zij de ruimte voelen

men gewenst zijn. In de ontwerp-aanpak is al een aantal

om hun verhaal te doen.

concrete vormen opgenomen die tot de mogelijkheden

3

behoren. Dit zijn bijvoorbeeld keukentafelgesprekken of

Het funderingsloket 2.0 is een losstaand loket en focust zich

afspraken op een gemeentehuis dichtbij. Persoonlijk en

enkel op advisering rondom het thema funderingsproblema-

laagdrempelig contact zal hoe dan ook de standaard zijn.

tiek. In het onderstaand overzicht worden de belangrijkste nieuwe elementen van het funderingsloket 2.0 nogmaals

In de ontwerp-Funderingsaanpak wordt een funderingsloket

uiteengezet.

2.0 voorgesteld dat voldoet aan de kaders en handvatten die u in uw advies heeft opgesteld. De professionals van het

Doorwerking binnen Funderingsaanpak

funderingsloket 2.0 hebben kennis van zaken en nemen de

Het funderingsloket 2.0 dat in de ontwerp-Funderingsaan-

tijd om woningeigenaren persoonlijk en uitgebreid te

pak wordt gepresenteerd sluit onzes inziens naadloos aan

adviseren en te begeleiden op het gebied van techniek,

op de waardevolle kaders die u hierover meegeeft in uw

financiën en procedures. Op basis van de vraag van de

advies. Uw oproep voor een funderingsloket met een

woningeigenaar kan dit advies gaan over funderingsschade

‘menselijk karakter’ ondersteunen wij ten volle en is ook in

in de breedste zin: van funderingsproblematiek tot herstel-

lijn met het loket dat in de ontwerp-Funderingsaanpak is

en preventieve maatregelen.

opgenomen. In de eindversie van de Funderingsaanpak brengen we het laagdrempelige en persoonlijke karakter

Via een applicatie, de Funderingsviewer, gaan we woningei-

van het loket nog beter naar voren. Hiertoe voeren we

genaren aanvullend inzicht bieden in mogelijke risico’s voor

enkele tekstuele wijzigingen door.

hun funderingen. We registreren meldingen op één centraal punt en maken het makkelijk voor alle overheden (provincie, waterschap en gemeenten) om data uit te wisselen. We houden hierbij uiteraard rekening met privacy- en informatieveiligheidsaspecten. Verder is er een communicatiebudget opgenomen om het funderingsloket 2.0 onder de aandacht te brengen bij woningeigenaren. In het communicatieplan, onderdeel van de ontwerp-Funderingsaanpak, wordt hier nader op ingegaan. Huidige funderingsloket

Funderingsloket 2.0

Matige online vindbaarheid en website die

Eigen website met specifieke aandacht voor online vindbaarheid (oftewel

onder een andere overheidswebsite hangt.

SEO).

Website in het Nederlands met (te) weinig

Website in het Nederlands en Fries met meer relevante, begrijpelijke en

inhoudelijke informatie over funderingsproble-

actuele informatie over de funderingsproblematiek, waaronder specifieke

matiek.

informatie over preventie.

Geen (gerichte) communicatie over funde-

Strategisch communicatieplan, communicatiebudget en communicatie-

ringsloket.

medewerker om funderingsloket en nut daarvan beter onder de aandacht te brengen bij woningeigenaren.

Afhandeling meldingen/vragen via e-mail of

Afhandeling van meldingen aan de keukentafel, tijdens funderingsspreek-

telefonisch.

uur of op gemeentehuis dichtbij. Afhandeling per e-mail of telefonisch blijft mogelijk indien gewenst.

Geen kennisborging en -deling vanuit het loket. Gestructureerde kennisborging in eigen organisatie en regio door opzetten en onderhouden kennisbank en toegang voor collega-ambtenaren en (maatschappelijke) organisaties. Geen funderingsviewer.

