Bijlage 4 - Besluit van de raad van 23 december 2021

Ons nummer: R21.000242

*R21.000242* O.0000001E

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Behandelend ambtenaar

Toeristische verhuur en tweede woning gebruik Hindeloopen 23 december 2021 Doarp, Stêd en Omkriten 7 december 2021 drs. F.J.R. Faber Toezicht en Handhaving Omgeving L. van Benthem

Voorstel: De raad besluit de startnotitie 'Bestemmingsplan Hindeloopen' vast te stellen. Inleiding: De afgelopen jaren zijn er door enkele inwoners van Hindeloopen handhavingsverzoeken ingediend over het gebruik van woningen ten behoeve van recreatie en als tweede woning. Vorig jaar september heeft de raad besloten om het college de ruimte te bieden om in gesprek te gaan met de inwoners van Hindeloopen om te komen tot een toetsingskader voor het recreatief gebruik van woningen in Hindeloopen. Toegezegd is dat de uitkomst daarvan ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Met dit voorstel wordt tegemoet gekomen aan deze toezegging. Naar aanleiding van het raadsbesluit hebben de besturen van plaatselijk belang Hindeloopen, de stichting Promotie Hindeloopen en stichting Stadsherstel gezamenlijk een notitie opgesteld waarin voorstellen worden gedaan voor een beleid/toetsingskader en dat kan rekenen op een breed draagvlak onder de inwoners van Hindeloopen. Dit betreft de notitie – woningbeleid Hindeloopen (d.d. 1 februari 2021). In deze notitie stellen de auteurs dat het grootste pijnpunt voor de gemeenschap de zogenaamde commerciële verhuur is. Het niet-permanente gebruik van woningen dient in nieuwe regelgeving beperkt te worden.

Daarbij zal volgens de auteurs een compromis moeten worden gevonden waarbij enerzijds ruimte is voor het onder voorwaarde(n) toestaan van niet permanente bewoning en anderzijds een dermate beperking daarvan dat niet-permanente bewoning geen gevolgen heeft voor de gemeenschap. Volgens de auteurs is het vanwege de grote variëteit van woningen in Hindeloopen, onmogelijk om, op basis van criteria, te bepalen welke woning geschikt is voor permanente bewoning en welke niet. Ook is er, naar de mening van de auteurs, in Hindeloopen momenteel sprake van een schaarste op het gebied van woningen voor permanente bewoning. Bovenstaande algemene zienswijze leidt tot de volgende concrete voorstellen: Particuliere verhuur van woningen kan tot maximaal 30 dagen per jaar worden toegestaan. De woningeigenaar die gebruik zou willen maken van deze regeling moet zich daarvoor aanmelden bij de gemeente, waarbij de dagen van verhuur moeten worden geregistreerd en voldaan moet worden aan de belastingplicht (bijv. toeristenbelasting). Commerciële verhuur wordt niet toegestaan. De nu bekende (bestaande) gevallen krijgen in afwachting van de uitkomst van eventuele handhavingsverzoeken een generaal pardon o.b.v. een uitsterfconstructie. Het verhuren van bijgebouwen wordt toegestaan, er van uitgaande dat er geen sprake is van onttrekking aan het woningbestand.

1

-

Er worden geen nieuwe gevallen van tweede woningen t.b.v. eigen gebruik toegestaan. Voor de bestaande gevallen moet een uitsterfconstructie gelden, waarbij persoonlijke/niet overdraagbare vergunningen worden verleend voor de bestaande gevallen.

Deze notitie is vervolgens aan de inwoners voorgelegd, waarna 35 zienswijzen zijn ingediend. De inhoud van de ingediende zienswijzen is divers; een deel van de indieners staat achter de notitie, een deel van de indieners pleit voor een beperktere regeling dan wordt voorgesteld, terwijl een ander deel van de indieners juist pleit voor een ruimere regeling. Een samenvatting van de ingediende zienswijzen is als bijlage bij dit voorstel gevoegd. De notitie – woningbeleid Hindeloopen en de ingediende zienswijzen zijn beoordeeld en getoetst aan het vigerende beleid. Op basis daarvan wordt in de startnotitie een planologische regeling voorgesteld die hieronder wordt beschreven en gemotiveerd. Doel De in de startnotitie vastgelegde kaders als nieuwe ontwikkeling op te nemen in de actualisatie van de nu geldende bestemmingsplannen/beheersverordeningen in Hindeloopen. Argumenten: Planologisch kader, Voor Hindeloopen zijn op dit moment vier bestemmingsplannen en één beheersverordening van kracht. In het kader van de actualisatie van bestemmingsplannen worden deze regelingen samengevoegd tot één bestemmingsplan. De kaders die worden vastgesteld zijn dan van toepassing op heel Hindeloopen. Voorstel De notitie – woningbeleid Hindeloopen en de ingediende zienswijzen zijn beoordeeld en getoetst aan het vigerende beleid.

