Bijlage 2 - Visiedocument Stichting Ondernemersfonds Súdwest-Fryslân (bijlage bij aanvraag)

ondernemersfonds

Súd west-Fryslân

Visiedocument

Pittoresk centrum

Festival

Súdwest-Fryslân

Het budget in beeld

Beschikbaar voor compensatie agrarische ondernemers

Beschikbaar voor compensatie niet-deelnemende kernen

Totaal beschikbaar voor lokale projecten in deelnemende kernen en voor gemeentebrede initiatieven

^®®ftaarheidondernemersfonds

^dcrnemcrskliw^

Visie toekomst Ondernemersfonds Súdwest-Fryslân

Het Ondernemersfonds Súdwest-Fryslân is opgericht in 2016. Per 2019 werd de samenwerkingsovereenkomst met de gemeente verlengd voor een periode van vijf jaar, eindigend per 31 december 2023. Dat betekent dat de gemeenteraad in de loop van 2023 een besluit zal gaan nemen over voortzetting van het fonds. In dit document deelt het bestuur zijn visie op de toekomst van het Ondernemersfonds in onze gemeente. Bewezen waarde Een korte opsomming van de bewezen waarde: ^ ^ ^

Zo'n 86%1 van het totale budget wordt gebruikt voor projecten die het ondernemersklimaat en de leefbaarheid van kernen in de gemeente Súdwest-Fryslân ten goede komen. Jaarlijks worden meer dan 200 lokale en gemeentebrede projecten mede door het fonds gefinancierd. Het aantal deelnemende kernen is gestegen van 14 naar 39 (2023). Verdere groei van het fonds werd geremd door de maatregelen rondom corona, waardoor evenementen en in het bijzonder ledenbijeenkomsten, ernstig bemoeilijkt werden.

Rekenkamer In 2021 heeft de Rekenkamer op verzoek van de gemeenteraad onderzoek verricht naar het Ondernemersfonds. De Rekenkamer stelt vast dat "In de praktijk kan geconstateerd worden, dat het bestuur volgens de doelstellingen handelt, zoals uitgewerkt in de statuten van het fonds. Zo fungeert het bestuur als contractpartner voor ondernemersorganisaties, richt het bestuur zich op het verhogen van het aantal deelnemende kernen, stimuleert het bestuur collectieve ondernemersactiviteiten en worden ook andere activiteiten ontplooid die daaraan kunnen bijdragen, zoals op het gebied van gemeentebrede projecten, voorlichting, communicatie, etc. Begrotingen en verantwoordingen worden zorgvuldig beoordeeld door het bestuur, waarbij tevens wordt gekeken naar de inhoud, de besluitvorming binnen de kern, openstaande reserveringen, de relatie tussen verantwoording en begroting, etc. Het bestuur besteedt zeer veel aandacht aan de financiën van het fonds en formuleert spelregels om geconstateerde knelpunten op te lossen." De Rekenkamer stelt ook dat ondanks kritische geluiden, niet de conclusie kan worden getrokken dat er geen draagvlak voor het fonds zou zijn bij ondernemers en gemeenteraad. Daarnaast merkt de Rekenkamer op dat de administratie van het fonds weliswaar complex is, maar dat de financiën volledig op orde zijn.

