Document · PDF

Bijlage 3 - Begroting 2026 VRF

Raadsvergadering 12 juni 2025, gemeente Sudwest FryslanBij agendapunt: Sjenswize begrutting 2026 – 2029 en jierstikken 2024 & Dekkingsplan 2026-2029 fan de VRF18.403 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Programmabegroting 2026 Veiligheidsregio Fryslân

1 VEILIGHEIDSREGIO

l FRYSLÂN

I VEILIGHEIDSREGIO ï FRYS LAN

Voorwoord Voor u ligt de programmabegroting 2026 van Veiligheidsregio Fryslân. Dit document schetst de belangrijkste ontwikkelingen binnen onze organisatie en de keuzes die we maken om onze taken effectief en doelmatig uit te voeren. De veiligheidsregio beweegt mee met maatschappelijke ontwikkelingen, terwijl we stabiliteit bieden in crisisbeheersing, publieke gezondheid en brandweerzorg.

Strategische ontwikkelingen In 2026 zetten we verdere stappen in de versterking van onze organisatie. Binnen de publieke gezondheid wordt de beweging gemaakt van zorg naar gezondheid, met extra aandacht voor preventie en samenwerking in het zorgnetwerk. De crisisorganisatie wordt versterkt en aangepast aan nieuwe dreigingen, waarbij het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) een belangrijke rol speelt in de informatievoorziening. Binnen de brandweer werken we aan de uitvoering van het geactualiseerde dekkingsplan, met extra aandacht voor vakbekwaamheid en specialistische taken. Naast deze inhoudelijke speerpunten blijft er aandacht voor digitalisering en verdere professionalisering van de organisatie. Het versterken van informatiesturing, dataveiligheid en procesoptimalisatie draagt bij aan een efficiënte en toekomstbestendige veiligheidsregio.

Financiële kaders Net als voorgaande jaren blijven structurele financiële uitdagingen een aandachtspunt. De aangekondigde korting op specifieke uitkeringen en de druk op gemeentelijke financiën vragen om een beheerste en realistische aanpak. Daarom wordt in 2026 gewerkt aan het toekomstbestendig maken van onze organisatie. De bestuurlijke opdracht voor de GGD, de implementatie van procesoptimalisaties en de herziening van de huisvestingskosten spelen hierin een belangrijke rol. Tegelijkertijd blijven we investeren in noodzakelijke ontwikkelingen, zoals informatiemanagement, crisisbeheersing en de versterking van preventieve gezondheidszorg.

Samenwerking en koers Deze begroting geeft richting aan de verdere ontwikkeling van onze organisatie en vormt de basis voor bestuurlijke keuzes. Wij blijven ons inzetten voor een sterke, wendbare en doelmatige veiligheidsregio en werken hierin nauw samen met gemeenten en ketenpartners. Wij vertrouwen erop dat deze stukken een helder beeld geven van onze koers. Mocht u vragen hebben of een toelichting wensen, dan lichten wij deze graag toe.

Hartelijke groet, Het Dagelijks Bestuur

I VEILIGHEIDSREGIO

Ï FRYS LAN

De begroting 2026 is op 10 juli 2025 vastgesteld door het algemeen bestuur.

Voorzitter

Secretaris

De heer Mr S. van Haersma Buma

De heer L.J. Gebben

I VEILIGHEIDSREGIO

ï FRYSLÂN

Inhoudsopgave 1. Algemeen............................................................

..5

1.1. Meerjarig financieel kader......................................................

...5

2. Programmaplan Gezondheid.........................

..6

2.1. Doel van het programma.........................................................

...6

2.2. Algemeen.................................................................................... 2.2.1. Lyts & jong: Een gezonde kansrijke start voor ieder kind 2.2.2. Grut: Gezondheidspotentieel versterken ....................... 2.2.3. Wiis: Gezond en vitaal ouder worden.............................. 2.2.4. Elkenien............................................................................... 2.2.5. Organisatie......................................................................... 2.2.6. Bestuurlijke opdracht GGD...............................................

...8 ....9 ..10 .. 11 .. 11 .. 14 .. 14

2.3. Baten en lasten in 2026...........................................................

. 15

3. Programmaplan Crisisbeheersing................

3.1. Doel van het programma.........................................................

. 18

3.2. Speerpunten Veiligheid...........................................................

. 18

3.3. Resultaten in 2026.....................................................................

. 19

3.4. Baten en lasten in 2026 ...........................................................

. 21

4. Programmaplan Brandweer...........................

4.1. Doel van het programma.........................................................

.24

4.2. Speerpunten ..............................................................................

.24

4.3. Resultaten Brandweer Fryslân in 2026.................................

.24

4.4. Baten en lasten in 2026...........................................................

.27

5. Financiën en kengetallen................................

6. Algemene dekkingsmiddelen.......................

7. Paragrafen...........................................................

7.1. Financiering................................................................................

.32

7.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing.........................

.34

7.3. Bedrijfsvoering............................................................................ 7.3.1. Inleiding............................................................................... 7.3.2 Goed werkgeverschap ...................................................... 7.3.3 Integriteitsbeleid en gedragscode .................................... 7.3.4. Privacy & security ............................................................... 7.3.5 Organisatiethema's ............................................................

.38 ..38 ..38 ..38 ..38 .. 39

7.4. Onderhoud kapitaalgoederen...............................................

. 43

7.5. Verbonden partijen...................................................................

. 43

8. Financiële begroting........................................

8.1. Overzicht van baten en lasten...............................................

. 44

8.2. Financiële positie.......................................................................

. 48

Bijlage 1. Bijdrage per gemeente 2026-2029..................................

.52

Bijlage 2. Investeringskredieten 2026................................................

.57

I VEILIGHEIDSREGIO

Ï FRYS LAN

1. Algemeen 1.1. Meerjarig financieel kader Het Algemeen Bestuur stelde op 13 maart 2025 het meerjarig financieel kader vast. In deze kaderbrief worden zowel de reguliere indexatie, de beleidsmatige ontwikkelingen als de overige autonome ontwikkelingen meegenomen.

Autonome ontwikkelingen In de begroting zijn de budgetten voor materiële kosten en loonkosten conform de financiële verordening geïndexeerd.

Indexering materiële kosten Ten behoeve van de indexatie van materiële kosten naar het volgende begrotingsjaar wordt uitgegaan van de consumentenprijsindex (CPI) zoals gepresenteerd in de septembercirculaire gemeentefonds twee jaar voorafgaand aan het betreffende begrotingsjaar. De gepresenteerde cpi in de septembercirculaire 2024 voor het jaar 2026 is 2,40Zo. Voor het jaar 2027, 2028 en 2029 is dit 2,30Zo.

•

Indexering loonkosten De huidige cao loopt tot 1 augustus 2025. Daarom moeten wij nu een inschatting maken van de indexatie van de loonkosten. Conform de bestuurlijke afspraken gebruiken wij hiervoor de indexering voor de loonkosten zoals vermeld in de septembercirculaire van het gemeente-fonds. Daarin staat als loonvoet sector overheid voor 2025 een ontwikkeling van 4,7%. Voor de jaren daarna gelden de volgende indexaties: 3,8% voor 2026, 4,8% voor 2027, 4,0% voor 2028 en 4,0% voor 2029.

I VEILIGHEIDSREGIO

Ï FRYS LAN

2. Programmaplan Gezondheid 2.1. Doel van het programma Een gezonde basis 'foar elkenien'. Dat is het doel van ons programma. Vanuit de verschillende levensfasen is het daarom onze missie om ons in te zetten voor: ^ ^ ^ ^ ^

Elkenien: een gezond leven in een gezonde en veilige omgeving. Lyts: een gezonde kansrijke start voor ieder kind. Jong: gezond opgroeien in een kansrijke omgeving. Grut: gezondheidspotentieel versterken. Wiis: gezond en vitaal ouder worden.

Agenda Publieke Gezondheid De 'Agenda Publieke Gezondheid 2023-2026' benoemt voor deze thema's de vraagstukken voor de publieke gezondheid in Fryslân. Het is het fundament voor de samenwerking tussen de Friese gemeenten onderling en de samenwerking met de GGD.