Speciaal ontwikkelde funderingsviewer waarmee woningeigenaren inzicht krijgen in mogelijke risico’s die hun fundering loopt.

Afhandeling meldingen/vragen door KCAF.

Structurele bezetting en uitbreiding van Fte’s voor funderingsloket door inzet eigen professionals.

Geen centrale registratie.

Centrale registratie van meldingen, data van overheden en dergelijke via een applicatie.

4

2. Advies over funderingsonderzoek In uw tweede advies gaat u in op een regeling voor

De ontwerp-Funderingsaanpak gaat uit van 70% subsidie

funderingsonderzoek.

voor funderingsonderzoek. Hierbij wordt uitgegaan van maximaal € 3.500 subsidie per eigenaar (70% van € 5.000,

Advies Funderingstafel

zijnde de kosten van een onderzoek). De eigen bijdrage van

In uw advies stelt u voor om tot een regeling voor funde-

30% in de kosten wordt in de ontwerp-Funderingsaanpak

ringsonderzoek te komen. Met dit onderzoek wordt inzichte-

gebaseerd op de wettelijke verantwoordelijkheid voor

lijk gemaakt of er schade is aan de fundering. De kosten van

woningeigenaren.

dit onderzoek moeten volgens u 100% worden gedekt door de overheid.

We hebben geïnventariseerd wat voor subsidieregelingen andere overheden in Nederland aanhouden omtrent

U geeft in het kader van dit funderingsonderzoek de

funderingsonderzoek. Zie hiervoor onderstaand kader.

volgende specifieke adviezen mee: •

•

•

Er moet eerst gekeken worden of er al zichtbare schade

Subsidieregelingen funderingsonderzoek bij andere

aan een woning is. Op basis daarvan kan worden

Nederlandse overheden

gekeken of er nog onderzoek nodig is.

Rotterdam: 75% subsidie met een maximum van 1.500

Streef naar een goed funderingsonderzoek. Dit moet

euro per eigenaar

een onderzoek zijn dat moet leiden tot een plan van

Haarlem: 80% subsidie met een maximum van 3.300 euro

aanpak voor een technisch herstel van de fundering.

per eigenaar

Een funderingsonderzoek moet voor de bewoner inzicht

Zaanstad: 75% met een maximum van 3.300 euro per

geven in de restlevensduur van de fundering. •

Hanteer bij funderingsonderzoek de kleurcodes van het KCAF: rood – oranje – groen.

•

Woningen met ‘code rood’ krijgen voorrang bij herstel/ financiering.

U geeft verder aan dat er in het verleden regelingen zijn geweest waarvan weinig gebruik is gemaakt.

Reactie Een goed funderingsonderzoek is een belangrijke eerste stap richting funderingsherstel. Een subsidieregeling funderingsonderzoek maakt dan ook deel uit van de ontwerp-Funderingsaanpak. Wij zijn het met u eens dat zo’n funderingsonderzoek gedegen in elkaar moet zitten. Daarom houden we in de ontwerp-Funderingsaanpak vast aan landelijke onafhankelijke richtlijnen voor goed funderingsonderzoek. Bij de beoordeling conform deze richtlijnen worden de drie kleurcodes gehanteerd, zoals u deze in uw advies omschrijft. Uiteraard wordt er alleen overgegaan op funderingsonderzoek als een medewerker van het funderingsloket 2.0 ter plekke heeft bekeken of dit toegevoegde waarde heeft. Hierover wordt vanzelfsprekend ook overleg gevoerd met de woningeigenaar.

eigenaar Schiedam: op verschillende locaties in de stad monitort de gemeente panden (kosten voor gemeente). Als blijkt dat er (aanvullend) funderingsonderzoek nodig is, dan neemt de gemeente de kosten hiervan voor haar rekening. Bij het opstellen van de subsidieregeling funderingsonderzoek nemen we de geleerde lessen uit het verleden mee. We werken aan een simpele regeling die we ook actief onder de aandacht brengen bij belanghebbenden.

