Bijlage - Concept jaarstukken 2025

Ons lidmaatschap aan SNN levert momenten op voor belangenbehartiging: te denken valt aan het Noord-Nederland event op 25 maart 2025 in Brussel waarbij we aandacht vroegen voor thema’s als circulaire economie, landbouw, energietransitie en mobiliteit (zie ook actiepunt 2).

Pagina 77 van 235

O24.003054

Ook speelt SNN een rol in de positionering van Noord-Nederland. Als gemeente hebben we hierin een rol gepakt in de voorbereidingen voor de Tweede Kamerverkiezingen, zo schreven we mee aan een verkiezingsinzet vanuit SNN. Dit deden we samen met onze SNN-partners. Onderwerpen die daarin terugkomen zijn bijvoorbeeld mobiliteit en Elke Regio Telt. Er wordt in 2026 ook meegeschreven aan een position paper voor de formerende partijen, op dezelfde punten. In SNN-verband is in Q4 ook gewerkt aan een lobbyplan voor het Meerjarig Financieel Kader (MFK) van de Europese Commissie. In de nieuwe situatie krijgt de Rijksoverheid een coördinerende rol voor het verdelen van de Europese gelden over de regio’s. In januari 2025 is een nieuwe Samenwerkingsovereenkomst ondertekend van de R8. Hierbij is ook geregeld dat het voorzitterschap overgedragen is aan de gemeente Land van Cuijk. De gemeente Súdwest-Fryslân ondersteunt Land van Cuijk en zorgt daarmee voor een warme overdracht. Onze burgemeester blijft onderdeel van het AB van de R8. De R8 is bezig met het uitwerken van een gedeelde agenda die op alle gemeenten van toepassing is. De agenda bepaalt op welke thema’s er samengewerkt gaat worden en waarop kennis met elkaar gedeeld wordt. Thema’s die daar nu in naar voren komen zijn: Leefbaarheid van de Kernen, Gemeenschapszin en identiteit en Bestuurskracht.

In de komende maanden wordt deze agenda in R8-verband vastgesteld. In 2025 is begonnen met een onderzoek naar Europese netwerken waar we als gemeente bij aan kunnen sluiten. Uit het onderzoek bleek dat POLIS een geschikt Europees netwerk was. POLIS richt zich als netwerk op mobiliteit. In Q2 2025 is besloten dat de gemeente lid wordt van het Europese netwerk POLIS, dat zich richt op mobiliteit. De raad heeft hierover op 8 juli 2025 een Actieve Informatie ontvangen. 2.

We tonen initiatief en nodigen proactief partijen uit die ons kunnen helpen in onze ambities. Indicatoren/te behalen resultaat: - In 2025 nodigen we Kamerleden en Europarlementariërs uit om aan te geven wat SWF te bieden heeft en wat we nodig hebben om meer te bereiken. Hiervoor zijn we zichtbaar aanwezig in Den Haag en Brussel. Toelichting: In maart 2025 vonden twee events in Brussel plaats: De provincie Fryslân organiseerde de Fryslândei met als thema ‘Water’. Tijdens dit event is gesproken met Europarlementariërs om het belang van Noord-Nederland te benadrukken. Daarnaast organiseerde SNN het event ‘Ticket to connect’. Thema van het event was het Meerjarig Financieel Kader van de Europese commissie. Dit is hét event om aan te geven wat Noord-Nederland op de thema’s circulaire economie, landbouw, mobiliteit en energietransitie kan betekenen. Rondom het event zijn ook gesprekken gevoerd met hoge ambtenaren van de commissie en met Europarlementariërs op bovenstaande thema’s. Rondom het event ‘Ticket to Connect’ is ook contact geweest met Carla Boonstra (Landbouwattaché bij de Permanente Vertegenwoordiging’). Op 11 juli 2025 was Carla Boonstra met twee collega’s in Gaastmeer aanwezig. De Gebiedscommissie Idzegea heeft daar een presentatie gehouden over de bijzondere samenwerking in dat gebied tussen Wetterskip, Provinsje, gemeente, boeren en natuurorganisaties.

Daarna zijn er presentaties geweest over de mestderogatie, de grutto’s in het gebied en is er een bezoek geweest aan een lokale, jonge boer. Tijdens de European Week of Regions and Cities (13 tot 15 oktober 2025) heeft er weer een gesprek plaatsgevonden met Landbouwattaché mw. Carla Boonstra. Samen met gedeputeerde Kooistra (Provincie Fryslân) heeft wethouder De Boer het belang aangegeven van de mestderogatie. Mevrouw Boonstra heeft daarbij aangegeven dat een lobby richting Den Haag belangrijk is. Samen met de provincie hadden we hierover eind 2025 contact met de demissionaire minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Op donderdag 10 april 2025 was het afsluitende congres van project Confidence, onze kennisuitwisseling met Denemarken op het gebied van warmtenetten. Hierbij waren veel

Pagina 78 van 235

O24.003054

experts op dit gebied aanwezig, waaronder vertegenwoordigers van gemeenten, BNG, VNG, het ministerie KGG en energiecoöperaties. De samenwerking binnen Confidence heeft een stevig fundament gelegd voor onze warmteaanpak. We passen de opgedane kennis toe in lokale projecten en blijven samenwerken met (inter)nationale partners. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor Europese projecten die voortborduren op de geleerde lessen. Er zijn geen werkbezoeken geweest van Kamerleden 2025. Er stond in Q3 een werkbezoek gepland van voormalig minister Uitermark van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, maar zij trad een week voorafgaand aan het werkbezoek af. Er zijn wel goede contacten geweest met het ministerie van Binnenlandse Zaken (ook tijdens het werkbezoek van de gemeenteraad aan Den Haag). Hier is afgesproken dat er een ambtelijk werkbezoek gaat komen. Hierover is nog geen concrete afspraak gemaakt. Daarnaast is de burgemeester uitgenodigd voor een Rondetafgesprek op 24 september 2025 met de vaste Commissie Binnenlandse Zaken. Voor dit gesprek is een Position Paper geschreven. Het gesprek zou gaan over Elke Regio Telt, maar ging niet door vanwege te weinig aanmeldingen vanuit de Kamer. Het commissiedebat op 2 oktober 2025 is daarom bezocht door de burgemeester.

Voorafgaand aan het debat is een gesprek geweest met Glimina Chakor (Tweede Kamerlid voor Groenlinks-PvdA) waarbij het belang van de regio is benadrukt. 3.

We halen vroegtijdig meer investeringen binnen door een onderscheidend verhaal en heldere keuzes voor werken met water(stof), circulaire economie en een recreatiesector die waarde toevoegt. Indicatoren/te behalen resultaat: - We hebben nauw contact met de Rijksoverheid en Europa op de thema’s waterstof, circulaire economie en de recreatiesector. Ook met andere Europese regio’s verkennen we mogelijkheden om samen te werken in Europese projecten. Toelichting: In Q1 2025 is een gesprek geweest met het Clean Hydrogen Partnership in Brussel om aan te geven dat wij mogelijk tegen Europese wetgeving aan gaan lopen rondom ‘groene waterstof’. In het gesprek is ook gesproken over een Europese subsidie om meer kennis in te huren rondom waterstof. Dit past bij de faciliterende rol die we als gemeente bepaald hebben. Het event ‘Ticket to connect’ in maart 2025 (zie actiepunt 2 voor meer informatie) heeft ook kansen geboden om het gesprek aan te gaan over de thema’s energietransitie en circulaire economie. In maart 2025 is ambtelijk ook gesproken over een vervolg op de Deens-Friese samenwerking rondom warmtenetten. We onderzoeken of er een nieuw Europees project opgezet kan worden (zie actiepunt 10 voor meer informatie). Het Europese project ECOBoost is opgestart in maart 2025. De raad heeft hier een Actieve informatie over ontvangen en werd via de Berap hiervan op de hoogte gehouden.

De Kick-off meeting heeft in Q2 2025 plaatsgevonden. Als gemeente leren we veel van dit project, met name dat de opstartfase lang duurt. In oktober 2025 vond de European Week of Regions and Cities weer plaats. Samen met een regio uit Slowakije, Finland, Zweden en Noorwegen is er een workshop opgesteld rondom het thema ‘weerbare mienskippen’ die helaas vanwege de grote hoeveelheid aanmeldingen niet door kon gaan. Door de voorbereiding hebben we wel waardevolle contacten opgedaan in andere regio’s van Europa. Tijdens de EWRC 2025 heeft een gesprek plaatsgevonden met landbouwattaché mw. Carla Boonstra (zie actiepunt 2).