Leeswijzer Het programmaplan is opgebouwd uit de levensfasen die GGD Fryslân hanteert: Elkenien, Lyts, Jong, Grut en Wiis. Onder iedere levensfase volgen we de opbouw van de vier pijlers die we ook in de financiële begroting hanteren: ^ ^ ^ ^

Monitoring, signalering en Advies Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis Toezicht houden

Hiermee doen we recht aan de 'Meerjarenkoers 2023-2026' en aan de traditionele opbouw van de begroting in pijlers, zoals gehanteerd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en bij de benchmarks van de GGD'en in Nederland (zie figuur 'De taken van GGD Fryslân').

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

2.2. Algemeen Preventie Preventie heeft een prominente plek in ons beleid en is voor gemeenten een belangrijk instrument. Voor het oplossen van grote maatschappelijke vraagstukken zijn de ogen gericht op preventie. Het draagvlak voor preventie zit niet alleen in het wettelijk kader (Wet publieke gezondheid) maar komt ook terug in nieuwe (wets)ontwikkelingen, waaronder: ^ het integraal zorgakkoord (IZA); • het (in ontwikkeling zijnde) aanvullend zorg en welzijn akkoord (AZWA); ^ ^ ^ ^

het gezond en actief leven akkoord (GALA) met bijbehorende specifiek uitkering (SPUK-regeling); het programma wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen (WOZO); regie op volkshuisvesting; de omgevingswet.

Netwerkorganisatie GGD Fryslân zet zich binnen deze ontwikkelingen in als netwerkorganisatie. Wij zijn voor gemeenten dé sparring- en kennispartner. Wij investeren daarom in het versterken van inhoudelijke en strategische kennis. Hiermee borgen we onze kwalitatief hoogwaardige en domeinoverstijgende adviesrol. Tegelijk zijn er onzekerheden. We hebben te maken met veel inhoudelijke ontwikkelingen, die verderop in deze begroting aan de orde komen. En de financiële druk is hoog. In 2026 handelen wij conform de uitkomsten van de bestuurlijke opdracht (besluit juni 2025). Dit betekent dat de bestuurlijke keuzes die gemaakt worden een effect hebben op de uitvoering van het programma Gezondheid in 2026.

Zorg- en preventielandschap Het bestaande Integraal Zorgakkoord (IZA) wordt verbreed, geïntensiveerd en geconcretiseerd in een Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). In dit nieuwe akkoord staan centraal: de gelijkwaardige toegang tot zorg en welzijn en het afwenden van het arbeidsmarkttekort. Beide kerndoelen worden ondersteund door de huidige beweging in het AZWA om de samenwerking van het medisch en het sociaal domein te versterken. In 2025 wordt het akkoord met bijpassende afspraken en financiering verder vormgegeven. GGD Fryslân draagt hieraan in 2026 bij met haar coördinerende rol en kennis- en adviesfunctie. Zowel lokaal, regionaal als landelijk.

3Noord Algemene Gezondheidszorg In 2026 intensiveren we de samenwerking met de noordelijke GGD'en binnen de afdeling Algemene Gezondheidszorg (AGZ). Dit is noodzakelijk om de kwaliteit van onze dienst verlening te garanderen en onze expertise te behouden en te versterken. Daarnaast is deze samenwerking gericht op kosteneffectief en efficiënter werken en anticiperen we zo ook op het arbeidsmarktvraagstuk.

Bestuurlijke Opdracht In 2024 en 2025 loopt de Bestuurlijke Opdracht voor de toekomstbestendigheid van de GGD. De uitkomsten hiervan verwerken we in de kaderbrief 2027-2030. Zie ook paragraaf 2.2.6.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

2.2.1. Lyts & jong: Een gezonde kansrijke start voor ieder kind Jeugdgezondheidszorg Samenwerking in de keten De hervormingsagenda Jeugd is gericht op een samenhangende aanpak tussen de betrokken partijen. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is hier niet direct bij betrokken, maar speelt als belangrijke partner wel een cruciale rol voor deze doelgroep in de samenwerking binnen de jeugdketen en het onderwijs. Preventie is onlosmakelijk verbonden aan ketensamenwerking. Vanuit de eigen, unieke positie en kennis van de JGZ werken we aan een samenhangende aanpak rond jeugd. We sluiten dit aan op maatschappelijke ontwikkelingen. De speerpunten zijn onder andere: datagedreven en digitaal en collectief werken. Hieraan geven we de komende jaren een vervolg. Ook een speerpunt is meer focus op het vergroten van de ouderbetrokkenheid. Zo willen we meer ouders bereiken door het aanbieden van meer digitaal contact en online informatievoorziening. Daarnaast ligt onze focus voor jongeren op het beter aansluiten bij de informatiebehoefte en het -aanbod. Door onze werkwijze te versimpelen en met een app te werken, bieden we ze de mogelijkheid om op een laag-drempelige manier contact op te nemen met een jeugdverpleegkundige. Zo kunnen we onze signaleringsfunctie verstevigen. En deze werkwijze versterkt ook de regie van ouders en jongeren.

De uitvoering van de JGZ richten we steeds meer flexibel in qua vorm en timing van de contactmomenten. Dit komt voort uit de behoefte om meer zorg op maat te bieden en om ons voor te bereiden op de krapte op de arbeidsmarkt. Hiervoor hebben we in 2025 met het traject 'taakherschikking' gestart. De uitkomsten hiervan werken we in 2026 verder uit en we maken dan ook een start met de implementatie.

Spraak- en taalontwikkeling We signaleren een toenemend aantal achterstanden in de spraak- en taalontwikkeling bij jonge kinderen. Om deze trend te keren, ontwikkelen we een collectieve interventie die gericht is op het stimuleren van de taalontwikkeling bij jonge kinderen. Deze interventie rollen we Fryslânbreed uit binnen de verschillende omgevingen van het kind, waaronder die van de ouders.

Centrale zorgverlener De centrale zorgverlener (CZV) is de sleutelfiguur binnen de ketenaanpak 'Kind naar gezond gewicht'. In 2025 vervult GGD de rol van de CZV in Fryslân door de inzet van extra geschoolde jeugdverpleegkundigen. Op basis van de evaluatie in oktober 2025 maken we afspraken over de inzet en borging van deze rol in 2026 en daarna.

Aanpak schoolverzuim De aanpak schoolverzuim van ziekgemelde leerlingen richt zich zowel op een duidelijker, provinciaal kader rond geoorloofd verzuim als op de verdere implementatie van Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL). MAZL richt zich op het vergroten van schoolaanwezigheid. Het is een integrale aanpak waarbij leerlingen, ouders, JGZ, onderwijs, gemeenten en ketenpartners samenwerken. Vanuit de gefaseerde aanpak uit 2025, geeft JGZ in 2026 waar mogelijk op grotere schaal uitvoering aan MAZL. Dit betekent meer inzet van JGZ-professionals, waaronder de beschikbaarheid van jeugdartsen. In gemeenten waar MAZL (nog) niet is geïmplementeerd, werken we verder aan eenduidige kaders rond geoorloofd verzuim en de aanpak hiervan en aan de samenwerking in de keten. Hiervoor is afstemming met ketenpartners essentieel.

Monitoring instroom en tijdige acties In 2026 continueren wij de monitoring op instroom door mondiale ontwikkelingen binnen de JGZ. Wanneer de instroom van kinderen, en daarmee de druk op de uitvoering van de publieke gezondheid, (fors) toeneemt, ontstaat er een budgettair risico.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Suïcidepreventie Medio 2025 is de Wet integrale suïcidepreventie van kracht. Uit de uitvoeringstoets van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) blijkt dat de wet uitvoerbaar is, maar het ambitieniveau van gemeenten hangt sterk af van het beschikbare budget en de capaciteit van netwerkpartners. Gemeenten moeten lokaal hun suïcidepreventiebeleid uitwerken, maar er zijn geen minimale vereisten. Extra capaciteit en aanvullende financiering zijn nodig om een effectieve aanpak te realiseren. In de voorjaarsnota van 2025 worden de definitie beschikbare gelden voor het uitvoeren van de Wet integrale suïcidepreventie bekendgemaakt. In eerste instantie gaat deze financiering naar de gemeenten. We verwachten dat de onderdelen voor Maatschappelijke Zorg binnen de reguliere begroting blijven.