Doorwerking binnen Funderingsaanpak We vinden het belangrijk om woningeigenaren financieel te ondersteunen bij funderingsonderzoek. Op basis van het advies van de Funderingstafel verhogen wij de bijdrage voor funderingsonderzoek van 70% naar 80%. Als Friesland zitten we daarmee aan de bovenkant van alle bestaande regelingen. Het subsidiebedrag voor het uitvoeren van een onderzoek verhogen we naar maximaal 4.000 euro per eigenaar. De werking van deze regeling funderingsonderzoek wordt eind 2023 geëvalueerd. Hierbij gaan we in ieder geval in op de mate waarin het subsidiebudget toereikend is.

5

3. Advies over herstelplan In uw derde advies gaat in u op een regeling voor het

De kosten voor de begeleiding en het opstellen van een her-

opstellen van een herstelplan.

stelplan zijn gedekt via het geld dat beschikbaar wordt gesteld voor oplossingsrichtingen 1 en 2 uit de ont-

Advies Funderingstafel

werp-Funderingsaanpak. Woningeigenaren betalen hier

In uw advies geeft u aan dat zodra een funderingsonderzoek

geen eigen bijdrage voor.

heeft plaatsgevonden, er samen met de woningeigenaar een herstelplan moet worden opgesteld. Hierin worden alle

Doorwerking binnen Funderingsaanpak

herstelpunten benoemd en de kosten van het funderings-

Het herstelplan en de begeleiding die daarbij hoort zijn

herstel en het herstel van de gevolgschade geraamd. De

opgenomen in de ontwerp-Funderingsaanpak. In uw advies

woningeigenaar moet bijgestaan kunnen worden door een

spreekt u over een aparte regeling, in de ontwerp-Funde-

financieel expert. De kosten voor het opstellen van een

ringsaanpak zijn deze kosten gedekt via het funderingsloket

herstelplan moeten volgens uw advies voor 100% worden

2.0. Dat betekent dat woningeigenaren voor het herstelplan

gedragen door de overheid.

niet apart een subsidie aan hoeven te vragen. Dit scheelt hen administratieve handelingen die horen bij een subsidie-

Reactie

aanvraag.

In de ontwerp-Funderingsaanpak is het opstellen van een herstelplan ook als één van de maatregelen opgenomen.

Omdat er tussen het advies van de Funderingstafel en de

Zodra het funderingsonderzoek is afgerond zal een professi-

ontwerp-Funderingsaanpak omtrent het herstelplan

onal van het funderingsloket 2.0 samen met de woningeige-

inhoudelijk geen verschillen zitten, zijn er geen wijzigingen

naar werken aan zo’n herstelplan. Het doel van het herstel-

doorgevoerd in de eindversie.

plan is dat het voor de woningeigenaar helder is welke vervolgacties inclusief financieel plaatje hij/zij kan ondernemen in het kader van preventie of herstel.

6

4. Advies over financiële regeling voor funderingsherstel In uw vierde advies pleit u voor een financiële regeling voor

Reactie

funderingsherstel.

Geen financiële bijdrage aan funderingsherstel In de ontwerp-Funderingsaanpak is geen financiële

Advies Funderingstafel

tegemoetkoming voor herstelkosten opgenomen. Graag

U adviseert een ruimhartige en rechtvaardige financiële

lichten wij toe welke redenen hieraan ten grondslag liggen.

regeling om de fundering te herstellen. U stelt een financiële regeling voor funderingsherstel voor, waarvan de kosten

Om te kunnen wonen, werken en recreëren in het veenwei-

50% door de overheid en 50% door de woningeigenaar

degebied is het nodig om dit gebied te ontwateren. Dit heeft

worden gedeeld.

als effect dat er schade kan optreden aan funderingen en panden. Juridisch ligt in beginsel de verantwoordelijkheid

In uw advies geeft u een aantal redenen om tot deze

voor herstel van funderingsschade bij de woningeigenaar.

