Bijlage IV - Beheerplan Openbaar groen

O21.002117

O21.002117*

Beheerplan Openbaar groen 2021- 2025

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................. 2 1.

Samenvatting ........................................................................................................................................ 3

2.

Inleiding ................................................................................................................................................ 4 2.1 Algemeen ............................................................................................................................................ 4 2.2 Doel beheerplan ................................................................................................................................. 4 2.3 Jaarplannen ........................................................................................................................................ 5

3.

Kaders en uitgangspunten .................................................................................................................... 6 Nationaal beleid ................................................................................................................................... 6 Provinciaal beleid ................................................................................................................................. 6 Gemeentelijk beleid.............................................................................................................................. 6

4.

Areaal.................................................................................................................................................... 9 4.1 Omvang............................................................................................................................................... 9 4.2 Kwaliteit ............................................................................................................................................ 10

5.

Zo werken wij ..................................................................................................................................... 12 5.1 Jaarplan uitvoering beheer ............................................................................................................... 13 5.2 Inspecties/schouw ............................................................................................................................ 13 5.3 Mutaties............................................................................................................................................ 14 5.4 Integrale planning ............................................................................................................................. 14 5.5 Ontwikkelingen ................................................................................................................................. 14

6.

Beheercategorieën ............................................................................................................................. 16

7.

Meldingen ........................................................................................................................................... 29

8.

Kosten/middelen ................................................................................................................................ 30 8.1 Lager onderhoudsniveau ‘s .............................................................................................................. 30

9.

Communicatie en participatie ............................................................................................................ 31 9.1 Communicatie................................................................................................................................... 31 9.2 Participatie........................................................................................................................................ 33

Bijlagen ....................................................................................................................................................... 35

Pagina 2 van 41

O21.002117

1. Samenvatting In het beheerplan Openbaar groen omschrijven we de uitgangspunten, kwaliteit, werkwijze en uitvoering van de belangrijkste beheergroepen van het openbaar groen. Naast het benoemen van knelpunten komen we ook met mogelijke oplossingen. Het streven is om de belangrijkste beheermaatregelen uit dit beheerplan stapsgewijs te integreren in ons beheersysteem GBI voor zover dat nog is ingevoerd. Door middel van beheer en onderhoud garanderen we de instandhouding en het functioneren, spelen we in op de ontwikkelingen, dragen zorg voor de optimale levensduur van het gemeentelijke groen en zorgen we voor vervanging aan het einde van de levensduur. Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Het doel van dit beheerplan is om inzicht te geven in hoe groen in gemeentelijk beheer in goede staat wordt gehouden door het beheer en onderhoud en welke financiële middelen hiervoor nodig zijn. Het helpt ons ook om het huidige beleid en het beheer te gaan evalueren en bij te sturen.

IJlst, Door Entente Florale in 2019 uitgeroepen tot 2e groenste stad van Nederland

Pagina 3 van 41

O21.002117

2. Inleiding 2.1 Algemeen De openbare ruimte is de ruimte die voor iedereen toegankelijk is en waar inwoners van Súdwest-Fryslân en talloze bezoekers/toeristen en bedrijven dagelijks gebruik van maken. De gemeente is verantwoordelijk voor beheer van de gemeentelijke eigendommen in de openbare ruimte: de zogenoemde kapitaalgoederen of assets. In de Nota openbare ruimte 2020-2025 is de aanpak voor alle groepen kapitaalgoederen op hoofdlijnen vastgelegd. Onderstaande figuur is een samenvatting van de Nota.

Onze missie: Samen werken aan een leefomgeving waarin een ieder zich thuis voelt! De basis op orde

Duurzaam en toekomstbestendig

Financieel gedegen V/R

Efficient

Risicogestuurd

Differenti atie

Energieneutraal

Klimaatrobuust

Circulair

Biodiversiteit

Exploitatie

opgave Fonds

2.2 Doel beheerplan De gemeente Súdwest-Fryslân onderhoudt ruim 1.200 ha. openbaar groen. Het groen levert in SúdwestFryslân een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van de leefomgeving, de biodiversiteit en gezondheid van mensen. Groen is een oplossing in allerlei maatschappelijke opgaven waar we voor staan, zoals droge voeten, schone lucht, CO2 -en wateropvang en koelte bij hete dagen. Voor alle gebruikers geldt dat ze erop moeten kunnen vertrouwen dat ze zich veilig kunnen verplaatsen en mogen genieten van een diversiteit aan groen. Door middel van beheer en onderhoud garanderen we de instandhouding en het functioneren, spelen we in op de ontwikkelingen, dragen zorg voor de optimale levensduur van het gemeentelijke groen en zorgen we voor vervanging aan het einde van de levensduur. Súdwest-Fryslân doet dit op basis van Assetmanagement en de systematiek die het CROW hanteert. Hieronder verstaan we het vergroten van de maatschappelijke waarde van assets door optimaal beheer te realiseren op basis van afgewogen kosten, prestaties en risico’s over de gehele levenscyclus van assets(kapitaalgoederen). Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Het doel van dit beheerplan is om inzicht te geven in hoe groen in gemeentelijk beheer in goede staat wordt gehouden door het beheer en onderhoud en welke financiële middelen hiervoor nodig zijn.

Primair voor de periode 2021-2025, maar ook met een doorkijk op de langere termijn voor de financiële verantwoording. Het beheerplan is gebaseerd op de beheerssystematiek van het CROW.

Pagina 4 van 41

O21.002117

Het beheerplan geeft inzicht in het beheerareaal, de beleidsuitgangspunten, de huidige en gewenste kwaliteit, onze werkwijze, het benodigde onderhoud en de kosten die daarmee gepaard gaan. Het plan is daarmee zowel een kader voor de beheerder om het beheer en onderhoud beleidsmatig en planmatig te kunnen uitvoeren, als een verantwoording richting de bestuurder van de te realiseren kwaliteit en de benodigde budgetten.

Beheerplan openbaar groen

2.3 Jaarplannen Het beheerplan vormt de schakel tussen de Nota openbare ruimte 2020-2025 enerzijds en de realisatie van de noodzakelijke onderhoudsmaatregelen anderzijds. De gegenereerde onderhoudsbehoefte in het beheerplan wordt uiteindelijk verwerkt in een uitvoeringsplan per jaar. Deze maatregelen worden zoveel mogelijk in het GBI-beheersysteem geïntegreerd. Tussentijds zal een actualisatie plaatsvinden om te zorgen dat de verandering in de onderhoudsbehoefte, door onder meer snellere of langzamere achteruitgang of andere ontwikkelingen wordt bijgesteld. Voor het groot onderhoud wordt ook een jaar- en meerjarenplan gemaakt. Dit wordt afgestemd met de andere vakgroepen en wordt op een integrale kaart ingetekend.