Daarbij is specifiek aandacht besteed aan de inzichten vanuit ‘Wonen’ en ‘Recreatie’. Hiervoor is in mei 2020 door team Ontwikkelen de notitie ‘Tweede woningen en recreatieve verhuur van woningen, kans of bedreiging?’ geschreven. Uit deze notitie blijkt dat het tweede woningbezit en het recreatief gebruik van woningen in Hindeloopen geen aantoonbaar prijsopdrijvend effect heeft op de woningmarkt in Hindeloopen, geen negatief effect heeft op het voorzieningenniveau en ook het verenigingsleven er niet onder te lijden heeft. Voor meer informatie hierover wordt verwezen naar de notitie die als bijlage bij dit voorstel is gevoegd. De keuze voor de regeling wordt hieronder per onderwerp toegelicht. 1. Particuliere recreatieve verhuur (incidentele vakantieverhuur) Wat is het? Onder particuliere verhuur wordt verstaan: incidentele verhuur van een woning waarbij de gebruiker de woning tijdens zijn afwezigheid voor een aantal nachten/weken verhuurt als vakantieverblijf. De bewoner is ingeschreven in de BRP en gebruikt de woning het merendeel van het jaar zelf. Dergelijke verhuur vindt bijvoorbeeld plaats via populaire websites als airbnb.nl. In de onderzoeken naar aanleiding van de ingediende verzoeken om handhaving zijn twee gevallen van incidentele vakantieverhuur geconstateerd. Er is daarbij niet onderzocht hoeveel dagen per jaar de woning werd verhuurd.

Notitie – woningbeleid Hindeloopen In de notitie – woningbeleid Hindeloopen wordt voorgesteld om de recreatieve particuliere verhuur van woningen voor maximaal 30 dagen per jaar toe te staan als passend binnen de woonbestemming. Deze regeling is daarmee van toepassing op zowel bestaande als nieuwe gevallen van particuliere incidentele verhuur.

2

Voorstel Voorgesteld wordt om in te stemmen met bovengenoemd voorstel uit de notitie – woningbeleid Hindeloopen. Motivering De voorstellen die zijn opgenomen in de notitie – woningbeleid Hindeloopen kunnen rekenen op draagvlak in Hindeloopen. Aangezien het de opdracht van de Raad was om, samen met de inwoners van Hindeloopen een toetsingskader te ontwikkelen, wordt aan dit draagvlak een groot gewicht toegekend. Het maximum aantal van 30 dagen is daarbij ook logisch gekozen en passend bij de praktijk. Situaties waarin woningeigenaren hun woning meer dan 30 dagen per jaar willen verhuren zullen zich waarschijnlijk niet veel voordoen. Daarnaast wordt de kans op een negatieve invloed van de recreatieve verhuur tot een minimum beperkt als dit slechts maximaal 30 dagen per jaar mag plaatsvinden. Er zijn (behoudens de ingediende handhavingsverzoeken) weinig tot geen meldingen over overlast door incidentele recreatieve verhuur bekend. Er is daarmee geen sprake van strijd met een goede ruimtelijke ordening. 2. Commerciële recreatieve verhuur Wat is het? Onder commerciële recreatieve verhuur wordt verstaan: het structureel toeristisch verhuren van (een deel van) het hoofdgebouw (dat bestemd is voor wonen) ten behoeve van verblijfsrecreatie. De woning wordt daardoor gedurende het gehele jaar door wisselende personen gebruikt.