Pagina 79 van 235

O24.003054

4.

We communiceren ambitieuzer en concreter hoe we een logische hub zijn op de Waterstof-lijn in Nederland. Indicatoren/te behalen resultaat: - We creëren duidelijkheid over beoogde opbrengsten en effecten en vervolgens de gewenste rol die de gemeente in wil nemen i.r.t. waterstof. Toelichting: Er zijn zeven marktpartijen geïnteresseerd om een waterstoffabriek in Bolsward te bouwen. Essent heeft aangegeven dat zij de kartrekker wil zijn van dit project en start gesprekken op met de afnemers. De gemeente neemt een faciliterende rol in voor de waterstoffabriek in Bolsward. Daarnaast zet de gemeente haar netwerk in om de haalbaarheid van het project te vergroten. Dit door o.a. subsidies vanuit Europa en Nederland goed in te zetten. De markt pakt het project verder op en de gemeente blijft communiceren over de haalbaarheid en wenselijkheid van waterstof in Bolsward.

5.

Nagaan mogelijkheden van een regiodeal. Indicatoren/te behalen resultaat: - Organisatie regiodeal staat. - Aanvraag regiodeal is uitgewerkt in diverse concrete projecten. - Er is in 2025 gestart met de uitvoering van diverse projecten. Toelichting: De regiodeal is in z’n geheel toegekend. Concreet betekent dat vanuit het Rijk een maximale investering van € 17,5 miljoen in onze regio Zuidwest-Friesland. In 2025 is de organisatie gevormd zijn diverse projecten opgestart. De raad wordt op gezette tijden geïnformeerd over de voortgang van de projecten regiodeal.

6.

Energie en financiering inzetten in onze ontwikkelkracht in de stedelijke zone (Sneek en Bolsward) en de IJsselmeerkust incl. de Afsluitdijk. De gemaakte bestuurlijke afspraken zijn daarin leidend. Waar mogelijk willen we op de Afsluitdijk aanhaken op kansen en inzetten op versnelling van projecten. Indicatoren/te behalen resultaat: Algemeen - Gebiedsagenda’s en plan van aanpak verbetering stads en dorpskernen - Bezoeken aan de binnenstad duren langer en er wordt meer besteedt - Binnensteden worden dynamischer en (economisch) aantrekkelijker Stedelijke zone Sneek-Bolsward - (Integrale) strategisch ruimtelijke visie voor Sneek - Visie binnenstad Sneek - Visie Spoorzone Veemarktterrein - Integrale wijkaanpak Sperkhem in Sneek - Aanpak Flexaterrein/Oppenhuizerweg - Integrale aanpak binnenstad Bolsward - Ontwikkeling Sporthart Bolsward - Ontwikkeling van een bedrijventerrein (opstarten voorbereidende processen) IJsselmeerkust inclusief Afsluitdijk - Versterken Friese IJsselmeerkust – Mokkebank Laaksum, It Soal Workum (strekdam), Stoenckherne, Strand Hindeloopen - Buitenhaven Makkum - Toekomstbestendige stranden - Langzaam verkeerverbinding Kornwerderzand-Lemmer - Verhaallijnen cultuurhistorie

Pagina 80 van 235

O24.003054

Greidhoeke en Lege Geaën - Diverse (woningbouw) ontwikkelingen in verschillende kernen Toelichting: De Ruimtelijke Strategie Sneek (RSS) heeft in Q3 2025 ter inzage gelegen. De zienswijzen waren veelal van positieve aard en hebben bijgedragen aan het verder verfijnen van de strategie. De raad heeft op 18 december 2025 met ruime meerderheid ingestemd met de RSS. In de eerste maanden van 2026 gaan we aan de slag met een communicatiecampagne. Doel is om bekendheid met de strategie te verkrijgen bij bewoners, ondernemers, collega’s, ontwikkelaars en professionele partners. Het gaat hierbij om het ‘samen bouwen aan de stad Sneek tot 2050’ waarin vooral beeldend materiaal een enthousiasmerend beeld geeft over de toekomst van de stad. Daarbij is het ook van belang dat projecten herkenbaar zijn als uitvoering van de RSS. Parallel hieraan wordt gewerkt aan uitvoeringsprogramma’s van twee sleutelgebieden te weten Binnenstad en Spoorzone-veemarkt. Voor de andere sleutelgebieden komen de uitvoeringsprogramma’s op een later moment waarbij wij na vaststelling van de eerste twee prioriteit geven aan het gebied Harinxmaland. Het is nog onbeslist of we werken met één overkoepelend uitvoeringsprogramma voor Sneek, waaraan steeds nieuwe ‘subprogramma’s’ aan worden toegevoegd of dat we aparte programma’s uitwerken voor alle sleutelgebieden.

De voortgang van Spoorzone-Veemarkt wordt bepaald door de aanpak van het onderwijsvraagstuk (campus) in dit gebied. Hier zal eerst duidelijkheid over moeten komen voordat concreet kan worden getekend en gerekend. We proberen deze onderwerpen zo veel mogelijk in elkaar te laten vloeien, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De Visiekaart die eind juli 2025 middels Actieve informatie is gepresenteerd wordt verder uitgewerkt in een omgevingsprogramma. Hier wordt in het eerste kwartaal van 2026 een start mee gemaakt. Hierin werken we de visie verder uit in detail en bepalen we de prioritering en planning van de onderdelen. In 2025 is gestart met de voorbereidingen van een integrale aanpak voor de wijk Sperkhem. Deze aanpak is ook onderdeel van de regiodeal. Er worden plannen gemaakt om in te zetten op fysiek onderhoud en het aanpakken van maatschappelijke opgaven, op middellange termijn op de sociale en fysieke inrichting van de wijk. Op lange termijn wordt gewerkt aan antwoorden op klimaatverandering en de energietransitie. Bij fysieke ingrepen kan gedacht worden aan het bevorderen van veilige routes: door bijvoorbeeld plekken te verbinden met veilige en toegankelijke routes wordt het gemakkelijker om op pad te gaan voor senioren en mensen die slecht ter been zijn.

Bij sociale interventies gaat het onder andere om het verbinden van bestaande initiatieven (organisaties, groepen of individuen), het creëren van ontmoetingsplekken en het bieden van preventieve zorg en ondersteuning. In het eerste halfjaar van 2026 gaan we met een eerste fase aan de slag. Hierin bepalen we wat een integrale wijkaanpak precies wel en niet inhoudt. De aanpak in Sperkhem geeft ons de juiste ervaring om in andere wijken eveneens met een integrale wijkaanpak aan de slag te gaan, waaronder de Noorderhoek. Voor Bolsward werkten we aan een samenhangende aanpak voor de binnenstad. In samenspraak met de in de stad aanwezige werkgroepen maakten we helder waar we met elkaar op in willen zetten. In Q3 2025 hebben we een concept gemaakt voor een gezamenlijke Agenda Binnenstad die we verder afstemmen met de betrokken werkgroepen. In december 2025 is de gezamenlijke agenda aan de stad gepresenteerd. Eventuele wijzigingen worden in Q1 2026 doorgevoerd waarna de agenda definitief wordt vastgesteld. Voor Bolsward West wordt een voorstel voorbereid waarin duidelijk wordt hoe we met de verschillende ontwikkelingen binnen Bolsward West, waaronder het faciliteren van een waterstoffabriek en de mogelijke aanleg van een bedrijventerrein, om gaan. In januari 2026 gaan we als college richting kiezen over hoe wij als gemeente om willen gaan met grondposities in het gebied.

Als uit deze richting blijkt dat het college grondposities wil verwerven komt hierover een voorstel aan de gemeenteraad.

Pagina 81 van 235

O24.003054

Voor de IJsselmeerkust zitten de meeste projecten uit het programma Versterken Friese IJsselmeerkust (VFIJ) in de uitvoeringsfase. De aanbesteding voor de strekdam It Soal Workum heeft plaatsgevonden en de uitvoering start in 2026. Het project Makkumer Noordwaard is in Q2 2025 afgerond waarbij een aantal erosiemaatregelen uitgevoerd zijn. Er is nog een PAGW (Programmatische Aanpak Grote Wateren) project wat uitgevoerd gaat worden in de Makkumer Noordwaard, hierbij gaat het vooral om ecologische maatregelen. Het uitvoeringsprogramma Friese IJsselmeerkust met de uitkomsten van de verkenningen krijgt een vervolg. We verwachten in 2026 te starten met de voorbereiding van een aantal projecten die uit de verkenningen volgen. Daarnaast willen we de agenda voor het IJsselmeergebied-Wadden verder vormgeven. 7.