Pagina 5 van 41

O21.002117

3. Kaders en uitgangspunten Als groenbeheerder draagt Súdwest-Fryslân de verantwoordelijkheid dat het openbaat groen “in goede staat” verkeert en niet sneller degenereren dan op grond van de gemiddelde levensduur mag worden verwacht. In haar rol van groenbeheerder is Súdwest-Fryslân niet volledig vrij in het vaststellen van haar beleid. Het gemeentebestuur is, als eigenaar en beheerder van haar voorzieningen, verantwoordelijk voor de staat waarin de openbare voorzieningen zich bevinden. Het beheer van het openbaar groen dient namelijk te worden uitgevoerd binnen de kaders van de wet- en regelgeving. De belangrijkste wetten en regelingen die van invloed zijn op het groenbeheer zijn:

Nationaal beleid 

Natuurbeschermingswet De Natuurbeschermingswet regelt de bescherming van plant -en diersoorten en regelt de bescherming van bos -en houtopstanden.



Gedragscode soortenbescherming gemeenten 2020 De gedragscode geeft invulling aan aantoonbaar zorgvuldig handelen. Het betreft een uitwerking van het onderdeel soortenbescherming van de Wet natuurbescherming. Centraal hierin staat: behoud en herstel van biodiversiteit. (zie link bijlage).



Zorgplicht voor bomen De zorgplicht voor bomen betekent dat de boomeigenaar zijn bomen moet onderhouden en regelmatig inspecteren ten behoeve van de veiligheid. In de praktijk geschiedt de inspectie door een Visual Tree Assessment (VTA).

Provinciaal beleid 

Distelverordening Bij overlast is de grondeigenaar verplicht distels te verwijderen.



Jakobskruiskruidverordening provincie-Fryslân 2007 Grondeigenaren zijn verplicht Jakobskruiskruid te verwijderen indien het risico bestaat dat de plant wordt gegeten door landbouwhuisdieren of in veevoer terecht kan komen.



Waterverordening provincie Fryslân (schouwplicht) Grondeigenaren zijn verplicht bij onderhoudsplichtige sloten begroeiing voor 1 november te verwijderen. Doel is waarborgen doorstroming water.



Plan van Aanpak Friese Bossenstrategie (2021) Is opgesteld naar aanleiding van Klimaatakkoord. Hoofdoel is CO2 vastlegging in bomen, bos en natuur. Subdoelen o.a.: ontwikkelen bos en landschapselementen versterken en toevoegen (singels, (dorps)bosjes, bomenrijen langs wegen en erfbeplanting).

Gemeentelijk beleid 

Concept Omgevingsvisie 1.0 Súdwest-Fryslân De Omgevingsvisie helpt om keuze te maken bij ontwikkelingen die de fysieke leefomgeving beïnvloeden. Er wordt gestreefd naar voldoende groen in en om wijken, dorpen en steden omdat groen een oplossing is voor allerlei maatschappelijk opgaven waar we voor staan. Zoals: droge voeten, schone lucht, Co2 en wateropvang.

Pagina 6 van 41

O21.002117



Nota Openbare ruimte 2020-2025 Deze nota is een overkoepelend en integraal plan voor het beheer en onderhoud van gemeentelijke kapitaalgoederen. Het doel van de Nota is richting geven aan een financieel gedegen beheer en onderhoud dat toekomstige ontwikkelingen niet in de weg staat.



Agenda Duurzame Ontwikkeling In dit plan staat hoe wij als gemeente de transitie naar een duurzame en circulaire samenleving zien. Meer ecologisch bermbeheer en stimuleren biodiversiteit zijn een van de speerpunten.



Klimaatagenda SWF 2020 De agenda bestaat uit twee delen: 1. Klimaatmitigatie: een agenda met doelen om de klimaatverandering tegen te gaan. 2. Klimaatadaptatie: een programma voor de korte en middellange termijn dat aangeeft hoe wij bijdragen aan een klimaatbestendige en water robuuste gemeente.



Bomenbeleidsplan Aan de hand van zeven beleidskaders is het beleid van het openbaar groen in Súdwest-Fryslân vormgegeven. De beleidskaders zijn:  Voor (her)inrichten met behulp van bomen maken we gebruik van het “Kwaliteitshandboek inrichting openbaar groen Súdwest-Fryslân”  We hanteren vuistregels om te komen tot een gevarieerd (zowel in soort als in leeftijd) gezond bomenbestand, wat afgestemd is op het landschapstype of de woonkern in Súdwest-Fryslân  We beheren de bomen op een goed niveau voor een duurzaam bomenbestand  We hanteren vuistregels om overlastsituaties te beheersen of te voorkomen  We hanteren vuistregels om ziekten en plagen te beheersen of te voorkomen  We beschermen beeldbepalende, bijzondere en monumentale bomen en lanen



Beleidsplan Openbaar groen Aan de hand van vijf beleidskaders is het beleid van het openbaar groen in Súdwest-Fryslân vormgegeven. De beleidskaders zijn:  We onderhouden en beheren het openbaar groen op een duurzame wijze en streven naar een zo hoog mogelijk biodiversiteit  We onderhouden het groen op een gemiddeld basisniveau, maar wel met differentiatie in onderhoudsniveau per groenproduct  We streven naar een zo groot mogelijke betrokkenheid van inwoners bij het groenbeheer  We streven naar het verlagen van de beheerkosten door effectieve en efficiënte beheermethoden te ontwikkelen  We zetten optimaal in op het inpassen van Social Return bij het groenonderhoud

Pagina 7 van 41

O21.002117



Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte 2021 In 2021 wordt het integrale Kwaliteitshandboek Openbare Ruimte opgesteld/vernieuwd. Het beschrijft de (technische) inrichtingseisen van de kapitaalgoederen waaronder het groen en is voor intern en extern gebruik.



Jaarplan thema groen 2021 Het jaarplan is een uitwerking van een bundeling doelen en acties om de beheersystematiek steeds beter te integreren in de beheercyclus. Daarmee geeft het input voor beleid -en onderhoudsplannen. Het jaarplan is opgesteld met de structuur van de beheersystematiek IAMPro. Op deze wijze kan thema groen tegen deze beheersystematiek aangehouden worden.

Pagina 8 van 41

O21.002117

4. Areaal 4.1 Omvang Voor dit beheerplan beperken we ons tot het basisgroen. Dat zijn de volgende beheercategorieën: Bomen, bosplantsoen, struiken, hagen, bermen, bosplantsoen, vaste planten, bollen siergrassen, plantperken, gazon, sloten, vijvers en invasieve exoten. Dit zijn ook de categorieën die terugkomen in onze jaarlijkse Benchmark Gemeentelijk Groen van Wageningen University & Research.

