Bijlage 3 - Advies van de adviesraad Sociaal domein

Info@adviesraadsociaaldomeinswf.nl

Aan het College van Burgemeester en Wethouders Sneek, 17 december 2025

Advies inzake de nieuwe WMO-verordening Súdwest-Fryslân Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein van de gemeente Súdwest-Fryslân (hierna: de Adviesraad) is gevraagd advies uit te brengen over de nieuwe WMO-verordening. Met dit advies beoogt de Adviesraad bij te dragen aan een verordening die voor inwoners begrijpelijk, uitvoerbaar en rechtvaardig is. De Adviesraad heeft de conceptverordening beoordeeld vanuit het perspectief van inwoners, in het bijzonder kwetsbare groepen, mantelzorgers en mensen met een beperking. Dit dossier kent een hele lange voorgeschiedenis, met name inzake het starttarief en de maximale ritlengte van de WMO-Taxi. Vorig jaar waren hier vanuit de Adviesraad al vragen over gesteld, maar de beantwoording daarvan heeft veel te lang geduurd. De afgelopen tijd is er, samen met de betrokken wethouder en de ambtelijke organisatie, geconstateerd dat dit adviestraject op vele manieren niet is gelopen zoals dat zou moeten. Dit heeft binnen de Adviesraad en de gerelateerde werkgroepen, geleid tot verbazing, moedeloosheid, teleurstelling en soms ook kwaadheid. Daarnaast vinden we het nog steeds jammer dat de gebruikers van de WMO-faciliteiten niet betrokken zijn geweest bij het ontwikkelen van deze nieuwe verordening. Dit alles is uitgesproken en er zijn afspraken gemaakt over hoe dit in de toekomst voorkomen kan worden.

We hebben gelukkig met elkaar de schouders eronder gezet en er is de afgelopen tijd heel hard gewerkt om te komen tot het volgende advies: Algemene waardering De Adviesraad vindt de actualisatie van de WMO-verordening en de poging om aan te sluiten bij landelijke ontwikkelingen, jurisprudentie en actuele beleidskeuzes een goede zaak. Positief wordt beoordeeld dat: • • •

de eigen kracht en het sociale netwerk centraal staan; maatwerkvoorzieningen als uitgangspunt worden genomen; aandacht is voor preventie en vroegsignalering.

Tegelijkertijd ziet de Adviesraad nog een aantal aandachtspunten en verbeterpunten die van belang zijn voor de rechtszekerheid, toegankelijkheid en uitvoerbaarheid van de verordening. Graag willen wij dan ook nauw betrokken worden bij het schrijven van de toelichting en de nog vast te stellen nadere regels die bij deze verordening horen. Een heldere tijdsplanning, wat betreft het aanleveren van deze punten en een nog te plannen evaluatie, is hiervoor van groot belang! Aandachtspunten en aanbevelingen 1. Toegankelijkheid en begrijpelijkheid

Info@adviesraadsociaaldomeinswf.nl

De Adviesraad adviseert om de verordening en bijbehorende toelichting zoveel mogelijk in duidelijke, begrijpelijke taal op te stellen. Juridische termen en beleidsbegrippen zijn voor veel inwoners lastig te doorgronden. Aanbeveling: • •

Zorg voor een publieksvriendelijke samenvatting van de verordening. Gebruik voorbeelden en praktische toelichtingen, met name bij begrippen als gebruikelijke hulp, eigen kracht en maatwerkvoorziening.

2. Sociaal netwerk en eigen kracht De adviesraad pleit ervoor duidelijke criteria op te stellen en de beschikbare tools te gebruiken voor het beoordelen van een sociaal netwerk en daarbij met name de kwetsbare positie van jeugdigen scherp in de gaten te houden! 3. Maatwerk en individuele afweging De Adviesraad onderschrijft het uitgangspunt van maatwerk, maar benadrukt dat dit in de uitvoering ook daadwerkelijk voelbaar moet zijn voor inwoners. Aanbeveling: • •

Borg in de verordening dat individuele omstandigheden, levensfase en draagkracht van de inwoner en diens netwerk expliciet worden meegewogen. Voorkom te strakke beleidsregels die maatwerk in de praktijk beperken.