1 Totale budget C 1,278 miljoen - C 134.000 compensatie - 4% fondskosten

Voor en door deelnemers In samenspraak met deelnemende kernen streeft het bestuur naar vereenvoudiging van de aanvraagprocedure, zonder de zorgvuldigheid uit het oog te verliezen. Doel is om een werkbaar evenwicht te vinden tussen eenvoud enerzijds en een doelmatige besteding van fondsgelden aan projecten waarvoor draagvlak bestaat anderzijds. Om in gesprek te blijven met deelnemers worden met enige regelmaat workshops en seminars georganiseerd, waar ook onderlinge contacten tussen deelnemers worden gestimuleerd. Daarnaast stuurt het fonds regelmatig e-mail updates naar deelnemers met informatie en tips. Voor het aanvragen en verantwoorden van budget is een eenvoudig begrotingsformulier met slechts drie vragen. De fondsmanager besteedt veel aandacht aan individuele begeleiding van kernen bij de aanvraagprocedure. Deelnemers zijn verantwoordelijk voor de organisatie van honderden zeer uiteenlopende projecten. In diverse kernen wordt fondsgeld gebruikt voor aankleding van stad of dorp, voor binnenstadevenementen, beveiliging van bedrijfsterreinen, ondersteuning van verenigingen. In de bijlage vindt u een uitgebreide selectie van georganiseerde activiteiten. Gemeentebrede projecten Behalve voor lokale projecten is er budget voor gemeentebrede initiatieven. Dit budget wordt vooral gevormd door niet-opgevraagde compensatie.

In beginsel mag iedereen een aanvraag doen voor een project dat uitstijgt boven het belang van één individuele kern. Deze aanvragen worden beoordeeld door een onafhankelijke commissie die het bestuur adviseert. Wanneer het bestuur na het advies van de commissie besluit een gemeentebreed project met een bedrag van meer dan C 10.000 te ondersteunen, krijgen deelnemers vier weken de tijd om in te spreken, om te voorkomen dat het bestuur iets over het hoofd ziet. Na deze inspreekperiode neemt het bestuur een definitief besluit. Voorbeelden van gemeentebrede projecten zijn onder andere het jaarlijkse Uit Festival, een project van Technolab en de opzet van het projectbureau Súdwest Werkt. Compensatie Als een van de zeer weinige fondsen kunnen ondernemers bij het Ondernemersfonds SúdwestFryslân per kern besluiten om wel of niet aan het fonds mee te doen. Als een kern niet deelneemt, kunnen ondernemers door het fonds gecompenseerd worden voor de betaalde OZB-opslag. Het gecompenseerde bedrag loopt langzaam terug. Van het totaal te compenseren bedrag (excl. windparken) werd in 2022 44% opgevraagd. Binnen de agrarische sector was dat percentage 57%, bij de overige niet-deelnemers 25%. Het Ondernemersfonds heeft enige jaren geleden een reminderservice voor compensatie ingericht. Deze reminderservice wordt gecombineerd met de Nieuwsbrief.

Door zich hiervoor aan te melden wordt men jaarlijks minimaal drie keer herinnerd aan het opvragen van compensatie.

Toekomst In de afgelopen periode heeft het Ondernemersfonds zijn waarde bewezen. Op basis van de ervaringen van de afgelopen "proefperiode" van 8 jaar, het feit dat 93% van het beschikbare budget2 wordt besteed aan projecten, de resultaten van het onderzoek van de Rekenkamer én de enorme hoeveelheid projecten ter bevordering van het ondernemersklimaat en leefbaarheid in de kernen, pleit het bestuur van het Ondernemersfonds voor voortzetting van het fonds als algemeen fonds voor de gehele gemeente. In dat geval doen alle kernen mee aan het fonds en zou er dus geen mogelijkheid tot compensatie meer zijn. Het bestuur ziet daarin diverse voordelen: ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^

Uniforme regeling voor iedereen Voorkomen van tweespalt binnen kernen Voorkomen van freeriders (gemeentebrede projecten worden thans vrijwel uitsluitend betaald door niet opgevraagde compensatie van niet-deelnemende kernen) De OZB-opslag (ook van windparken e.d.) wordt geheel benut voor bevordering ondernemers- en leefklimaat in de gemeente Communicatie over het fonds wordt simpeler en eenduidiger Aansluiting bij wat gebruikelijk is bij ondernemersfondsen Geen compensatiesysteem nodig Eenvoudiger administratie (geen restgelden)

