Bijlage II - Initiatievenlijst

Koppelthema Energie

Energieneutraliteit 1

Economie

1

1

1

Int. Befaamd recreatiecluster korte/lang verblijf

Int. Onderscheiden duurzaam landbouw prodcutiecluster

EU Kampioen Criculaire economie

Natuur

Prodcutie duurzame innovatieve technieken

Cultuur

Maatgevende Natuurontwikkeling

Wereld markleider Water kwaliteits tech.

Toonagevend Watersysteem

Water

Cultuur behoud en stimulans

DIK/BPA

Afsluitdijk

Dijkversterking Levvel/RWS

1

Schutsluis Kornwerderzand

1

Bruggen Kornwerderzand

1

?

1

1

1

?

1

1

1

1

1

1

Vaargeulen Kornwerderzand-Urk Vismigratierivier

1

1

1

1

Blue Energie

1

Beleefconcept Kornwerderzand

1

Atlantikwall in het Waddengebied, samenwerkingsverband

1

BPA

BPA

1 1

1 1

1 1

1 1

1

1

1

1

1

Windpark Fryslân Ijsselmeerbreed 2050 BPIJ (werkgroepen) Klimaatadaptatie Deltaprogramma Ijsselmeergebied (DPIJ) Deltaprogramma Zoet Water Beleidstafel droogte Onderzoeken Integrale systeemstudie waterveiligheid en peilbeheer Update zoutmodel Ijsselmeer Kennisprogramma zeespiegelstijging (DPIJ) Onderzoek aquathermie Ijsselmeer Ruimtelijke kwaliteit Verkenning Ruimtelijke kwaliteit Handreiking omgevingskwaliteit Programma Ons Landschap Archeologische kaart Recreatie & Toerisme Verkenning Receratie & Toerisme Beleidsverkenning kitesurfen in Ijsselmeergebied Samenwerkingsovereenkomst waterplanten zuidelijk Ijsselmeergebied Toekomstbeeld Waterrecreatie en Watersport Ijsselmeergebied Toeristische informatie ook in Fries en dialect van de Súdwesthoeke Natuur & Waterkwaliteit

?

1 1

1

1

1 1

1 1

1 1

1

1

1

1

1

1

1

1

BPA

Kaderrichtlijn Water PAGW N2000 beheerplan IJG2024 Natuurwinstplan Grote Wateren Ruim baan voor Vis Biodiversiteit stimuleren door zaaiplan vlinders en insecten Nautische economie Verkenning Scheepvaart en Nautische economie Evaluatie en herijking lange termijn-strategie, Rijksbagger-speciedepots Integraal zandwinbeleid Duurzame Visserij Actieplan toekomstbestendig visserijbeheer, Ijsselmeergebied Energietransitie Afstemming RES- en Ijsselmeergebied met energieverkenning als bouwsteen Onderzoek effecten zon op water Verstedelijking Versterken Friese IJsselmeerkust Workumernoordwaard It Soal Stoenckherne Workum It Soal Workum Stoenckherne Mokkebank, Laaksum Tacozijl Strand badpaviljoen Hindeloopen Strand Mirnserklif Strand Hege Gerzen Aanvullende overeenkomst Deel Makkumernoordwaard Deel Bocht van Molkwar Uitbreiding Tacozijl PAGW 2e tranche e

PAGW 3 tranche Ontsluiting Stavoren Fietspad Warns-Stavoren Rondweg Hemelum Rondweg Warns Het Gouden Land (Wadden) Museum Hindeloopen

BPA BPA

BPA BPA

1

1

Baggeren vaargeul en buitenhaven Visie Makkum

1 1

1 1

1 1

1 1

1

1

1

1

1

1

1

1 1

1

1

1

1 1

Kop afsluitdijk Makkum Poort van Fryslan Natuur ronde de Friese kop van de afsluitdijk Fietspad kop afsluitdijk Makkum Werkgroep uit aanwonenden Ijsselmeer samenstellen voor optimale route fiets-wandelpad Ijsselmeer Zoetwaterpad van Afsluitdijk tot aan Lemmer (Zoetwater kunstpad ingebracht plan) Makkum Buitenhaven Makkum Sluis Makkum Sluis verlengen, maak het aantrekkelijk langs de kolk Makkumerlagune Een mooi plan zou ook de "mar-boeien" die op de friese meren liggen, ook op het IJsselmeer neer te leggen, zoals bij Kornwerderzand, bij Makkum, Gaast, Workum, Hindeloopen en Stavoren. Vliegtuigwrakken

1

1

1

1

1

1 1 1

1

1

1

1 1

1

1

1

1 1

1 1

1 1

1

1

1

1

1 1

1

BPA BPA DIK BPA DIK DIK BPA BPA BPA BPA BPA BPA BPA BPA BPA

BPA BPA BPA

BPA BPA DIK

BPA BPA BPA

BPA

BPA BPA BPA

DIK

Vaar- en fietsverbinding naar AWC Verbinding strand-dorp aantrekkelijker maken, zodat toeristen Makkum intrekken Uitkijktoren Makkumer Djip: uitkijk over Ijsselmeer, Makkum, DNA Zorg voor voldoende camperplaatsen en voorzieningen bijvoorbeeld bij ontwikkelingen Bargekop Wandelroute Zuidwaard via de Waardwei, herstel brug, herstel uitkijkpost. In beheer It Fryske Gea, uitvoerend najaar 2021 Wandelpad naar Vogelringstation Makkumer Zuidwaard Fietsrondjes afmaken en kuierpaden creeeren in weilanden naar Makkum Wandelpaden makkumerwaard verhogen zodat je in drassige tijden ( wintermaanden ) niet tot de enkels inn de drek loopt. Fietspad Kop Afsluitdijk naar Lemmer Verbinden dijksvaarten (baggeren) voor sloepenroute. Suggestie: maak diverse rondjes via Workum, via Ferwoude (korter rondje) en via Skuzum (kort rondje, ook voor suppen) Verbinding Lytse Sylroute en Makkumer kanaal, alg eruit baggeren (Plan ALG) Staande mastroute maken naar Skuzum combineren met cultuurhistorie en educatie. Kinderen met rugzakje inzetten Investeren in dijkvaarten, bruggen verhogen naar 2.10 m. Staande mastroute Makkum-Workum Vaarverbinding van Makkum naar AWC Kornwerderzand. Dit kan met schepen, voorb. Visserijdemo boten met projecten voor kinderen. De verbinding kan vanuit Makkum of vanaf het strand. Haven en Stijger liggen er al.