regeling te komen. Funderingsschade heeft meerdere

Daar waar sprake is van peilverlaging (verlaging van het

oorzaken en is complex. Daarom spreekt u in uw advies over

waterpeil is groter dan de bodemdaling) en als gevolg

een gedeelde verantwoordelijkheid tussen woningeigenaar

hiervan ontstaat funderingsschade, kan een woningeigenaar

en overheid. Verder stelt u dat bij de provincie in 2008 al

beroep doen op de nadeelcompensatieregeling en de

bekend was dat er funderingsproblemen waren in het

schadevergoedingsregeling gebouwschade door peilbeheer

veenweidegebied. U geeft aan dat er niets aan is gedaan; de

van het waterschap. Het waterschap gaat (in 2023) na of een

verantwoordelijkheid is bij de woningeigenaar gelegd. Ook

eenvoudiger, meer praktische regeling mogelijk is met

geeft u aan dat het waterschap in een rapport uit 2014 een

minder onderzoek die sneller duidelijkheid geeft over de

afweging heeft voorgesteld tussen herstel van hoogwater-

hoogte van de schadevergoeding.

circuits en herstel van funderingen. Daarna is er niets gedaan en was de eigenaar aan zet.

Het werkt nu zo dat een woningeigenaar een verzoek kan indienen via de website van Wetterskip Fryslân. Na het

U stelt verder voor dat inwoners die het eigen deel van 50%

indienen van dit verzoek start Wetterskip Fryslân de

financieel niet rond krijgen, een renteloze lening moeten

procedure. In de meeste gevallen beoordeelt een onafhan-

ontvangen. Op dit deel mag de inwoner niet met een

kelijk bureau de aanvragen voor schadeclaims die worden

restschuld blijven zitten bij eventuele verkoop van de

ingediend in verband met peilbesluiten. Het bestuur van het

woning.

waterschap beslist of inschakelen van een bureau gewenst is. In de meeste, maar niet in alle gevallen, wordt daartoe

U vindt dat de financiële regeling voor funderingsherstel:

besloten. Redenen om dat niet te doen zijn bijvoorbeeld dat

•

Praktisch moet zijn. Er moeten niet te veel onderzoeken

er in geen 50 jaar een peil is gewijzigd (en het dus zeer

nodig zijn om herstel mogelijk te maken.

onwaarschijnlijk is dat de ontstane schade door die

Voor zowel particulieren als bedrijven beschikbaar

peilwijziging komt) of doordat er bijvoorbeeld geen sloot in

moet zijn.

de nabijheid van de woning ligt. Het is dan zeer onwaar-

Ook moet gelden bij (gedeeltelijke) sloop en

schijnlijk dat het peilbeheer van invloed is op die woning.

• •

nieuwbouw. •

Ernstige gevallen, waarbij binnen één jaar funderings-

Als hiertoe wordt besloten dan voert de onafhankelijk

herstel moet plaatsvinden, moeten voorrang krijgen.

deskundige (meestal hydroloog, bouwkundige en jurist) een onderzoek uit. Hierin wordt onder andere gereconstrueerd

Verder vindt u dat inwoners die zelf eerder herstelwerk-

hoe de huidige waterstaatkundige situatie rondom de

zaamheden hebben laten uitvoeren met terugwerkende

woning is ontstaan, en welke factoren daarop van invloed

kracht aanspraak moeten kunnen maken op deze regeling. U

waren. NB. De fundering wordt bij dit onderzoek van die

neemt hiervoor 2014 als startpunt. De reden hiervoor is dat

deskundigen niet bloot gegraven. Een (gesubsidieerd)

volgens u vanaf dat moment duidelijk is dat er een relatie is

funderingsonderzoek - zoals opgenomen in de Funderings-

tussen het gevoerde peilbeleid (inclusief hoogwatervoorzie-

aanpak - is daarom van toegevoegde waarde. Een dergelijk

ningen) en de funderingsproblematiek.