Met het voortzetten van het Ondernemersfonds zonder mogelijkheid tot compensatie, worden daarnaast enkele juridische beperkingen opgelost. Om de compensatieregeling te kunnen uitvoeren, moet het fonds namelijk kunnen beschikken over privacygevoelige informatie, die de gemeente niet mag verstrekken. Daarnaast loopt er momenteel een procedure waardoor een uitzonderingspositie voor agrarische ondernemers juridisch twijfelachtig of zelfs onhaalbaar is, hangende een gerechtelijke uitspraak in 2024. Bij afschaffing van de mogelijkheid tot compensatie krijgen alle kernen vanaf 1 januari 2024 de mogelijkheid om projectaanvragen in te dienen bij het Ondernemersfonds. Hierdoor wordt het Ondernemersfonds een fonds voor en door ALLE ondernemers. Hoewel de administratie van het fonds simpeler wordt doordat er geen sprake meer is van compensatie en restgelden, zal de administratieve last van het fonds toenemen, omdat alle kernen deelnemen aan het fonds. Nieuwe deelnemers Als de mogelijkheid tot compensatie vervalt, zullen veel nieuwe deelnemers tot het fonds toetreden. In de kernen waar een ondernemersvereniging (OV) actief is, wordt de OV trekkingsgerechtigde. In kernen zonder OV, hebben de ondernemers de mogelijkheid het trekkingsrecht te mandateren aan een vereniging voor Dorpsbelang.

Agrarische sector Bij een Ondernemersfonds zonder compensatie is geen sprake meer van een uitzonderingspositie voor de agrarische sector. Een mogelijkheid is wel om een nader te bepalen deel van de beschikbaar gestelde subsidie specifiek te bestemmen voor het buitengebied. Het bestuur wil in overleg met vertegenwoordigers van de agrarische sector komen tot een werkbare invulling. Te overwegen valt

2 exclusief agrarische ondernemers: C 1.098 miljoen - C 31.000 compensatie - 4% fondskosten

om de Raad van Toezicht uit te breiden met een lid die specifiek de belangen van de agrarische sector c.q. het buitengebied behartigt. Gemeentebreed budget Op dit moment wordt het budget voor gemeentebrede projecten vooral gevormd door nietopgevraagde compensatie. Bij afschaffing van de mogelijkheid tot compensatie is daar uiteraard geen sprake meer van. In dat geval wordt het gemeentebrede budget gevuld door: 1. Het leeuwendeel van de OZB-opbrengsten uit grote windparken 2. eventueel ongebruikt budget uit de kernen en 3. eventueel een vast percentage van het budget van elke kern, vast te stellen na overleg met de deelnemers. Budget per kern Elke kern kan aanspraak maken op een budget dat gerelateerd is aan de OZB-opbrengst van nietwoningen in de betreffende kern; de gemeente verstrekt het fonds daartoe de verdeelsleutel. In kernen waar een ondernemersvereniging actief is, is deze vereniging de trekkingsgerechtigde en bepalen de leden waarvoor het budget wordt gebruikt. Uitgaande van een situatie waarbij geen compensatie mogelijk is en alle kernen dus meedoen, wordt in kernen zonder ondernemersvereniging de plaatselijke vereniging voor dorpsbelang trekkingsgerechtigde, tenzij ondernemers uit die kern in meerderheid aangeven het op een andere manier te willen regelen.