Strong Teens and Resilient Minds Eind 2025 loopt de huidige financiering van Strong Teens and Resilient Minds (STORM) af. Er zijn grote financiële vraagtekens bij de voortzetting van STORM. Verschillende scenario's worden uitgewerkt. Er is geen zicht op structurele financiering uit bestaande jeugd- of gezondheidsmiddelen van gemeenten. Veel gaat afhangen van de landelijke ontwikkelingen van de VNG op de IZA-transformatieplannen. We nemen in de eerste helft van 2025 een besluit of we in het schooljaar 2025/2026 doorgaan met STORM.

Rijksvaccinatieprogramma (RVP) Op advies van de Gezondheidsraad heeft het ministerie van VWS besloten immunisatie tegen het RS-virus zo snel mogelijk op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Doelstelling is om dit in 2025 uit te rollen, maar er zijn zorgen over de uitvoerbaarheid. De impact hiervan op de JGZ is namelijk aanzienlijk. Bij de uitrol in Fryslân moet blijken of de extra financiering, die vanuit het ministerie is toegezegd, voldoende is om de opstartkosten en implementatie te dekken. Daarnaast voeren we in 2026 de door het ministerie aangewezen wijzigingen in het RVP (2024) verder door. Deze wijzigingen hebben consequenties voor de organisatie van inhaalmomenten van vaccinaties. Én brengen extra kosten met zich mee door veranderingen in werkwijzen en vaccins. Verder verwachten we dat de trend in de daling van de vaccinatiegraad in 2026 niet gestabiliseerd is. We hopen dat hierop in 2025 meer handelingsperspectief uit het Sociovaxonderzoek komt. Daarmee kan de Friese integrale werkgroep voorbereidingen treffen om, samen met de community of practice van het RIVM, passende maatregelen door te voeren om die trend te remmen.

2.2.2. Grut: Gezondheidspotentieel versterken Het zorg- en preventielandschap is in beweging. Dit komt terug in de ambities rond het versterken van de sociale basis. Binnen de netwerksamenwerking vraagt dit om een toekomstgerichte inzet van de GGD. Binnen de levensloopbenadering liggen kansen in het versterken van het gezondheidspotentieel. En het organiseren van ouder- en burger betrokkenheid bij het stimuleren van gezondheid kan daarnaast een positieve impact hebben op de samenleving. Wij zetten ons, bij de realisatie van het transformatieplan "Versterken sociale basis" (besluitvorming 2025), in als initiatiefrijke uitvoeringspartner.

Nu Niet Zwanger Er bestaat een risico dat we het budget voor het programma 'Nu Niet Zwanger' blijven overschrijden. Dit komt door de toenemende vraag naar anticonceptie en de bijbehorende kosten. Hoewel we ons best doen om binnen het budget te blijven, kan de groeiende behoefte aan ondersteuning en middelen leiden tot verdere overschrijdingen. We blijven zoeken naar manieren om deze kosten te beheersen en tegelijkertijd de noodzakelijke zorg en ondersteuning te bieden aan onze doelgroep.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

2.2.3. Wiis: Gezond en vitaal ouder worden Gezondheidsbeleid ouderen - Vitaal ouder worden De uitwerkingen van onder meer het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Volksgezondheid ToekomstVerkenning (VTV) 2024 zorgen voor meer aandacht voor gezond en vitaal ouder worden. Het waarderend kijken naar ouderen en aandacht voor het uitstellen van kwetsbaarheid zijn daarin grote uitdagingen vanuit het perspectief van de publieke gezondheid. GGD Fryslân wil haar rol als netwerk- en kennispartner intensiveren voor beleid gericht op deze doelgroep, de onderliggende determinanten en het waarderend kijken naar ouderen. En daarbij de verbinding maken met thema's als onder andere: gezonde leefomgeving, sociale basis en het terugdringen van gezondheidsachterstanden. Tot en met 2025 vervult de GGD deze rol vanuit tijdelijke middelen. Om de inzet van de GGD toekomstbestendig te maken, zijn er vanaf 2026 structurele middelen nodig. We volgen hiervoor de ontwikkelingen binnen het IZA en het Aanvullend Zorg en Welzijns Akkoord (AZWA).

2.2.4. Elkenien Monitoring, signalering en advies Beleidsadvisering: health for all policies De inzet om gezondheidsverschillen te verkleinen vraagt om breed, integraal beleid. 'Health for all policies' richt zich op factoren buiten het gezondheidsstelsel, die een belangrijke invloed hebben op de gezondheidstoestand van inwoners. Dit betekent dat de GGD hiervoor - als dé adviseur, sparring- en kennispartner voor gemeenten - de juiste kennis en expertise in huis moet hebben en houden. We investeren daarom in het versterken van onze inhoudelijke en strategische kennispositie. We zoeken hierin op een passende manier afstemming en samenwerking met de Friese ambtenaren.

Friese preventie-infrastructuur - Friese Preventieaanpak GGD Fryslân heeft een coördinerende rol in het leveren van kennis en advies op lokaal, regionaal en landelijk niveau als het gaat om de transitie van zorg naar gezondheid en preventie. Ook geven wij invulling aan de organisatie en ondersteuning van de preventieinfrastructuur. De ingezette lijn van het regioplan en de samenwerking tussen gemeenten, GGD en en de Friese Preventieaanpak (FPA) ontwikkelt zich verder met de concretisering van het regioplan en het IZA/AZWA in het provinciale FrIZA netwerkteam. De uitkomsten van de transformatieaanvraag 'Sociale basis' in het FrIZA in 2025 krijgt zijn verdere uitwerking in 2026.

GALA en ketenaanpakken In 2025 zijn in Fryslân de volgende provinciale ketenaanpakken gerealiseerd: Valpreventie, Welzijn op Recept, Kind naar Gezonder Gewicht, Overgewicht en obesitas volwassenen en Kansrijke Start. Financiering van de provinciale ketenregisseurs loopt tot eind 2025. Onze inzet is in 2026 nodig voor de verdere borging en implementatie van deze ketenaan pakken. Dit moet via aanvullende middelen gerealiseerd worden. Het blijft ook voor andere GGD-disciplines inzet vragen om bij de lokale GALA-plannen en ketenaanpakken aan te sluiten.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Monitoring Opgroeien in een Kansrijke Omgeving vanaf 2025 In de begroting van 2026 zijn structurele kosten opgenomen voor de monitoring van 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)'. Het bestuur heeft eind 2024 ingestemd met een aangepaste monitoringsplanning van GGD Fryslân, die aansluit bij landelijke ontwikkelingen. De jeugd- en schoolmonitor, aangeboden aan alle VO-scholen, is uitgebreid met een OKO-module. We voeren deze monitor uit in een tweejaarlijkse cyclus. De kosten hiervan nemen we op in ons basispakket. Daarnaast maken we met gemeenten, die zich hebben aangemeld als OKO-gemeente bij Trimbos, aanvullende financiële afspraken over extra monitoring en dataverzameling. Deze gegevens benutten we voor lokale dialoogsessies. Voor niet-OKO Trimbos-gemeenten onderzoeken we of zij gebruik kunnen maken van de specifieke OKO-monitor. Indien mogelijk, verdelen we de kosten evenredig over alle deelnemende gemeenten.

Gezonde leefomgeving Adviesfunctie Omgevingswet De Omgevingswet is sinds 1 januari 2024 van kracht. We merken dat gemeenten nog zoekende zijn in de invulling van het nieuwe gezondheidsaspect in de wet. Daarnaast zien we dat er een grote behoefte is aan deskundig advies op het gebied van een gezonde leefomgeving. Vanuit de GGD willen we de Friese gemeenten goed ondersteunen bij het thema 'gezonde leefomgeving' door meer te adviseren op beleid zoals omgevingsvisies, omgevingsprogramma's en omgevingsvergunningen. Tot en met 2025 vervult de GGD deze rol vanuit tijdelijke middelen. Om onze rol toekomstbestendig te maken, hebben we vanaf 2026 structurele middelen nodig (C 200.000). We leggen hierover in 2025 een voorstel voor aan de bestuurscommissie Gezondheid.