Ontwikkelingen areaal We verwachten ieder jaar een gemiddeld areaaluitbreiding van circa 4 hectare door gebiedsuitbreiding openbaar groen met een jaarlijkse toename van circa 700 bomen. Dit betekent dat de jaarlijkse benodigde beheerkosten van groen met gemiddeld € 40.000,-- (€1 per m2) zullen stijgen. We verwachten de komende jaren een forse toename van het bosareaal (dorpsbosjes, voedselbosjes, stadsranden als uitvoeringsmaatregel van de Nederlandse/Friese Bossenstategie. Dit heeft ook gevolgen voor de benodigde beheergelden.

Ontwikkeling bomenbestand vanaf 2018 in SWF 54,000 52,000 50,000

49.790

50.544

51.205

51,939

48,000 46,000 44,000 42,000 40,000 2018

Pagina 9 van 41

2019

2020

O21.002117

2021

Areaal Openbaar groen 2021 Categorie

binnen kom

buiten kom

totaal

eenheid

Bomen Gazon Bermen Bosplantsoen Struiken Plantperken Parkbos

37.471 2.766.705 1.694.560 830.766 259.973 24.898 282.366

14.468 399.880 6.375.847 187.752

TOTAAL GROEN

5.896.739 590

6.977.947 12.874.686 m2 698 1.287 ha.

Vijvers Sloten TOTAAL WATER

847.000

847.000 m2 2.410.064 m2 3.257.064 326 ha.

2.410.064 85

241

51.939 st 3.166.585 m2 8.070.407 m2 1.018.518 m2 259.973 m2 24.898 m2 282.366 m2

4.2 Kwaliteit Hieronder is een overzicht van te zien van het afgesproken ambitieniveau en de gerealiseerde beeldkwaliteit in 2021. De onderhoudsniveaus zijn vastgesteld in de nota Kapitaalgoederen van 2013 door de raad. Voor het openbaar groen is afgesproken om de centra, invalswegen, begraafplaatsen, de

Pagina 10 van 41

O21.002117

beide Rijksparken en rotondes op een onderhoudsniveau CROW A (hoog) te onderhouden en in de overige gebieden op gemiddeld CROW B (basis). Bij het groen wordt om de drie jaar een beleidsmeting gedaan door een onafhankelijk bedrijf. Het doel van de beleidsmeting is het controleren van de afgesproken kwaliteitsafspraken/ambities. Daarnaast bieden de meetresultaten input voor communicatie richting het bestuur en de inwoners, voor de organisatie, het beleid en de beheerbudgetten. Prestaties 2021 Openbaar Groen

Omvang

Vastgesteld Onderhoudsniveau (ambitie)

Kwaliteit in 2021 (feitelijk) Laag Basis Hoog

Openbaar groen, parken en bossen Bomen

500 ha

Gemiddeld Basis

X

Buitensportvelden Speelvoorzieningen Begraafplaatsen Bermen Sloten en vijvers

105 velden 2.028 stuks 13 stuks 720 ha 365 ha

51.438 bomen

X Gemiddeld Basis Gemiddeld Basis Hoog Gemiddeld Basis Gemiddeld Basis

X X X X X

X

Gerealiseerde beeldkwaliteit na schouw (Cyber adviseurs) in 2021

In september 2020, mei 2021 en juli 2021 is een schouw voor de beeldkwaliteit van het groen uitgevoerd. Hiermee hebben we een compleet groeiseizoen in beeld. De resultaten bieden gegevens voor het evalueren en verbeteren van de bedrijfsvoering en de ambitie. 2019 en 2020 waren droge jaren. Toen konden wij het groenonderhoud gemiddeld op het gewenste ambitieniveau onderhouden. In 2021 was april heel koud waardoor de groei achterblijf. Mei en juni waren twee keer zo nat als normaal. Hierdoor was een exponentiele groei van het groen. Deze groeipiek konden wij met de personele bezetting niet aan. Mede doordat we onvoldoende inhuur konden aantrekken. Om kapitaalsvernietiging te voorkomen hebben wij besloten werkzaamheden door te schuiven naar het najaar van 2021 en 2022, of werkzaamheden niet uit te voeren. De begeleidingssnoei voeren wij dit najaar uit. Bijmaaien rondom bomen hebben we niet meer uitgevoerd en de VTA-controle voeren wij in 2022 uit. Uit de schouw blijkt dat wij relatief veel A-kwaliteit hebben in de gemeente. Relatief veel Akwaliteit komt voor bij de technische kwaliteit. Wij zorgen toepassing van goed sortiment van

Pagina 11 van 41

O21.002117

beplanting waardoor de plantvakken gesloten zijn en hierdoor ook minder onkruiddruk aanwezig is. Bij gazons hebben wij gekozen voor hoger maaien zodat de technische kwaliteit goed is. Wel is hierdoor sneller het gras te lang. Dit resulteert in redelijk goede resultaten van de schouw van 2021. Het is echter niet mogelijk structureel werkzaamheden uit te stellen zoals wij dit in 2021 hebben gedaan. Als wij een groeiseizoen met een gemiddelde groei hebben kunnen wij de afgesproken ambitie niet behalen.

5. Zo werken wij De werkwijze is gebaseerd op assetmanagement en we sluiten aan bij de Beheerssystematiek Openbare ruimte.

Pagina 12 van 41

O21.002117

Levenscyclus groen

5.1 Jaarplan uitvoering beheer De werkzaamheden van het groen worden uitgevoerd volgens een jaarplan waarin reguliere werkzaamheden per week zijn vastgelegd (zie bijlage Jaarplan). Dit zorgt ervoor dat werkzaamheden (klein onderhoud) goed planbaar zijn en een gelijk beeld geeft in de negen rayons van onze gemeente. Uiteraard wordt rekening gehouden met de actuele weers- of terreinomstandigheden en moeten soms werkzaamheden worden uitgesteld of naar voren worden getrokken. Zo kan een flinke storm leiden tot andere prioriteiten. Waar nodig worden medewerkers uit andere rayons ingezet bij eventuele (dreigende) achterstanden. Een en ander wordt geregeld via de planner vakgroep Groen.

5.2 Inspecties/schouw Een paar keer per jaar vindt er een interne schouw op de beeldkwaliteit plaats door de planner samen met de rayonbeheerder. Een maal per drie jaar gebeurt dat via een extern bureau. Uitkomsten van deze schouw wordt gebruikt om op onderdelen bij te sturen.

