Bijlage II - Concept Beeldkwaliteitsplan

Gebied 23.1 Ontwikkelgebied IJlsterplein Boschplein, Blok H beeldkwaliteitsplan Rho Adviseurs, 24 februari 2021

Aanleiding Aan weerzijden van de Lemmerweg, direct ten zuiden van de binnenstad van Sneek, ligt het herstructureringsgebied het IJlsterplein. In het verleden was dit een deel van het bedrijventerrein dat langs De Geau ligt. In 2005 is een stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan (BKP) opgesteld voor de transformatie naar een gemengd woongebied. Voor de Lemmerweg wordt een binnenstedelijk gevoel nagestreefd. Onderdeel hiervan is de ontwikkeling van het Boschplein, waarop oorspronkelijk langs de Lemmerweg een redelijk gesloten wand van woongebouwen, gedeeltelijk met commerciële plint, is beoogd. Een deel van deze bebouwing is gerealiseerd. Aan de overzijde van het Boschplein ligt de driehoekige kavel nog braak. Deze kavel is in het BKP IJlsterplein opgenomen als Blok H, bedoeld voor een appartementengebouw. Het is de bedoeling om dit blok te ontwikkeling tot een woongebouw met commerciële plint. Daarmee sluit het aan op de functionele indeling van het bestaande pand aan het Boschplein. De bebouwing in het oostelijk deel van het IJlsterplein is gedeeltelijk anders ontwikkeld dan aanvankelijk was beoogd. Nu het dit deel tot afronding komt door de invulling van Blok H, is er behoefte aan een nieuw beeldkwaliteitskader, dat rekening houd met de ontstane stedelijke structuur en ook de nieuwe belangen van de gebruikers van het gebied in acht neemt.

Het beeldkwaliteitsplan uit 2005 Het stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan IJlsterplein dateert van 2005. Het beschrijft de herontwikkeling van een gebied dat globaal in tweeën wordt gesplitst door de Lemmerweg. In het BKP uit 2005 is richting gegeven aan de kleurindeling van gebouwen, uitgaande van een historiserende verticale gevelgeleding, in bruin/rood/lichte kleuraccenten, en aan de kapconstructies. Voor Blok H betekent dit een opbouw met 3 bouwlagen met aan zowel de zijde aan de Lemmerweg als aan de Louw Doniastraat een kap. Op de kopse kant wordt een plat accent voorgesteld.

Figuur: Dakenkaart uit het oorspronkelijke BKP uit 2005 Het gebied is voor het grootste deel uitontwikkeld. In het westelijk deel (IJlsterkade) wordt nog gebouwd en aan de rotonde van de Lemmerweg en de Frieswijkstraat/Scherhemstraat staat nog een bedrijfsgebouw uit de jaren ’60 dat voor herontwikkeling in aanmerking komt. Het oostelijk deel betreft het Boschplein en de combinatie politiebureau en school ten zuiden hiervan. In dit deel moet alleen Blok H nog ingevuld worden. Dit betekent dat in de overweging van het afwijken van het BKP geen rekening hoeft te worden gehouden met hoe dit uitwerkt op eventuele verdere ontwikkeling van het IJlsterplein. Er kan beoordeeld worden vanuit de nu gerealiseerde stedenbouwkundige structuur aan de oostzijde van de Lemmerweg. Van belang is dat de invulling van Blok H reageert op de reeds aanwezige bebouwing in de directe omgeving; het politiebureau, de school en het blok met diverse winkels, maar daarbij wel de basisprincipes van het oude beeldkwaliteitsplan respecteert.

Stedenbouwkundige opzet Voor het stedenbouwkundig plan is uitgegaan van de ruimtelijke kwaliteiten die het gebied nu heeft en/of in het verleden heeft gehad, te weten: ‐ ‐ ‐

de Watertoren en de Waterpoort als herkenningspunten; de ligging van een deel van het plangebied aan water; de groene setting waarvan in de 19e eeuw sprake was.