Specifieke uitkering per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) De vondst van PFAS in de Jelsumer Feart heeft geleid tot een uitgebreid traject. Deze verontreiniging benadrukt de behoefte aan meer kennis over de invloeden van gevaar lijke stoffen, zoals PFAS, op de gezondheid. Samen met het Wetterskip en de gemeente Leeuwarden werken we de komende jaren daarom aan een onderzoekslijn naar de blootstelling van inwoners van dit gebied aan PFAS. De gemeente Leeuwarden heeft hiervoor landelijke financiering ontvangen in de vorm van de specifieke uitkering (SPUK) Bodem. Hiermee willen wij onze milieugezondheidskundige expertise op het thema PFAS versterken. Zo kunnen we de Friese inwoners en gemeenten deskundig adviseren.

Uitvoerende taken gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid De ontwikkelingen rond infectieziektebestrijding (IZB) zijn nog niet bekend. Volgens de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord is er minder geld beschikbaar voor IZB in 2026. Dit betekent dat investeringen niet meer mogelijk zijn en er frictiekosten ontstaan. Het ministerie van VWS onderzoekt of er toch middelen beschikbaar zijn voor de structurele borging van de versterking van de pandemische paraatheid en voor het programma informatievoorziening pandemische paraatheid. Op het moment van schrijven is dit nog niet duidelijk. Verder maken we in 2025 plannen voor de verdere samenwerking binnen Fryslân, Groningen en Drenthe. Die kunnen we, afhankelijk van de beschikbare middelen, in 2026 realiseren. We weten ook nog niet of we in 2026 een vaccinatiecampagne COVID-19 uitvoeren.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Vaccinatielandschap In 2025 voeren we een inventarisatie uit voor de noordelijke samenwerking binnen de najaarscampagne COVID-19. Dit kan leiden tot verdere samenwerking voor de vaccinatievoorziening voor volwassenen in Noord-Nederland. De visie die we hiervoor in 2025 opstellen, voeren we in 2026 uit als er middelen beschikbaar zijn.

Seksuele gezondheid - regeling Algemene Seksuele Gezondheid In 2024 kondigde het hoofdlijnenakkoord aan dat alle SPUK's worden overgeheveld naar het gemeentefonds, met een budgetkorting van 10%. Dit geldt ook voor de regeling Algemene Seksuele Gezondheid (ASG). Wij hebben nog geen informatie over de concrete uitwerking van deze overheveling. Momenteel vindt er nog onderzoek plaats naar de kosten van de ASG-regeling. Dit onderzoek is bedoeld om de storting in het gemeentefonds te onder bouwen. In de loop van 2025 krijgen we hierover meer informatie.

Publieke gezondheidszorg asielzoekers GGD/GHOR heeft vanaf 2026 te maken met een landelijke aanbesteding voor de Publieke gezondheidszorg asielzoekers (PGA) en JGZ. Het is onzeker wat dit betekent voor onze regionale uitvoering van werkzaamheden op dit gebied en voor de financiering van de PGA en JGZ vanaf 2026.

Bewaken van publieke gezondheid bij rampen en crisis Forensische geneeskunde

Uitdagingen en toekomstscenario's Er zijn verschillende landelijke ontwikkelingen die de continuïteit van de forensische genees-unde beïnvloeden, zoals versnipperde aansturing, beperkte financiering, gebrek aan middelen voor onderzoek en ontwikkeling, en een tekort aan nieuwe forensisch artsen. Een belangrijk punt van zorg is dat artsen steeds vaker kiezen voor zelfstandig werken in plaats van in dienst te zijn bij de GGD. Daarnaast willen verschillende commerciële onder nemingen de forensische geneeskunde uitvoeren, wat de afhankelijkheid van de GGD van externe partijen kan vergroten. We werken de impact hiervan in 2025 uit in scenario's.

Aanbesteding Medische Arrestanten Zorg (MAZ) In 2024 startte Politie Noord-Nederland een aanbesteding voor de medische arrestantenzorg (MAZ). Deze aanbesteding is inmiddels meerdere keren uitgesteld en zorgt voor onzekerheid over de voortzetting van deze dienstverlening door de GGD. Het risico is aanwezig dat de MAZ niet aan ons gegund wordt. Dit kan de continuïteit van onze dienstverlening beïn vloeden. In februari 2025 hopen we op meer duidelijkheid.

Wet op de lijkbezorging In de septembercirculaire 2024 is aangekondigd dat de nieuwe Wet op de lijkbezorging (Wlb) op 1 januari 2026 in werking treedt. Deze wet brengt extra taken met zich mee voor de gemeentelijke lijkschouwer. Hiervoor komt ieder jaar (van 2026 tot 2031) landelijk C 3,2 miljoen beschikbaar via het gemeentefonds.

Doorontwikkeling Zorg en veiligheid - Maatschappelijke zorg De Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein is eerder controversieel verklaard. De wet staat nog op de agenda om aangeboden te worden aan de eerste kamer, maar hiervoor is nog geen datum bekend. In 2026 staat de nadere uitwerking van de visie Maat schappelijke zorg op de planning, die in 2025 vastgesteld wordt.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

2.2.5. Organisatie Informatieveiligheid en applicatielandschap Informatieveiligheid binnen de publieke gezondheid vraagt onze continue aandacht. Dit vertaalt zich ook in ons applicatielandschap. De GGD heeft te maken met stijgende beheers- en licentiekosten voor de gebruikte applicaties. Wij anticiperen op deze verwachte kostenstijgingen en de hiervoor benodigde personele inzet. Voorbeelden van invoering van applicaties en ontwikkelingen rond applicaties: ^ Elektronisch patiëntendossier (EPD) voor seksuele gezondheid ^ HPzone (infectieziektebestrijding) ^ Landelijke beheersorganisatie Informatievoorziening publieke gezondheid (IV PP) ^ Volwassenendossier Daarnaast speelt informatieveiligheid een steeds grotere rol binnen de organisatie. Het is onze ambitie om in 2026 te voldoen aan de gestelde normen zoals Baseline Informatie beveiliging Overheid (BIO) en om NEN7510-compliant te zijn. In 2025 vullen we de ISO-rol binnen de GGD in die we, in samenwerking met de Chief Information Security Officer (CISO), verder inhoud geven.

Tekort huisvesting In 2025 leggen we een aantal huisvestingscenario's voor aan het bestuur om het tekort in de begroting van C 250.000 structureel op te vangen. Dit is onderdeel van de bestuurlijke opdracht. Mogelijke consequenties hiervan zijn: ^ Herziening van de initiële uitgangspunten ^ Vermindering van het aantal GGD-huisvestingslocaties ^ Verplaatsen van onze dienstverlening en een efficiënter gebruik van onze locaties

2.2.6. Bestuurlijke opdracht GGD Door oplopende huisvestingskosten en een noodzakelijke functiewaardering bij dokters assistenten en verpleegkundigen, laat de begroting van de GGD een structureel tekort zien dat oploopt tot C 1 miljoen. Over de wijze waarop we dit tekort oplossen, vindt nog nader onderzoek plaats. De bestuurscommissie Gezondheid heeft hier in november 2024 een bestuurlijke opdracht voor geformuleerd. Zodra dit onderzoek is afgerond, maakt het bestuur een keuze over hoe we het tekort verwerken in de kaderbrief 2027-2030. Dit zijn verschillende opties om het tekort te dekken: ^ Taken niet of anders uit te voeren ^ Het aantal locaties, waar de GGD huisvest, aanpassen ^ Het verhogen van de gemeentelijke bijdrage ^ Een combinatie van deze oplossingsrichtingen De bestuurscommissie heeft uitgesproken om in juni 2025 een definitieve keuze te maken. Hierna werken we dit verder uit. De begroting van Veiligheidsregio Fryslân moet altijd voldoen aan de wettelijke vereisten, waaronder de voorwaarden uit hoofde van provinciaal toezicht. De begroting kan dan ook geen structureel tekort bevatten. Vooruitlopend op de uitkomsten van de bestuurlijke opdracht, is het tekort op de volgende wijze verwerkt in deze begroting.