Pagina 13 van 41

O21.002117

5.3 Mutaties Mutaties als gevolg van reconstructies, bomenkap of nieuwe aanplant worden door de medewerkers met behulp van een iPad ingevoerd. Deze gegevens worden verwerkt via de Geo-groep in het GBIbeheersysteem. 5.4 Integrale planning Ieder jaar vindt er een inventarisatie plaats van wensen voor groot onderhoud. Deze wensen worden besproken binnen het planningsoverleg waar andere disciplines ook bij zijn aangesloten (wegen/water/werkvoorbereiding). Het doel is om werkzaamheden vanuit alle kapitaalgoederen in beeld te brengen en deze waar het kan op elkaar af te stemmen. Ook worden de wensen op een integrale kaart aangegeven. 5.5 Ontwikkelingen Hieronder worden enkele ontwikkelingen genoemd waar we nu al mee te maken hebben en waarschijnlijk in de komende jaren zullen toenemen. Vaak leidt dit tot extra beheerkosten. Het taakveld van de vakgroep groen groeit. Extra taken welke we de afgelopen tijd zijn gaan uitvoeren of binnenkort aankomen; - Het groenareaal groeit door nieuwbouwwijken en vergroenen openbare ruimte. Deze areaaluitbreiding is onvoldoende gedekt. - Exotenbestrijding (Japanse duizendknoop, berenklauw en eikenprocessierups) - Verwijderen dode vogels en dode vissen - Uitvoeren van roekenbeheer - Aanleggen, onderhouden en beheren van beweegtoestellen - Opleiden personeel vanuit de kaartenbak.

Dit levert een besparing op voor het sociaal domein De klimaatsveranderingen hebben invloed op de staat van de groenvoorzieningen. Zo neemt de kans op stormschade toe. Dit geldt ook voor mogelijke extra uitval van beplanting door langdurige droogte of regenval. Een andere ontwikkeling die we zien is de toename van ziekten en plagen door een ander klimaat. Door een toenemende schaarste van bouwmateriaal nemen de kosten hiervan steeds meer toe. Dit heeft ook invloed op de inkoop van bv boompalen of wortelschermen. Ook constateren we dat het steeds moeilijker wordt om voldoende en gekwalificeerde tijdelijk krachten in te huren gedurende de zomermaanden. Omdat er steeds meer zonnepanelen worden geplaatst nemen ook de verzoeken van bewoners toe om bomen te kappen. In de beleidsnotie “Ruimte voor de zon” uit 2016 is vastgesteld dat bestaande gemeentelijke bomen voor dit doel niet geveld mogen worden. Wel zal bij nieuwe plannen en bij nieuwe aanplant van bomen rekening worden gehouden met de mogelijke plaatsing van zonnepanelen. Tenslotte zorgt de energietransitie ervoor dat er een grotere claim op de ondergrondse ruimte wordt gelegd. Hier zullen we integraal slimme oplossingen voor moeten bedenken om het bestaande groen te behouden en war mogelijk te versterken

Pagina 14 van 41

O21.002117

5.6 Duurzaam en toekomstbestendig

Global Goal

Goede gezondheid

Global Goal

Waardig werk en economische groei Global Goal

Hoe dragen we bij aan dit doel?  Groen draagt bij aan vermindering van stress en geeft een positieve gemoedstoestand.  Groen en spelen stimuleert om meer te bewegen.  Na een operatie kan de ligduur tot 10% afnemen bij uitzicht op groen. Daarnaast wordt ook 30% minder zware pijnstillers gebruikt.

Hoe dragen we bij aan dit doel?  Wij passen Social return toe bij onze gemeente door werkzoekende werk aan te bieden en op te leiden.  Bij aanwezigheid van groen in de directe omgeving verhoogt de waarde van huizen met 4 tot 15% (hierdoor hogere WOZopbrengsten gemeente).  Meer groen stimuleert recreatie.

Hoe dragen we bij aan dit doel?  Groen zorgt voor een verbeterde luchtkwaliteit, CO2 opvang (SWF 3.934 ton).  Vergroenen vergroot mogelijkheden tot waterberging bij piekbuien.  10% meer groen vermindert het hitte-eiland effect met 0.6 graden.

Duurzame steden en dorpen Global Goal

Hoe dragen we bij aan dit doel? We werken actief aan  Het voorkomen van het gebruik van nieuwe grondstoffen door vrijkomende materialen her te gebruiken. Bijvoorbeeld door Boskashi, biovergisting en compostering.  Ontwerp en beheer dat gericht is op lange levensduur.

Sluiten van kringlopen Global Goal

Aanpassen aan klimaatverandering en versterken biodiversiteit

Pagina 15 van 41

Hoe dragen we bij aan dit doel? We werken actief aan  Het vergroenen van de omgeving door overbodige verharding om te vormen naar groen. We werken aan de hand van een vastgesteld kader vergroenen leefomgeving.  We planten verschillende soorten aan om ziekten en plagen in de toekomst te verminderen. Bijvoorbeeld door de aanplant van meerdere soorten in een straat.  Gefaseerd maaibeheer draagt bij aan meer soortvariatie flora en fauna.  Bij aanbesteding sturen op duurzaam ontwerp en beheer.

O21.002117

6. Beheercategorieën Hieronder volgen de omschrijvingen, functies, belangrijkste maatregelen, gedragscodes, knelpunten en oplossingen van de volgende beheercategorieën groen:

Bomen Definitie Houtige plant die zich pas op enig hoogte boven de grond vertakt. Bomen die solitair, in groeps- of in laanverband staan. Bomen worden in de regel individueel beheerd (in tegenstelling tot bos).

Soorten die we veel gebruiken: Acer, Alnus, Betula, Liquidambar, Prunus, Quercus, Tilia en Ulmus Functie: 1. Samenhang/ structuur 2. Natuurwaarde (voedsel, schuil -en fourangeerplaats fauna 3. Verkeersfunctie (begeleiding/accentuering) 4. Sfeerbeeld/belevingswaarde 5. Milieu (matiging temperatuur/ verbeteren luchtkwaliteit) 6. Economisch (waardeverhoging huizen 7. Recreatie (klimmen, spelen, plukken) 8. Welzijn (gezondheid/welbevinden)