In het stedenbouwkundig plan blijft de Lemmerweg in zijn huidige configuratie gehandhaafd en deelt deze belangrijke invalsweg die het gebied in noord zuid richting doorsnijdt, het plangebied op in verschillende deelgebieden. Het middengebied dat grofweg aan weerszijden van de Lemmerweg ligt, moet de belangrijkste invalsweg naar de historische binnenstad markeren. Dit komt in de eerste plaats tot uitdrukking in de cirkelvormige ruimte rond de rotonde met een bebouwing die als voorportaal van het centrum moet fungeren. Verder wordt de levendigheid die bij een belangrijke invalsweg van de binnenstad past bevordert door in de plint van de bebouwing langs het deel van de Lemmerweg tussen de rotonde en het beschermde stadsgezicht ook andere activiteiten dan wonen (zoals detailhandel) te implementeren. Het deelgebied rondom het Boschplein is opgedeeld in twee bouwblokken die deels inspelen op oorspronkelijke belijning evenwijdig aan het oorspronkelijk stratenpatroon. Het nauwkeurig aansluiten op de bestaande bebouwing is hier van belang. Het doel voor de Lemmerweg is dat er een binnenstedelijke wand ontstaat. Dit betekent dat spaarzaam om moet worden gegaan met open ruimten tussen de gebouwen. De bebouwing aan de Louw Doniastraat heeft een moderne uitstraling gekregen.

Aan de Lemmerweg is het beeld wel sterk verwant aan de binnenstad en is er sprake van een vloeiend verloop van nieuw naar oud.

De wandvorming is vanaf het Boschplein tot aan De Kolk goed zichtbaar. Ter hoogte van het politiebureau is dit principe echter losgelaten, waardoor hier mee open ruimte is ontstaan dan oorspronkelijk gepland. Het bebouwingsbeeld, met name aan de oostzijde, geeft het beoogde gevoel van een binnenstadstraat. Dit wordt mede bereikt door de aanwezigheid van een commerciële, representatieve plint.

Vertaling naar criteria Om de beoogde samenhang door te zetten in Blok H is het (naast de positie) ook belangrijk dat het blok de juiste massa, hoofdvorm en uitstraling krijgt. Dit geldt vooral voor de zijde van de Lemmerweg, als belangrijke drager van de ruimtelijke structuur. Volgens het BKP dient ‘Een nieuwe invulling het gebied de gewenste heldere structuur en samenhang te verschaffen’. De voorgaande richtlijnen zijn als uitgangspunt gehanteerd voor het ontwerp. Onderscheid Lemmerweg en Louw Doniastraat Het karakter van de Lemmerweg en Louw Doniastraat is verschillend in belang, daarom wordt de bouwmassa aan beide wegen los van elkaar gehouden en wordt ook voor het ontwerp een verschillende benadering gekozen. Qua hoofdvorm wordt aangesloten bij het principe van het doortrekken van de bestaande gevelelementen aan het Boschplein, waarmee het Blok H het plein afrond en deels afsluit. Het opknippen van het volume in twee bouwdelen op een doorgetrokken plint, wordt voorstelbaar geacht aangezien de straten waaraan de bouwblokken zich bevinden niet gelijkwaardig zijn. Beeld van de Lemmerweg Er is sprake van veel open ruimten die afgewisseld worden met bouwmassa in de ruimte. Ook bij het politiebureau is dit het geval.

Dit beeld van afwisseling tussen ‘open’ en ‘dicht’ en ook ‘rood’ en ‘groen’ wordt pas ter hoogte van het blok aan het Boschplein omgezet naar een meer stedelijk beeld met een dichte gevelwand. Ook aan de overkant van de weg is dit het geval. Door op de locatie van ‘blok H’ te kiezen voor een niet te lange gevelwand, ontstaat een meer geleidelijke, zachte overgang. Vanuit de stedenbouwkundige structuur levert de opening een evenwichtig beeld op. Vanaf het plein gezien heeft de gevelwand voldoende lengtemaat om de ruimtelijke beleving van een plein te kunnen waarborgen. Hoofd‐ en kapvorm De bebouwing is opgebouwd uit drie bouwlagen bovenop een plint. De kap aan de Lemmerweg moet in zijn vorm goed herkenbaar worden en niet te versnipperd raken door ingrepen als dakkapellen en loggia’s. Hierbij kan extra binnenruimte en verbinding met buiten worden gecreëerd door het gebruik van dakkappelen en doorlopende gevels. Het is belangrijk dat hierbij een evenwichtig beeld ontstaat. Ter referentie wordt verwezen naar de hiernaast opgenomen foto Gezien de open ruimtes aan beide zijden verdient het de voorkeur het dak de hoek om te zetten. Het realiseren van plat afgedekte accenten op de hoeken wordt daarmee losgelaten. De detaillering van het pand moet ook refereren aan de binnenstad. Dit wordt bereikt door het respecteren van de verticale gevelgeleden en kleuraccenten.