Voor boekjaar 2026: Onttrekking via de egalisatiereserve De egalisatiereserve is ervoor bedoeld om incidentele resultaten op te vangen. Op basis van de nota weerstandsvermogen dient het saldo van deze reserve zich tussen de 2^) en 5^) van het begrotingstotaal te bevinden. Dit betekent dat de reserve zich ultimo 2026 moet bevinden tussen de C 2,2 miljoen en de C 5,5 miljoen. De reserve kent na deze onttrekking een saldo van C 2,4 miljoen en voldoet daarmee aan de minimumpositie.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Boekjaren 2027- 2029: Taakstelling (voorlopig) Voor de jaren 2027-2029 wordt in deze begroting geraamd met een taakstelling van C 1 miljoen. Op deze wijze doen we recht aan de uitspraak van het bestuur om vanaf 2027 een definitieve keuze te maken in de wijze waarop de GGD toekomstbestendig is. Hierbij is het verhogen van de gemeentelijke bijdrage nog steeds een optie. Hoewel het nog onduidelijk is welke keuzes het bestuur maakt, bestaat er een reëel risico op frictiekosten als gevolg hiervan. De financiering van deze eventuele frictiekosten maakt daarom onderdeel uit van de uitwerking van de bestuurlijke opdracht.

2.3. Baten en lasten in 2026 Lasten

Baten

Saldo

Pijler 1

18.165.973

56.156

18.109.817

Pijler 2

13.345.548

3.796.316

9.549.232

Pijler 3

2.037.318

1.132.703

904.615

Pijler 4

2.098.454

Toegerekende organisatiekosten

7.701.468

54.736

7.646.732

43.348.761

7.138.365

36.210.396

35.172.396

-35.172.396

35.172.396

-35.172.396

43.348.761

42.310.761

1.038.000

102.000

1.140.000

-1.038.000

43.450.761

Programma Gezondheid

Dekkingsmiddelen gezondheid Gemeentelijke bijdrage

Totaal saldo van baten en lasten

Reservemutaties Gezondheid

Gerealiseerd resultaat gezondheid

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

nterview Stoppen met roken: van wijkaanpak naar provinciale aanpak V.l.n.r: Akke Hofstee, Bilbo Schickenberg, Margriet Blijham

Sinds 2018 werkt GGD Fryslân actief aan haar eigen programma Rookvrije Generatie Fryslân. In dit kader neemt de GGD regelmatig deel aan landelijke overleggen. Tijdens één van deze overleggen werd duidelijk dat er middelen beschikbaar waren voor stoppen met roken via de zogenaamde wijkaanpak. Deze aanpak richt zich op mensen met een lage sociaaleconomische positie en daarbinnen enkel op de 80% rokers met een stille stopwens. "Dit sluit natuurlijk heel goed aan bij de ambitie van ons Friese programma om toe te werken naar een rookvrije generatie", vertellen Akke Hofstee, Margriet Blijham en Bilbo Schickenberg, die naast adviseurs gezondheidsbevordering ook wijkregisseurs In Gesprek Over Roken zijn. De gemeenten Smallingerland en De Fryske Marren gingen in 2023 dan ook als eersten met de wijkaanpak van start. En daar bleef het niet bij. "Alle 25 GGD'en konden twee wijken voordragen, maar dat gebeurde niet. Er bleef dus geld onbenut. Wij hebben toen aangegeven dat er in Fryslân wel meer gemeenten zijn die met de wijkaanpak aan de slag willen. En zo stapten de gemeenten Harlingen, Súdwest-Fryslân en Tytsjerksteradiel ook in. En nog steeds is er landelijk geld over. En dat geld willen we de komende periode inzetten voor een provinciale aanpak, in samenwerking met onze (gezondheids)partners."

Van vijf wijken naar achttien gemeenten Met de provinciale aanpak richt de GGD zich nu ook op de andere Friese gemeenten. Akke: "Eén van de eerste stappen die we zetten is het aannemen van een aanjager voor deze provinciale aanpak. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport financiert dit. Deze aanjager haakt aan op wat er nu is en kan de geleerde lessen uit de eerste vijf wijkaanpakken mooi meenemen naar de overige dertien gemeenten."

Niet-roken als sociale norm versterken "De wijkaanpak draait om drie hoofddoelen. Als eerste willen we niet-roken als sociale norm binnen wijken versterken. En dat betekent dat we het goede gesprek over roken willen aanmoedigen en normaliseren", vertelt Bilbo. "Veel zorg- en welzijnsprofessionals zijn soms nog terughoudend om het gesprek over stoppen met roken aan te gaan. Ze vrezen dat dit de relatie met cliënten schaadt. Toch blijkt het tegendeel waar. Door op een respectvolle en open manier breed interesse te tonen in iemands gezondheid en welzijn, kan er juist een waardevol gesprek ontstaan blijkt uit ervaring van de betrokken zorg- en welzijnsprofessionals binnen de vijf Friese wijkaanpakken", vult Margriet aan.

Begeleiden naar stoppen-met-roken traject "Na het goede gesprek komt de volgende stap in de wijkaanpak. Hoe begeleiden wij rokers naar een stoppen-met-rokentraject? En daarin spelen niet alleen wij een rol, maar bijvoorbeeld ook welzijnwerkers, fysiotherapeuten, schuldhulpverleners en inwoners die zich sterk maken voor dit onderwerp. Samenwerken met andere (gezondheids)partners binnen de wijkaanpak gebeurt daarom volop", aldus Akke.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Passende stoppen-met-roken-zorg Daar sluit de wijkaanpak mee af. Dat rokers niet alleen in gesprek gaan en een traject ingaan, maar daarbij ook de juiste doorlopende zorg krijgen. De GGD heeft hierin altijd als vangnetfunctie gefungeerd. Akke: "Maar dat kunnen we afschalen. We hebben inmiddels tien vrijgevestigde stoppen-met-rokencoaches opgeleid, die deze passende zorg voor de lange termijn kunnen bieden. Onze rol is en blijft initiëren."

Samenwerking en kennisdeling De kracht van de Friese wijkaanpak zit in de samenwerking. Margriet: "We werken met een breed netwerk van partners zoals wijkteams, welzijnsorganisaties, fysiotherapeuten en tandartsen. Zij kennen hun inwoners en kunnen ze ook op het juiste moment wijzen op de mogelijkheden om te stoppen." Daarnaast hebben we een sterke focus op kennisdeling. "De vijf wijkaanpakken werken onderling samen en de stoppen-met-rokencoaches doen bijvoorbeeld aan intervisie. Zo leren we continu van elkaar. We wisselen uit wat wel en niet werkt zodat we onze aanpak steeds verder kunnen verbeteren", geeft Bilbo aan.

Het nieuwe normaal De impact van stoppen met roken reikt verder dan alleen gezondheid. "Niet-roken heeft onder andere ook positieve gevolgen voor de portemonnee en kan bijdragen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen", vertelt Akke. Toch ligt de focus niet op deze bijkomende voordelen. "Ons doel is om niet-roken het nieuwe normaal te maken. Een rookvrije generatie lijkt misschien nog ver weg, maar met deze aanpak komen we daar de komende jaren stap voor stap dichterbij."

Wat brengt de toekomst? De financiering voor de wijkaanpak loopt in maart 2026 af. Het programma Rookvrije Generatie Fryslân loopt gewoon door. "We kijken welke elementen van de wijkaanpak we kunnen continueren in ons programma en hoe we kunnen blijven samenwerken met de stoppen-met-rokencoaches. Die samenwerking is van belang om de begeleiding naar stoppen en de passende zorg daarna te blijven borgen. De kans dat de roker stopt is namelijk acht keer zo hoog als dit onder professionele begeleiding gebeurt in plaats van op eigen houtje." "Daarnaast blijft de samenwerking met onze andere partners belangrijk. Stoppen met roken is niet alleen een kwestie van individuele motivatie, maar ook van samenwerking en een brede maatschappelijke beweging. We willen stoppen met roken dan ook niet betuttelend benaderen, maar mensen juist ondersteunen om gezonder te worden als zij deze wens hebben", besluiten Akke, Margriet en Bilbo.