Parkeren & parkeerbeleid Parkeren dagrecreatie hollepoarte voor windsurfer en suppers nu hotel Vigilante nieuwbouw gaat plegen en er dichtbij het strand parkeren gaat verdwijnen. Bewegwijzing verduidelijken Goede bebording bij het begin van de kerkstraat aan te geven dat de camping en het strand en het parkeerterrein om makkum heen leid en niet door de kerkstraat ivm drukte. Natuur & duurzaamheid Natuur-leerpad in Makkum met aansluiting op wandelroutes (achter Papiermolen) Grasland achter de dijk geschikt voor weidevogels (graag investeren) Herstel vogelkijkhut Makkumer waard, in overleg met IFG bezoek aan eendenkooi Duurzaamheid en voedselvisie (lokale producten) Verenigingen & Sport In en uit stopplaats voor Suppers die van makkum strand al suppend het achterland in willen kunnen bij de haven er moeilijk of niet uit komen om verder te suppen. Suproute maken Makkum- Gaast Cultuur Kalkovens als kunst en koppelen met natuur door er vleermuisgrotten van de maken. Combineren achter Papiermolen Museum Makkum: cultuur historie Tichelaar aardewerk, omgeving en tour waag. Strand Strand verdiepen voor Makkum; werk met werk vismigratierivier

1

1

1 1

1

1

1

Onderwijs (op niveau, samenvoeging scholen) Diverse initiatieven De zilveren driehoek Beeldenpark Marco Kaller Historische Scheepswerf Karel Helder Renovatie oude kerk op de st. Maartensterp Levend Schilderij Feadship Reizende expositie vogelbescherming Sportief Makkum Hart van bloeizone Makkum Bloeizone Makkum, belangrijk voor leefbaarheid Outdoorplan Vuilstort Mountainbike locatie bargekop Outdooractiviteiten locatie bargekop Ontwikkeling Tichelaar locatie Makkum - Workum Fietsverbinding Wandel-Fietspad van Gaast door natuurgebied IFG naar uitkijkpost (rondje Gaast)

1

1

1 1

DIK

DIK

DIK DIK

DIK BPA

Wandel-Fietspad Zuiderzeedijk (rondje Gaast) verkeersveiligheid Vaarverbinding opvaarten/dijkvaarten Gaast Onderzoek dorp Gaast Gaast bereikbaar vanaf IJsselmeer Piaam Onderzoek dorp Piaam Piaam Kooireed: Eendenkooi niet meer in bedrijf Ferwoude uitbreiding woningbouw

Workum Onderzoek stad Workum Zeilwedstrijd centrum (It Soal) Zeilwedstrijden centrum uitbreiden Visie Workum Welkom Workum-stads entrees en stadssilhouet Ontwikkelen van een kwalitatief aantrekkelijk historisch centrum met historische bewegwijzering Versterken entrees Workum, sfeerbeelden bij alle ingangen Herinrichting Begine als toegangspoort naar het centrum Kwaliteitsimpuls blaakliggend terrein Algerabuorren Kwaliteitsimpuls entree Trekwei Ontwikkelen van een karakteristiek kunstwerk op de rotonde Zichtbaarheid historie Workum in openbare ruimte Behouden en versterken zichtlijnen Bewegwijzering en routing Betere (historische) bewegwijzering naar centrum vanaf toegangswegen Bewegwijzering P-route Bewegwijzering zwaar verkeer Bewegwijzering watersport (ligplaatsen centrum) Bewegwijzering naar het strand en naar natuurgebieden Informatievorziening centrum Ontbording

1

1 1

1

1

1

1

1

1

Bruggen verhogen Yskeburrefeart Verbeterde invaart vanaf noordzijde stad Verfraaien havenkom en stimuleren van recreatie aan water Verzanding vaargeul It Soal oplossen Bevaarbaar maken vaart achter station

1 1 1

1

1

1 1

1

1

1

1

1

Parkeren voor bewoners en toeristen Parkeren entree centrum Workum (terrein Pipegaal) Realiseren van camperplaatsen in het centrum van Workum Verkeersplan opstellen voor historisch centrum (autoluw, eenrichtingsverkeer, seizoensgebonden keuzes, zwaar verkeer e.d.) Parkeerbeleid vernieuwen Parkeren Algeraburren Uitbreiden parkeerterrein Sylspaed Opwaarderen en (deels) verharden van parkeerterrein bij het strand Waterrijk Workum - bevaarbaar Workum Bevaarbaar water (sloepen-kanoroute Dolte en Dyksfearst-Droege Dolte-Yskeburrefeart Realiseren trailerhelling Realiseren aanlegplaatsen voor sloepen Versterken doorvaart dor verhogen avn Beginebrug en Noorderbrug Boodschappensteiger Ontwikkelen van hogere vaste brug in de Hearewei om doorvaart rondje Workum mogelijk te maken (ook t.b.v. verkeersveiligheid)

1

1

1

1

1

1

BPA BPA BPA

BPA

DIK

Directe omgeving Spoorsicht + waterkant Praamvaren in de Workumerwaard van Gele polder naar Joukesjoerdspolder Beurtvaart Workum-Makkum-KWZ Kitesurf mogelijkheden toevoegen Kwaliteit en veilige verbindingen Begine als langzaam verkeersverbinding (alleen bestemmingsverkeer?) Doortrekken van de Hearewei naar de Spoordyk Versterken route voetgangers van supermarkt naar centrum Áantrekkelijke groene ruimte Stedspolle Historich centrum beschouwen als een geheel van Dwarsnoard, Noard, Merk, begine tot Sud. Deze eenheid ruimtelijk versterken en oude verbindingen herstellen Eenheid in straatverlichting en bebording Verlengen afslag Sudergoabrege Veilige oversteek fietsers en voetgangers oa. Ielaak en Algeraburren Kwaliteitsimpuls leegstaande panden Kwaliteistimpuls braakliggend terrein (oude boerderij) Herbestemming Rooms Katholieke kerk Versterken kunst- en cultuurvoorzieningen Noard.

