Bijlage II - Raadsvoorstel d.d. 24 september 2020

Gemeente

Súdwest-Frys\ ân

Ons nummer: CZO.000529

llll IIII!Ill II IIIIIIIIII Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Financiële regeling maatschappelijke instellingen a.g.v. Coronauitbraak 24 september 2020 Bestjoer en Finânsjes 10 september 2020 M.E.T. Bakker MSc Ontwikkelen K. Abma

In de Koersnota ‘Súdwest-Fryslân: Herstelt, Ontwikkelt en Verduurzaamt’ kondigden we al aan dat we na de zomer ingrijpende besluiten moeten nemen om tot een sluitende meerjarenbegroting te komen. Flierover gaan wij op een nog nader te bepalen datum eind augustus/begin september in een informatiebijeenkomst met uw raad in gesprek om u de gelegenheid te geven uw gevoelens te uiten over diverse ombuigingsvoorstellen. Vooruitlopend hierop leggen wij u echter 2 besluiten voor over onderwerpen waarvan wij voorstellen deze geen onderdeel uit te laten maken van een nieuw ombuigingspakket. Dit betreft de inzet van een deel van de Investeringsagenda en dit voorstel voor de Financiële regeling Corona-uitbraak. Deze investeringen dragen wat ons betreft bij aan sociaaleconomisch herstel in onze gemeente. Door aanvragers snel duidelijkheid te geven over hun verzoek om financiële steun, lopen deze besluiten voor op de begrotingsbehandeling. Deze raadsvoorstellen bereiken u nu voorafgaand aan de informatiebijeenkomst over de ombuigingen. Tijdens de informatiebijeenkomst zullen wij u de gehele financiële context schetsen, waardoor u tijdens de raadsvergadering op 24 september overzicht hebt in de financiële gevolgen van deze twee besluiten. Voorstel: 1.

Financiële compensatie voor schade door Corona beschikbaar te stellen voor de periode 15 maart 2020 tot en met 31 december 2020 voor maatschappelijke instellingen (periode onder voorbehoud, mogelijk is verlenging nodig). 2. Voor deze steun uit de algemene reserve een bedrag van maximaal 1,8 miljoen euro beschikbaar te stellen. Inleiding: De uitbraak van het coronavirus heeft geleid tot een wereldwijde crisis. Hoewel het aantal besmettingen in ons land afgenomen is, is door het ontbreken van een vaccin nog steeds de pandemie niet onder controle. Het openbare leven komt deels weer op gang, maar waakzaamheid blijft geboden. Een tweede uitbraak kan niet worden uitgesloten. De uitbraak heeft inmiddels geleid tot een groot aantal steunmaatregelen. Zo heeft het Rijk maatregelen genomen om ondernemers en organisaties met personeel te steunen. Inmiddels heeft ook het Friese provinciebestuur in hun kadernota een extra coronabudget van 20 miljoen euro beschikbaar gesteld. Daarmee wordt een groot deel van het openbare leven mogelijkheden geboden om de crisis door te komen. Als gemeentebestuur zijn wij voor een deel uitvoerder van met name de rijksmaatregelen. Daarvoor worden wij deels gecompenseerd, maar niet voor 100?ó.

De berichtgeving daarover en de acties die door de VNG worden ingezet zijn u zowel schríftelijk (via de berap en een globale inschatting in de koersnota) als mondeling bij de behandeling van de jaarrekening en de koersnota meegedeeld. Daarnaast heeft het provinciebestuur de gemeenten ook opgeroepen om ook bij te dragen.

1

Die uitnodiging pakken wij graag op. Want er zijn ook instanties die geen direct beroep kunnen doen op de ingezette steunmaatregelen van rijk en provincie. Dat betreft in grote lijnen instellingen, verenigingen en organisaties die afhankelijk zijn van gemeentelijke bijdragen. We hebben het dan over onze gemeentelijke cultuur- en sportsector, dorpshuizen, mfc’s, het verenigingsleven etc. Deze maatschappelijke instellingen vragen ons om steun, vaak in de vorm van financiële compensatie, kwijtschelding van huur, opschorting van gemeentelijke leges etc. Het kan dus gaan om subsidies, huur, leges, belastingen etc. Tot en met de periode 15 augustus is het aantal concrete aanvragen nog niet echt hoog, maar mondeling verzoeken komen wel binnen. Wij vinden dat de mienskip van Súdwest-Fryslân op een zelfde wijze een beroep op de overheid moet kunnen doen als het bedrijfsleven en de grotere culturele instellingen. Ondanks onze penibele financiële situatie willen wij als lokale overheid ook aan hen steun te verlenen. Dat neemt niet weg dat wij al het mogelijke blijven doen om bij de provincie of het rijk ook weer compensatie voor onze uitgaven te bewerkstelligen.