In kernen waar noch een ondernemersvereniging, noch een dorpsbelang actief is, wordt het trekkingsrecht in overleg met de ondernemers in die kern bepaald. De trekkingsgerechtigde van een kern kan aanspraak maken op een bijdrage uit het fonds door bij het bestuur een begroting in te dienen. Het fonds keert uit aan de trekkingsgerechtigde op basis van de goedgekeurde begroting. Jaarlijks legt de trekkingsgerechtigde verantwoording af over de besteding van de gelden door het overleggen van projectverslagen, foto's, facturen en/of ander bewijsmateriaal. Raad van Toezicht In de eerste jaren van het fonds was er een adviesraad. Na evaluatie van de eerste periode is de adviesraad vervangen door een Raad van Toezicht met meer bevoegdheden. Zo is de Raad van Toezicht verantwoordelijk voor benoeming van bestuursleden en ziet toe op het goed functioneren van het bestuur. Daarnaast heeft de Raad van Toezicht het gezag om zo nodig te bemiddelen bij verschillen van inzicht tussen bestuur en deelnemers. Gezien de positieve ervaringen van de afgelopen jaren, wil het fonds verder gaan op deze weg. Hoewel de Raad van Toezicht de belangen van alle ondernemers behartigt, is het te overwegen om de raad uit te breiden met een lid die specifiek de belangen van de agrarische sector c.q. het buitengebied behartigt.

Streven naar vereenvoudiging In grote lijnen functioneert de huidige procedure goed, maar het bestuur blijft streven naar verdere vereenvoudiging in samenspraak met de deelnemers. Daartoe zal het fonds minimaal tweemaal per jaar alle kernen uitnodigen voor een bijeenkomst, onder andere om ervaringen uit te wisselen en het fonds verder te ontwikkelen.

Subsidieperiode Het bestuur pleit voor een overeenkomst voor minimaal 10 jaar met een evaluatie na vier jaar en acht jaar, waarbij na acht jaar een besluit wordt genomen over de volgende subsidieperiode. Een overeenkomst voor een langere periode is zeer wenselijk omdat dit: A. Vanuit de gemeente vertrouwen uitstraalt in een ondernemersfonds waarbij ondernemers zelf kunnen besluiten over maatregelen ter bevordering van het ondernemersklimaat. B. Trekkingsgerechtigden (i.c. ondernemers) in staat stelt een stevig fundament te leggen voor hun (meerjarige) activiteiten c.q. investeringen (zoals bewakingscamera's), zonder zich om de paar jaar af te vragen of het fonds wel wordt voortgezet. In de samenwerkings- cq. subsidieovereenkomst met de gemeente wordt vastgelegd wanneer en op welke manier het fonds aan de gemeente rapporteert. Subsidiebedrag Tot nu toe was de jaarlijkse subsidie gelijk aan de meeropbrengst van de OZB-opslag, namelijk C 60,00 per C 100.000 OZB waarde. Voor het Ondernemersfonds is er geen aanleiding om hierin verandering aan te brengen. Als de gemeente zou kiezen voor een jaarlijks te indexeren vast bedrag op dezelfde basis, dan is dat voor het Ondernemersfonds geen probleem als het bedrag na vier jaar of bij aanzienlijke tussentijdse veranderingen in de OZB opbrengst kan worden aangepast.

Uitbreiding deelnemende kernen Na het raadsbesluit tot voortzetting van het fonds start het Ondernemersfonds een campagne om de kernen die nog niet deelnemen aan het fonds te betrekken bij het fonds. De fondsmanager is beschikbaar voor actieve ondersteuning van de deelnemers, in het bijzonder de nieuwe deelnemers. Kosten Gedurende de eerste jaren werd 6% fondskosten in rekening gebracht. Sinds 1 januari 2022 brengt het fonds 4% van het budget voor projecten (dus exclusief compensaties) in rekening ter dekking van de kosten. De toename van het aantal deelnemers heeft tot gevolg dat het fondsbeheer meer tijd zal vergen, waardoor de kosten toenemen. Voorgesteld wordt om de kosten voor deelnemers vooralsnog op 4% te houden en de eventuele meerkosten te financieren vanuit het budget voor gemeentebrede projecten. -/-/-/-/-

Bijlagen: ^ ^ ^

selectie van projecten Verdeling OV - DB en grote vs kleine budgetten organisatie Ondernemersfonds