7

funderingsonderzoek helpt de deskundigen om een beter

Wat zijn ‘niet-kunners’?

beeld te krijgen van de situatie. Op basis van het onderzoek

In de ontwerp-Funderingsaanpak spreken we over de

brengen deze deskundigen een advies uit aan het dagelijks

zogenoemde ‘niet-kunners’. Het gaat hier om:

bestuur van het waterschap, waarin wordt aangegeven of

•

een schadebedrag uitgekeerd moet worden.

waarde van het onderpand (‘Loan to value’). •

Fryslân is niet de enige regio in Nederland waar funderingsschade voorkomt. Onder andere in Noord- en Zuid-Holland

Woningeigenaren van wie de hypotheek hoger is dan de Woningeigenaren die al maximaal geleend hebben op basis van hun inkomen (‘Loan to income’).

•

Of een combinatie van beide.

en Utrecht komt ook funderingsschade voor. Er bestaan elders in het land vanuit decentrale overheden geen

Deze eigenaren kunnen funderingsherstel niet financieren

compensatieregelingen voor funderingsschade. Andere

met een tweede hypotheek door hun financiële positie en

regio’s baseren zich daarbij ook op de juridische verantwoor-

hebben daar ook zelf de middelen niet voor.

delijkheid (door de rechter bevestigd), die bij de woningeigenaar zelf ligt. Omdat funderingsschade op meerdere

Voor de ontwerp-Funderingsaanpak zijn met name de

plekken in het land voorkomt, is in de ontwerp-Funderings-

maatwerkleningen voor ‘niet-kunners’ van belang. Dit is een

aanpak aangegeven dat het Rijk zou moeten besluiten tot

lening waarbij de eerste drie jaar geen maandlasten betaald

het instellen van een compensatieregeling en de kosten

hoeven te worden. Na drie jaar kan er een hertoets plaats-

daarvoor (grotendeels) zou moeten dragen.

vinden. Als daaruit blijkt dat er nog steeds onvoldoende financiële draagkracht is, dan wordt opnieuw bekeken of er

Het opzetten van een eigen compensatieregeling zou

geen of minder maandlasten worden betaald. Gedurende de

ongelijkheid in de hand kunnen werken en schept een

looptijd van de lening is er nog een aantal hertoetsmomen-

impactvol precedent. Wij kunnen een eigen regeling niet los

ten.

zien van de gevolgen die dit heeft voor andere overheden en de juridische aansprakelijkheid.

Nadelen van deze leningen zijn echter: •

De rente is (tot nu toe) hoger dan de reguliere hypo-

•

Bepaalde categorieën woningeigenaren (bv. eigenaren

Uw advies gaat uit van 50% compensatie door overheden. Uitgaande van gemiddeld € 100.000 herstelkosten per

theekrente (geweest).

woning kunnen de totaalkosten voor herstel oplopen tot

met een bedrijf aan huis) komen niet in aanmerking

honderden miljoenen euro’s. Deze kosten kunnen wij niet

voor een lening.

dragen. Dit bedrag is overigens nog exclusief het bedrag dat door heel veel mensen zelf al is uitgegeven om hun

•

Bepaalde vormen van funderingsherstel (bv. sloop en nieuwbouw) komen niet in aanmerking voor een lening.

fundering te herstellen. Het Rijk onderzoekt of het FDF aangepast moet worden om Wij zijn van mening dat het Rijk zou moeten besluiten over

een grotere groep eigenaren te bereiken. Onze verwachting

een eventuele financiële regeling voor funderingsherstel, en

daarbij is dat er sprake blijft van rente en aflossing. Op dit

dat zij daarvan dan de kosten zouden moeten dragen.

proces hebben wij maar beperkt invloed. Of de maatwerkle-

Hierover zullen wij in gesprek treden met het Rijk.

ning ook van toepassing blijft is nog onbekend.