Voormalig pand museum Kerkelijke kunst beschikbaar maken voor wisselende exposities Horeca aan het water Realiseren rondwandeling met kleuren route Noard-Dwarsnoard-langs Dolte-centrum- Merk Ontsluiten N359 met It Soal, Thomashof, bedrijventerrein It Soal en daarmee ontlasten hearewei en Sylspaed Veilige knooppunten (langzaam verkeer) Aanleggen van een fiets-wandelpad langs de Hearewei en Hylperdyk Kwaliteit historie/scheepswerf behouden en versterken Syslpaed autoluw/parkeervrij/eenrichtingsverkeer t/m Kettingbrug Herbestemmen (bedrijfspanden rond Havenkom (woningen/watersport) Aantrekkelijke en afwisselende (groene)route langs Suderseleane (toevoeging sport- en klimactiviteiten) Ontwikkelen van openbaar pad langs het water bij bedrijventerrein It Soal Strandtent It Soal Realiseren van een fiets- en wandelpad langs Hylperdyk naar Hindeloopen Verharden van het pad bij de Lieuwe Klazes Leane Veilige verbinding naar sportschool Realiseren van veilige fiets-/voetgangersverbindingen van woongebieden naar school en sport, station Herprofilering Spoardyk, met aantrekkelijke fiets-, wandel en autoverbinding als groene laan (centrum-station) Fiets- en wandelpad langs de parallelwei Toevoegen van groen aan de Horsa en onderhoud+ aantrekkelijker maken van het park Knooppunt t.h.v.

de sporthal Aanbevelingen voor uniforme uitstraling bedrijfspanden Aantrekkelijk stationsgebied Verbeteren beeldkwaliteit bedrijfspanden Horsa Loopverbindingen upgraden en veilig maken voor langzaam verkeer Toekomst bestendig Workum Toevoegen van oplaadpunten voor electrische fietsen en auto's in het centrum Aanwijzen van locaties voor tiny houses projecten Verbeteren groenstructuur Daken bedrijfspanden gebruiken voor zonnepanelen Plaatsing OV fietsen op It Soal naar het centrum Energietransitie opstarten; Friesland Campina betrekken Bebouwing op maat t.o.v. de zon (ivm zonnepanelen) Daken bedrijfspanden gebruiken voor zonnepanelen Plaatsing van OV fietsen bij het statiom Natuur i.c.m. energie langs de N359 Natuur Rust behouden in broedseizoen wb de fiets- wandelpaden en bezoek Workumerwaard Workumerwaard Wandelpad langs Workumerwaard van uitkijktoren Gaast naar Slinkewei Workum

1

1

1

1

1

1

1

1

1

BPA DIK BPA

DIK BPA BPA BPA BPA

DIK

DIK DIK DIK DIK DIK DIK BPA BPA BPA

Fiets-wandelpad Slinkewei uitkijktoren naar Gaast Vervolg wandelpad Workumerwaard van Slinkewei Workum naar It Soal Workum Praamvaren in de Workumerwaard van Gele polder naar Joukesjoerdspolder Diverse initiatieven Workum Inrichting depot Slinkewei met mountainbike parcours. (Nog een herplant plicht). Opvaart/Soldatengracht bevaarbaar maken tot aan Gaast. Workum biologische tuinen Nieuwe invulling Klameare. Nieuwe invulling Clameare Slinkewei nu verhard en is aan onderhoud toe. Moet dit verhard moet blijven of kan dit onverhard zoals vroeger (cultuurhistorie Verplaatsen gemaal bij It Soal Wandelpromenade over bestaande strekdam Stoenckherne met uitkijkpunt, aansluiten op wandelpad Workum - Hindeloopen Fiets-wandelpad a la Paad lans it waad Visstek in opvaart naar Workumer sluis Historische panelen met info over Zuiderzeevisserij, paalschermen en dijkdoorbraken is gewenst. Historie en cultuur langs de kust voor toeristen zichtbaar maken dmv panelen

Hindeloopen Onderzoek stad Hindeloopen Badpaviljoen, Ontwikkeling Europark (140 recreatiewoningen buitendijks) Rede van Hindeloopen Hindelopen, Wandelpad en strandvoorstel werkgroep stadsmakers R&T Rondje Workum- Hindeloopen afmaken met wandelpad langs de Oosterdijk, verkeersveiligheid Bestaand wandelpad Workum - Hindeloopen upgrade Verbindingswandelpad Industrieterrein naar Stoenckherne, verkeersveiligheid Wandelpad van Hindeloopen naar Molkwerum over de dijk Update kitesurfgebied Hindeloopen Herstel strand Hindeloopen van stad naar Badpaviljoen Strand van stad Hindeloopen, badpaviljoen tot aan vakantiepark Vergroten strand dan ook scheiding aanbrengen (kite)surfers en strandgasten voor veiligheid Wandelpad op de dijk Hindeloopen upgraden adhv plan No Hylpen Vaarverbinding (sloepenroute) Openbare sanitaire voorzieningen (haven) Historisch aanzicht kades Scheepshelling Blom? Visie Hindeloopen Stadsmakers Thema Wonen Nieuwbouw sociale huurwoningen Tiny houses Woonboten voor permanente bewoning Bestaande gebouwen inventariseren voor woningen/appartementen Te grote huurwoningen splitsen Kleinschalige woonvormen Specifieke woonbehoefte Hindeloopen in kaart brengen Geen huurwoningen meer verkopen Éénkamer appartementen Nieuwbouw voor senioren en starters, buiten de rondweg Kangeroe woningen Gelijkvloerse woningen met gemeenschappelijke ruimtes Voorrang op de (huur)woningmarkt

Voorwaarden creëren voor tweede woningen Recreatief verhuur van woningen moet begrensd en bewaakt worden Alle verpauperde woningen opknappen en tijdelijk recreatief verhuren Eigenaren van leegstaande panden aanspreken Het tegengaan van leegstand in de sociale huurwoningen, waar wel iemand staat ingeschreven. Thema Toerisme Fietspad achter zeedijk Verbinden wandelpad oude paden Brekkenpad

1

1

1

1 1 1 1 1 1

1 1 1 1

1 1

1

1

1 1 1 1

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

1 1 1 1 1

1

1

1 1 1 1

1 1 1

1

1

1

1

BPA BPA

Fietspad Molkwerum Verbinden wandelpad oude paden Brekkenpad naar Stavoren Bankjes Fluister rondvaartbootje Aantrekkelijker maken omgeving Fontein VVV-functie terug brengen Verfraaiing strand en dijk met strandaccommodatie Parkeerbeleid: blauwe zone naar 3 uur Seizoen verlenging Toiletvoorziening Toilet parkeren westkant Hindeloopen No Hylpen zou graag op het oude voetbalveld een parkeervoorziening zien met toiletvoorziening. Dit is dicht bij het strand en dicht bij het centrum. De toeristen komen zo dichter bij de bezienswaardigheden en het strand. Het kan in de winter eventueel ook als ijsbaan dienen. Veerdienst Makkum/Hindeloopen/Stavoren Verblijfstoerisme stimuleren (tweede woningen) Groter strand Schapen in zomerseizoen van de dijk Recreatiewoningen op een recreatiepark Verblijfstoerisme stimuleren.