Lokale Democratie. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het versterken en vernieuwen van de lokale democratie in het licht van maatschappelijke opgaven. - We creëren hierdoor beter betrokken inwoners, toegeruste politieke ambtsdragers, een responsieve ambtelijke organisatie en een weerbaar bestuur. Toelichting: Op 8 mei 2025 is de startnotitie inwonersparticipatie door de gemeenteraad vastgesteld. In deze startnotitie omschrijven we de stappen die we nemen om tot een gedragen participatieverordening te komen. Vervolgens hebben er bijeenkomsten plaats gevonden voor de directie, college en de raad. Deze input, en de input van inwoners, ondernemers en organisaties is gebruikt om in de zomer van 2025 een conceptverordening en conceptvisie op inwonersparticipatie te maken. Beide conceptversies zijn in Q4 2025 ter inzage voorgelegd. Om deze ter inzage legging zo goed mogelijk te benutten heeft er ook een korte enquête online gestaan. De periode van ter inzage legging eindigde op 8 januari. Besluitvorming in de gemeenteraad zal naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 zijn. Daarnaast heeft de beleidsadviseur inwonersparticipatie ook in 2025 deelgenomen aan verschillende projecten in de gemeente waar participatie een (groot) onderdeel van uitmaakt.

Er wordt gewerkt aan digitale participatiepagina’s op onze website, projecten rondom jeugd en democratie, en een onderzoek naar een vast burgerpanel. Al deze projecten maken onderdeel uit van een uitvoeringsnota met hierin (concrete) plannen voor de komende jaren. Een planning van deze nota volgt later in 2026.

8.

Elke collegelid draagt vanuit zijn of haar portefeuille bij aan het verder vorm geven en realiseren van het akkoord. Indicatoren/te behalen resultaat: - Het college werkt vanuit het principe van een collegiaal bestuur en een actieve bijdrage aan zijn/haar portefeuille, waarbij men zich inzet voor de ambities. Toelichting: In ieder collegebesluit wordt aandacht besteed aan het coalitieakkoord. In een aparte paragraaf in collegevoorstellen wordt beschouwd of en hoe het voorstel bijdraagt aan het coalitieakkoord. Daarnaast werkt het college vanuit het principe van een collegiaal bestuur door in gezamenlijke verbondenheid te sturen op inhoud.

9.

We willen onze eigen middelen (waaronder ontwikkelfonds) nadrukkelijk gebruiken om als hefboom/cofinanciering te gebruiken om kansen in onze gemeente te benutten. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken in 2025 aan de uitvoering van de regiodeal. Hiermee koppelen we middelen vanuit de regio aan middelen en inzet vanuit het Rijk. - Er is een start gemaakt met diverse projecten binnen de regiodeal Zuidwest-Friesland waarmee we rijksmiddelen koppelen aan onze eigen middelen.

Pagina 82 van 235

O24.003054

-

Er worden onder de vlag van Leader diverse projecten uitgevoerd waarmee we gemeentelijke middelen koppelen aan Europese en provinciale middelen.

Toelichting: Met de toekenning van zowel Leader als de regiodeal hebben we volop mogelijkheden onze middelen te verbinden aan zowel Rijks, als Europese middelen. Leader loopt en hierop kunnen vanuit de Mienskip goede plannen worden ingediend. De raad heeft in februari 2025 ingestemd met herijkte kaders voor het ontwikkelfonds. We kijken doorlopend naar projecten die voldoen aan de criteria van het fonds waarmee we met partners impact voor De Mienskip realiseren. De raad zal op projectniveau voorstellen krijgen als inzet vanuit het fonds wordt voorgesteld. 10.

We gaan actief op zoek naar cofinanciering om onze doelen te realiseren. Daarvoor zien we nationale (zoals regiodeals) en Europese subsidies als kansrijke opties. Indicatoren/te behalen resultaat: - We blijven in goed contact met het Rijk en andere Europese regio’s om kansen en mogelijkheden te identificeren en te benutten. Daarnaast verkennen we deelname aan een Europees netwerk met onder meer als doel subsidiemogelijkheden te krijgen door deel te nemen aan een project dat de ambities van SWF helpt realiseren. Toelichting: De raad heeft op 4 februari 2025 een Actieve informatie ontvangen over het goedgekeurde Europese project ECOboost. De organisatie is in 2025 gestart met de voorbereidingen en werd bijgepraat over de voorwaarden en de werkwijze van het Europese subsidieprogramma. De gemeente onderzocht een vervolg op de Fries-Deense samenwerking in het project Confidence. Kern van het Europese project zou dan het ontwikkelen van kennis over betaalbare warmtenetten zijn. Voorwaarde van de mogelijke subsidie is dat het een samenwerking betreft tussen vier regio’s uit verschillende landen. Deze aanvraag kreeg in de loop van 2025 meer vorm en is in september 2025 ingediend. De verwachting is dat we begin 2026 een reactie ontvangen van het secretariaat van het subsidieprogramma.

Zoals te lezen is in actiepunt 1, zijn we in Q2 2025 lid geworden van het Europese netwerk POLIS, dat zich richt op mobiliteit. De raad heeft hierover op 8 juli 2025 een Actieve Informatie ontvangen. De gemeente is in 2025 benaderd om deel te nemen in een Horizon-aanvraag, een onderzoek naar wat een digitale tweeling (digital twins) kan betekenen plattelandsontwikkelingen. Hierbij wordt een digitale scan gemaakt van ons landelijk gebied waarbij we verschillende scenario’s kunnen berekenen en wat de effecten zijn. Er zijn veel voorbeelden van digital twins in steden waarbij geëxperimenteerd kan worden met meer groen en wat dit betekent voor de temperatuur. Digital twins in het landelijk gebied is een relatief nieuw concept. Onderdeel van het onderzoek is ook om erachter te komen wat de meerwaarde kan zijn. De aanvraag is in Q4 2025 afgerond en ingediend. In Q1 2026 ontvangt de gemeente hierover een besluit. De gemeente is ook benaderd rondom een Interreg A-aanvraag (Nederland-Duitsland samenwerking). Hierbij worden de unieke kenmerken van ons cultureel landschap gedeeld met jongeren. Doelen van het project zijn bijvoorbeeld meer bewustwording van ons cultureel landschap onder jongeren, maar ook nieuwe vormen van participatie. Er is een afweging gemaakt tussen opbrengsten, capaciteit en aansluiting op gemeentelijk beleid.

Op basis daarvan is ervoor gekozen geen partner te worden in dit project. In september 2025 zijn twee Europese subsidieaanvragen gedaan: een Horizon-aanvraag (HARVEST) en een LIFE-aanvraag (Confidence). De gemeenteraad heeft hier in december 2025 een actieve informatie van ontvangen.

Pagina 83 van 235

O24.003054

11.

Onderzocht wordt hoe de raad meer grip kan krijgen op de programmabegroting. Indicatoren/te behalen resultaat: We geven raadsleden meer grip geven op de programmabegroting door: - Het smarter formuleren van doelstellingen; - Het zoveel mogelijk rapporteren met behulp van indicatoren/te behalen resultaat. We ondersteunen de raadsleden bij de behandeling van de programmabegroting door: - Een snellere beantwoording van technische vragen; - Een technische uitleg over de programmabegroting (via een kennissessie). Toelichting: Er zijn al forse stappen genomen inzake het smarter formuleren van doelstellingen. Samen met de audit commissie vindt de verdere doorontwikkeling plaats (geldt ook voor de andere producten vanuit de Planning en Control Cyclus). De recente ontwikkeling is het transparant presenteren van de kansrijke sporen.

Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Dienstverlening 12.