4. Positie van mantelzorgers Mantelzorgers spelen een cruciale rol binnen de WMO. De Adviesraad vindt het belangrijk dat hun positie expliciet en stevig wordt verankerd. Aanbeveling: • •

Neem in de verordening expliciet op dat de belastbaarheid van mantelzorgers onderdeel is van het onderzoek. Zorg voor duidelijke mogelijkheden voor ondersteuning en respijtzorg. Ontspanning en meedoen aan maatschappelijke activiteiten is voor velen een goede manier om de mantelzorg ook vol te houden!

5. Eigen bijdrage vervoer o.a. startarief Wij kunnen wel akkoord gaan met de invoering van een starttarief, maar we blijven toch wel moeite houden met dit punt. Dit met name in relatie tot het verdrag van de VN over mensen met een handicap. De Adviesraad maakt zich zorgen over mogelijke drempels die ontstaan door de eigen bijdrage, met name voor inwoners met een laag of middeninkomen. Daarnaast blijven we onze zorgen houden over de maximale ritlengte van 25 km (straal van 25 km) van de WMO-Taxi. Er zijn meer cruciale bereikbaarheidspunten dan alleen het ziekenhuis! Een bezoek aan een partner in een verpleeghuis op grotere afstand is minstens zo belangrijk.

Info@adviesraadsociaaldomeinswf.nl

Aanbeveling: • • •

Communiceer helder en tijdig over de hoogte en gevolgen van de eigen bijdrage. Monitor de effecten van de eigen bijdrage op het gebruik van voorzieningen en voorkom zorgmijding. Hanteer, conform het advies van de Adviesraad van 24 april 2024, geen maximum ritlengte voor ritten met de WMO-Taxi binnen de gemeente SWF.

6. Rechtsbescherming en cliëntondersteuning Goede rechtsbescherming is essentieel voor inwoners die afhankelijk zijn van Wmovoorzieningen. Aanbeveling: • •

Besteed expliciet aandacht aan onafhankelijke cliëntondersteuning en houd deze laagdrempelig beschikbaar. Zorg dat bezwaar- en klachtprocedures duidelijk en toegankelijk zijn.

7. Evaluatie en monitoring De Adviesraad acht het van belang dat de werkbaarheid en de gevolgen van de nieuwe verordening periodiek wordt geëvalueerd. Aanbeveling: • •

Leg vast dat de WMO-verordening periodiek wordt geëvalueerd, met betrokkenheid van inwoners en de Adviesraad Sociaal Domein. Gebruik signalen uit de uitvoering actief om beleid en uitvoering bij te stellen.

Conclusie De Adviesraad Sociaal Domein Súdwest-Fryslân kan zich in hoofdlijnen vinden in de voorgestelde nieuwe WMO-verordening, mits bovengenoemde aandachtspunten en aanbevelingen worden meegenomen. De Adviesraad benadrukt het belang van een menselijke maat, duidelijke communicatie en blijvende aandacht voor de positie van kwetsbare inwoners en mantelzorgers. De Adviesraad is graag bereid dit advies nader toe te lichten. Namens de Adviesraad Sociaal Domein Súdwest-Fryslân. Hero Veger, voorzitter

Behandeld door: L. Bolhuis Telefoonnummer: 14 0515

Aan: Adviesraad Sociaal Domein SúdwestFryslân T.a.v. de heer H. Veger Per e-mail: Info@adviesraadsociaaldomeinswf.nl