Thema Leefomgeving Omgeving schoonhouden Bloemenlinten voor insecten In standhouden weidevogelpopulatie Meer verantwoordelijkheid bij inwoners Verloedering tegengaan Voorkomen van uitwerpselen honden en schapen (bij het strand) Honden uitlaatveld Actie steenbreek doorzetten Geen industrie Eigen voorbeeldfunctie Braakliggende veldjes gebruiken voor bloemen Zaaiplekken langs rondweg en langs dijk Herstructurering Kerkstraat/Molenweg Elektrisch oplaadpunt Thema Jeugd School moet open blijven Goed verenigingsleven Meer gebruik sportveld Sport clinics jeugd Skatebaan bij sportvelden Muziekles aan school, na schooltijd Zolang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen

BPA BPA BPA

Molkwerum Sluisje en herstel oude dam Herstel sluis en kleine steiger voor aanleg sloepen. Overtoom Overtoom bij sluis Molwerum Upgrade strand Molkwerum, wordt veel gebruikt door omwonenden en campinggasten Waterlopen/vaarverbindingen Ontwikkeling dorpskeamer met landmark Stavoren Herbouw stationsgebouw Omgeving station, aantrekkelijke toegangspoorten

1

1

1

1

1 1

1

1

1 1

1 1

1

1

1

1

1 1

1 1

BPA BPA

Ontpoldering, ruimte voor natuur , water en recreatie Strand en omgeving Strekdam/pier aanleggen voor natuurlijke vorming strand en tbv zwemsport. Achter voorstraat 64 Natuurvriendelijk wandelpad over de dijk van de oude vissershaven naar de nieuwe Frisosluis (geen straatverlichting aanbrengen) (plan ingediend bij Stadsbelang Stavoren) Sluis en omgeving Parkeerbeleid Kwaliteit beheer & onderhoud Verplaatsing Nautisch Kwartier?

1

1

Herbouw restaurant bij Hanzekwartier MFC de Kaap in zwaar weer. Voorstel werkgroep Omgevingsfonds Stavoren Vestingwerken (onderdeel FMP, maar niet genoeg gelden) Verzoek om gezamenlijk een visie te ontwikkelen voor Stavoren

BPA

DIK DIK DIK

BPA BPA

In afwachting input DFM In afwachting input DFM

Nr. 1a 1b

1c Aankomst in de stadjes Nr.

Laaxum Haventje Laaxum (onderdeel VFIJ) DB Warns heeft plan ontwikkeld voor opknappen haven Laaxum en omgeving Verbindingen en beleefbaarheid Kwaliteit bestaande elementen Koudum Wandelpad naar Uitkijkhut Hauksfeart Wandelverbinding rondje Uitkijkhut Hauksfeart Oude boerderij gekocht door It Fryske Gea Ontwikkelingen Kuilart Ontwikkeling havengebied Ontwikkelingen woningbouw Ontwikkelingen Galamadammen Warns Verkeerstromen en overlast Drukste brug van Friesland voor vaarverkeer Slechte bereikbaarheid OV Zwemlocatie Reade klif en parkeervoorzieningen Geen draavlak badhuisje Reade klif Upgrade parkeren Reade klif met watertappunt, toiletvoorziening en plek om te schuilen tegen regen/zon Lemmer Masterplan Lemmer Lemster Rien Overkoepelende Thema's Recreatie & Toerisme Gastvrij Fryslan 2028 Verbetering recreatief netwerk Friese IJsselmeerkust Beleving Startpunten Beleving Route Verbeterpunt Maak delen van de dijk langs de Laaksum, Noorderdyk, Westerdyk, Zeedyk en Sotterumerdijk en eventueel de meer zuidelijk gelegen Séfonsterdyk toegankelijk voor fietsers. Leg bij de bij optie 1 genoemde wegen op een aantal plekken een buitendijks fietspad aan, waardoor fietsers af en toe routedelen hebben met uitzicht over het IJsselmeer en de IJsselmeerkust. Zo wordt afwisseling voor de recreant geboden.

Zo heeft de recreant af en toe uitzicht over het IJsselmeer, en af en toe over de binnendijkse graslanden. Leg een fietspad aan dat over het IJsselmeer loopt, met water aan beide zijden. Hierdoor kunnen fietsers over het IJsselmeer fietsen en een unieke ervaring krijgen die nergens anders in Nederland te beleven valt. Verbeterpunt

1

1 1

1 1 1

1

1

1

1

1

1

1 1

1 1

1

1 1

1 1

1 1 1

1

1 1 1

1 1 1

1

1 1

1

1

1 1

1 2 3 Rustpunten en basisvoorzieningen Nr. 1

2 3 4

Plaatsen hoge bomen aan de noord en de zuidkant van de loods ‘De Vries Scheepsbouw Makkum B.V. ’ij Makkum om de loods vanaf de Zeedijk en de Harlingerdijk voor een groot deel uit het zicht te onttrekken. Plaats op strategische plekken van de fietsknooppuntenroute bij Lemmer hoge bomen en struiken om de N359 bij Lemmer, het industrieterrein en de haven voor een deel aan het zicht te onttrekken. Haal het hekwerk om de Beach Club bij Lemmer weg om een fraaier uitzicht te creëren.