Er worden geen uitkragende balkons gerealiseerd. Ook blijft in dit kader punt 1 van de algemene richtlijnen van het BKP IJlsterplein gelden (pagina 13).

Aan de Louw Doniastraat is een historiserende bouwstijl niet noodzakelijk. Het bebouwingsbeeld is hier duidelijk anders van karakter geworden. Hier kan worden aangesloten bij de meer moderne bebouwing van het politiebureau en de basisschool en ook van het zuidelijk deel van het gebouw aan de Boschplein. De gevel wordt hier ook meer gesloten en er zijn uitkragende balkons mogelijk. Gevelbeeld Lemmerweg en open ruimte Afwijking van het beeldkwaliteitsplan is de grotere open ruimte die zicht op het plein mogelijk maakt. De ‘wandvorming’ van de gevels is daarmee minder duidelijk. Het toevoegen van een commerciële plint draagt overigens wel bij aan het stedelijke gevoel en aan een doorlopend beeld van de bebouwing aan de noordzijde. Er ontstaat nu in bebouwingsintensiteit een zachtere overgang vanaf de rotonde met de Scherhemstaaat/Frieswijkstraat naar de binnenstad. Deze entree wordt gemarkeerd door het nieuwe politiebureau aan de oostzijde en bedrijfs‐ en appartementengebouw aan de westzijde. Na deze panden krijgt de Lemmerweg en andere, meer binnenstedelijke bestrating. Hier is aan de westzijde van de Lemmerweg een oud bebouwingslint aanwezig, dat bestaat uit relatief kleinschalige woonbebouwing. De voorgestelde nieuwbouw komt hier tegenover te staan.

Voorbij het Boschplein en de aansluiting van de IJlsterkade wordt ook het bebouwingslint aan de westzijde meer binnenstedelijk van aard en omvang. Om zowel het plein als ook de omliggende straten en vriendelijk en aantrekkelijk uitstraling te geven is een groene aankleding gewenst. In de opening aan de Lemmerweg wordt geadviseerd gebruik te maken van een haag of lage muur om het zicht op geparkeerde auto’s enigszins aan het zicht te onttrekken. Over een lengte van circa 35 meter is sprake van een gesloten gevelbeeld, waarna een even grote ruimte is gehouden tot het volgende blok. Dit bouwblok begeleidt het zicht op de Waterpoort vanaf het politiebureau en de rotonde. Daar komt bij dat ook de haag in het verlengde van Blok H deze lijn volgen en doorzetten. Ook de vier geplande bomen, ook in het verlengde van het nieuwe blok, maar iets terugliggend, doen mee in de begeleiding van het straatbeeld van de Lemmerweg. Zij filteren de open ruimte, en het zicht op het blok met de commerciële plint. Daarnaast zal, door de ligging in een flauwe bocht, de opening in de wand minder opvallen, omdat de aandacht naar de bebouwing aan de overkant, en naar de Waterpoort wordt getrokken.

Openbare ruimte In het BKP IJlsterkade zijn richtlijnen ten aanzien van de openbare ruimte opgenomen. Hierin is tevens een (door raad vastgesteld) ontwerp groenstructuur bijgevoegd. Hierin is langs de oostzijde van de Lemmerweg een bomenrij geprojecteerd, die doorloopt vanaf de rotonde tot aan de bestaande bebouwing aan het Boschplein. Deze bomenrij is (nog) niet gerealiseerd. De aanleg van grotere bomen wordt bemoeilijkt door de aanwezigheid van kabels en leidingen. De realisatie van een gedegen groeninvulling wordt wel van groot belang geacht voor de kwaliteit van de entree van Sneek en de nieuwe woon‐ en leefomgeving. In dit kader heeft gemeente Súdwest‐Fryslân enkele varianten uitgewerkt voor de groeninvulling van het Boschplein en de Lemmerweg. Op basis van de mogelijkheden en beperkingen is gekozen voor aanbrengen van groene velden met beplanting. Met verspreid hierop enkele bomen. De voorgestelde groeninvulling is weergegeven in de navolgende figuur. Deze groeninvulling wordt door de gemeente zelf aangelegd en onderhouden, waarmee de realisatie en instandhouding van de groene invulling en de kwaliteitsimpuls die hiermee gepaard gaat, is gewaarborgd.