Ons nummer: U25.010049

Sneek, 18 december 2025

Onderwerp: Reactie advies op de Wmo-Verordening

Geachte voorzitter, beste leden van de Adviesraad, Op 17 december 2025 ontvingen wij uw advies inzake de nieuwe Wmo-verordening SúdwestFryslân. Wij danken u hartelijk voor de zorgvuldigheid en constructieve bijdrage waarmee u, ondanks de moeilijke aanloop en de snelheid die wij van u gevraagd hebben, dit advies heeft opgesteld. Proces en samenwerking Alvorens wij bestuurlijk inhoudelijk reageren op uw aanbevelingen vindt het, voor het Sociaal Domein verantwoordelijk management, het belangrijk de volgende reactie te geven: “Wij erkennen dat het verloop van het adviestraject niet goed is verlopen. Dit heeft begrijpelijkerwijs geleid tot teleurstelling en frustratie bij uw Adviesraad en daar trekken wij lering uit. Als management zien wij dat tijdige communicatie en duidelijke procesafspraken essentieel zijn om wederzijds vertrouwen te behouden. Wij waarderen de inzet en betrokkenheid van de adviesraad enorm en nemen daarom de volgende maatregelen om als verbetering door te voeren: • Periodieke afstemming tussen management en adviesraad Met de vaststelling van de Sociale Koers, weten we dat er de komende jaren veel beweging blijft in ons Sociaal Domein. Graag gaan we vanuit het management in het eerste kwartaal van 2025 in gesprek met de Adviesraad op welke manier we elkaar tijdig kunnen vinden en zo goed mogelijk kunnen samenwerken.

We hebben elkaar immers nodig om te komen tot goede voorstellen. Aan de hand van een eerste overleg bepalen we samen welke wijze van overleggen en overlegfrequentie passend is voor komende periode. • Borging van continuïteit: Bij ziekte of functiewijzigingen binnen onze teams zorgen we voor een duidelijke overdracht van lopende dossiers. Daarnaast wordt binnen het team Beleid expliciet aandacht gegeven aan het betrekken van de adviesraad bij besluitvorming, zodat elke medewerker hier goed van op de hoogte is. Met deze stappen willen we zorgen dat adviezen voortaan sneller en met de grote betrokkenheid waarin onze medewerkers werken worden opgepakt, zodat de samenwerking met de adviesraad en gebruikers verder wordt verstevigd.” Gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA Sneek IBAN NL42 BNGH 0285 1494 31 KvK nr. 51791811

T F E W

14 0515 0515-48 99 99 Info@sudwestfryslan.nl www.sudwestfryslan.nl

Gemeenteloketten Jongemastraat 2, Bolsward Marktstraat 8, Sneek

Inhoudelijke reactie Wij begrijpen de punten die u heeft aangedragen en waarderen dit. Tegelijk willen wij benadrukken dat een verordening primair een juridisch kader biedt. In de toelichting en eventuele nadere regels leggen wij vast hoe wij deze kaders in de praktijk toepassen en welke ruimte er is voor maatwerk. Zoals eerder aan u is aangegeven, wordt de toelichting in nauwe samenwerking met de adviesraad en haar werkgroepen opgesteld. Uw input is voor ons van grote waarde. Dit is ook besproken tijdens het gesprek op 15 december 2025 met mevrouw Bolhuis (beleidsadviseur Sociaal Domein). Wij zullen u uiterlijk in januari 2026 een voorstel en planning aangeven over de vervolgstappen die gezet worden om te komen tot een gedragen toelichting op de verordening. Hieronder gaan wij per thema in op uw aanbevelingen. 1. Toegankelijkheid en begrijpelijkheid Wij delen uw standpunt dat juridische taal geen drempel mag vormen. Naast de juridische verordening zullen wij zorgen voor een publieksvriendelijke samenvatting (een ‘bijsluiter’). Wij actualiseren hiervoor onze website. Inwoners zullen sneller op de website van de gemeente kijken naar de mogelijkheden die er zijn dan dat ze de verordening gaan lezen. Ook zullen wij in de toelichting werken met concrete praktijkvoorbeelden om begrippen als 'gebruikelijke hulp' en ‘eigen kracht’ te verduidelijken. 2.