Renteloze lening

In de ontwerp-Funderingsaanpak zetten wij in op een lobby

In uw advies stelt u voor dat woningeigenaren die zelf geen

voor een ruimere opzet van het FDF. Het doel van de Friese

lening kunnen krijgen voor herstelwerkzaamheden een

lobby bij het Rijk is om te zorgen dat er een fonds komt

renteloze lening zouden moeten ontvangen.

waarbij financieel kwetsbare woningeigenaren tegen een zo gunstig mogelijk tarief kunnen lenen. Daarbij zetten we ook

In de ontwerp-Funderingsaanpak stellen we voor aan te

in op een fonds dat er ook is voor woningen met een

sluiten bij het landelijke Fonds Duurzaam Funderingsherstel

‘dubbelfunctie’ (zowel woning als bedrijf). Ook moet het

(FDF). Dit is een fonds dat thans leningen verstrekt waarbij

fonds rekening houden met de verschillende typen funde-

rente en aflossing betaald wordt. Het FDF kent twee typen

ringsherstel, waaronder sloop en nieuwbouw.

leningen: leningen voor ‘kunners’ en voor ‘niet-kunners’. Voor ‘kunners’ lijkt het FDF niet interessant omdat zij tot

Tijdens deze lobby zullen wij ons ook inzetten voor een lage

nu toe altijd voordeliger hebben kunnen lenen bij een

of zelfs geen rente voor dit type leningen.

reguliere bank.

8

Tijdelijke overbruggingsfaciliteit

Doorwerking binnen Funderingsaanpak

In de ontwerp-Funderingsaanpak staat verder een tijdelijke

In onze reactie hebben wij aangegeven waarom wij niet

overbruggingsfaciliteit opgenomen, totdat het aangepaste

kiezen voor een financiële regeling voor funderingsherstel.

FDF in werking treedt. Deze regeling wordt vormgegeven in

Als er sprake zou zijn van zo’n regeling dan vinden wij dat

de vorm van een garantstellingsregeling. De betreffende

de Rijksoverheid hiervoor aan de lat staat. We zijn graag

eigenaar sluit bij een hypotheekverstrekker een lening af

bereid om hierover in gesprek te treden met het Rijk. Dit

waarvoor de overheid garant staat. Bij een hypotheekver-

onderwerp zullen we dan ook bestuurlijk agenderen tijdens

strekker moet altijd rente betaald worden. Daarop heeft de

overleggen tussen regio en Rijk. Dit wordt ook opgenomen

overheid geen invloed.

in de eindversie van de Funderingsaanpak.

De overbruggingsregeling is bedoeld voor niet-kunners in

In onze lobby richting het Rijk voor een landelijk funde-

de categorie ‘code rood’ waarbij acuut gevaar dreigt en

ringsfonds dat aansluit bij de Friese wensen, zullen wij ons

funderingsherstel op zeer korte termijn noodzakelijk is. Op

inzetten voor een zo laag mogelijk rentetarief bij leningen

deze manier laten we woningeigenaren die hiermee kampen

voor niet-kunners. Dit streven zullen wij ook specifiek

niet in de kou staan en hoeven zij niet te wachten op een

benoemen in de eindversie van de Funderingsaanpak.

hervormd landelijk funderingsfonds.

9

5. Advies over preventie en voorlichting ter beperking van schade Inwoners In uw laatste advies gaat u in op het belang van preventieve

Als laatste benoemt u in dit onderdeel van uw advies

maatregelen en voorlichting ter beperking van funderings-

inwoners. U vraagt van hen om maatregelen te nemen die er

schade.

voor zorgen dat water beter wordt vastgehouden op perceelniveau. U noemt hierbij het beperken van verharding

Advies Funderingstafel

op het eigen terrein, maar ook het beter afvangen van

U benadrukt in uw advies het belang van het voorkomen

hemelwater dat op het dak valt. Inwoners moeten contact

van funderingsschade en/of het tijdig opsporen van deze

opnemen met het funderingsloket, indien zij mogelijke

schade. Dit kan bijvoorbeeld hoge kosten voor gevolgschade

funderingsschade vermoeden.

voorkomen. U vraagt in dit kader om actie van verschillende partijen.