Figuur: Groeninvulling Boschplein en Lemmerweg (gemeente Súdwest‐Fryslân)

Nieuwe criteria beeldkwaliteit ontwikkeling Boschplein, Blok H Hieronder zijn nieuwe beeldkwaliteitscriteria opgesteld, die beter voldoen aan de huidige inzichten en de ontwikkeling van het oostelijk deel van het IJlsterplein. Deze criteria volgen grotendeels het plan uit 2005, maar op stedenbouwkundig vlak, typologie en dakvorm wijken zij af. In algemene zin wordt een samenhangend gebouw voorgesteld, dat recht doet aan de binnenstadkarakter van de Lemmerweg en het verschillende karakter van de Lemmerweg ten opzichte van de Louw Doniastraat benadrukt. Dit heeft er mede toe geleid dat de bouwmassa’s los van elkaar worden getrokken en ook dat er mee ruimte wordt gelaten tussen de gebouwen. Ook voor de kapvormen wordt dit onderscheid nagestreefd, waarbij gericht op de Lemmerweg wel een aan de binnenstad refererende kapconstructie wordt voorgeschreven. De open ruimte tussen de bestaande bebouwing van het Boschplein en Blok H biedt meer openheid richting het commerciële plein en de winkels die daaraan zijn gelegen. Dit vraagt wel om een adequate groenvoorziening, waarbij van belang is dat het gevelbeeld optisch wordt voortgezet, bijvoorbeeld met enkele losstaande bomen, aangevuld met onderbeplanting die het zicht op geparkeerde auto’s verzacht. Daarbij kan gedacht worden aan groenblijvende hagen.

Tot slot moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan de reclame‐uitingen in de plint, gericht op de Lemmerweg. Voorkomen moet worden dat hier een achterkantsituatie ontstaat met afgeplakte ramen.

Figuur: Mogelijke inpassing bouwvolumes

Figuur: Mogelijke massabouw

Richtlijnen Blok H 1.

Hoofdvorm

‐ ‐ ‐ ‐

2.

Aanzichten

‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐

3.

Overgang openbaar ‐ privé

4.

Kleur & Materiaal

‐

Voorgevels volgen de (verspringende) rooilijn; In en/of uitspringingen van de voorgevel t.o.v. de rooilijn maximaal 0,50 meter; Gelegen aan de Lemmerweg wordt het volume met een kap afgedekt; Erkers en loggia’s ondergeschikt aan de gevel. Geleding van de gevels in verticale zin; Perceelsgewijze bebouwing in de rooilijn, korrelmaat 6,50 tot 9,50 meter; Gevels gericht op de openbare ruimte; Staande‐ en/of vierkante muuropeningen; Aan de Lemmerweg referentie aan de binnenstad; Representativiteit van de plint aan de Lemmerweg en Boschplein is belangrijk, reclame‐uiting in gevelopening minimaal 0,10 meter achter raampartijen. Mee‐ontworpen en aangelegd.

Omschrijving Metselwerk Voegwerk Zink (incidenteel) Kozijnen/ramen/ deuren/erkers/serres Timmerwerk Luifels Dakpannen Dakkapellen Hemelwaterafvoer

Materiaal Baksteen wf ‐ Gepatineerd Hout

Kleur Rood en bruin Antraciet en grijs Naturel Lichte tinten

Hout ‐ Keramisch Hout/zink Zink of kunststof

Lichte tinten ‐ Zwart/blauw Lichte tint, naturel naturel

Voor het overige blijven de algemene richtlijnen het uit BKP IJlsterplein gelden, met dien verstande dat in geval van een discrepantie, de bovenstaande richtlijnen prevaleren.

Referentiebeelden