Eindbeeld: Bomen die zich duurzaam kunnen ontwikkelen tot volwassen exemplaren

Gedragscode Belangrijkste maatregelen:  Werkrichting is richting rustige/natuurlijke locatie (vluchten dieren)  Inspectie VTA/begeleidingssnoei Bomen met nestlocaties en/of vaste rustplaatsen van vogels worden gemarkeerd en  Nadere ontzien VTA-inspectie bomen  Werkzaamheden uitvoeren buiten soortspecifieke broedperioden  Houtige begroeiingen met tijdelijke nesten van soorten die niet op de Rode lijst staan mogen buiten de broedperiode worden verwijderd wanneer er alternatieve broedmogelijkheden in de directe omgeving beschikbaar zijn.  Nestkolonies van o.a. reigerachtigen, roek, roofvogels en uilen markeren en ontzien  Roestplaatsen ransuilen in de winterperiode behouden  Bomen met geschikte holtes of spleten voor vleermuizen (vooral eik/beuk) worden gemarkeerd en ontzien  Kappen lijnvormige begroeiingen (vliegroute vleermuizen) gefaseerd uitvoeren (geen gaten >7 meter)

Pagina 16 van 41

O21.002117

Knelpunten

Oplossingen

Beschermingswaardige bomen niet zichtbaar op kaart

Inventariseren particuliere en gemeentelijke beschermingswaardige bomen en deze opnemen in bomenkaart (start 2021 afhankelijk van extra inzet)

Niet altijd bekend of ecologisch onderzoek vooraf noodzakelijk is bij kap

Praktische vertaalslag maken Gedragscode soortenbescherming/ broedvogelcheck (eind 2021) Interne toolbox Wet natuurbescherming

Op sommige plekken zijn er achterstanden in begeleidingssnoei

Overal begeleidingssnoei introduceren

Toename eikenprocessierups (EPR), afname belangstelling inspectie in verband met veiligheidsrisco’s

EPR- inspectie deels door aannemer te laten doen

Dode bomen (zonder gevaar) blijven soms tijdens zomermaanden staan

Dode bomen clusteren en gezamenlijk opruimen tijdens groeiseizoen en herplant registreren

De juiste boomsoorten niet altijd leverbaar

Winterplanning naar voren halen van september naar mei (2021)

Op peil houden en verbeteren VTA-kennis gewenst en bij controleurs noodzakelijk

VTA-kennis opfrissen door interne training

Opdrukken bestrating door boomwortels

Duurzame groeiplaatsverbeteringen aanbrengen Waar mogelijk vergroenen

Pagina 17 van 41

O21.002117

Bosplantsoen Definitie Bosplantsoen is een gemengde beplanting van bomen en struiken die van nature in Nederland voorkomen (inheems)

Soorten die we veel gebruiken Amelancier, Corylus, Crataegus, Elaeagnus Ilex ,Ligustrum, Rhamnus, Sambucus en Viburnum.

Functie 1. Camouflage/verstoppen 2. Natuurwaarde (schuil en fourangeerplaats fauna 3. Landschapswaarde 4. Windkering 5. Recreatie 6. (verkeers) Geleiding

Ideaalbeeld bos(plantsoen)rand

Eindbeeld A

Eindbeeld B

Eindbeeld C

Gesloten struiklaag

gesloten struikenlaag met af en toe een boom

bomenlaag met afwisselend struiken

Belangrijkste maatregelen  Dunnen/snoeien  Schredderroute opslag

Pagina 18 van 41

O21.002117

Gedragscode  Werkrichting is richting rustige/natuurlijke locatie (vluchten dieren)  Bomen en struiken met nestlocaties en/of vaste rustplaatsen van vogels worden gemarkeerd en ontzien  Werkzaamheden uitvoeren buiten soortspecifieke broedperioden  Houtige begroeiingen met tijdelijke nesten van soorten die niet op de Rode lijst staan (zie bijlage gedragscode) mogen buiten de broedperiode worden verwijderd wanner er alternatieve broedmogelijkheden in de directe omgeving beschikbaar zijn.  Nestkolonies (jaarrond) van o.a. reigerachtigen, roek, roofvogels en uilen markeren en ontzien  Roestplaatsen ransuilen in de winterperiode behouden  Struiken die worden gebruikt als vast rust- en schuillocatie markeren en behouden (bv mussen)  Bomen met geschikte holtes of spleten voor vleermuizen (vooral eik/beuk) worden gemarkeerd en ontzien  Kappen lijnvormige begroeiingen (vliegroute vleermuizen) gefaseerd uitvoeren (geen gaten >7 meter)

Knelpunten

Oplossingen

Functies en eindbeelden niet vastgesteld Dunningen niet opgenomen in GBI

Hoofdfuncties (1/m4) en eindbeelden (1 t/m6) opnemen in GBI-paspoort. Te beginnen bij nieuwe aanleg (vanaf 2021). Kennisuitwisseling beheer bosplantsoen door collega’s. Verwijderen veldiepen door schredderen niet Maatregelen (dunnen en schredderen opnemen in overal opgenomen in beheer. GBI (vanaf 2021).

Pagina 19 van 41

O21.002117

Struiken Definitie Beplanting van houtachtige, meerstammige planten, doorgaans hooguit enkele meters hoog.

Soorten die we veel gebruiken Spirea, Diervilla, Hypericum, Viburnum, Cornus en Rosa

Functie 1. Sierwaarde 2. Natuurwaarde (voedsel, schuil -en fourangeerplaats fauna 3. (verkeers) Geleiding

Eindbeeld Gesloten struikenlaag binnen drie jaar na aanleg

Belangrijkste maatregelen  Onkruidbeheersing  Snoeien

Gedragscode  Werkrichting is richting rustige/natuurlijke locatie (vluchten dieren)  Struiken die worden gebruikt als vaste rust- en schuillocatie markeren en behouden (bv mussen)

Knelpunten

Oplossingen

Toepassen beperkt sortiment

Keuze soorten uitbreiden met geschikte soorten voor SWF vanaf najaar 2022

Bodem niet altijd bedekt binnen jaar

Innovatie bodembedekking (vervangen stropallets op intensieve locaties) Keuze soorten uitbreiden met geschikte soorten voor SWF vanaf najaar 2022

Pagina 20 van 41

O21.002117

Hagen Definitie Hagen met een (strak) geschoren oppervlak. De hagen worden minimaal 1 keer per jaar geschoren.