Verbeterpunt Extra (vanaf de route zichtbare) rustpunten plaatsen op de volgende routedelen: Langs de Wieldyk tussen Mirns en Laaksum, langs de Zuiderweg tussen Laaksum, Skarl en Stavoren, Langs de Noorderdyk en Westerdyk tussen Stavoren, Molkwerum en Hindeloopen, langs de zeedijk tussen Workum en Gaast, langs de zeedijk tussen Gaast en Piaam, langs de Sotterumerdijk tussen Makkum en Cornwerd, en eventueel langs de Lange Leane tussen Hindeloopen en Workum De bankjes nalopen op onderhoudsstaat en waar nodig opknappen of vervangen. De rustpunten nalopen op oriëntatie en exacte plaatsing van de bankjes, zodat er een optimaal uitzicht vanaf de bankjes en meer privacy en beschutting wordt verschaft. Prullenbakken toevoegen bij rustpunten die qua uiterlijk passen bij het gebied (bijvoorbeeld hardhouten of ruwe stenen prullenbakken).

5 6

Watertappunten toevoegen op de routes tussen de dorpen. Een logische plek hiervoor zou bij de rustpunten zijn. Toiletgebouwtjes toevoegen op lange route delen. Op dit moment is wildplassen vaak de enige optie. Dit is onwenselijk door de openheid van het gebied wat ongemakkelijke situaties kan opleveren. Zorg ervoor dat de toiletgebouwtjes qua vormgeving en materialisering opgaan in de natuur. Als regelmatig onderhoud niet mogelijk is is het beter deze interventie niet door te voeren, want vieze WC’s verslechteren de beleving eerder dan dat zij deze verbeteren.

7

Schuilplekken creëren voor recreanten, zodat zij bij buien enige beschutting hebben. Werk met materialen die goed passen bij de omgeving en geef de schuilplekken duidelijk aan.

Comfort van de routes Nr. 1

2 Bewegwijzering Nr. 1 2 3 4 5

6 7

8 9 10 11

12 13

Verbeterpunt Leg een fietspad aan dat los van de 60 km weg loopt. Het zorgt ervoor dat fietsers minder op hoeven te letten op het verkeer en daardoor meer kunnen genieten van het uitzicht. Als het fietspad buitendijks wordt aangelegd wordt ook het omgevingslawaai weggefilterd. Als verbeterpunt 1 niet mogelijk is kunnen aan de zijkanten van de weg optische wegversmalling in de vorm van brede fietsstroken worden aangelegd. Fietsers krijgen hierdoor een duidelijke eigen zone. Deze interventie geeft fietsers een veiliger gevoel op de weg. Verbeterpunt De knooppuntbordjes zijn regelmatig niet vanuit alle relevante richtingen zichtbaar. Zorg dat de bordjes van alle kanten goed zichtbaar zijn. Gebiedsborden van it Fryske Gea zijn vaak slecht zichtbaar. Ze staan vaak tussen bomen en op onopvallende of onzichtbare plekken. In het centrum van Lemmer missen bordjes naar het Woudagemaal. Ook dichtbij de afslag mist informatie. Waar in Lemmer de Nieuwedijk overgaat op de Plattedijk mag een extra bordje of paddestoel met daarop plaatsen en afstanden aangegeven. Zo worden recreanten bevestigd dat ze de goede kant op gaan. Nabij het strand van Lemmer is het fietspad onduidelijk. Vanaf het centrum komt men op een splitsing in het pad waarbij geen informatie wordt gegeven over de verschillende keuzes.

Het is onduidelijk of fietsers de Plattedijk of de parallel gelegen fietspad over de dijk moeten nemen. Na de afslag van de N359 bij het Woudagemaal komt men op een punt waar heel veel verschillende informatieborden staan. Dit punt is niet overzichtelijk en kan verbeterd worden door de informatievoorziening te versimpelen en logisch te groeperen. Een aantal bordjes van de Stenenroute Gaasterland - in ieder geval die in het zuiden van Oudemirdum bij de kruising tussen de Marderhoek en de Jan Schotanuswei, en die bij het uitkijkpunt bij de Huitebuursterbuitenpolder - zijn vervaagd en daardoor niet meer leesbaar. Deze moeten vervangen worden. De route naar knooppunt 22 moet beter aangegeven worden bij binnenkomst in Oudemirdum vanuit het zuiden op de kruising tussen de Marderhoek en de Jan Schotanuswei. Bij knooppunt 22 moet het knooppunt paaltje bij de plattegrond worden gezet zodat het overzichtelijker wordt voor de recreant. Nu staat hier heel veel informatie verspreid over het kruispunt. Een extra fietsknooppunten paaltje of richtingbord op de t-splitsing tussen de Beuckenswijkstraat en de Delbuursterweg zou het makkelijker maken om de goede route te vinden voor fietsers die Sondel bezoeken. Op de fietsroute ten noord-oosten van Warns, bij jachthaven Marina Friesland, missen knooppuntbordjes bij het afgezonderde fietspad.

Fietsers weten zo niet zeker of ze de weg of het fietspad moeten volgen, de situatie is dan nog niet te overzien dus zij kunnen niet weten dat beide wegen op dezelfde plek uitkomen. Bij de start van het fietspad langs de Noorderdyk vanaf Stavoren naar Molkwerum is het fietspad onduidelijk aangegeven. Op het routedeel over de Altjemeerweg en de Freerk Faberweg tussen Ferwoude en Workum zijn geïmproviseerde fietsknooppuntenstickers aangebracht op de ANWB-paddenstoelen. Dit ziet er slordig uit en zal voor sommige recreanten onduidelijk zijn. Plaats hier de officiële paaltjes.

14 15

De Cornwerder molen kan duidelijker aangegeven worden. De bushalte bij Cornwerd is onduidelijk en verwarrend geplaatst. Het zou beter zijn als dit een los en goed te herkennen element zou zijn.

16

De bewegwijzering van de ruiter- en menroute bij Cornwerd en omgeving lijkt erg veel op de standaard fietsknooppuntenbordjes, zowel in vormgeving van de paaltjes als in kleur. Bijvoorbeeld bij de afslag van de Sotterumerdijk naar camping sotterum kan verwarring ontstaan over de correcte route. Om verwarring bij recreanten te voorkomen kan deze bewegwijzering beter meer onderscheidend worden vormgegeven.