Reactie Preventiespoor

Waterschap

Wij zijn het volledig met u eens dat preventieve maatrege-

U verwacht van het waterschap dat bij het nemen van een

len en voorlichting van groot belang zijn. Hieraan is in de

peilbesluit alle belangen worden meegewogen. Daarbij

ontwerp-Funderingsaanpak dan ook specifiek aandacht

benoemt u dat verlaging van het waterpeil gevolgen heeft

besteed. Het funderingsloket 2.0 speelt een (pro-)actieve rol

voor het grondwaterpeil en mogelijk ook voor funderingen.

als het gaat om preventieve maatregelen en voorlichting

U vindt dat de provinciale goedkeuring voor peilbesluiten,

over funderingsproblematiek.

die in 2009 is komen te vervallen, moet worden hersteld. Dit in het kader van het vier-ogen-principe.

Binnen het funderingsloket 2.0 wordt een preventiespoor ontwikkeld dat zich hier volledig op toespitst. Binnen dit

U vindt verder dat het waterschap bij het verlenen van

preventiespoor vallen de volgende maatregelen:

vergunningen alle belanghebbenden actief dient te

•

De app Funderingsviewer brengen we via makelaar,

informeren. Het begrip belanghebbende moet daarbij niet te

hypothekers en taxateurs actief onder de aandacht bij

smal worden uitgelegd.

potentiële kopers en huidige woningeigenaren in het veenweidegebied.

Ook vindt u dat het waterschap verder actief het dempen

•

We kiezen voor een actieve benadering van makelaars,

van sloten rondom woningen in het veenweidegebied dient

hypothekers en taxateurs en ontwikkelen gezamenlijk

tegen te gaan. Ook moeten zij er voor zorgen dat op

een communicatiestrategie.

polderniveau water wordt vastgehouden. Van het water-

•

In het funderingsloket 2.0 zal specifiek aandacht zijn

schap verwacht u daarnaast dat zij het Veenweideprogram-

voor preventieve maatregelen. Met preventie kan de

ma uitvoert en dus de vastgestelde peilen handhaaft.

levensduur van kwetsbare funderingen worden verlengd en volledige vervanging worden uitgesteld.

Tenslotte verwacht u van het waterschap dat zij actief

Voorbeelden van preventieve maatregelen zijn aanpas-

bewoners benadert in gebieden waar uit de metingen van

singen in de inrichting van het perceel, het aanleggen

peilbuizen blijkt dat het grondwater daalt. En dat zij

van infiltratiedrains of het vervangen van de riolering.

betreffende bewoners hulp biedt en/of oplossingen aanreikt.

Het loket neemt informatie over deze en andere preventieve maatregelen op de website op en adviseert

Gemeenten

hierover telefonisch, online of face-to-face. Ook maakt

In uw advies vraagt u van gemeenten, als eerste overheid,

preventie volop onderdeel uit van de communicatie

om het bewustzijn rondom funderingsschade bij haar

richting woningeigenaren van het veenweidegebied.

inwoners te vergroten. U geeft aan dat het van belang is dat

10

inwoners de signalen van funderingsschade herkennen. U

Waterschap

adviseert om hiervoor een tool te ontwikkelen. Als inwoners

Met het invoeren van de Waterwet (2009) is het goedkeuren

signalen herkennen kunnen zij contact opnemen met het

van besluiten van waterschappen door de provincie komen

funderingsloket, waar zij verder worden geholpen.

te vervallen. Peilbesluiten zijn dus niet meer onderworpen

aan goedkeuring door de provincie en er is in de Waterwet

weten dan kunt u dit met subsidie laten onderzoeken.” Veel

geen juridische grondslag voor het herinvoeren van de –

specifieker kunnen wij dit niet maken doordat de werkelijke

formele- provinciale goedkeuring bij peilbesluiten. Het

kans op funderingsschade van zoveel verschillende factoren

waterschap neemt de peilbesluiten en volgt daarin/bedient

afhankelijk is.

daarmee de functie die een bepaald gebied heeft. De provincie kent de functies toe, gemeenten werken dit uit in

Gemeenten

bestemmingsplannen.