Soorten die we veel gebruiken Acer, Carpinus, Crataegus, Fagus en Ligustrum

Functie 1. Afscherming /beschutting 2. Sierwaarde 3. Natuurwaarde (voedsel, schuil -en fourangeerplaats fauna 4. (verkeers) Geleiding

Eindbeeld Gesloten geschoren haag binnen drie jaar na aanleg

Belangrijkste maatregelen Onkruidbeheersing Snoeien 2 keer per jaar (juni en september)

Gedragscode  Werkrichting is richting rustige/natuurlijke locatie (vluchten dieren)  Hagen die worden gebruikt als vaste rust- en schuillocatie markeren en behouden (bv mussen)

Knelpunten

Oplossingen

Niet alle delen kunnen machinaal Zoveel mogelijk alleen hagen toepassen waar ze machinaal gesnoeid worden gesnoeid kunnen worden. Weinig variatie in haagsoorten

Aandacht voor uitzichtpunten

Pagina 21 van 41

hoogte

hagen

Keuze soorten uitbreiden met geschikte soorten voor SWF vanaf voorjaar 2022 bij Extra knipbeurt

O21.002117

Vaste planten, bollen en siergrassen Definitie  Een vaste plant is een kruidachtige (niet-houtige), overblijvende zaadplant, die meer dan eenmaal tijdens zijn levensduur kan bloeien én langer dan twee jaar leeft.  Een bol is een ondergronds deel van een (meestal eenzaadlobbige) plant waarin voedingsstoffen worden opgeslagen die de plant gebruikt om het volgende seizoen weer uit te groeien.  Een siergras is een grasachtige plant die vanwege de bijzondere decoratieve waarde wordt toegepast. Soorten die we veel gebruiken Geranium, Pennisetum, Persicaria, Rudbeckia en Symphytum

Functie 1. Sierwaarde 2. Natuurwaarde (voedsel, schuil -en fourangeerplaats fauna 3. Bodembedekking

Eindbeeld Gesloten kruidenlaag binnen een jaar na aanleg

Belangrijkste maatregelen  Onkruidbeheersing  Machinaal knippen planten, maaisel afvoeren en bemesten

Gedragscode  Werkrichting is richting rustige/natuurlijke locatie (vluchten dieren)  Struiken die worden gebruikt als vaste rust- en schuillocatie markeren en behouden (bv mussen)

Knelpunten

Oplossingen

Sommige vaste plantensoorten groeien niet snel genoeg dicht

Keuze soorten uitbreiden met geschikte soorten voor SWF vanaf najaar 2022 Nieuwe soorten uitproberen (overleg kwekers)

Wortelonkruiden als winde in vaste planten Uitzaaien sommige soorten siergrassen en vaste planten Maatregelen (knippen en bemesten) nog niet in GBI

In beginstadium onderhoud intensiveren. Als verder gevorderd renovatie plantvak. Monitoren uitzaaien bij welke soorten en waar

Pagina 22 van 41

Maatregelen opnemen in GBI

O21.002117

Plantperken éénjarigen en bloembakken Definitie Eenjarige planten zijn kruidachtige planten die in het jaar rijk en lang bloeien en na zaadvorming afsterven. Toepassing bij ons Rijksparken, op markante plaatsen en in bloembakken

Soorten die we veel gebruiken Viola, Begonia en Myosotis

Functie 1. Sierwaarde 2. Natuurwaarde

Eindbeeld Gesloten kruidenlaag binnen twee maanden

Belangrijkste maatregelen  Onkruidbeheersing  Bewatering

Knelpunten

Oplossingen

Blijft intensief Vernielingen

Alleen daar op bijzondere A-locaties zoals Rijksparken Wilhelminapark en Julianapark.

Watergeven bij droge zomers

Pilot afdekgrond perken Wilhelminapark in 2021 Toepassen Stockosurb

Pagina 23 van 41

O21.002117

Gazon Definitie Grasoppervlak met kort gras, in gebruik als kijkgras of speel- en ligweide. Niet in gebruik als sportveld.

Functie 1. Sierwaarde 2. Recreatie (spelen, sporten, liggen) 3. Ruimtelijke werking in combinatie met bomen en struiken Belangrijkste maatregelen  Graskanten snijden  Obstakels uitmaaien  Kleine maaironde  Graskanten maaien (hard)  Sporen/gaten egaliseren en rollen  Blad verwijderen  Inzaaien aangevulde stobbe gaten  Inzaaien nieuwe boomspiegels met kruiden

Pagina 24 van 41

O21.002117

Eindbeeld Gesloten en zo vlak mogelijk gazon en voldoende kort is voor het gewenste gebruiksdoel

Knelpunten

Oplossingen

De ambitie voor hoogte gazon (6,5 cm) wordt niet overal gehaald

Klepelmaaiers inzetten voor grote stukken (na 2023) Inzet machines trekkerpool voor trap- en speelvelden (1e helft 2021) Onderzoek zelf maaien of uitbesteden Afspraken maken frequentie op begraafplaatsen (1e helft 2021) Verwijderen overbodige obstakels

De ambitie voor bijmaaien van obstakels wordt niet overal gehaald. Schade aan bomen door bijmaaien

Minder schade aan bomen door inzaaien kruiden of grascirkels rondom bomen aanbrengen

Hoogte gazon en afwatering

Als er wateroverlast ontstaat door hoge gazons in overleg met wegen/water kijken naar een oplossing

Veel gazons zijn hobbelig en niet vlak

Verbeteren gazons bij werk met werk maken

Verzakken trottoirs door zware machines Vervanging maaimachinisten bij ziekte

Toepassen zwaardere trottoirtegels op locaties waar zware machines overheen gaan. Maairoutes in GBI (1e helft 2021)

Kantsnijden buitendienst

Onderzoek zelf kantsnijden of uitbesteden (juli 2021) Onderzoek machines kantsnijden (juli 2021)

Pagina 25 van 41

intensief

voor

de

O21.002117

Gras en bermen Definitie Strook grond met gras langs een weg, sloot of dijk. Grasoppervlak met (tijdelijk) hoog gras, veelal met ruigtekruiden

Functie 1. Uitwijkmogelijkheid verkeer 2. Afwatering hemelwater 3. Ondersteuning weg 4. Ruimte voor beplanting 5. Ruimte voor kabels en leidingen 6. Ecologische- en landschappelijke waarde

Eindbeeld Een veilig weglichaam Waar het kan een zo biodivers/bloemrijk grasveld wat afgestemd is op de plaatselijke omstandigheden

Belangrijkste maatregelen • Maaien en afvoeren • Maaien rond obstakels en bomen • Maaien randen en uitzichtpunten (verkeersveiligheid)

Gedragscode • Werk rustig in één richting (vluchten dieren) • Geen werkzaamheden uitvoeren bij nesten, rustplaatsen en essentieel foerageergebieden van vogels, amfibieën, reptielen en libellen. • Werkzaamheden uitvoeren buiten soortspecifieke broedperiode • Locaties met tijdelijke nesten van algemene soorten mogen buiten de broedperiode worden omgevormd • Ontzien van groeiplaatsen van beschermde planten (bv-orchideeën)