Missing Links Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Verbeterpunt Missing link A: Makkum - Cornwerd - Wons fiets Missing link A: Makkum - Cornwerd - Wons wandel Missing link B: Piaam - Idsegahuizum wandelen Missing link C + D: Eendenkooien bij Piaam wandelen Missing link E: Workumerwaard wandelen en/of fietsen Missing link F: Ferwoude - Workum wandelen Missing link G: Koudum - Hindeloopen Missing link H: Molkwerum - Stavoren Missing link I: Bakhuzen - Hemelum - Warns Missing link J: De Hege Gerzen Missing link K: Nieuwemirdum - Sondel - Lemmer fietspad Missing link K: Nieuwemirdum - Sondel - Lemmer wandelen Missing link L: Lemmer - Woudagemaal

Beleving Hotspots Nr. 1

2

3

Verbeterpunt Badpaviljoen Hindeloopen - Het Badpaviljoen in Hindeloopen is momenteel niet in gebruik. Het is een mooi paviljoen op een mooie plaats, een strand vlakbij Hindeloopen. Het feit dat het nu leeg staat en er een hek dat omheen staat geeft het paviljoen een onplezierige uitstraling. Het badpaviljoen zelf heeft veel onbenutte potentie. Zorg dat het weer in gebruik raakt. Herdenkingssteen Slag bij Warns - De herdenkkingssteen bij Warns is gelegen op een mooi uitkijkpunt. De informatie over de steen is in drie talen beschikbaar en er zijn voldoende parkeerplekken. Dit punt zou verbeterd kunnen worden door een watertappunt toe te voegen, zodat dit monument nog meer als rustpunt kan functioneren voor fietsers. Luchtwachttoren Oudemirdum - De luchtwachttoren bij Oudemirdum kan een interessant punt zijn voor recreanten in de interessegroep. Het is de enige luchtwachttoren in Friesland die bewaard is gebleven. Helaas is de toren slecht onderhouden en dichtgetimmerd. Om het cultuurhistorisch potentieel te benutten van dit monument en een mooi uitzichtpunt in het gebied toe te voegen zou deze weer toegankelijk moeten worden gemaakt voor publiek.

4

Joodse begraafplaats 'Tacozijl' - Door de dichte begroeiing is de begraafplaats vanaf de weg in de lente en zomer niet zichtbaar, ook staat het kerkhof niet goed aangegeven. Recreanten die over de Plattedijk fietsen, rijden of lopen zullen hierdoor niet snel een kijkje nemen bij de begraafplaats. Een gemiste kans.

5

Woudagemaal (Lemmer) - Als men de weg naar het gemaal volgt, komt men langs een parkeerplaats die niet bedoeld is voor bezoekers. Dit is niet duidelijk aangegeven wat verwarring veroorzaakt. Klokkenstoelen (Mirns, Skarl), boederijen, landhuizen, kerken - Deze elementen dragen allen bij aan de positieve IJsselmeerkustbeleving, maar vooral als interessante achtergrond omdat ze in de meeste gevallen niet te bezoeken zijn. Het kan een interessante toevoeging zijn om enkele plekken als culturele of geschiedkundige bezienswaardigheid open te stellen.

6

Molens Nr. 1 2 3 4

Stranden Nr.

Verbeterpunt De recreatieve waarde van de molens zou verder verhoogd kunnen worden door de molens (vaker) open te stellen in het hoogseizoen en rustpunten te realiseren bij alle molens. Cornwerder molen - De Cornwerder molen zou beter bewegwijzerd kunnen worden. Molen 't Zwaantje - De route door het weiland naar ‘t Zwaantje (Nieuwemirdum) is niet geschikt voor fietsers. Daardoor zullen alleen echt geïnteresseerde bezoekers de molen van dichterbij gaan bekijken. Nylânnermolen - De Nylânnermolen ziet er ontoegankelijk uit door het gesloten hek. Buiten openingstijden kan je niet dicht bij de molen komen, en voor zover wij vanaf de weg konden beoordelen is er geen rustpunt. Door een bankje bij de molen te plaatsen en deze ook buiten openingstijden toegankelijk te maken wordt de molen een prettig en interessant rustpunt. Verbeterpunt

1

2

3

Uitzichtpunten Nr. 1

2

3 4

Vogelkijkhutten Nr. 1 2 3 4 5 6

Eendenkooien Nr. 1 Vissershaventje Laaksum Nr. 1 Musea Nr. 1

Grotere stranden (Mirnser Klif, Lemmer, Workum, Stavoren, Molkwerum, Makkum) - Net als in veel Nederlandse kustgebieden is de bebouwing bij de grotere stranden in het Friese IJsselmeerkust gebied vaak niet erg fraai. De Friese IJsselmeerkust zou onderscheidend kunnen zijn door bestaande gebouwen op te knappen of te vervangen met gebouwen die met zorg zijn ontworpen, passen in de omgeving en zodoende het landschap verfraaien in plaats van lelijker maken. Grotere stranden (Mirnser Klif, Lemmer, Workum, Stavoren, Molkwerum, Makkum) - Om de stranden voor alle bezoekersgroepen aantrekkelijker te maken zouden extra voorzieningen kunnen worden toegevoegd die een lang verblijf op de stranden bevorderen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan douches voor zwemmers en watersporters en watertappunten. Kleinere stranden - De hele kleine (idyllische) stranden zoals die tussen Stavoren en Laaksum staan niet aangegeven vanaf de weg. Dit maakt ze lastig te vinden voor recreanten, zeker wanneer zij voor het eerst in dit gebied komen. Deze strandjes hoeven niet heel opvallend aangegeven te worden, maar er moet wel gezorgd worden voor voldoende hints, zoals voldoende ijzeren leuningen zodat men weet dat hier iets achter de dijk is en men makkelijk over het hek kan stappen.