I VEILIGHEIDSREGIO

Ï FRYS LAN

3. Programmaplan Crisisbeheersing 3.1. Doel van het programma Met het programma 'Crisisbeheersing' leveren wij een bijdrage aan de veiligheid en gezondheid van de inwoners van Fryslân. Wij richten ons op de fysieke veiligheid. Dit betekent dat wij alles in het werk stellen om risico's te verkleinen en crises en incidenten te beheersen of te bestrijden. Onder de afdeling Crisisbeheersing vallen ook de taken voor 'Bevolkingszorg' en 'Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR)'.

3.2. Speerpunten Veiligheid

Wij zijn 24/7 alert en paraat

Wij dragen bij aan het voorkomen van crisis

Wij beschikken over een robuuste crisis- en brandweerorganisatie, met passend en voldoende personeel. Daarmee staan we 24/7 paraat.

Wij adviseren en informeren inwoners, gemeenten, instellingen en andere partijen in ons netwerk. Met als doel: meer veiligheid en bewustzijn.

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust

Wij zetten de netwerksamenleving centraal

Wij werken informatiegestuurd met betrouwbare data

Wij zijn een wendbare organisatie die alert is op landelijke/maatschappelijke ontwikkelingen, nieuwe risico's/trends en passen

Wij verbinden burgers, gemeenten, bedrijven en instellingen, werken met hen samen en benutten elkaars kennis en expertise voor, tijdens en na een incident of crisis.

Wij ontwikkelen ons tot informatieknooppunt en werken zoveel mogelijk met betrouwbare en kwalitatief hoogwaardige informatie en data.

deze toe in de praktijk en onze bedrijfsvoering.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

3.3. Resultaten in 2026 In 2024 hebben de minister van Veiligheid en Justitie en het Veiligheidsberaad de versterking van Crisisbeheersing uitgewerkt in de Landelijke Agenda Crisisbeheersing 2024-2029. Deze agenda zet de koers uit voor een periode van zes jaar en geeft richting aan de inhoudelijke ambities op het terrein van Crisisbeheersing van het Rijk en de Veiligheidsregio's. Zo hebben wij in onderstaand programmaplan rekening gehouden met de bijdrage die veiligheidsregio's in Nederland mogen leveren aan de "totale Rijksweerbaarheidsopgave" om de weerbaarheid en veerkracht van de samenleving te versterken.

Speerpunt Wij zijn 24/7 alert en paraat

Resultaat

Activiteit

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Onze crisisorganisatie blijft op sterkte, is opgeleid en geoefend en 24/7 paraat voor zowel GRIP-inzetten als langdurige crises.

We werven geschikt en passend personeel voor onze crisisorganisatie. We voeren een vakbekwaamheidsprogramma uit dat in relatie is met de landelijke agenda Crisisbeheersing. Dit betekent dat onze crisisfunctio narissen opleidingen, trainingen, en praktijkoefeningen krijgen met de focus op actuele en prioritaire risico's. We implementeren de eisen van het Uniform Kwaliteitsniveau Bevolkingszorg (UKB).

De afdeling Crisisbeheersing heeft de impact op de continuïteit van de crisisorganisatie geminimaliseerd als vitale sectoren verstoord raken of uitvallen.

Voor de kritische processen organiseren we fallbackscenario's. We voldoen aan de gestelde normen zoals de BIO en NEN7510 voor onze crisisorganisatie. Voor de 'vitaal-beoordeling' van veiligheidsregio's wegen we, mede op basis van de uitkomsten van de weerbaarheidsanalyses, af of er aanvullende maatregelen nodig zijn.

Wij dragen bij aan het voorkomen van crisis

De afdeling Crisisbeheersing voert de tweede jaarschijf van het beleidsplan 'Meldkamer Noord-Nederland 2025-2028' uit, samen met de Veiligheidsregio's Groningen, Drenthe en de Meldkamer.

We realiseren de flexibele opschaling en alarmering in de meldkamer.

De afdeling Crisisbeheersing werkt vanuit landelijke en regionaal geprioriteerde risico's. Op die manier kunnen we de voorbereiding van crisisbeheersing gerichter oppakken.

We leveren het regionaal risicoprofiel op dat vervolgens bestuurlijk wordt vastgesteld. We houden het zorgrisicoprofiel actueel. We maken en actualiseren plannen op basis van geprioriteerde risico's. We oefenen deze plannen in de praktijk met betrokken partners, netwerkmanagement, risicomonitoring en -analyse, risico- en crisiscommunicatie.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt Wij dragen bij aan het voorkomen van crisis

Resultaat

Activiteit

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

De afdeling Crisisbeheersing werkt aan actuele planvorming.

We laten het Regionaal Crisisplan bestuurlijk vaststellen. We ontwerpen en actualiseren rampbestrijdingsplannen en informatiekaarten voor de crisisfunctionarissen. We leveren een bijdrage aan het opstellen van landelijke crisisplannen en gebruiken deze voor de eigen regionale planvorming.

De afdeling Crisisbeheersing is voorbereid op overstromingen en ernstige wateroverlast in Fryslân.

We ontwikkelen handelingsperspectieven voor overstromingen en ernstige wateroverlast.

Gemeenten gebruiken ons advies bij de vergunningverlening voor een evenement.

We geven veiligheids- en gezondheidsadvies voor evenementen.

De bestuurscommissie Veiligheid beoordeelt de We hebben inzicht in de mate van staat van voorbereiding van zorginstellingen op voorbereiding van zorgaanbieders op rampen en crises. rampen en crises (GHOR). Wij werken duurzaam en omgevingsbewust

Als afdeling Crisisbeheersing is ons doel dat de Friese samenleving nog meer samen met de overheid actief bijdraagt aan zowel de aanpak van crises als aan het herstel na een crisis.

We communiceren effectief richting onze inwoners over risico's uit ons risicoprofiel en naar aanleiding van urgente onderwerpen en actualiteiten,

Daarmee versterken we de weerbaarheid en veerkracht van de Friese samenleving.

bijvoorbeeld uitval van vitale infrastructuur. Samen met het Rijk, gemeenten en maatschappelijke partners leveren wij een bijdrage aan het vergroten van de weerbaarheid en veerkracht van de Friese samenleving. We doen dat op basis van de rol die veiligheidsregio's hebben in de totale Rijksweerbaarheidsopgave.

We zetten de netwerksamenleving centraal

De afdeling Crisisbeheersing is, conform onze netwerkstrategie, in contact met relevante partners en partijen.

We maken samenwerkingsafspraken met ketenpartners en zorgen voor kennisdeling en informatieuitwisseling. We bevorderen kennisontwikkeling vanuit het Kennisschakelpunt Veiligheid door het uitvoeren van de kennisagenda.

We werken informatie-

De afdeling Crisisbeheersing versterkt de informatiepositie van de crisisorganisatie

gestuurd met en netwerkpartners. Daarom zijn wij betrouwbare onderdeel van een landelijk netwerk van informatieknooppunten dat geanalyseerde data veiligheidsinformatie uitwisselt.