In de onderzoeken naar aanleiding van de ingediende verzoeken om handhaving zijn vier gevallen van commerciële verhuur geconstateerd. Notitie woningbeleid Hindeloopen In de notitie wordt voorgesteld om commerciële recreatieve verhuur van woningen niet toe te staan. Voor alle nu bekende (bestaande gevallen) geldt of gaat een uitsterfconstructie gelden. Voorstel Er wordt voorgesteld om: - Bestaande gevallen van commerciële recreatieve verhuur te legaliseren door middel van het opnemen van een aanduiding ‘recreatieve verhuur toegestaan’ in het nog in ontwikkeling zijnde actualiseringsbestemmingsplan voor Hindeloopen. - Geen planologische medewerking te verlenen aan nieuwe gevallen van commerciële recreatieve verhuur. Motivering Uit het in 2019 uitgevoerde onderzoek is gebleken dat er bij vier adressen sprake was van commerciële recreatieve verhuur. Het is niet de verwachting dat er, naast deze bekende adressen, nog veel meer adressen van commerciële recreatieve verhuur zijn. Bij drie van de vier bekende adressen is in het verleden aan een vorige eigenaar een persoonsgebonden gedoogbeschikking verleend op basis van de voorheen geldende Huisvestingsverordening. Ook nadat deze verordening haar geldigheid verloor is in deze situaties nimmer handhavend opgetreden.

Omdat hierdoor ook gewicht moet worden toegekend aan de belangen van de eigenaren van de betreffende woningen, wordt in afwijking van het voorstel uit Hindeloopen voorgesteld om de bestaande gevallen te legaliseren. Hierbij is tevens in de overweging betrokken dat, ondanks dat het gebruik al jarenlang plaatsvindt, er geen meldingen over overlast door dit recreatieve gebruik bekend zijn. Het gebruik wordt derhalve niet in strijd met een goede ruimtelijke ordening geacht.

3

Bij nieuwe gevallen van recreatieve commerciële verhuur wordt er aan het belang van de eigenaar minder gewicht toegekend. Daarnaast zal bij een grote hoeveelheid of toename van het aantal adressen dat commercieel recreatief verhuurd wordt geen sprake meer zijn van een goede ruimtelijke ordening. Aan nieuwe gevallen kan daarom geen planologische medewerking worden verleend. 3. Particuliere en commerciële verhuur van bijgebouwen Wat is het? Hieronder wordt verstaan de verhuur van (vrijstaande en aangebouwde) bijgebouwen ten behoeve van verblijfsrecreatie. Daarbij zou zowel sprake kunnen zijn van een bed&breakfast-functie (b&b) als van een meer zelfstandige recreatie-eenheid met bijvoorbeeld eigen kookgelegenheid. In de onderzoeken naar aanleiding van de verzoeken om handhaving is geen onderzoek gedaan naar verhuur van bijgebouwen. Wel is in ieder geval één situatie (voormalig Likhús) bekend. Notitie - woningbeleid Hindeloopen In de notitie wordt voorgesteld om het verhuren van bijgebouwen (zowel vrijstaand als aangebouwd) bij woningen, ten behoeve van recreatieve doeleinden, toe te staan, ervan uitgaande dat er geen sprake is van onttrekking aan het woningbestand. Voorstel Er wordt voorgesteld om geen planologische medewerking te verlenen aan de recreatieve verhuur van bijgebouwen, anders dan als onderdeel van b&b, met uitzondering van de zogenoemde Likhúzen.

Motivering De notitie – woningbeleid Hindeloopen stelt op dit punt een verruiming van het bestaande planologische beleid voor. Op grond van het bestaande beleid is een b&b, als onderdeel van de woonfunctie, toegestaan in de woning en/of in aangebouwde bijbehorende bouwwerken. Een b&b in vrijstaande bijgebouwen of andere verhuur van (al dan niet vrijstaande) bijgebouwen ten behoeve van verblijfsrecreatie is niet toegestaan. Daarvoor is gekozen omdat een b&b een beperktere impact heeft op de omgeving dan de verhuur van (vrijstaande) bijgebouwen met eigen voorzieningen (waardoor deze de functie krijgt van een zelfstandige recreatiewoning). In het beschermde stadsgezicht van Hindeloopen staat de bebouwing dicht op elkaar en zijn de effecten daarom groter. Wel kan voor Hindeloopen een uitzondering worden gemaakt voor de zogenoemde Likhúzen. Dit zijn kleine huizen die zijn gesitueerd achter de grootschippershuizen. De Likhúzen werden vroeger ’s zomers, wanneer de man een tijdlang op zee verbleef, bewoond door de vrouw en kinderen van een schippersgezin. Deze Likhúzen kunnen via een aanduiding op de plankaart worden in bestemd. 4. Tweede woningen voor eigen gebruik Wat is het? Voorgesteld wordt om hierbij onderscheid te maken tussen tweede woningen voor recreatief gebruik en tweede woningen die worden gebruikt als deeltijdwoning of vanwege woon-werkverkeer.