We versturen leesbare en begrijpelijke brieven. In plaats van afstandelijke communicatie is er een telefoongesprek of ontmoeting tussen inwoners en gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - Nulmeting – waar staan we in 2025? Toelichting: De gemeente Súdwest-Fryslân wil dat inwoners onze brieven in één keer begrijpen. We schrijven daarom zoveel mogelijk op taalniveau B1. Dit niveau is begrijpelijk voor zo’n 80% van de inwoners. Duidelijke communicatie verlaagt drempels, vergroot het vertrouwen in de overheid en maakt onze dienstverlening toegankelijker. Bovendien bespaart het tijd en geld als onze boodschap direct duidelijk is. Om dit structureel te verbeteren hebben we in 2025 gewerkt aan fase 1 en 2 van onze aanpak: • • •

Fase 1 (Q1–Q2 2025): Kick-off en bewustwording Fase 2 (Q3–Q4 2025): Activering en implementatie Fase 3 (2026): Borging en optimalisatie

Verwacht resultaat: • 95% van de top 50 brieven op B1-niveau • Alle schrijvende teams in de organisatie hebben een taalambassadeur • Er is een tool beschikbaar voor medewerkers • Meer kennis en bewustzijn in de organisatie • Minder vragen bij het KCC Voortgang Fase 2 (activering en implementatie) • Een tweejarige interne bewustwordingscampagne is gestart. Slogan van de campagne: ‘Goed verhaal, lekker kort’. Middelen (videocontent, banners, flyers) zijn gefaseerd verspreid vanaf juni 2025. • Een interne ambassadeursgroep is gestart. Deze bestaat in 2025 uit 11 medewerkers en zal nog verder uitbreiden. In het najaar van 2025 is een tweede bijeenkomst met de taalambassadeurs georganiseerd. De Klinkende Taal-tool is getest. Daaruit is gebleken dat de dat de meeste medewerkers meer interesse hebben in een AI-tool. Daarom gaan we AI-alternatieven in 2026 verder verkennen. Pagina 84 van 235

O24.003054

• • • 13.

Meerwaarde van deelname aan de Direct Duidelijk Deal van het Rijk wordt ook in 2026 verder verkend. Inventarisatie en verbetering van standaardbrieven en het laten testen van brieven door inwoners is verplaatst naar fase 2 van het project. Met het Leerhuis zijn in 2025 nieuwe afspraken gemaakt over het aanbieden van basistraining B1 schrijven en een (nieuwe) opfriscursus voor medewerkers.

In de communicatie speciale aandacht voor laaggeletterden. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zetten communicatie in om de laaggeletterden nog beter te kunnen bereiken. Toelichting: Laaggeletterdheid heeft grote gevolgen voor het dagelijkse leven van veel inwoners. Zij hebben vaak problemen op het gebied van werk, geldzaken en gezondheid. De doelstelling van SúdwestFryslân is om laaggeletterdheid te verminderen, voorkomen en er rekening mee te houden in onze dienstverlening. Iedereen moet mee kunnen doen, ook bij ons in de gemeente. Dit betekent ook dat je als gemeente je eigen communicatie naar inwoners helder en begrijpelijk moet houden. Wat is er tot en met 2025 allemaal gedaan? - Interne campagne Brievenwasserette - Training laaggeletterdheid aan teams in de organisatie - Bedrijfsbezoeken met als thema Laaggeletterdheid. - Thema-avonden voor werkgevers over verzuim, met aandacht voor geldzorgen en laaggeletterdheid - Bespreken van brieven met taalambassadeurs van Stichting ABC. - Audit voor het Digitaalhûs (onderdeel van de Bibliotheek en van de ketenaanpak laaggeletterdheid). - Aangesloten bij provinciaal overleg laaggeletterdheid, samen met gemeentes Leeuwarden, Smallingerland en Heerenveen. - Maandelijks ketenoverleg Laaggeletterdheid met partners als Firda, de Bibliotheek en Soco. - Training gespreksvaardigheden voor ondernemers (o.a.

over laaggeletterdheid) - Binnen de werkgroep ‘Grip op verzuim’ staat laaggeletterdheid opnieuw op de agenda bij verschillende organisaties. - De externe campagne om onze inwoners te attenderen op de brievenwasserette is in Q4 2025 van start gegaan. Via onder andere de social-media kanalen, SWF Tichtby en lokale kranten zijn verschillende uitingen geplaatst. De resultaten vallen eind 2025 nog tegen. Er worden weinig tot geen brieven door inwoners ingeleverd, wel regelmatig door ambtenaren zelf. In het eerst kwartaal 2026 gaan we evalueren en inventariseren hoe we de campagne vervolg gaan geven. - De externe campagne Brievenwasserette is in samenwerking met SWF Tichtby en de bibliotheek Mar en Fean voor de zomervakantie 2025 van start gegaan. In het najaar van 2025 zijn we gestart met de communicatie om inwoners hiervan op de hoogte te brengen. - Voorlichtingsbijeenkomst voor medewerkers van Sociaal Collectief, samen met een taalambassadeur.

14.

Brieven en communicatie van de gemeente wordt getest door een burgerpanel op begrijpelijkheid. Indicatoren/te behalen resultaat: - We onderzoeken of een burgerpanel een aanvullend instrument kan zijn om onze brieven te testen op begrijpelijkheid. Toelichting: In het project Begrijpelijk Schrijven (B1) hebben we afgesproken dat inwoners onze brieven gaan testen. Daarom zijn we in 2025 gestart met het opzetten van een testpanel. Eind 2025 hebben we inwoners via verschillende kanalen gevraagd om mee te doen, 68 inwoners hebben zich hiervoor aangemeld.

Pagina 85 van 235

O24.003054

Het testpanel krijgt ongeveer 4 tot 6 keer per jaar een brief van de gemeente. De eerste brief krijgen ze in januari 2026. We vragen hen wat ze vinden van de inhoud, de toon en of de brief goed te begrijpen is. Met deze feedback verbeteren we onze brieven. Zo maken we onze communicatie duidelijker en sluiten we beter aan bij wat inwoners nodig hebben. Het is een makkelijke manier om mee te denken over hoe wij communiceren. Het opzetten van een breder burgerpanel wordt nog nader onderzocht (zie actiepunt 7 Lokale Democratie). In 2025 zijn we ook gestart met de brievenwasserette. Daarbij werkten we samen met taalambassadeurs van Stichting ABC. Zij gaven ons waardevolle tips om brieven te herschrijven in begrijpelijke taal (taalniveau B1). 15.

Verbeteren van de website. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een gemeentelijke hoofdwebsite die voldoet aan de normen van het besluit digitale toegankelijkheid (wcag 2.1, niveau AA). - Vaststellen en uitdragen van beleid met betrekking tot het publiceren van digitaal toegankelijke online content/inhoud. Toelichting: In de eerste helft van 2025 werkten we aan ons ambitieniveau voor digitale toegankelijkheid. Onze website voldoet aan niveau B van de WCAG-richtlijnen. We werken toe naar niveau AA. Zo zorgen we ervoor dat onze website in de toekomst nog toegankelijker en begrijpelijker wordt. Livechat en beeldbellen zijn aan onze website toegevoegd, maar daarmee zijn onze ambities op het gebied van toegankelijkheid nog niet afgerond. Verbeteren is een continu proces De website wordt dagelijks verbeterd. Natuurlijk op het gebied van toegankelijkheid (WCAG), maar ook qua techniek, structuur en content. We gebruiken statistieken en klantvragen om de site slimmer in te richten. Door klikgedrag en zoekopdrachten te analyseren, verbeteren we onder meer de menustructuur en zoekfunctie. Daarnaast controleren we elke dag of links nog werken en checken we altijd of content toegankelijk en begrijpelijk gepresenteerd wordt – ook voor mensen die hulpmiddelen gebruiken (zoals een voorleesfunctie).

We zijn doorgegaan met het met het voorbereiden van een grote verbeterslag die zorgt voor een nog gebruiksvriendelijkere en toegankelijke website. De volgende kaders staan hierbij centraal: • Mobiele ervaring eerst – De meeste bezoekers bekijken de website via een smartphone. • Wettelijke kaders – Denk aan digitale toegankelijkheid (WCAG), Archiefwet, SDG, Wet Digitale Overheid en de Privacywet. • Herkenbare uitstraling – De site sluit aan op de vernieuwde huisstijl van SúdwestFryslân. • Een geheel vernieuwde “werkenbij” website. Deze is in januari 2026 gelanceerd.

16.