Om die reden hebben wij deze gemeentelijke regeling opgesteld voor de desbetreffende maatschappelijke instellingen die onder normale omstandigheden normaal zouden functioneren maar die door de Corona-periode aantoonbaar problemen ondervinden en die zonder gemeentelijke steun deze periode niet zouden overleven. Doel: Door middel van een financiële compensatie ervoor te zorgen dat het maatschappelijke leven in Súdwest-Fryslân de periode van Corona doorkomt, en hiervoor maximaal C 1,8 miljoen beschikbaar te stellen. Argumenten: Aanpak Voor het maken van dit integrale stuk is er eerst een overzicht gemaakt van bestaande financiële regelingen op Rijks, regionaal en gemeentelijk niveau. Ook is een korte inventarisatie gedaan van wat enkele andere gemeenten doen. Spreken van dezelfde taal Rondom de coronacrisis worden veel verschillende begrippen door elkaar gebruikt. Daarom volgt hierbij een opsomming om spraakverwarring te voorkomen: ® Inkomstenderving - met inkomstenderving bedoelen we de inkomsten die instellingen of bedrijven als gevolg van de maatregelen rondom corona missen. Het niet kunnen betalen van huur of belastingen is hier mogelijk een gevolg van. ® Opgelopen schade - met schade bedoelen we de verwachte inkomstenderving minus eventuele meevallers (lees: inkoop van de bar, energierekening). Schade komt in aanmerking voor compensatie.

® Opschorten - het gaat hierbij om het opschorten van bijv. huur van gemeentelijke panden, opschorten van betalingstermijnen van belastingen etc. De plicht om te betalen blijft. « Kwijtschelding - het gaat hierbij om het ‘verscheuren’ van de factuur. ® Compensatie - indien we compenseren blijft de verplichting om te betalen en de factuur bestaan maar wordt de factuur gecompenseerd door middel van subsidie via het Coronaherstelfonds. Deze laatste drie termen zijn (beleids)middelen die de gemeente kan inzetten om de schade aan te pakken.

2

Hmt

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Wat doet de overheid (Rijk/provincie/gemeente)1 Het Rijk steunt redelijk ruimhartig de ondernemers en instellingen/organisaties die personeel in dienst hebben, en door de corona maatregelen hard worden geraakt,. Dit kan door middel van tegemoetkoming in de personeelskosten (NOW) en/of incidentele compensatie van vaste lasten bij meest getroffen sectoren (TOGS) en door versoepeling van belastingmaatregelen (voor bijna iedereen met belastingplicht mogelijk). Voor ZZPers geldt inkomensondersteuning via TOZO. In de tweede helft van mei is het steunpakket 2.0 bekend gemaakt. Dit betreft een voortzetting van de NOW en TOZO regeling (met andere voorwaarden) en een nieuwe regeling in plaats van de huidige TOGS regeling (Tegemoetkoming vaste lasten MKB) die nog ruimhartiger is dan de TOGS. Voor specifieke maatschappelijke/publieke instellingen is er tot nu toe voor sportverenigingen een steunpakket dat gericht is op huurkwijtschelding en/of een eenmalig bedrag. Hiervoor is landelijk een bedrag van 90 miljoen euro voor de periode 15 maart tot 1 juni 2020 beschikbaar gesteld, als specifieke uitkering van het Ministerie van VWS. Voor de cultuursector is er ook een steunfonds van 300 miljoen, maar dit is vooral gericht op de grote landelijke instellingen. Naar verwachting gaat maximaal 30 miljoen daarvan naar lokale culturele infrastructuur in heel Nederland.