Knelpunten

Oplossingen

Toename ongewenste soorten als riet of Vroeg maaien Jacobskruiskruid Waar het kan (kleine aantastingen) elektrisch bestrijden Wisselende belangstelling maaien door Actief boeren/ dorpsbelangen benaderen/ onderzoek wel boeren of niet vergoeding instellen Nog geen structureel budget (1 ton) Structureel geld regelen voor uitbreiding ecologisch voor uitrollen insectennetwerk bermbeheer via Koersnota (voorjaar 2021) Hoge kosten afvoer Pilots zijn gestart hergebruik bermgras samen met boeren (composteren en Bokashi verder uitrollen)

Pagina 26 van 41

O21.002117

Sloten en vijvers Definitie Hekkelen is het verwijderen van plantengroei in sloten en vijvers

Functie 1. Goede waterdoorstroming 2. Recreatieve waarde 3. Ecologische waarde 4. Landschappelijk en cultuurwaarde

Eindbeeld Sloot of watergang met een goede doorstroming die deels of geheel vrij is gemaakt van waterbegroeiing

Belangrijkste maatregelen  Machinaal schonen van de sloten en watergangen  Afvoeren hekkelspecie  Frezen van hekkelspecie

Gedragscode  Er wordt langzaam één kant op gewerkt  Bij voorkeur uitvoeren in maanden september en oktober  Werkzaamheden uitvoeren buiten de soortspecifieke broedperiode  Eventuele nesten worden ontzien  Werkzaamheden bij foerageergebied of vliegroute vleermuizen buiten gebruiksperiode (maart tot november) uitvoeren

Knelpunten

Oplossingen

Toename voedingsstoffen in bermen (meer ruigtekruiden) Afname belangstelling ontvangen hekkelspecie bij boeren Toename plantengroei in watergangen en vijvers

Meer afvoeren waar dit kan

Pagina 27 van 41

Pilots starten hergebruik hekkelspecie Plaatselijk baggeren of extra hekkelen

O21.002117

Invasieve exoten (planten) Definitie Invasieve exoten zijn soorten planten die door toedoen van de mens in een nieuw leefgebied terecht zijn gekomen en zich hebben gevestigd. Deze soorten kunnen zich snel vermeerderen en problemen veroorzaken.

Functie 1. Sierwaarde 2. Natuurwaarde

Eindbeeld Ervoor zorgen dat de invasieve soorten zich niet verder verspreiden en waar mogelijk terugdringen

Belangrijkste maatregelen reuzenberenklauw • De gebieden met grote hoeveelheden planten worden vanaf maart meerder keren gemaaid om bloei (vrucht te voorkomen  Uitsteken planten door Empatec Maatregelen Japanse duizendknoop  Elektrocuteren in circa 6 ronden  Uitsteken planten door Empatec

Gedragscode  Werk rustig in één richting (vluchten dieren)  Geen werkzaamheden uitvoeren bij nesten, rustplaatsen en essentieel foerageergebieden van vogels, amfibieën, reptielen en libellen.  Werkzaamheden uitvoeren buiten soortspecifieke broedperiode  Locaties met tijdelijke nesten van algemene soorten mogen buiten de broedperiode worden omgevormd  Ontzien van groeiplaatsen van beschermde planten (bv orchideeën) Knelpunten

Oplossingen

1e maaibeurten vallen in broedperiode

Vooraf maaibeurten inspectie nesten

Overwaaien soorten om ander grondgebied (Pro Rail, Natuurorganisaties, RWS)

Ander organisaties aanpreken op hun wettelijke verplichtingen

Pagina 28 van 41

O21.002117

7. Meldingen Het aantal meldingen over het openbaar groen neemt de laatste drie jaar licht af. Een van de redenen van deze afname zijn de gunstige (droge) weersomstandigheden van 2019 en 2020. Meldingen staan niet gelijk aan klachten. Een melding kan een klacht worden wanneer er geen terugkoppeling is of er onvoldoende aandacht is van zo’n melding. In de grafiek is een tussenstand van 2021 (18-07meegenomen. De verwachting is dat het aantal meldingen in 2021 hoger uitkomt door groeizame weersomstandigheden in combinatie met een tekort aan voldoende inhuurpersoneel.

Pagina 29 van 41

O21.002117

8. Kosten/middelen Uit onderstaande overzicht komt naar voren dat de beschikbare budgetten in de huidige begroting nog toereikend zijn om de afgesproken onderhoudsniveau ’s te halen. Dit geldt niet voor het voor het bermbeheer. Willen we de ambities om de biodiversiteit te vergoten halen dan is er structureel € 100.000,- nodig vanaf 2021. Met de voorgestelde beschikbaar te stellen middelen voor 2022 voor Vitaal Landschap wordt ook een vervolg gegeven aan het insectennetwerk, om zodoende de biodiversiteit te stimuleren. 8.1 Lagere onderhoudsniveau ‘s Aangezien er de afgelopen jaren geen indexering van kosten heeft plaats gevonden en geen of minimaal beheerbudgetten zijn vrijgemaakt voor stads- en dorpsuitbreidingen (onder andere nieuwbouw Wommels, wijken Harinxmaland en Houkepoort Sneek) kunnen we naar verwachting vanaf 2022 de afgesproken ambities rond de onderhoudsniveau ’s niet meer volledig waarmaken. Het is wenselijk om deze achterstanden in te halen door structureel indexerings- en areaaluitbreidingsgelden toe te kennen. In de Programmabegroting 2022 is hiertoe een eerste stap gezet. De afgelopen twee jaar was dit tekort minder zichtbaar door de droge zomers met minder groei. In 2021 (groeizaam jaar) zijn de achterstanden zeker rond de zomer waarneembaar en nemen de meldingen sterk toe. Financieel Openbaar Groen

Beschikbaar Benodigd budget Budget

Verschil

Openbaar groen, parken en bossen waaronder bomen Buitensportvelden

€ 4.711.053 Nog niet bekend € 377.244 Nog niet bekend € 160.909 Nog niet bekend € 250.363 € 350.363 € 515.625 Nog niet bekend € 5.794.404 Idem

-

Speelvoorzieningen Bermen Sloten en vijvers Totaal

Kosten Openbaar groen 2021

Pagina 30 van 41

O21.002117

€100.000,--

Via Programma Vitaal Landschap

9. Communicatie en participatie 9.1 Communicatie Een goede communicatie richting bewoners over waarom we het groen op een bepaalde manier onderhouden is essentieel. Veel informatie over groenbeleid en beheer is te vinden om onze gemeentesite: https://sudwestfryslan.nl/onderwerp/groenbeleid/ Bij een eventuele herinrichting van de straat wordt altijd vooraf met bewoners gecommuniceerd. Veelal kunnen bewoners ook meedenken bij deze plannen. Daarnaast communiceren we ook veel via social media.