Berichtgeving in lokale media stimuleren. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zetten de gemeentekatern in de Groot Sneek en Groot Bolsward-IJsselmeerkust door. Dat betekent dat we ook komend jaar maandelijks ten minste vier pagina’s vullen met nieuws vanuit de gemeente. Daarnaast worden nog twee pagina’s gevuld specifiek met nieuws voor ondernemers. - We plannen tenminste één keer in het jaar een onderhoudsgesprek met lokale media om te horen hoe het gaat, wat beter kan en hoe we elkaar kunnen helpen. - We schrijven persberichten die media indien gewenst kunnen overnemen om zo ook ondanks de inkrimping lokale en regionale media van informatie en nieuws te blijven voorzien. - We voorzien persberichten waar mogelijk met ten minste één bruikbare foto.

Pagina 86 van 235

O24.003054

Toelichting: De vaste gemeentepagina’s in Groot Media zijn ook in 2025 elke editie goed gevuld, hierover zijn nieuwe afspraken gemaakt. De teksten die wij schrijven voor de krant worden ook online gepubliceerd onder ‘Gemeentenieuws’. Dit vergroot ons lokale bereik. Regelmatig gunnen we de lokale kranten een primeur of enige publicatie, zoals het artikel over overlast van jeugd. Hiermee geven we lokale media de kans zich te onderscheiden van regionale en landelijke media. De samenwerking met de andere twee lokale kranten verliep in 2025 positief, ondanks de inkrimping van de redactie door Mediahuis. Bezorging en bereik blijven aandachtspunten, maar liggen buiten onze invloedsfeer. We blijven hierover met Mediahuis in gesprek. De experimentele samenwerking tussen Groot Media en Omroep Súdwest heeft in 2025 tijdelijk gezorgd voor een toename en kwaliteitsverbetering van aanbod en programmering (o.a. met programma's van Joey Hereman). De samenwerking is in 2025 afgerond krijgt geen vervolg. Omroep Sudwest heeft een bestuurswissel gehad en het huidige bestuur breidt met hulp van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek gestaag uit. Omroep Súdwest heeft van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (SvdJ) eind 2025 een professionaliseringssubsidie van €500.000,- toegekend gekregen.

De subsidie, die geldt voor 2026 en 2027, is bedoeld om de omroep verder te versterken op weg naar de landelijke stelselwijziging in 2028. Omroep Súdwest heeft in november 2025 hun plannen aan de gemeente gepresenteerd en we hebben gesproken over de samenwerking. Vanaf 2028 verandert deze samenwerking door een wetswijziging. Dan is er in Nederland 40 miljoen euro beschikbaar voor 80 streekomroepen. De hiervoor geldende criteria zijn bekend en Omroep Súdwest probeert zich te ontwikkelen tot volwaardige streekomroep. We zijn met hen in gesprek over huisvesting en over de (technische) mogelijkheid tot het uitzenden van raadsvergaderingen. Al 3 jaar werken we mee aan een traineeprogramma van de regionale media (Friesch Dagblad, LC en Omrop Fryslân). We verzorgen een masterclass gemeentepolitiek en lokale journalistiek voor de trainees en zij wonen een raadsvergadering bij. Het traineeship is in 2025 beëindigd en is vervangen door een minor Friese journalistiek van NHL Stenden. De masterclass is opgenomen in het programma van de minor. In 2025 zijn 105 persberichten verstuurd, Naast de wekelijkse representatielijst ook 22 persuitnodigingen voor bijeenkomsten of persmomenten. 17.

Inwoners en ondernemers in nood weten de regelingen en mogelijkheden te vinden door een actieve rol vanuit de gemeente. Niet met ingewikkelde formulieren, maar een direct telefoonnummer en een Whatsapp service. Indicatoren/te behalen resultaat: - Voor dit actiepunt verwijzen we naar actiepunt 43 van het programma Sociaal Toelichting: Zie voor nadere toelichting actiepunt 43, onderdeel Sociaal

18.

Vrije inloop voor inwoners in het gemeentehuis voor het maken van afspraken. Indicatoren/te behalen resultaat: - We zorgen ervoor dat inwoners zonder afspraak altijd welkom zijn in het Súdwesthûs en terecht kunnen bij de snelservicebalies of inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby). Toelichting: In het Súdwesthûs kan men altijd zonder afspraak terecht bij de balies van de snelservice en inloopspreekuren (bijvoorbeeld van SWF Tichtby).

Pagina 87 van 235

O24.003054

19.

Het beschikbare bedrag voor de versterking van de dienstverlening wordt breed ingezet gericht op het vergroten van de menselijke maat in, ontwikkeling van professionals en systematisch leren, om daarmee de nodige structurele verbeteringen door te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Inwoners kunnen middels Live-chat en beeldbellen in contact komen met de gemeente. - Door onze dienstverlening te verbeteren en de klanttevredenheid te verhogen, werken we aan het herstel van vertrouwen in de overheid. - We werken vanuit het gedachtengoed positieve gezondheid. - Inwoners die vragen hebben over ‘producten’ van de belastingdienst of hulp nodig hebben bij het invullen van formulieren kunnen (op gezette tijden) langskomen bij het steunpunt van de belastingdienst in het Súdwesthûs. Toelichting: Na een inhoudelijke behandeling in de commissie Bestjoer & Finânsjes, is in de gemeenteraad van 14 maart 2024 ingestemd met de "Aanpak en doorontwikkeling dienstverlening dichtbij”. Tot en met 2027 is een bedrag beschikbaar gesteld van € 2.712.000 (de POK-middelen). Er ligt een bestedingsplan tot en met 2027 ter hoogte van een bedrag van € 1.397.915 (SWF Tichtby en Sociale Raadslieden en training positieve gezondheid). Het resterende bedrag € 1.314.085 is evenwichtig ingezet in het Integrale bestedingsplan, opgeleverd juni 2025.

Het bestedingsplan zet in op structurele verbeteringen in de gemeentelijke dienstverlening. Het plan sluit aan op andere ontwikkelingen zoals digitale toegankelijkheid, duidelijk schrijven, 1loket gedachte, dichtbij en professionalisering. In Q3 2025 zijn we gestart met het ontwikkelen van een nieuwe, integrale visie op dienstverlening. Deze visie haakt aan op het Omnichannel traject en de input van inwoners en ondernemers uit de klantarena’s. Naast dat de visie handvaten biedt om de dienstverlening verder te verbeteren, biedt het ook kansen om dienstverlening in het ‘DNA’ van de organisatie te krijgen. De visie met bijbehorende uitgangspunten voor onze dienstverlening en het onderzoekstraject naar SWF Tichtby en Sociale Raadslieden is in Q4 2025 afgerond; zie hiervoor ook Programma Sociaal Domein punt 34 en 40.

20.

Digitale dienstverlening moet mensen echt verder helpen, persoonlijk en dichtbij. Geen paarse krokodillen of met een kluitje in het riet. Er moet te allen tijde een telefoonnummer en mailadres beschikbaar zijn om ergens in geval van spoed contact over op te nemen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We werken aan een gebruiksvriendelijke klantervaring waarbij men niet van het kastje naar de muur wordt gestuurd (omnichannel). Daarbij kunnen inwoners via een online platform de status en voortgang van persoonlijke zaken inzien. Dit alles is zoveel als mogelijk bruikbaar (toegankelijk) voor mensen met een functiebeperking als voor mensen zonder functiebeperking. Toelichting: We willen niet alleen ‘pleisters plakken’, maar gaan voor een duurzame verbetering van onze dienstverlening. Verbeteren van onze telefonische bereikbaarheid is onze eerste prioriteit. Om de bereikbaarheid structureel te verbeteren en goed te monitoren, nemen we telefonische bereikbaarheid vanaf Q2 2025 op in de managementrapportages. Op basis van de rapportages worden verbeterplannen opgesteld. Begin 2025 zijn we gestart met het uitwerken van een Omnichannel strategie. Omnichannel heeft als doel om onze klantcontactkanalen naadloos op elkaar aan te laten sluiten, zodat inwoners en ondernemers via de verschillende kanalen dezelfde dienstverlening ervaren.