Deze punten kunnen worden geaccentueerd met een klein bordje waarop staat aangegeven dat er een klein strandje achter de dijk ligt dat toegankelijk is voor recreanten. Verbeterpunt Grotere uitzichtpunten (Workummer Waard, Oudemirdummer Klif, Rode Klif, Steile Bank) - Bij de grotere uitzichtpunten is een belangrijk aandachtspunt dat de materialisering en architectuur van de punten beter kan worden geïntegreerd in de omgeving. Recreanten komen naar deze punten om de natuur te ervaren. Een lelijk man-made uitzichtpunt, bijvoorbeeld in de Workummerwaard waar veel metalen hekwerk is gebruikt, heeft een negatieve invloed op de beleving van de natuur. Een voorbeeld van goed doordachte materialisering zijn bijvoorbeeld de lage natuurlijke ‘wandjes’ langs het pad naar uitzichtpunt het Oudemirdummer Klif. Oudemirdummer Klif - De beleving bij het uitzichtpunt het Oudemirdummer Klif zou aanzienlijk worden verbeterd wanneer recreanten hier het gebied in kunnen lopen langs de kust om zich zo nog meer onder te dompelen in de mooie natuur. Het pad naar het Klif toe is ook bedoeld voor mindervaliden. De begroeiing komt nu echter over het pad waardoor het voor hen niet geheel geschikt is. Beter onderhoud is hier noodzakelijk.

Seedyk Kiekje - Het elektronisch gastenboek bij het uitzichtpunt over de Steile Bank (aan de Sanfeartsdijk) is leuk bedacht maar op het moment dat wij dit punt bezochten werkte het niet. Uitzichtpunten klein - De overige uitzichtpunten zijn prima in hun minimalistische stijl. Af het toe een cultuurhistorisch element toevoegen aan een uitzichtpunt, zoals de boot die op het land ligt achter de dijk bij Cornwerd, is een waardevolle toevoeging. Dit is een leuke verrassing, zo valt er iets extra’s te ontdekken in het door lange lijnen definieerbare landschap. Bij de uitkijkpunten is het verder van belang dat de bankjes, net als bij de overige rustpunten, goed onderhouden zijn. Dit geld ook voor de trappetjes ernaartoe. Een aantal van deze trappetjes zat helemaal onder de uitwerpselen van schapen.

Verbeterpunt Zorg ervoor dat van tevoren al in de hut kan worden gekeken, bijvoorbeeld door het maken van kijkgaten in de deuren. De ene vogelhut is beter onderhouden dan de andere. De beleving van de hutten wordt prettiger als ze allemaal regelmatig worden onderhouden. Ook klemmen een aantal luiken in de hutten. Loop de vogelhutten regelmatig na op gebreken. De vogelkijkhutten staan niet erg duidelijk aangegeven vanaf de weg. Ook de bijbehorende parkeerplekken zouden duidelijker kunnen worden aangegeven. De vogelkijkhutten kunnen verder verbeterd worden door in elke vogelkijkhut een gratis te gebruiken vaste kijker te monteren zoals in de vogelkijkhut bij Mirns en hierbij ook een poster op te hangen met afbeeldingen van vogels die te spotten zijn op die locatie. Vogelkijkhut Piaam - De vogelkijkhut bij Piaam heeft een aantrekkelijke toegangsroute. Een half verhard pad maakt de route beter begaanbaar. De brug op de route zou qua materialisering beter geïntegreerd kunnen worden met de omgeving. Vogelkijkhut Mirns - De route naar de vogelkijkhut in Mirns is een stuk minder fraai dan die van de andere hutten. Er staat scheef, slordig hekwerk op de route en voor de grote opgang is gebruik gemaakt van metalen roosters. Dit is een stuk minder mooi dan de gang die bij de andere hutten wordt gecreëerd door de houten schuttingen.

Verder kan het graspad aan de kust-kant van de zeedijk erg glad worden. Een vorm van halve verharding biedt uitkomst.

Verbeterpunt Het openstellen van eendenkooien biedt een sterke recreatieve waarde. Verbeterpunt De horecagelegenheid bij Laaksum, V.O.F. Overwijk, is als ‘een sfeervol zooitje’ te betitelen. De patatwagen die hierbij staat is niet bevorderend voor de beleving, net als het vervallen pand aan de haven. De locatie heeft wel een kleinschalige kwaliteit. Verbeterpunt Musea Lemsterhoek - In Lemsterhoek liggen twee kleine musea voor zeer specifieke doelgroepen: het Duikmuseum en het Indian motorcycle museum. Voor deze recreanten zou het handig zijn als beide musea met borden worden aangegeven.

Stranden Voorzieningen, voldoende ruimte voor iedere doelgroep. (windsurfers, kite-surfers, foiling, dag recreatie) Kitesurfvisie Visie werkgroep Recreatie & Toerisme Ijsselmeergebeid 2050 (BPIJ)

Kornwerderzand Makkum Workum Molkwerum Hindeloopen Stavoren Hege Gerzen Mirnerklif Reade Klif Lemmer Cultuur en landschap It Ferheljend Lanskip Erfgoeddeal BPIJ Erfgoednota 2021-2026 SWF Uitvoeringsprogramma cultureel Erfgoed 2021-2026 Waardering en bescherming Bestemmingsplannen, erfgoed verankeren Inventarisaties en waarderingen (Omgevingsproof) Verdiepingsslag Famke WO2 inclusief beleid vliegtuigwrakken Facet bestemmingsplan karakteristieke panden en archeologie Inventarisatie karakteristieke bouwwerken Doorontwikkeling Landschapsbiografie (programma omgevingskwaliteit) Steden en dorpenbiografie (programma omgevingskwaliteit) Aanwijzen gemeentelijke monumenten Funerair erfgoed Atlas leefomgeving SWF (programma omgevingskwaliteit) archeologie, Onderzoek en compensatieregeling archeologische kosten en kosteloos opstellen PVE Werelderfgoed, onderzoek verankering UNESCO immaterieel en werelderfgoed in gemeentelijk beleid Bewustwording en draagvlak Marketing en Cultuurtoerisme Goede marketing en doroontwikkeling Bijdrage leveren aan verhaallijnen en cultuurhistorische beeldmerken Samenwerking met historisch centrum De Tiid Vergroten zichtbaarheid en stimuleren educatie, publieksactiviteiten en opleidingen Intern en extern verbinden en samenwerken Organiseren Open Monumentendag en open dagen Archeologielocaties Evaluatie lespaketten Onderzoek mogelijkheden stimulatie opleidingen

vakpersoneel Communicatie Onderzoek mogelijkheden stimulatie poleidingen Publieksvriendelijke publicaties Actieve communicatie onderzoeken en overig nieuws Voorlichting en contact met erfgoedeigenaren /initiatiefnemers/erfgoed organisaties Bijeenkomsten erfgoedorganisaties, kerken, monumenteigenaren e.d. Vroegtijdige toetsing; cultuur erfgoed in een vroeg stadium aan tafel Versterken informatiepunten Onderzoek Haalbaarheid tweede archeologisch steunpunt Instandhouding en versterking Beleid en verordeningen (omgevingsproof) vaststellen erfgoed verordening Instellen Monumenten commissie Vaststellen subsidieregeling Cutureel Erfgoed Duurzaam Erfgoed, Uitvoeren nota Duurzaam Erfgoed Stimuleren herbestemming, Bijdrage erfgoed aan uitvoering en op te stellen beleid Versterken handhaving (omgevingsproof0, oplossingen voor onvoldoende capaciteit onderzoeken