Selectie van projecten uit begrotingen 2022 Ondernemersfonds Súdwest-Fryslân

Bloemenpiramydes Heechspanning bijdrage Sneek Promotion zomer in Workum citymarketing fase 1 carnavalsoptocht eindejaarsaktie AED Elfstedenweekend Juridische ondersteuning voor verkeerssituatie Fotoboek Pingjum Technolab UIT-festival winterverlichting Steegjesfair werkfestival springkussen elfstedentocht Sint Willedei zomerprogramma Heech promotie Bezoekerscentrum Heeg Sinterklaasintocht Winterfestival Palingdorp Verlichtingsplan binnenstad Laat het los; theater en muziekoptredens Kunstkuier Koningsdag 2022 citymarketing fase 2 Sport- en spelmiddag Jeugdhonk 2022 Stadsmanager Buitenring Voorstelling KV Jan Reitsma Ontwikkeling Routes VVV bloembakken Dumping Day bijdrage Mooi Sneek promotiefilm koopzondag promotie/tasjesactie Zomermarkten Landschapsproject Nieuwe Horizon Bolletongersdei Paasbingo- modeshows Intocht Sinterklaas

Pingpop 2022/23 Stadsmanager Binnenstad LED-verlichting Zijroedeconcert haringparty alle ondernemers Sneek is meer dan een week Veiligheidsdag SWF Kerstbomen Dorp en Strand Zomeractiviteiten Strand Makkum Magazine Pingfest Top en Twel op de Kaart Boot Holland Buurt bankje speeltoestellen bijdrage Stichting Sneekweek Collectieve beveiliging Tichelaar 450 jaar Timmerdorp Iepenloftspul cultureel festival ût Sneek speelwanden Merk Paupers Toeristisch onderzoek NHL Makkum Art Arbeidsmarktplatform Beveiliging bedrijventerrein Concert at the Beach Dorpsfeest 2022 Sixties dag dorp Bevaarbaar houden vaarwater Winter in Workum Selectie van activiteiten uit begrotingen 2022 sneeuwruimen/Himmelwike Winterfair Winter in Bolsward voorjaarsaktie bijdrage shuttles DV Sneek bijdrage Lekker Sneek

ondernemersfonds

VS Súdwest-Fryslân

Verdeling OV's/DB's en grote/kleine budgetten

In een situatie waarbij er geen mogelijkheid tot compensatie meer is, zijn alle kernen automatisch deelnemer aan het fonds. Daarbij was er in 2022 C 1.028.000 te verdelen over de 89 kernen. Onderstaande tabel laat zien hoe dit budget verdeeld zouden worden over kernen met respectievelijk zonder ondernemersvereniging en de verdeling van kernen naar grootte van het budget.

Aantal 27 62 89 64 11 14 89

Kernen met ondernemersvereniging Kernen zonder ondernemersvereniging Totaal Kernen met budget < C 5.000 Kernen met budget tussen C 5000 en C 10.000 Kernen met budget > C 10.000 Totaal

Budget C 846.000 C182.000 C 1.028.00 C 143.000 C 81.000 C 804.000 C 1.028.00

De cijfers in deze bijlage zijn gebaseerd op de gegevens van 2022 en zijn bruto bedragen waarin geen rekening is gehouden met 4% fondskosten. Het totaalbedrag is exclusief een bedrag van C 250.000 voor gemeentebrede projecten.

-/-/-/-

9

ondernemersfonds

VS Súdwest-Fryslân Ondernemersfonds Súdwest-Fryslân

Raad van Toezicht Han Meij, voorzitter Trijn van der Meulen, belangenbehartiging kernen zonder OV Steven Agricola, belangenbehartiging kernen zonder OV Bas Hollenberg, belangenbehartiging kernen met OV

Bestuur Robert van de Leur, voorzitter Alida Breeuwsma, penningmeester Petra van der Zee, secretaris

Fondsmanager Anton van Dijk

10