Tot nu toe lijkt het erop dat culturele instellingen uit Súdwest-Fryslân hier geen aanspraak op kunnen maken. Mocht dat nog wel het geval zijn dan is cofinanciering van de lokale overheid bij deze regeling een voorwaarde. Tot slot is er door het rijk een bedrag van 60 miljoen beschikbaar gesteld voor de lokale en regionale culturele infrastructuur voor de periode medio maart tot en met 1 juni. Dit bedrag wordt toegevoegd aan de algemene uitkering. Voor onze gemeente is de verwachting dat het gaat om een bedrag van C 313.000. Grotere culturele instellingen in Súdwest-Fryslân doen momenteel wel een beroep op NOW en TOGS en kunnen dit blijven doen. Kleinere culturele instellingen/verenigingen zonder personeel vallen hierbuiten. Dit geldt ook voor dorpshuizen en ontmoetingsplaatsen. Tot nu toe is het gemeentelijk beleid vooral gericht op het opschorten van financiële verplichtingen, zoals opschorting van gemeentelijke belastingen. Bij evenementen die niet door kunnen gaan vanwege Corona is gekozen voor kwijtschelding van de verschuldigde leges. Daarnaast is de indientermijn van subsidieverantwoordingen uitgesteld naar 1 september 2020, en gaan we coulant om met al verstrekte subsidies voor het jaar 2020. De minister van BZK heeft eind mei via een kamerbrief aangegeven dat gemeenten (deels) zullen worden gecompenseerd voor het verlies aan inkomsten en de extra gemaakte kosten.

Het betreft onder andere een deel van sportcompensatie (landelijk C90 miljoen) en van de lokale en regionale culturele infrastructuur (C 313.000). Ook de provincie heeft aangegeven geld vrij te maken voor een noodfonds. Onder de titel ‘Lok op 1 - No en Moarn. Extra Corona-maatregelen provincie Fryslân’ zijn voor een bedrag van C 5 miljoen elf extra herstelmaatregelen bekendgemaakt. Wat de impact daarvan voor Súdwest-Fryslân is, wordt apart onderzocht. De eerste indruk is vooralsnog voor onze instellingen niet verwachtingsvol, het gaat hier voornamelijk om het herstellen van de economie met grote culturele blockbusters. Algemene redeneerlijn Op deze plek doen we een voorzet voor een algemene redeneerlijn bij het beoordelen van aanvragen/verzoeken van financiële compensatie in wat voor vorm dan ook. Algemeen uitgangspunt zou moeten zijn dat we als overheid in uitzonderlijke omstandigheden verkeren die ook uitzonderlijke maatregelen vragen voor een bepaalde en beperkte (overgangs)periode. Dat wil zeggen dat we coulant, met gezond verstand en betrekkelijk regelarm met verzoeken om zouden moeten gaan. Hiermee stralen we vertrouwen uit in onze lokale 1 Het is van belang te weten dat de steunmaatregelen nog steeds doorontwikkelen. Deze notitie betreft een stand van zaken op 28 mei 2020. Ontwikkelingen op dit vlak kunnen van invloed zijn op dit stuk en op het advies dat wordt gegeven.

3

instellingen, dat zij er bovenop kunnen en zullen komen en dat wij hen tegemoet willen komen om dit te bereiken. Om de economie en de maatschappij weer aan te praat te krijgen is dit essentieel. Voor maatschappelijke instellingen waarvoor opschorten niet voldoende soelaas biedt stellen we voor het opschortingsbeleid te verruimen naar een compensatie voor schade. De uitwerking van deze verruiming volgt hieronder. Compensatie Uit een aantal inventarisaties (cultuur, sport en dorpshuizen) komt een roep om compensatie naar boven. Compensatie is een containerbegrip, en vaak weten instellingen en organisaties zelf ook niet zo goed welke compensatie ze dan nodig hebben. Zodoende wordt huurcompensatie vaak genoemd. De vraag is echter of de maatschappelijke instellingen hiermee het beste zijn geholpen. Zie huurcompensatie als een pleister op de wond, en de wond is schade. Wanneer we als gemeente probleemoplossend te werk willen gaan, dan is een compensatie voor schade het interessantst. Op die manier pak je het probleem bij de kern aan. Afwegingscriteria Bij een overweging van compensatie van schade denken wij aan de volgende afwegingscriteria die u kunt nalezen in de concept subsidieregeling: 1. Compensatie vanuit het Rijk en/of provincie is voorliggend aan enige vorm van gemeentelijke financiële ondersteuning. De organisatie/instelling die inkomenscompensatie vraagt kan a.