Onze crisisorganisatie en netwerkpartners delen geanalyseerde veiligheidsinformatie. We werken toe naar een 24/7 informatiepositie. Op die manier zijn we permanent ondersteund bij het proces van risicomonitoring als zich kwetsbaarheden, dreigingen en incidenten/crises voordoen.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

3.4. Baten en lasten in 2026 Lasten

Baten

Saldo

Producten Crisisbeheersing

8.629.617

214.686

8.414.931

Toegerekende organisatiekosten

1.160.221

8.246

1.151.975

9.789.838

222.932

9.566.906

BDUR

5.347.245

-5.347.245

Gemeentelijke bijdrage

4.219.661

-4.219.661

9.566.906

-9.566.906

9.789.838

Programma Crisisbeheersing

Dekkingsmiddelen Crisisbeheersing

Totaal saldo van baten en lasten

Reservemutaties Crisisbeheersing Gerealiseerd resultaat Crisisbeheersing

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

interview Samen werken aan een weerbaar en veerkrachtig Fryslân

V.f.n.r: Thessa van Dijken, Martin Kool, Sytske Balt

De wereld verandert snel en crises, zoals langdurige stroomuitval, digitale verstoringen en klimaatrampen, kunnen ons allemaal treffen. "Daar moeten we ons op voorbereiden en dat doen we ook al", vertellen beleidsadviseurs Sytske Balt, Thessa van Dijken en Martin Kool van de afdeling Crisisbeheersing. "Maar de focus verschuift. Waar we ons eerst vooral richtten tot de kwetsbare groepen, richten we ons nu - samen met het Rijk en gemeenten - tot alle Friese inwoners."

Weerbaarheid en veerkracht: wat houdt dat eigenlijk in? De urgentie voor beide thema's is toegenomen op nationaal, regionaal en lokaal niveau. "Weerbaarheid gaat over hoe goed we als Friese samenleving voorbereid zijn op een crisis. Hoe zorgen we ervoor dat we, als er iets gebeurt, niet compleet worden overvallen en weerstand kunnen bieden? Veerkracht gaat om het vermogen om een crisis te doorstaan en er sterker uit te komen", legt Martin uit.

Van afwachten naar nadenken "Weerbaarheid en veerkracht zitten al in onze samenleving, dat zien we telkens weer. Mensen nemen al spontaan initiatieven bij kleine incidenten en helpen elkaar. Maar wat als een crisis veel langer duurt?", vertelt Thessa. Sytske vult aan: "Hoe maak je bijvoorbeeld babyvoeding warm zonder stroom? Hoe bereik je familie als het telefoonnetwerk platligt? Over die en meer persoonlijke vragen en situaties willen we samen met de Friese inwoners nadenken. Zodat mensen praktisch en mentaal beter voorbereid zijn op een langdurige crisis en zelf regie en controle hebben."

Van online communicatie naar gesprek en beleving Sytske: "Om dit te bereiken is de volgende stap dat we echt met de Friese inwoner in gesprek gaan. Tot nu toe communiceerden we vooral online over mogelijke risico's uit ons risicoprofiel. Dit blijven we doen, maar door naar de inwoners toe te gaan, willen we de bewustwording verder vergroten. En het blijft wat ons betreft niet alleen bij nadenken, we zoeken ook manieren om mensen te laten ervaren wat een crisis echt betekent."

Samen sterker Zoals gezegd: iedereen moet zich voorbereiden. En dat is niet voor niks belangrijk. Thessa: "Mensen die wel zelfredzaam zijn, moeten de kwetsbare groepen juist helpen. Een crisis hoef je niet alleen door te maken. Kijk bijvoorbeeld in de eigen buurt: wie heeft extra hulp nodig? Wie heeft welke middelen en vaardigheden? Door hierbij stil te staan, vergroten mensen de weerbaarheid en veerkracht binnen hun eigen omgeving." >

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Waarom is dit belangrijk? "Omdat de samenleving kwetsbaarder is geworden. Oude en jonge mensen wonen langer thuis en we hebben te maken met andere culturen. Het doel is dat we als netwerksamenleving - overheden, bedrijven, maatschappelijke partners en inwoners - werken aan een stevig Fries fundament voor toekomstige crises: wat kun je van wie verwachten? Want alleen samen kunnen we pas echt goed voorbereid zijn op wat er komen gaat", benadrukt Thessa. VRF speelt hierin een verbindende rol.

Vooruit blijven kijken "Het is niet de vraag of we te maken krijgen met een langdurige crisis, maar wanneer", geeft Martin tot slot aan. "Daarom bouwen we voort op wat we al doen en sluiten we aan bij bestaande initiatieven in de samenleving. Tegelijkertijd moeten we ons blijven afvragen: past wat we doen nog of missen we iets? Samen met de Friese gemeenten geven we invulling aan de Rijksweerbaarheidsopgave."

I VEILIGHEIDSREGIO

Ï FRYS LAN

4. Programmaplan Brandweer 4.1. Doel van het programma Het programma van Brandweer Fryslân levert een bijdrage aan de veiligheid van de inwoners van Fryslân. Wij richten ons op: ^ • •

het voorkomen en beheersen van risico's; het bestrijden van brand; hulp bij ongevallen.

4.2. Speerpunten In de 'Meerjarenkoers 2023-2026' lichten we toe welke koers we de komende vier jaar varen. Crisisbeheersing en Brandweer Fryslân hebben gemeenschappelijke speerpunten. Voor een overzicht in beeld verwijzen we u naar paragraaf 3.2 op pagina 18 van deze begroting.

4.3. Resultaten Brandweer Fryslân in 2026 We willen, naast de basistaken incidentbestrijding en de advies- en controletaken vanuit risicobeheersing, de volgende resultaten halen.

Speerpunt

Doel Z actviteit

Wij zijn 24/7 Dekkingsplan alert en paraat

Resultaat 2026 We implementeren het dekkingsplan. ^

^ ^

Bouwagenda

We voorzien iedere brandweerpost van het materieel dat noodzakelijk is voor de uitvoe ring van de toegewezen taken. We voeren het af te stoten materieel af conform de daarvoor geldende afspraken. Bij het verschuiven van materieel, zorgen wij ervoor dat we ons personeel opleiden voor de nieuwe taken.

We voeren de eerste tranche van de bouwagenda uit: ^ We ronden de nieuwbouw van Oudega (Smallingerland) en Terschelling-West af. ^ We nemen besluiten over de locaties Damwoude, Parrega en Sneek. De bouwagenda loopt tot en met 2026. We stellen een nieuwe strategische huisvestingsagenda op en geven daar uitvoering aan.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt

Doel 1 activiteit

Wij zijn 24/7 Weerbaarheid alert en paraat

I Resultaat 2026 Eind 2024 heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid de bestuurlijke opdracht 'Versterken weerbare samenleving' aan de veiligheidsregio's verstrekt. In 2025 horen we meer over de nadere invulling van deze opdracht. Zwaartepunt van de uitvoering ligt in 2025/2026. Het ministerie gaat de repressieve inzet van de brandweer aanmerken als een vitaal proces. Dit gaat de komende jaren capaciteit en zeer waarschijnlijk ook financiële middelen vragen. We houden de BIO/NEN-normen op orde. De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) is de basisnorm voor informatiebeveiliging binnen alle overheidslagen.

Vakbekwaamheidsnorm officieren

Voor alle officieren stellen we een vakbekwaam heidsnorm op die we opnemen in de oefen cyclus.

Mentale veerkracht

^ ^

Wij dragen bij aan het voorkomen van crises en branden

We bevorderen de mentale veerkracht van onze medewerkers. We implementeren de adviezen die de aanjager mentale gezondheid in 2025 heeft opgesteld. De landelijke Toolbox Psychoso ciale Ondersteuning is hierbij de basis. We implementeren de landelijke PTSSregeling.

Pilot drones

Afhankelijk van het verloop van de pilot en de evaluatie daarvan, borgen en doorontwikkelen we het gebruik van drones in 2026.

Risicogericht werken

We implementeren de systematiek 'Risicogericht werken' in al onze werkzaamheden. Dit betekent dat we: ^

nauwer samenwerken met het bevoegd gezag en bedrijven in het kader van controles op brandveiligheid. Daarbij prioriteren we op risico-opleverende objecten. meer risicogericht dan regelgericht adviseren.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt

Doel/activiteit

Resultaat 2026

Wij dragen bij aan het voorkomen van crises en branden

Natuurbrandbeheersing

Wij werken duurzaam en omgevingsbewust

Energietransitie

We zijn breder betrokken in de voorfase van energiegerelateerde initiatieven en geven hierover meer en vaker advies. We integreren de energietransitie breder in onze vakbekwaamheids- en voorlichtings activiteiten. We investeren actief in de ontwikkeling van het kennisniveau van onze medewerkers op dit thema. We stemmen de materialen af die horen bij het bestrijden van een energietransitiegerelateerd incident.