Het onderscheid zit hierbij in de aard van en het doel van het gebruik dat van de woning wordt gemaakt. In onderhavige voorstel wordt slechts ingegaan op tweede woningen voor recreatief gebruik. Het gebruik van een woning als deeltijdwoning is in zijn algemeenheid passend binnen de woonbestemming. Of sprake is van deeltijdgebruik passend binnen de woonbestemming zal per geval moeten worden bepaald.

4

In de onderzoeken naar aanleiding van de ingediende verzoeken om handhaving zijn vier tweede woningen voor eigen gebruik geconstateerd. Daarnaast was er één situatie waarin de tweede woning zowel voor verhuur als voor eigen gebruik was. Notitie - woningbeleid Hindeloopen In de notitie wordt voorgesteld om geen nieuwe gevallen van tweede woningen ten behoeve van eigen (recreatief) gebruik toe te staan. Voor de bestaande gevallen moet een uitsterfconstructie gelden, waarbij persoonlijke/niet overdraagbare vergunningen worden verleend voor de bestaande gevallen. Voorstel Voorgesteld wordt om (nieuwe gevallen van) tweede woningen voor recreatief (eigen) gebruik niet toe te staan. Voor bekende / bestaande gevallen wordt een uitsterfconstructie voorgesteld door middel van persoonsgebonden overgangsrecht in het bestemmingsplan. Motivering Hoewel uit de uitgevoerde analyse blijkt dat het tweede woning gebruik op dit moment geen negatieve invloed heeft op de leefomgeving, wordt in tegenstelling tot het voorstel voor commerciële recreatieve verhuur, voor tweede woningen niet voorgesteld om bestaande gevallen te legaliseren. Dit onderscheid wordt gemaakt omdat bij de tweede woningen, anders dan bij de commerciële verhuur, geen sprake is situaties die al lang voortduren en waarvoor in het verleden ook gedoogverklaringen zijn verstrekt waaraan rechten kunnen worden verleend.

Voor bestaande gevallen van recreatief gebruik van tweede woningen wordt daarom in het bestemmingsplan geregeld dat het recreatief gebruik van een woning in bepaalde gevallen wel is toegestaan. Daarbij wordt verwezen naar een lijst met namen van eigenaren en de adressen van de woningen. Wanneer de eigenaar van de woning het recreatief gebruik stopt dan vervalt het persoonsgebonden overgangsrecht en is het recreatief gebruik van de betreffende woning niet meer toegestaan. Dit is ook in overeenstemming met het voorstel dat is opgenomen in de notitie woningbeleid Hindeloopen. Het toestaan van nieuwe tweede woningen voor recreatief (eigen) gebruik wordt niet toegestaan. Bij een grote hoeveelheid of toename van het aantal adressen dat recreatief wordt gebruikt zal geen sprake meer zijn van een goede ruimtelijke ordening. Startnotitie bestemmingsplan Hindeloopen Voor Hindeloopen gelden op dit moment vier (verouderde) bestemmingsplannen en één beheersverordening. In het kader van de actualisering worden deze regelingen samengevoegd tot één actueel bestemmingsplan. In actualiseringsplannen worden normaal gesproken geen nieuwe ontwikkelingen opgenomen. Echter in dit geval is met de raad afgesproken om het toetsingskader voor het recreatief gebruik van woningen op te nemen in dit bestemmingsplan.

Daarvoor is het gebruikelijk een startdocument aan de raad voor te leggen waarin de kaders zijn vastgelegd. In bijgaande startnotitie bestemmingsplan Hindeloopen zijn bovengenoemde voorstellen als kaders opgenomen voor het regelen van het recreatief gebruik van woningen in Hindeloopen. Wij verwijzen hier kortheidshalve naar. Toezicht en handhaving Het houden van toezicht op de naleving van de voorgestelde regeling voor het bestemmingsplan Hindeloopen is complex. Om goed en gericht toezicht te kunnen houden is het gewenst dat er vooraf inzicht bestaat in de locaties die recreatief worden gebruikt. Mogelijke overtredingen komen anders alleen onder de aandacht op basis van signalen en meldingen.