Pagina 88 van 235

O24.003054

Onderdeel hiervan zijn drie klantarena’s welke in Q1 2025 zijn georganiseerd. In deze arena’s hebben inwoners en ondernemers hun ervaringen met onze dienstverlening gedeeld op het gebied van openbare ruimte, vergunningen en WMO/minima. Naast dat dit veel verbeterpunten voor onze dienstverlening heeft opgeleverd, gebruiken we deze input in de Omnichannel strategie. Deze strategie en methodiek zorgt voor procesverbeteringen in de verschillende ketens. Met als doel om onze dienstverlening duurzaam te verbeteren. In juni 2025 is de e-dienst geboorteaangifte online gegaan. 9 van de 11 e-diensten zijn nu aangesloten en digitaal beschikbaar. Dit proces is daarmee aangepast en verbeterd. Wat opvalt is dat het gebruik verschuift van persoonlijk contact naar digitaal contact. In dit geval leent het proces zich er uitstekend voor om digitaal aan te bieden, blijkt uit de cijfers. Het nieuwe digitale product werd uitstekend gebruikt, meer dan de helft werd in 2025 succesvol digitaal afgerond. Beide vormen van klantcontact (digitaal en persoonlijk) blijven we aanbieden. In Q1 2026 lanceren we de e-dienst aangifte overlijden. Dit is een vervanging van de huidige e-dienst die nu online staat. De e-dienst Huwelijk en Partnerschap lanceren we in het tweede kwartaal van 2026.

Hoofdtaakveld Veiligheid 21.

We investeren in preventie en willen met andere partners meer zichtbaar zijn in de wijken en dorpen. Indicatoren/te behalen resultaat: - We richten ons op diverse zaken betreffende de volgende onderdelen: o Ondermijning o Zorg en Veiligheid o Veilige Wijken en Kernen o Digitale Veiligheid Toelichting: In het kader van de begrotingsdoelstellingen is een aantal prioritaire veiligheidsmaatregelen aansluitend op het IVP- vastgesteld. Ondermijning: De bestrijding van ondermijning blijft een kernpunt binnen het veiligheidsbeleid. Deze is in maart 2025 opnieuw geprioriteerd in de lokale Driehoek (burgemeester, politie en Openbaar Ministerie). We richten ons op het weerbaar maken en houden van ons platteland. Samen met het RIEC Noord-Nederland is een interactieve kaart van de kwetsbaarheden in ons buitengebied gemaakt. Ons buitengebied leent zich ook voor georganiseerde criminaliteit zoals drugslabs, dumpingen of illegale opslag. We zetten samen met politie en handhaving in op preventieve maatregelen, zoals het verbeteren van de signaleringsfunctie en het versterken van de samenwerking met agrarische ondernemers, LTO noord en onze inwoners. De aftrap hiervoor is in oktober 2025 met een brede bijeenkomst geweest. In het verlengde hiervan ontwikkelen we trainingen voor onze toezichthouders en wijkagenten in het herkennen, rapporteren en muteren van ondermijnende criminaliteit.

Bovenstaande analyse wordt hiervoor als leidraad gebruikt om inzet en capaciteit gebiedsgericht en duurzaam in te zetten. Samen met de politie, het Platform Veilig Ondernemen (PVO) en de Land- en Tuinbouworganisatie noord (LTO) werken we samen om dit ook in 2026 een vervolg te geven. Met name door preventief een bezoek te brengen aan agrarische ondernemers om in gesprek te gaan over ondermijnende criminaliteit op het platteland. Per 1 september 2025 is er een BIBOB-coördinator aangesteld en de eerste verkennende gespreken zijn gestart om te kijken hoe we het proces en beleid gaan uitrollen. In december 2025 is er een breed intern seminar geweest en heeft het BIBOB-team zich samen met de huisadvocaat voorgesteld en geïntroduceerd. Vanuit de regionale werkgroep Ondermijning isn in 2025 verkend hoe we verschillende veiligheidsthema’s gezamenlijk en regionaal kunnen oppakken, en waar nodig de samenwerking

Pagina 89 van 235

O24.003054

kunnen versterken. Dit geldt vooral wanneer middelen worden ingezet om een gezamenlijke, integrale aanpak te bevorderen. In december 2025 zijn in onze gemeente twee drugslabs aangetroffen. In afstemming met de politie en het Openbaar Ministerie is het voornemen uitgesproken om de betreffende panden voor een aantal maanden te sluiten op grond van de Wet Damocles. Hiermee wordt ingezet op het herstellen van de openbare orde en het voorkomen van herhaling Zorg en veiligheid: Vanuit zorg en veiligheid blijven we werken aan een functionerende samenwerking waarbij interventies en maatwerk centraal staan. Onderdeel hiervan is de Persoonsgerichte Aanpak (PGA). Het PGA-overleg is gericht op 18-plussers en vindt eens per vier weken plaats. Samen met de politie worden personen met onbegrepen gedrag besproken die in negatieve zin in beeld zijn. De aanpak is structureel en geeft goed zicht op de meest overlastgevende personen. Om die reden en kunnen we tijdig de juiste (preventieve) maatregelen treffen om overlast te beperken. Wij zijn betrokken bij het jeugdbeleid en nemen daarin ook de Aanpak Voorkoming Escalatie (AVE)-methode mee als één van de pijlers voor 2025/2026. We verwijzen hierbij naar de uitgangspunten uit ons Integraal Veiligheidsplan (IVP), zodat het aspect veiligheid ook in het jeugdbeleid geborgd is.

De samenwerking tussen het veiligheidsdomein, het sociaal domein en overige partners is verder versterkt om de verbinding tussen zorg en veiligheid te verbeteren. Sinds januari 2025 vindt ieder kwartaal overleg op managementniveau plaats om de voortgang te monitoren en waar nodig bij te sturen. Het aantal casuïstiek overleggen is toegenomen en in het tweede kwartaal van 2025 is sprake van een duidelijke groei van het aantal zorg- en veiligheidshuiscasussen. De complexiteit en intensiteit van de dossiers neemt toe, wat in lijn is met landelijke ontwikkelingen. Doorstroom in de keten staat onder druk, waardoor signalen soms later worden opgepakt en het risico op escalatie toeneemt. De samenwerking is verder geprofessionaliseerd door beleid en werkprocessen aan te scherpen. Waar nodig worden dossiers sneller opgeschaald naar het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân, waar de procesregie wordt belegd. Tevens wordt bezien hoe de inzet van trajectbegeleiders duidelijker kan worden gepositioneerd, zodat veiligheidsproblematiek tijdiger en met passend maatwerk kan worden opgepakt. Onderdeel van de samenwerking is ook de integrale aanpak jeugdoverlast, in Q2 en Q3 2025 is hier zowel preventief als repressief op ingezet. Op diverse hotspot locaties in Sneek zijn controles uitgevoerd met als doel het onveiligheidsgevoel weg te nemen.

Voor de lange termijn wordt samen met zorg, school en hulpverlening gekeken naar een duurzame aanpak op maat. Hiervoor is op 11 juni 2025 een bestuurlijke bijeenkomst georganiseerd waarbij ook scholen nauw betrokken worden in de vervolgaanpak. De jeugdgroep is in Q4 2025 optimaal gemonitord zodat we tijdig kunnen signaleren en bijsturen in de aanpak. We constateren dat de eerdere waarschuwingen en de intensieve interventies samen met de persoonlijke aanpak effect lijken te hebben gehad. Dit heeft gezorgd voor een verandering in de groepsdynamiek. Bijvoorbeeld dat sommige jongeren zich los maken van de groep. Waar nodig werken we toe naar verdere hulpverlening vanuit het Sociaal Domein. Een aantal jongeren en hun gezinnen hebben we vanwege de complexiteit en problematiek opgeschaald naar het zorg- en veiligheidshuis Fryslân. Het zorg- en veiligheidshuis is betrokken vanuit de complexiteit van problematiek en de dwarsverbanden onderzoeken binnen de groep. Het zorg- en veiligheidshuis werkt samen met zorg en veiligheidspartners om een doorbraak te realiseren. Re-Care Zorg B.V. heeft in de groepsaanpak een bijzondere rol gespeeld. Re-Care Zorg B.V. is door de gemeente specifiek ingezet op bijvoorbeeld de verschillende culturen en religies. Deze aanpak en de daarmee samenhangende ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd dat wij de kern van de groep goed in beeld hebben gekregen.