Omgevingswet

We monitoren de werkzaamheden en uren. Zo krijgen we inzicht in welke activiteiten we voor gemeenten uitvoeren en wat de kosten hiervan zijn. We maken op basis van dit inzicht nieuwe afspraken met gemeenten over advisering en toezicht.

Verduurzamen van brandweermaterieel

We beperken de CO2-uitstoot conform de daarvoor geldende wettelijke verplichtingen door: ^ ^

Wij zetten de netwerksamenleving centraal

Samen met partners geven we uitvoering aan de planning voor de Gebiedsgerichte Aanpak. We hebben de Gebiedsgerichte Aanpak als geheel geëvalueerd en we zorgen voor door vertaling van de uitkomsten hiervan. We zorgen ervoor dat de Gebiedsgerichte Aanpak per natuurgebied heeft geleid tot specifieke voorlichting of (preventie) maatregelen. De uitkomsten van de Gebiedsgerichte aanpak gebruiken we als structurele input voor het repressief overleg. We dragen actief bij aan het landelijk uitvoeringsplan en vertalen dit door naar onze regio. We zorgen voor een vakbekwame organisatie op het onderwerp van natuurbrandbestrijding.

Bluswater

verduurzaming van het lichte wagenpark; gebruik van brandstoffen met een beperkte emissie.

We zijn stevig verbonden met partners zoals Vitens, gemeenten en het Wetterskip. We werken samen aan goede data op het gebied van bluswater. Verder geven we samen uitvoering aan de maatregelen die opgesteld zijn in het kader van 'Fjoer en Wetter - repressief spoor'.

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Speerpunt

Doel/activiteit

I Resultaat 2026

Wij zetten de netwerksamenleving centraal

Brandveilig leven

We voeren het uitvoeringsprogramma BVL 2023-2026 uit.

Wij werken informatiegestuurd met betrouwbare data

Verantwoorden en verbeteren

Door focus op bepaalde bedrijfsprocessen zorgen we ervoor dat de betrouwbaarheid van onder andere deze data omhooggaat: incidenten, paraatheid en aantoonbaar vakbekwaam.

Aantoonbare vakbekwaamheid

We hebben de evaluatiemomenten (Waar-Staan-We) en de aanwezigheid van medewerkers op vakbekwaamheidsmomenten inzichtelijk. Deze data ontsluiten we op een toegankelijke wijze.

Operationele infomatievoorziening

Naar aanleiding van het gebruikersonderzoek, sluiten we onze operationele informatievoorzie ning nog beter aan op de praktijk. We zijn onderdeel van het veiligheidsinformatieknooppunt en hebben daardoor een verbeterde informatiepositie bij een grootschalig optreden.

Paraatheidsmonitoring

Wij spelen 24/7 in op de paraatheid van onze brandweerposten. Dit doen we met ons stelsel van pagers, beschikbaarheidssystemen en onze backoffice. We ronden het onderzoek naar pagers af en besluiten welke uitvoeringsvorm we kiezen.

4.4. Baten en lasten in 2026 Programma Brandweer

Lasten

Baten

Saldo

Producten Brandweer

47.693.333

1.003.568

46.689.765

Toegerekende organisatiekosten

11.142.124

79.190

11.062.933

58.835.456

1.082.758

57.752.698

BDUR

6.143.250

-6.143.250

Gemeentelijke bijdrage

51.250.839

-51.250.839

57.394.089

-57.394.089

58.835.456

58.476.847

358.609

-358.609

58.835.456

Dekkingsmiddelen Brandweer

Totaal saldo van baten en lasten

Reservemutaties Crisisbeheersing

Gerealiseerd resultaat Brandweer

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

interview Natuurbrandbeheersing in Fryslân: voorbereid op de toekomst V.f.n.r: Renske Boekhout en Charlotte Lorist

De natuur wordt steeds kwetsbaarder voor branden, mede door de gevolgen van klimaatverandering. Brandweer Fryslân speelt hier onder andere op in met gebiedsgerichte aanpakken in samenwerking met provincie, gemeenten en groenbeheerders. "Het is niet de vraag of er een natuurbrand ontstaat, maar wanneer", vertellen Charlotte Lorist en Renske Boekhout. "In Fryslân bevinden zich ook nog eens veel zorginstellingen, campings en andere bebouwing in de natuur. Een goede voorbereiding is essentieel." De Friese brandweer zet daarom maximaal in op een combinatie van preventieve maatregelen en repressieve middelen. En op het goed voorbereiden en opleiden van haar medewerkers.

Gerichte aanpak per risicogebied Fryslân telt elf RIN-gebieden (Risico Index Natuurbrand). "Die hebben we samen met provincie, gemeenten en groenbeheerders in kaart gebracht. Voor ieder gebied is er een gerichte aanpak gemaakt. Deze evalueren en actualiseren we elke vier jaar", vertelt Renske. "Een belangrijk onderdeel van zo'n gebiedsgerichte aanpak is de periodieke schouw", vult Charlotte aan. "We trekken dan samen met betrokken partijen het gebied in om te beoordelen welke maatregelen echt moeten worden genomen om een natuurbrand te voorkomen, én -als dat niet lukt- goed te kunnen beheersen. Denk aan het in kaart brengen van het type begroeiing, snoeiwerk om paden breder te maken en het creëren van bluswatervoorzieningen. Zo hebben we in samenwerking met gemeenten en defensie al verschillende waterputten geboord. Bij een natuurbrand is de beperkte beschikbaarheid van bluswater namelijk een grote uitdaging."

Nieuw duo aan blusauto's Naast deze preventieve maatregelen, hebben we twee typen voertuigen aangeschaft voor het effectief bestrijden van natuurbranden. Renske: "We beschikken sinds kort over zes CCFM's (Camion Citerne Feux de Forêt Moyen) en in 2026 komen daar de laatste twee nog bij. Dit voertuig is speciaal ontworpen voor natuurbranden. Het voertuig kan van de verharde paden af de natuur in en heeft een ingebouwd sprinklersysteem om de veiligheid van de bemanning te waarborgen." De tien TSTNB-voertuigen (Tankautospuit Terreinvaardig) worden geleverd in 2027. Charlotte: "Een mooi duo aan blusauto's, dat elkaar goed aanvult tijdens een natuurbrand. Als zich een natuurbrand voordoet en we moeten opschalen, dan werken we in een peloton van vier voertuigen. Eén blussend voertuig bij de brand, één voertuig bij het waterpunt en twee voertuigen die heen en weer rijden voor een constante watertoevoer." >

Programmabegroting 2026 ^ Veiligheidsregio Fryslân

Inzet drones en bewustwording inwoners Naast preventie, samenwerking en materiële verbeteringen richt de brandweer zich ook op innovatie en bewustwording. "We nemen deel aan een pilot met drones. Met drones kunnen we een brand van bovenaf goed in kaart brengen. Dat is vooral handig als het te gevaarlijk is om het gebied in te gaan. Zo krijgen we sneller inzicht in de ontwikkeling van een brand en kunnen we gerichter reageren", legt Charlotte uit. Renske: "Ook besteden we aandacht aan het bewustmaken van iedereen die woont, werkt en recreëert in de Friese natuur. We betrekken recreatieondernemers bij de gebiedsgerichte aanpakken en geven adviezen over hoe zij kunnen helpen bij het voorkomen van vuur in de natuur. Ook landelijk wordt de komende tijd gewerkt aan een steeds prominentere brede boodschap voor inwoners in Nederland."

Een trots voorbeeld Brandweer Fryslân staat met haar gedegen gebiedsgerichte aanpakken, die altijd in samenwerking met partners tot stand komen, landelijk in de schijnwerpers. "Wij vinden natuurbrandbeheersing belangrijk en staan echt voor dit thema. Het bestuur en andere instanties zijn ook goed aangehaakt. We werken samen op alle niveaus en dat wordt door anderen gezien. We zijn trots op wat we tot nu toe hebben bereikt en blijven ons inzetten om onze natuur en inwoners nog beter te beschermen", sluit Charlotte af.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15543692/1