Wij sluiten ons aan bij uw oproep om ook gemeenten een rol te laten spelen bij voorlichting en bewustwording. Dat is

De provincie heeft in de Provinciale Waterverordening

één van de redenen waarom gemeenten dan ook volwaardig

aangegeven aan welke eisen peilbesluiten moeten voldoen.

meedoen in de Funderingsaanpak.

Indien nodig kan de provincie op basis van de Waterwet het waterschap aanwijzingen geven over alle in het kader van

Inwoners

het waterbeheer te nemen besluiten. Dit geldt ook voor de

Maatregelen op perceelniveau kunnen een positief effect

peilbesluiten. Verder is in beleidskaders uiteengezet op

hebben op de grondwaterstand. In de ontwerp-Funderings-

welke wijze de afweging van peilen tot stand dient te

aanpak brengen we deze preventieve maatregelen op

komen. Onder invloed van de toenemende aandacht voor

verschillende manieren onder de aandacht (zie ‘Preventie-

algemeen het veenweidegebied en specifiek de funderings-

spoor’). Wij sluiten ons aan bij uw oproep richting inwoners

problematiek, heeft de provincie de indruk dat het water-

om dit soort maatregelen indien mogelijk te nemen.

schap de belangen zorgvuldig weegt. Met name als er risico’s voor bebouwing zijn. In bepaalde gevallen leidt dit

Doorwerking binnen Funderingsaanpak

zelf tot een ‘no go’ (dan gaat de peilaanpassing niet door).

Wij vinden dat uw advies rondom preventie en voorlichting grotendeels aansluit op de ontwerp-Funderingsaanpak en

Verder weet de provincie dat bij het opstellen van een

de maatregelen die daarin zijn opgenomen. Daarom leidt dit

peilbesluit bij het waterschap medewerkers met verschillen-

onderdeel van uw advies niet tot wijzigingen in de eindver-

de inhoudelijke achtergronden betrokken zijn. Er vinden

sie Funderingsaanpak.

diverse ‘’checks en balances’’ plaats. In het kader van de interbestuurlijke samenwerking zullen Veel belangrijke (voorgenomen) besluiten zoals peilbeslui-

wij het onderwerp ‘belangenafweging bij peilbesluiten’

ten publiceert het waterschap (en ook de andere overheden)

agenderen. De provincie en het waterschap zullen hierover

op Overheid.nl, het digitale loket voor informatie over

intern doorspreken.

overheidsbesluiten. Het loket heeft e-mail service waarmee u automatisch berichten ontvangt over nieuwe besluiten bij u in de buurt. U hoeft zich hiervoor alleen eenmalig aan te melden. In de Keur van het waterschap, een verordening met de regels om het watersysteem te beschermen, is vastgelegd dat het verboden is om sloten te dempen. Met een vergunning kan het bestuur een ontheffing van dit verbod geven. Hiervoor beoordeelt het waterschap de mogelijke negatieve gevolgen van de demping voor de functies in de omgeving van de sloot waaronder ook de mogelijke gevolgen voor bebouwing. Uw advies om actief bewoners te benaderen in gebieden waar het grondwater daalt, wordt in de Funderingsaanpak gerealiseerd met de Funderingsviewer. De kernboodschap van de viewer en bijbehorende communicatie luidt in feite “Als u een woning bezit uit 1970 of ouder, dan kunt u te maken krijgen met funderingsschade. Als u dit zeker wilt

11