Sociaal netwerk, eigen kracht, maatwerk en individuele afweging U pleit terecht voor het meewegen van de menselijke maat, de positie van jeugdigen en draagkracht. Wij doen dit ook en blijven dit met de nieuwe verordening ook doen. In de toelichting zullen wij expliciet opnemen dat het beoordelen van bijvoorbeeld het sociaal netwerk zorgvuldig moet gebeuren, met oog voor de kwetsbaarheid van met name jongeren. Wij zullen dit in de breedte bekijken. Een verordening is voor ons een kader. De medewerkers van de gebiedsteams hebben altijd de ruimte en plicht om maatwerk toe te passen als de situatie daarom vraagt. 3. Positie van mantelzorgers Mantelzorgers zijn onmisbaar en mogen niet overbelast raken. Wij borgen in de toelichting dat de 'belastbaarheid' van de mantelzorger een vast onderdeel is van het onderzoek (het keukentafelgesprek). Ook de toegang tot respijtzorg en de mantelzorg coördinator zullen wij helder communiceren en verder verkennen met Sociaal Collectief, zodat mantelzorgers de ondersteuning ook daadwerkelijk weten te vinden. 4. Vervoer (Wmo-taxi) Dit is een belangrijk punt in uw advies. U noemt het starttarief en de maximale ritlengte. Wij begrijpen uw zorgen over de stapeling van kosten. Wij voeren het starttarief in omdat wij vinden dat normaliseren belangrijk is. Normaliseren is ‘het zo gewoon mogelijk maken’.

Ook inwoners zonder een beperking maken kosten voor vervoer, Daarbij gaan wij uit van eigen kracht van de inwoners. Daar waar mogelijk kunnen inwoners wellicht gebruik maken van de hulp van het eigen netwerk. Daarbij kunnen we hiermee de Wmo betaalbaar houden. Zoals reeds is aangegeven gaan we evalueren. De effecten hiervan op zorgmijding zullen we zeker monitoren en meenemen bij de evaluatie. Tevens zullen wij de punten waarop we gaan evalueren samen met u als adviesraad op gaan stellen. U adviseert om geen maximum te hanteren voor ritten binnen de gemeente, mede met het oog op bezoek aan partners in verpleeghuizen. In de huidige aanbesteding is het Ziekenhuis een plek waar elke gebruiker, ongeacht het aantal kilometers, naar toe kan. Voor alle overige ritten die de straal van 25 kilometer overschrijden kan gebruik gemaakt worden van Valys. Wij handhaven de grens van 25 km als uitgangspunt. Wij kunnen wel onderzoeken of we binnen de kaders uitzonderingen kunnen maken voor noodzakelijke sociale contacten binnen de gemeentegrenzen (zoals bezoek aan een partner of ouder in een instelling) die buiten de grens van 25 km vallen en waarbij Valys of het sociale netwerk geen goed alternatief is. Hierbij gaan we ook kijken naar het gebruik van Valys zowel binnen als buiten

2

de gemeentegrens. Hoe en wanneer wij dit gaan onderzoeken komen wij in het eerste kwartaal van 2026 bij u op terug. 5. Rechtsbescherming en Evaluatie Onafhankelijke cliëntondersteuning blijft gewaarborgd en laagdrempelig beschikbaar. Wij nemen tevens uw advies over om de nieuwe verordening na één jaar te evalueren. Wij nodigen de Adviesraad nu alvast uit om t.z.t. een actieve rol te spelen in deze evaluatie. Bij het schrijven van de toelichting en bij toekomstig beleid willen wij onderzoeken op welke wijze wij hier ervaringsdeskundigen bij kunnen betrekken. Wij zullen hiervoor ook uw advies vragen hoe wij dit vorm zouden kunnen geven. Conclusie Wij zijn blij dat de Adviesraad zich in hoofdlijnen kan vinden in de verordening en zijn ervan overtuigd dat we met de overname van bovenstaande punten een sociaal en rechtvaardig beleidskader neerzetten. Wij zullen de gemeenteraad bij de aanbieding van de verordening informeren over uw advies en deze reactie daarbij voegen. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Súdwest-Fryslân, burgemeester,

gemeentesecretaris,

Mr. drs. J.A. de Vries

drs. C. Smits

3