Pagina 31 van 41

O21.002117

Een mooi voorbeeld van transparant communiceren is de bomenkaart. Via het Geo-portaal kunnen bewoners van tevoren zien waar en waarom bomen worden geveld en of er weer herplant plaats vindt. Ook kan men de boomsoort in de straat opzoeken. Het plan is om de bomenkaart uit te breiden met vermelding van beschermingswaardige bomen. In de toekomst kan het Geo-portaal verder worden uitgebreid.

Pagina 32 van 41

O21.002117

9.2 Participatie

Steeds meer dorps- en stadsbelangen werken met de gemeente samen om initiatieven te ontwikkelen. Bijvoorbeeld inzaaiprojecten in bermen of in dorpen voor meer biodiversiteit. Ander vormen van participatie is bijvoorbeeld de samenwerking met woningbouwverenigingen en Groei en bloei rond actie Steenbreek (o.a. prijsvraag mooiste geveltuinen)

Pagina 33 van 41

O21.002117

Ook worden soms bewoners gevraagd mee helpen groen in te richten zoals in Heeg

In het groenonderhoud zijn ook een beperkt aantal vrijwilligers actief, onder andere in het Rasterhoffpark en Wilhelminapark. Een ander mogelijkheid is om een deel van het groen over te nemen Right to challenge met een beheersvergoeding. Tot nu toe is daar nog geen gebruik van gemaakt.

Pagina 34 van 41

O21.002117

Bijlagen Bijlage 1 Managementsamenvatting Benchmark 2019

Hoeveelheden en onderhoudskosten van het gemeentelijk openbaar groen binnen de bespuwde kom

Pagina 35 van 41

O21.002117

Bijlage 2: benchmark gbi begrippen Benchmark Basisgroen Bomen Niet in bosverband Gazon Gazon, intensief beheerd

Benaming GBI

Definitie GBI

voorbeelden

Gras

Oppervlakte met kort gras

Gras met bollen

Kort gras met bollen

Alle gazons in wijken en parken Na afsterven loof van de bollen weer beheren als gazon.

Grafveld

Gazon rondom graven op begraafplaats Trapveld met goals

Bomen

Trapveld Ruw gras Bemaaid zonder afvoer Bemaaid met afvoer

Ruw gras

Struiken Geschoren hagen/heggen

Cultuurlijke beplanting Hagen

Sierheester en bodembedekkers

klepelbermen Kruidenrijk gras

Gras 1 of 2 keer per jaar gemaaid

Hagen met glad geschoren oppervlak 1 of 2 keer geknipt Bodembedekkende/opgaande Heesters tot 2 heesters meter hoog Heesters/botanische rozen

Struikrozen

Rozen

Perkplanten Eenjarigen

Wisselperken

Pagina 36 van 41

Heesters meervoudig vertakt met takken niet dikker dan 10 cm hoger dan 2 meter en alle wilde rozen Alle floribunda en polyantha roze

Eenjarigen, evt. in combinatie met violen. Geen plantenbakken

O21.002117

Hooilandbeheer Bloemenweides fontein IJlst. Rotonde Hemelum

Liguster, Beuk, Haagbeuk, Meidoorn en Esdoorn. Spirea soorten, Diervilla, Hypericum etc Viburnum soorten, Aralia, Cornus kousa. Rosa rugosa, Rosa short track, Rosa rubiginosa

Rosa stad Rome, Rosa Sevillana, Rosa Heidetraum, Rosa Rotilia Begonia hybr. in parken en begraafplaatsen

Vaste planten

Vaste planten

Plantenbakken

Plantenbakken

Bosplantsoen

Natuurlijke beplanting

Niet- Basisgroen Bos Parkbos

Natuurlijke beplanting

Pagina 37 van 41

Alle vaste planten en siergrassen Eenjarigen, vaste planten of kleine heesters in bakken

Bos

Bosplantsoen, Houtwal Struweel

Bos, vaak grotere vakken dan bosplantsoen

O21.002117

Geranium bakken, eenjarigen in bakken op begraafplaatsen en parken. Vaste planten in bakken in winkelstraten Beplanting waarbij de struiken bepalend zijn. . Beplanting waarbij de bomen bepalend zijn.

Bijlage 3: Definities Benchmark Basisgroen Bomen Bomen die solitair, in groeps- of in laanverband staan. Bomen worden in de regel individueel beheerd (in tegenstelling tot bos). Struiken Beplanting van houtachtige, meerstammige planten, doorgaans hooguit enkele meters hoog. Gazon Grasoppervlak met kort gras, in gebruik als kijkgras of speel- en ligweide. Niet in gebruik als sportveld. Ruw gras Grasoppervlak met (tijdelijk) hoog gras, veelal met ruigtekruiden. Beheer: wordt 1 tot maximaal 3 keer per jaar gemaaid of geklepeld (een tot drie keer per jaar), of begraasd. Het maaien gebeurt veelal met een klepel-, cirkel- of trommelmaaier. Plantenperken Beplanting van kruidachtige siergewassen. Parkbos Beplantingen waarin bomen beeldbepalend zijn, maar waar het geen individuele bomen en geen boomrijen betreft. Beheer gebeurt niet per individuele boom, maar vlaktegewijs. Bos heeft doorgaans een duidelijk recreatieve functie. Indien struiken beeldbepalend zijn, dan valt het onder bosplantsoen. Bos betreft grotere vlakken, waar bosplantsoen kleinere vlakken of langgerekte vlakken betreft. Water en oevers Open water en kruidachtige vegetaties op de 'natte' oever. Bosplantsoen Beplanting van houtachtige, meerstammige planten, doorgaans hooguit enkele meters hoog. Bermsloten Watergangen, watervoerend of droge sloten.

Pagina 38 van 41

O21.002117

Bijlage 4: Organisatiewaardenmatrix

Pagina 39 van 41

O21.002117

Bijlage 5: Beheerplan Bosplantsoen

Beheerplan Bosplantsoen Adres object Opnemer Oppervlakte Tekening

: : : :

Grondsoort : Vochtigheid : Plantjaar : Plantafstand : Plantmethode : Struiken

:

* * * * * * * Bomen

: : : : : : : :

* *

: :

Functie

:

% % % % % %

Gewenste en haalbare beplantingsvorm:

Beheer :

1 e verzorgingsperiode:

2 e verzorgingsperiode:

Pagina 40 van 41

O21.002117

Bijlage 6: link gedragscode soortenbescherming https: //www.stadswerk.nl/documenten/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1847788 Bijlage 7: Jaarplan groen Te vinden op: I:\Beheer en Onderhoud\7 Rayons\jaarplanning

Pagina 41 van 41

O21.002117