5

Daarnaast moeten (mogelijke) overtredingen door een toezichthouder worden geconstateerd. Dit kan een intensief onderzoek ter plaatse betekenen. Indien daarbij in het bestemmingsplan tevens een aantal dagen wordt opgenomen waarbinnen recreatief gebruik is toegestaan, dan moet om handhavend te kunnen optreden tegen overtredingen niet alleen het recreatieve gebruik, maar ook de duur van het recreatieve gebruik worden vastgesteld. Alternatieven: Niet instemmen met startnotitie. De regelingen m.b.t. recreatief gebruik van woningen blijft dan ongewijzigd in het geactualiseerde bestemmingsplan. Dit brengt met zich mee dat het college op de verzoeken om handhaving moet besluiten conform het geldende beleid. Risico’s: De in dit voorstel opgenomen aantallen gevallen van recreatief gebruik of recreatieve verhuur geven naar verwachting een goede indicatie van de situatie. Het is echter niet met zekerheid te zeggen dat er niet meer bestaande gevallen zijn. In de startnotitie is daarom, voor zover een regeling wordt voorgesteld voor bestaande gevallen, een peildatum opgenomen van 1 september 2021. Het kan zijn dat zich gedurende de (planologische) procedure nog andere gevallen van bestaand strijdig gebruik aanmelden. Daarbij zal per geval beoordeeld worden of zij in aanmerking komen voor de voorgestelde regeling.

In sommige gevallen wordt voorgesteld om recreatief gebruik planologisch toe te staan. In die gevallen zal daarvoor een regeling moeten worden opgenomen in het nieuwe bestemmingsplan Hindeloopen. Daartegen kan door een ieder een zienswijze worden ingediend. Ook dient, in lijn met het raadsbesluit, besloten te worden op de ingediende handhavingsverzoeken over recreatiewoningen en tweede woningen in Hindeloopen. Tegen deze besluiten kan door belanghebbenden (waaronder eigenaren van de woningen en verzoekers om handhaving) bezwaar worden gemaakt. Kaders: De gemeenteraad is op grond van artikel 3.1 van de Wet ruimtelijke ordening bevoegd tot het vaststellen van een bestemmingsplan. Financiële aspecten/gevolgen: Geen. Duurzaamheid: n.v.t. Global Goals: SDG 11 – Duurzame steden en gemeenschappen. Vervolgproces: Na vaststelling van de startnotitie kan een ontwerpbestemmingsplan worden opgesteld. Een ontwerpbestemmingsplan zal gedurende zes weken ter inzage worden gelegd. Een ieder is gedurende deze termijn in de gelegenheid om een zienswijze in te dienen. Daarnaast kan op basis van het genomen raadsbesluit de behandeling van de ingediende verzoeken om handhaving over het gebruik van woningen ten behoeve van recreatie en als tweede woning worden voortgezet.

6

Monitoring en evaluatie: nvt Gevolgen voor LTA: nvt Communicatie en afstemming: De opstellers van de notitie - woningbeleid Hindeloopen zullen worden geinformeerd over het raadsbesluit. Na vaststelling van de startnotitie kan de bestemmingsplanprocedure worden opgestart. Daarbij zal een ontwerp-bestemmingsplan in het kader van de zienswijzeprocedure ter inzage worden gelegd. Bijlage(n)

Meegezonden: - Startnotitie Bestemmingsplan Hindeloopen - Notitie - woningbeleid Hindeloopen - Samenvatting ingediende zienswijzen - Raadsvoorstel+besluit 24 september 2020 - Notitie ‘Tweede woningen en recreatieve verhuur, kans of bedreiging? Ter inzage: Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

P. Zondervan

7

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Toeristische verhuur en tweede woning gebruik Hindeloopen Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 16 november 2021; besluit de raad: De raad besluit de startnotitie 'Bestemmingsplan Hindeloopen' vast te stellen. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 december 2021

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

8

, voorzitter.

, griffier.