geen aanspraak maken op het steunpakket van de overheid. b. of: vraagt om aanvullende steun omdat aangetoond kan worden dat de rijksregeling echt niet voldoende is. 2. Gemeentelijke opschortingsmaatregelen zijn bovendien niet voldoende om de schade op te vangen. 3. Maatschappelijke instellingen/organisaties (publiek geld voor publiek belang) verdienen een coulante benadering. Zij vallen vaker tussen wal en schip. Bovendien kunnen zij vanuit hun doelstelling geen financiële buffer opbouwen. Ook zijn zij minder in staat nieuwe of hogere inkomsten te genereren. En het gaat hierbij vaak om organisaties voor en door vrijwilligers. Uitvoering We gaan ervan uit dat instellingen die door de Corona-uitbraak in de problemen zijn gekomen eerst zelf allerlei initiatieven hebben genomen om de periode te overleven. Pas wanneer dergelijke pogingen onvoldoende resultaat opleveren, wendt men zich tot de gemeente. Criteria daarvoor staan in dit raadsvoorstel en in de concept-regeling. Zodra de aanvraag om steun bij ons binnenkomt, zal die door ons worden beoordeeld en wordt eventueel een schadebedrag uitgekeerd. In eerste instantie gaan we ervan uit dat de schade dit jaar moet zijn geleden. Aanvragen moeten uiterlijk 1 juli 2021 bij ons binnen zijn.

Maatwerk We hebben gezocht naar een zo’n uniform mogelijk aanpak en verdiepende criteria, maar onze conclusie is dat geen enkele instelling of bedrijf is te vergelijken met de andere. De mogelijkheden voor rijksmaatregelen, de buffers in een bedrijf/instelling, de aantallen betaalde medewerkers vs. vrijwilligers, de omvang van de schade, de mogelijkheden voor opstart,... het is te verschillend. Ook binnen een groep zoals musea of sportclubs zijn de verschillen groot. Daarom pleiten wij toch voor maatwerk omdat iedere situatie uniek is. Willekeur of ongelijke behandeling denken wij het beste te kunnen oplossen door een aantal randvoorwaarden te borgen:

4

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Financiële compensatie voor schade is voor beperkte periode beschikbaar: o De schade moet direct te relateren zijn aan de Corona- maatregelen o Periode van geleden schade: 15 maart 2020 tot 31 december 2020 o Periode van indiening verzoek tot compensatie: moment van publicatie tot 1 juli 2021. Afhankelijkheden zijn de wijze waarop de pandemie zich ontwikkelt en de duur van de crisis. Een kleine vaste groep medewerkers beoordeelt de aanvragen. Hiermee worden aanvragers zo gelijk mogelijk beoordeeld en afwegingen zo veel mogelijk op dezelfde manier gemaakt. Compensatie is echter niet onvoorwaardelijk. Er moet ook rekening worden gehouden met: Is de vraag écht corona gerelateerd? Wat is de schade die is geleden? (inkomstenderving - meevallers) De organisatie moet dit aantonen (met financiële stukken) Wat is er gedaan om inkomstenterugval zo goed als mogelijk (creatief) te voorkomen en welke mogelijkheden zijn zelf al genomen? (denk aan ludieke acties Z alternatieve voorstellingen I plan om contributies te verhogen Z mogelijkheid om eerst zelf eigen reserves aan te spreken) Aanpalende besluiten tbv lastenverlichting Naast bovenstaande algemene verruiming stellen we de volgende aanpalende besluiten voor met het oog op lastenverlichting. Huur Wij vinden dat we in deze uitzonderlijke periode zeer terughoudend moeten zijn met lastenverzwaring vanuit de gemeente.