De overige jongeren worden in het eerste kwartaal (Q1 2026) geëvalueerd. In november 2025 is het voortgezet onderwijs binnen de gehele gemeente uitgenodigd voor een bijeenkomst met als thema complexe casuïstiek en het Zorg- en Veiligheidshuis Fryslân. Tijdens deze bijeenkomst zijn scholen meegenomen in de werkwijze rondom jeugdigen waarbij sprake Pagina 90 van 235

O24.003054

is van complexe problematiek en is het belang van goede samenwerking benadrukt. Tijdens de bijeenkomst werd uitgelegd welke kanalen gebruikt kunnen worden als er problemen worden gesignaleerd op school met als doel de samenwerking nog beter te laten verlopen. Halt op school In het schooljaar 2025 is Halt gestart met een pilot op het IKC Sint Maarten in Bolsward. Zij werken samen met de school om zorgelijke signalen goed op te pakken en zij geven voorlichting aan klassen over o.a. groepsdruk. Halt levert maatwerk en speelt in op wat er leeft op school, in een klas of bij individuele leerlingen. Veilige wijken en kernen: Binnen de crisisbeheersing wordt zoveel mogelijk risicogericht gewerkt. De vaartuigoefening in Q1 2025 is daar een goed voorbeeld van. Onze gemeente kent een relatief hoog risico m.b.t. calamiteiten op het openbare vaarwater. In samenwerking met Brandweer Fryslân wordt er elk jaar een vaartuigoefening georganiseerd waarbij alle ketenpartners zijn aangesloten. Gemeente Súdwest-Fryslân is samen met gemeente de Fryske Marren, conform de afgesproken taakomschrijving bevolkingszorg, vertegenwoordigd voor de opvang van slachtoffers, crisiscommunicatie en leiding & coördinatie van de gemeentelijke processen. Voor de interne organisatie is het opleiden-, trainen- en oefenprogramma in 2025 volledig volgens planning uitgevoerd.

Alle betrokken taakorganisaties hebben de benodigde opleidingen en trainingen kunnen volgen. Hiermee is de vakbekwaamheid op peil gehouden en zijn de organisatieonderdelen beter voorbereid op het effectief uitvoeren van hun crisisbeheersingstaken. Aan ons crisisdraaiboek wordt een deeldraaiboek cyberveiligheid toegevoegd. Bestaande processen worden conform de landelijke crisisstructuur verwerkt in een separaat draaiboek inclusief een beschrijving van scenario’s. Het draaiboek wordt opgeleverd in samenwerking met de collega’s van I&A. Dit draaiboek ligt nog ter controle bij een aantal ketenpartners. De verwachting is dat deze in Q2 2026 wordt opgeleverd. Dit draaiboek is tevens onderdeel van ons continuïteitsplan. In Q2 2025 heeft er een multidisciplinaire tabletop oefening plaatsgevonden. De deelnemers doorliepen een scenario waarbij een grote overstroming werd gesimuleerd. Los van de grote oefening zijn ook weer reguliere trainingen gegeven over verschillende veiligheidsscenario’s aan ons KCC en andere interne deelnemers van onze crisisorganisatie. In oktober 2025 is er deelgenomen aan een Landelijke oefening cyberveiligheid. De nieuwe operationele invulling van het cyberteam, zoals beschreven in cyberdeeldraaiboek, hebben we getest tijdens deze oefening.

In juni 2025 werd de NAVO-top in Den Haag gehouden en de politie heeft de gemeenten verzocht terughoudend om te gaan met vergunningverlening voor nieuwe evenementen en evenementen waarbij op voorhand politie inzet wordt verwacht. In de gemeente SúdwestFryslân konden aangevraagde evenementen doorgaan, een enkele keer met de inzet van extra beveiliging. Er zijn in 2025 geen vergunningen geweigerd met als reden verminderde politie inzet vanwege de NAVO-top. De Sneekweek is overgedragen aan de stichting Sneekweek, voor 2025 was er met name nog een overdracht met betrekking tot de kermis. De uitvoeringsregels evenementen zijn in het tweede kwartaal 202 geëvalueerd en worden bijgesteld waar nodig en wenselijk. In oktober 2025 heeft wederom een demonstratie plaatsgevonden op de Afsluitdijk. De locatie is aantrekkelijk vanwege de impact die het heeft op de verkeersdoorstroming in Noord-Nederland en vanwege de iconische naam. Samen met politie en de gemeente Hollands Kroon werd de voorbereiding op dergelijke demonstraties afgestemd. Duidelijk was hoe te reageren op de komst van demonstranten en welke beleidsuitgangspunten en tolerantiegrenzen er waren.

Pagina 91 van 235

O24.003054

Daarnaast is in Q4 2025 gewerkt aan de voorbereidingen voor de jaarwisseling i.s.m. politie en buurgemeente de Fryske Marren. Zo zijn hotspots in beeld gebracht en is er ingezet op evaluatiepunten van vorig jaar. Mede door de goede voorbereiding is ook de jaarwisseling van 2025-2026 in Súdwest-Fryslân zonder noemenswaardige escalaties verlopen. Deelname aan de Town Deal Krachtige kernen, Agenda Weerbare Mienskip. Hoe kunnen overheid en dorpsgemeenschappen beter met elkaar optrekken waar het gaat om ingewikkelde vraagstukken waar onrust en ongenoegen op de loer liggen? En hoe kan de overheid daarbij de ideeën en behoeften van inwoners beter tot hun recht laten komen om vertrouwen in de overheid te bevorderen en de lokale samenleving te versterken? Daarover gaat het in de Town Deal Krachtige Kernen, een samenwerking tussen elf gemeenten, drie ministeries en twee kennis- en netwerkorganisaties, die op dinsdag 22 april 2025 is ondertekend. Binnen deze weerbaarheidsopgave gaan we als gemeente aan de slag met het mobiliseren van de gemeenschapskracht die er bestaat in de 89 kernen, om hen weerbaar te maken tegen crises, rampen en bedreigingen.

Hoe kunnen overheden en inwoners constructief omgaan met ongenoegen en weerstand, terwijl tegelijkertijd de weerbaarheid van inwoners moet worden vergroot? Het bevorderen van een cultuur van samenwerking, vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid tussen de lokale overheid en de mienskip is van belang, zodat beide partijen effectiever kunnen samenwerken in tijden van crisis, maar ook in de dagelijkse bestuurlijke en maatschappelijke processen. Best practices worden landelijk opgeschaald zodat andere dorpskernen en wijken hier hun voordeel mee kunnen doen. Vanaf Q3 2025 is de samenwerking gestart met dorpskern Reahûs en in Q4 2025 met Raerd. Het Plaatselijk Belang werkt samen met eigen inwoners aan een gedragen calamiteitenplan en organisatie, ter voorbereiding op mogelijke crisis. In samenwerking met Veiligheidsregio Fryslân wordt een simulatie voorbereid om het plan in de praktijk te toetsen. Dit levert een concreet en beproefd calamiteitenplan op. Er hebben zich nieuwe dorpskernen gemeld. In Q4 2025 en Q1 2026 worden deze nieuwe dorpen benaderd. De gemeente sluit aan bij de landelijke campagne Denk vooruit en vertaalt deze lokaal via de Town Deal - Weerbare Mienskip. In combinatie met de verkenning van noodsteunpunten ontstaat samenhang tussen bewustwording, lokale organisatie en het contact tussen overheid en inwoners.

Digitale veiligheid Vanuit crisisbeheersing wordt ingezet om de digitale weerbaarheid te vergroten door het aanbieden van oefeningen voor crisisfunctionarissen, directie, bestuur en onze specialisten. In 2024 hebben we een crisisoefening GRIP 3 georganiseerd. Zoals eerder genoemd hebben we in oktober 2025 deelgenomen aan een grootschalige landelijke oefening. Op 6 november 2025 is er een landelijke real time oefening gedraaid op het thema cybercrime. De gemeente Súdwest-Fryslân heeft samen met de 4-G gemeenten deelgenomen aan deze oefening vanuit een crisiscentrum in Utrecht. De oefening was een mooie test van het ontwikkelde draaiboek. We konden in de praktijk testen hoe de diverse deelnemende specialisten samenwerkten. Tevens hebben we geëvalueerd en de best-practices nemen we mee in de doorontwikkeling. In december 2025 is in het centrum van Sneek een grootschalige crisisoefening uitgevoerd met deelname van politie, brandweer, ambulancedienst en ketenpartners. Het realistische scenario (Grip 3), dat uitging van wateroverlast en uitval van nutsvoorzieningen, bood de gelegenheid om de gezamenlijke crisisaanpak te testen. De oefening heeft waardevolle inzichten opgeleverd voor de verdere versterking van onze crisisorganisatie