1 1 1 1

1

1

1 1 1

Verbreding natuur Makkumer waarden en Kooiwaard, natuurlijk peilpolder Makkumer waarden en Kooiwaard, periodiek droogval Workumer Nieuwland, achteroever Bocht fan Molkwar, periodiek droogval Mokkebank, achteroever en wandelpad Huitebiirtser buitenpolder, achteroever en landbouw Tacozijl, achteroever Onderwaterlandschap afsluitdijk VMR, versterken variatie en waterbodem voor vis Visverbinding Friese Boezem, versnippering Educatie en Marketing (zie ook R&T) Educatie Media Toonaangevende ambassadeurs Campagnes met specifieke onderwerpen Exposities Merk Fryslân, VVV’s Verhaallijnen en informatievoorziening Lijst opgehaald Omgevingsfonds( Esmeralda/ Fon ten Tij) Verduurzamen Actief wegnemen van drempels voor energieneutraal maken van huizen, bedrijven en vervoer Energieneutraal maken van de huizen po Kornwerderzand met behoud van het beschermde dorpsgezicht, als voorbeeld voor de regio Benutten van daken van particulieren, loodsen en bedrijven voor zonnepanelen Uitwerken van een regio breed plan voor bereiken van een energie neutrale kustregio Versterken Anticiperen op vernieuwing fietstoerisme en verbindingen Koppelingen programma's projecten en opgaven verbinden en koppelingen zoeken, verbindingen fiets wandel en kwaliteit op orde Optimaal verbinden vaarroutes Versterken van de beleving van de natuurgebieden Waterveiligheid (WF) Korte Termijn Regionale kering in de regio Súdwest

pakken wij tot 2027 een aantal regionale keringen (keringen voor de Friese boezem) aan. Bijgevoegd zie je een aantal screenshots van deze planning. De impact varieert van kleinschalig onderhoud tot reconstructie van kadegedeelten. Het betreft hier echter wel om een programmering vanuit een eerdere toetsing. De aangegeven tracés betekenen niet per direct dat er werkzaamheden gaan plaatsvinden. De kansen om werk met werk te maken variëren daarnaast per type maatregel. Wij hebben deze planning eerder gedeeld met de gemeente SWF, de werk-met-werk kansen worden daarmee al benut. Zo gewenst stellen wij hiervan een shape-file beschikbaar om die in een GIS-overzicht in te passen.

Gemalen binnen de regio worden op dit moment een aantal gemalen onderzocht, het gaat om: het gemaal de Jouke Sjoerdspolder (boven Workum) en het gemaal de Warkumermar (ten noordoosten van Workum). Het gemaal de nieuwe Grasfennen (boven Tacozijl) staat binnenkort gepland voor een revisie/nieuwbouw. De kansen op werk-met-werk zijn voor gemalen relatief klein, maar mogelijk ligt hier een kans.

KRW Oevers binnen de regio liggen de volgende KRW waterlichamen: •Friese boezem grote ondiepe kanalen. •Friese boezem – grote diepe kanalen •Friese boezem - regionale kanalen met scheepvaart In de periode van 2022-2027 zullen in deze waterlichamen meerdere maateregelen plaatsvinden. Zo ook de aanleg van natuurvriendelijke (voor)oevers. Alleen staat de exacte locatie daarvan nog niet vast, dit heeft te maken met de lokale kansen zoals: beschikbaarheid van grond, mogelijkheden grondverwerving, de ecologische verbindingsmogelijkheden en dergelijke. Wij kunnen dus geen locaties doorgeven, maar wellicht is het zinvol om voor dit onderdeel een nader overleg te plannen om werk-met-werk kansen te benutten.

1 1 1 1 1 1 1 1 1

1 1 1 1 1 1 1 1 1

1 1 1 1 1 1 1 1 1

Langere Termijn Visies het waterschap ontwikkeld momenteel de blauwe omgevingsvisie waarin gewenste ontwikkelingen op het RO-vlak worden vastgelegd. Wij verwachten dat dit afstemming van programmering op middellange en langer termijn zal vergemakkelijken. Andere visies die hierin een rol spelen zijn de boezemvisie (die door WF en PF samen wordt ontwikkeld), het deltaprogramma zoet water en dergelijke

HWBP zoals bekend heeft een eerste beoordeling van de IJsselmeerkering plaatsgevonden waaruit volgde dat op een aantal plaatsen de kering niet voldoet. De exacte verbeteringslocaties zijn op het moment nog niet bekend en ook de impact die daarmee gemoeid is. Desalniettemin beschouwen wij dit als de grootste koppelkans van het waterschap langs de IJsselmeerkust: wij verwachten binnen enkele jaren duidelijkheid te hebben over het programma zodat daarna de programmering kan worden afgestemd met de ontwikkelingen rondom de IJsselmeerkust.

Het Veenweideprogramma binnen het veenweideprogramma begint op korte termijn het planvormingsproces in het gebied Idsegea (omgeving Oudega, Gaastmeer e.o.). Centraal daarin staan: terugdringen van veenoxidatie, biodiversiteit, waterberging, peilverhogingen. In dit gebiedsproces wordt de aansluiting gezocht met ontwikkelingen in de streek. Mogelijk liggen er koppelkansen tussen het IJsselmeerprogramma en het Veenweideprogramma: wij kunnen dat op dit moment onvoldoende overzien.

Het Baggerprogramma op dit moment voorzien wij geen koppelkansen tussen onze baggerprogrammering en het programma IJsselmeerkust maar we sluiten niet uit dat die kansen er wel komen: er zijn diverse partijen die baggeren, wellicht is het goed om ook daarvan de programmering over elkaar te leggen.