Het valt moeilijk uit te leggen dat we richting burgers of instellingen lasten gaan verzwaren terwijl er gelijktijdig allerlei regelingen zijn om de lasten te verlichten. Een ingewikkeld punt daarbij is het al of niet doorvoeren van huurverhogingen. Grofweg zijn er twee mogelijkheden: 1. We bevriezen de huur voor een jaar. Hiermee lopen we eenmalig C 7.000,- aan huurinkomsten mis. Of 2. We verhogen de huur, zodat er bij de gemeente zelf geen blijvende (inflatie)achterstand ontstaat voor de verhuur. Wel geven we de huurders de optie voor een eenmalige compensatie van de huur. We kiezen voor optie 2. Alternatieven: Het gaat hier om eigen beleid van de gemeente. Er is geen wettelijke verplichting voor het gemeentebestuur om een dergelijke regeling in te stellen. Er zijn meerdere alternatieven. We kunnen bijvoorbeeld ruimhartiger zijn dan is voorgesteld. Of juist minder ruimhartig. Risico’s: De risico’s worden beperkt door het instellen van een subsidieplafond. Er is maximaal C 1,8 miljoen subsidie beschikbaar. Kaders: Gemeentewet. De regeling behoort tot het autonome beleid van het gemeentebestuur. Verder zijn voor het geven van subsidie volgens de voorgestelde subsidieregeling de Algemene Wet Bestuursrecht, de Algemene Subsidieverordening en de Subsidieregels van toepassing.

5

Financiële aspecten/gevolgen: In de Berap is uitgebreid stilgestaan bij de financiële gevolgen van de Corona-crisis. Aangegeven is dat we rekening houden met totaal gevolg van C 6.3 miljoen. Een deel hiervan wordt, zoals het nu staat, gecompenseerd door het Rijk (met name in het Sociaal domein). Deze compensatie wordt geschat op C 1.2 miljoen. De resterende C 5.1 miljoen heeft betrekking op: A.

C 3.3 miljoen Meer bijstand voor zelfstandigen Hogere uitkeringen WSW Minder toeristenbelasting Minder parkeerbelasting Minder dividend van de BNG.

B.

C 1.8 miljoen Gevolgen derden o.a. o Cultuurinstellingen o Sportverenigingen o Dorpshuizen

Dit totaal bedrag van C 5.1 miljoen is een “grove” inschatting van nu (dagkoersen) en waar mogelijk wordt deze inschatting steeds nauwkeuriger in beeld gebracht. Daarnaast is het nu nog steeds niet duidelijk in hoeverre verzoeken zullen worden gehonoreerd. Tot slot bestaat er momenteel nog veel onduidelijkheid of er aanvullende steunpakketten vanuit het Rijk volgen Voorgesteld wordt om eventuele nieuwe of aanvullende steunmaatregelen van het rijk en/of provincie die betrekking hebben op onze inschatting van de financiële schade (1,8 miljoen) door Corona voor maatschappelijke instellingen in Súdwest-Fryslân, om die weer terug te laten vloeien naar de Algemene reserve (deels voeding C 1,8 miljoen). Duurzaamheid: n.v.t.

Vervolgproces: Na vaststelling van dit voorstel door uw raad, zal ons college de subsidieregels vaststellen.

Monitoring en evaluatie: via de berap

Gevolgen voor LTA: n.v.t.

Communicatie en afstemming: Persbericht en via brieven voor de maatschappelijke instellingen die schade hebben.

6

Gemeente

Súdwest-Frysìân

Bijlage(n)

Meegezonden:

Ter inzage: -

concept-subsidieregels

Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

7

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Financiële regeling maatschappelijke instellingen a.g.v. Corona-uitbraak

Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 18 augustus 2020;

besluit de raad:

1. Financiële compensatie voor schade door Corona beschikbaar te stellen voor de periode 15 maart 2020 tot en met 31 december 2020 voor maatschappelijke instellingen (periode onder voorbehoud, mogelijk is verlenging nodig). 2. Voor deze steun uit de algemene reserve een bedrag van maximaal C 1,8 miljoen beschikbaar te stellen.

Aldus vastgestëtdán de openbare raadsvergadering van 29 september/2ŌĨ0~~-—. \

Irs-ryľA. de Vries

G

8

, voorzitter.

griffier.