Pagina 92 van 235

O24.003054

3. Wat heeft het gekost? Overzicht lasten en baten per hoofdtaakveld (bedragen x € 1.000) Lasten

Primitieve Begroting na begroting wijziging

Rekening 2025

Voordeel / Nadeel

31 Bestuur

5.039

5.265

6.359

-1.095

N

32 Burgerzaken

2.815

3.126

3.312

-186

N

33 Veiligheid

11.248

11.360

10.959

401

V

Totaal lasten

19.102

19.751

20.630

-880

N

Primitieve Begroting na begroting wijziging

Rekening 2025

Voordeel / Nadeel

Baten

31 Bestuur

0

0

0

0

V

32 Burgerzaken

1.462

1.662

2.199

537

V

33 Veiligheid

113

99

72

-27

N

Totaal baten

1.575

1.761

2.271

510

V

-17.528

-17.990

-18.360

-370

N

Toevoegingen (in reserve)

-1.000

-1.000

-1.001

-1

N

Onttrekkingen (uit reserve)

0

0

0

0

V

-18.528

-18.990

-19.361

-371

N

Saldo baten en lasten Mutaties reserves

Gerealiseerd resultaat

Pagina 93 van 235

O24.003054

2.2.4. Overzichten

1. Wat hebben we daarvoor gedaan? Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Algemene dekkingsmiddelen 1.

De inkomsten uit Nij Hiddum Houw komen ten goede aan de gehele gemeente. Indicatoren/te behalen resultaat: - De inkomsten uit Nij Hiddum Houw te begroten als algemene inkomst. Toelichting: De dividend uitkering is in 2025 conform begroting. In de jaren 2024 en 2025 heeft de gemeente het gemiddelde dividend van € 400.000 ontvangen. Om toekomstige financiële prestaties in te schatten gebruikt NHH een forecastmodel. Dit model voorziet in de jaren 2026-2027 een lagere dividenduitkering dan gemiddeld. De prognose vanaf 2029 wordt onzekerder, de verwachting voor de gehele looptijd blijft echter positief.

2.

Geen verhoging van woonlasten, na inflatiecorrectie. Indicatoren/te behalen resultaat: - In de paragraaf lokale belastingen wordt per belastingsoort beschreven wat we gaan doen met de opbrengst, incl. een berekening van de woonlasten van het voorgaande jaar. Er is inflatiecorrectie toegepast bij de belastingen, inclusief een extra verhoging van 2%. Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing streven we naar een kostendekkendheid van 100%. Toelichting: Vastgesteld tijdens behandeling begroting 2025. Waarbij systematiek de trendmatige verhoging is toegepast ten bedrage van 4,3 %. De forensenbelastingen is in 2025 gestegen met 20% plus de toeristenbelasting met 60%

3.

Onderzocht wordt of we bij het verwerken van de algemene uitkering de (eigen) aantallen jaarlijks kunnen laten muteren en hoe dat eventueel kan worden verwerkt in de begroting. Ook wordt nagegaan of het hanteren van de methode van lopende prijzen voor de gemeente Súdwest-Fryslân van toegevoegde waarde kan zijn en wenselijk is om in te voeren. Indicatoren/te behalen resultaat: - Onderzoek uitvoeren en de resultaten meenemen in de berekening van de algemene uitkering. Toelichting: Onderzoek is uitgevoerd en resultaten zijn verwerkt in de circulaires en daarmee in de begroting.

4.

Gedegen financieel beleid met voldoende reserves. Indicatoren/te behalen resultaat: - Een structureel sluitende begroting. - Een stand van de algemene reserve boven het minimale niveau van het weerstandsvermogen.

Pagina 94 van 235

O24.003054

Toelichting: Er is in 2025 volop gewerkt aan de uitvoering van de kansrijke sporen. Daarmee komen wij tot een sluitende begroting. Wij blijven aandacht houden voor een gedegen Algemene Reserve met een voldoende omvang. De reserves zijn de afgelopen periode versterkt. Wij zien een verschuiving van het ‘ravijnjaar’ richting 2028. Hierop is in de meerjarenbegroting geanticipeerd.

Nr.

Actiepunt

Uitgevoerd?

Hoofdtaakveld Overhead 5.

De gemeente stelt een voorbeeld als goede en inclusieve werkgever met voldoende stages en leer-werkplekken voor alle niveaus en leeftijden. Ook is er ruimte voor trainees, zijinstroom en zet het in op een leven lang ontwikkelen voor eigen werknemers. Indicatoren/te behalen resultaat: - Elk team heeft minimaal één stagiair per jaar. - SWF heeft beleid ontwikkeld voor het beschikbaar stellen van leer-werkplekken. - SWF heeft een groep trainees die begin 2025 zijn gestart. - SWF staat bij moeilijk vervulbare vacatures open voor zij-instromers die het vak nog moeten leren. - Het Leerhuis verzorgt activiteiten voor alle werknemers van SWF. Toelichting: In Q4 2025 is de werving van de vak talenten gestart. Het gaat om 8 verschillende functies verspreid over 6 teams. In het totaal is er plek voor 11 va talenten. Voor al deze functies zijn geschikte kandidaten gevonden. Van de 11 plekken worden er 4 ingevuld door interne kandidaten en 7 door externe kandidaten. Een mooie mix van 5 schoolverlaters en 6 zijinstromers (omscholers). Zij starten begin 2026. Er wordt volop gebruik gemaakt van de activiteiten van het Leerhuis en deze worden positief beoordeeld. Ook voor het opleidingsplan van de vak talenten wordt gebruik gemaakt van de trainingen van het Leerhuis. •

• •

6.

In 2025 heeft SWF 63 stagiaires een plek geboden. Dit waren zowel snuffel-, meewerk- als afstudeerstages. 22 teams hebben inmiddels een of meerdere stageplekken aangeboden. Een aantal teams heeft in 2025 geen stagiair gehad. Het stagebeleid is halverwege 2025 vastgesteld, 2025 was daarmee een opstart jaar. We verwachten dat in 2026 ieder team minimaal 1 stagiaire heeft gehad. Hier wordt ambtelijk extra op gestuurd en ondersteuning geboden. Daarnaast heeft SWF in 2025 9 werkervaringsplekken aangeboden aan mensen die hulp nodig hadden om een (nieuwe) start te maken op de arbeidsmarkt. De ondernemingsraad heeft in Q3 2025 ingestemd met het beleid voor va talenten. In dit beleid zit ook de optie om leerwerkplekken aan te bieden. Er waren in 2025 9 BBL-ers aan het werk bij SWF.

Verdere inzet van data om daarmee innovatieve antwoorden te bieden op complexe vraagstukken in de samenleving. Indicatoren/te behalen resultaat: - We willen de datakwaliteit verbeteren, de informatiehuishouding op orde hebben en processen verbeteren. Toelichting: Het gebruik van data met als doel complexe vraagstukken te beantwoorden, vraagt om een informatiehuishouding die op orde is. Zonder integere data is er geen waarde te hechten aan de uitkomsten. Daarom stimuleren we de groei van de datavolwassenheid van de organisatie. Door te sturen op de kwaliteit en de processen die daaraan verbonden zijn, creëren we een basis

Pagina 95 van 235

O24.003054

voor data die bruikbaar is voor vraagstukken zoals energiearmoede, gebiedsgericht werken of financiën. Door in te zetten op het opbouwen van onze basisdataset voor integraal gebiedsgericht werken, is het aantal gedeelde datasets met externe partners toegenomen. Ook hebben we met DataFryslân de eerste stappen gezet voor de warmteplanningskaart van heel Friesland. Onze strategische aanpak omvat ook het actief opbouwen van sterke partnerschappen, zowel intern als extern. Door kennis en data te bundelen, versnellen we de oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Concrete acties die we nemen voor de groei van onze datavolwassenheid zijn: - Bewustwording vergroten. - Eigenaarschap beleggen. - Controle op de kwaliteit. - Beleid op datagedreven werken, zowel op strategisch als tactisch niveau. - Het in kaart brengen van gemeenschappelijke datavraagstukken binnen de organisatie en met ketenpartners. - Actieve deelname aan nationale datastelsels, zoals het Federatief Datastelsel (FDS). - Implementatie van FAIR-principes bij het vastleggen en delen van datasets. Dit betekent in de praktijk dat we de data binnen onze organisatie zo inrichten dat ze beter vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en her te gebruiken zijn. Dit is essentieel om data ook écht effectief te kunnen delen met externe partners. Deze acties zijn een continu proces in een continu veranderende informatiewereld.