Bijlage 2. iv - Verslagen Expertmeetings

Bijlage V 2e Expert-meeting duurzaamheid, waterschap, klimaatadaptatie en mitigatie woningbouwplan Woudsend

Aanwezig: Afzeggingen: Voorzitter: Notuliste: Datum: Locatie:

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Jeannet Bijleveld, Theo Cuperus, Ceciel Oud, Anne van Scheltinga, Karel Veeneman, Johan Schippers, Duco Hartlief, Andries Visser, Roland Messing, Gert Jan Cozijnsen en Anneke van der Valk Theo Cuperus Anneke van der Valk Maandag 31 januari 2022 Microsoft-Teams

Opening Mededelingen Vorige verslag 20-12-2021 Aanvullingen betreffende vorige overleg Vaststellen input Expert-meeting duurzaamheid: waterschap, klimaatadaptatie en mitigatie W.v.t.t.k en afsluiting

1

Actie-/Besluitenlijst (maandag 31 januari 2022) Onderwerp 1. Opening

Besproken

2. Mededelingen

Theo opent de vergadering en heet iedereen welkom. Er wordt een toelichting gegeven op het doel van dit tweede overleg betreffende het bespreken van de aandachtspunten klimaatadaptatie, klimaatmitigatie en water en bodem voor de nieuwe woonwijk It Skar 2 te Woudsend. De in het verslag beschreven onderwerpen zullen worden besproken en mogelijk worden voorzien van op- of aanmerkingen en eventuele aanvullingen. Aansluitend zullen de besproken aandachtpunten worden vastgelegd. Geen opmerkingen

3. Vorig verslag

Geen opmerkingen

4.

Besproken aandachtspunten klimaatadaptatie (20-12-2021) • Vanuit de omgevingsvisie van de gemeente is er aandacht voor het thema duurzaamheid, energieneutraal en klimaatadaptatie. Belangsrijk aspect hierbij is de weerbaarheid: verdroging, hittestres en wateroverlast • Het is ook goed om bepaalde zaken af te stemmen met bouwvereniging Circulair Fryslân. Goede voorbeelden van circulair bouwen zijn Woonspods Middelsee/Home (bouwproject in Leeuwarden) Aanvullende aandachtspunten Klimaatadaptatie (31-1-2022) • Informatie opvragen en inspiratie opdoen bij Circulair Fryslan over voorbeelden van circulair bouwen

Wie

Wan neer

2

Besproken aandachtspunten Klimaatmitigatie (20-12-2021) • Wim geeft aan dat het rijkbeleid zich vooral richt op CO2-reductie en aardgasvrij, bij nieuwbouw moet er al gasloos worden gebouwd; • Aandacht voor CO2 beperking: zo beperkt mogelijk, zo weinig mogelijk beton te gebruiken bij de bouw, houtskeletbouw toepassen en compacter bouwen (rug aan rug woningen), ….; • Een energie-efficiënt systeem toepassen waarbij de keus is om voor een collectief of een individueel systeem te gaan. Gezien de schaal van de gebeidsontwikkeling zal een individueel systeem het meest voor de hand liggen; • Het streven is om een energieneutraal te bouwen; • Aandacht voor de oriëntaties van de daken i.v.m. een optimale en gelijkmatig opwekking zonne-energie (dak oriëntatie oost/zuid/west). Opgemerkt wordt dat er aangrenzend veel de daken van bedrijfsloodsen nog niet voorzien zijn van zonnepanelen mogelijk liggen daar kansen voor eventuele extra energieopwekking. Aanvullende aandachtspunten Klimaatmitigatie (31-1-2022) • Jeannet geeft aan de energiesystemen Aqua-thermie en Thermodynamische zonnenpanelen (Frythermo Franeker) mogelijk interessant kunnen zijn voor It Skar 2. • Op korte termijn met Liander om tafel om de elektriciteitsvoorzieningen voor It Skar op tijd te krijgen (zit twee jaar tussen aanmelden en uitvoering).

Andries geeft de suggestie om alvast een paar stappen vooruit te kijken en het totale woningbouwplan aan te melden. Theo neemt dit mee als aandachtspunt.

3

Aanvullende aandachtspunten water en bodem (20-12-2021) • Betreffend de aanleg van de nieuwe woonwijk: hoe (water)robuuster hoe beter, voorkeur voor aanleg op boezempeil en het werken met een gesloten grondbalans, bijv. grond uit de watergangen gebruiken voor ophoging (hierbij dient er wel rekening te worden gehouden met de kwaliteit van de grond); • Bij het bouwen in een polder van -1.50/- 1.60 ben je verder afhankelijk van de techniek. Bij het toepassen van techniek voor watersystemen heeft het de voorkeur de techiniek zo simpel mogelijk te maken, hoe minder mechanica hoe beter om systemen goed te laten functioneren; • Diverse mv hoogtematen in de bestaande woonwijk, de waterkering ligt op -0,5 m, het achterliggende deel ligt op -0,75m en lager (polder lig op -1,50m). De grond achter de waterkering in de 1e fase hoger dan verwacht. Advies om de hoogteliggingen in de 1e fase in kaart te brengen, mogelijk kunnen er voorzieningen mee worden genomen om gedeelten in fase 1 aan te passen; • Anne geeft aan dat er onderzoek gaande is naar de aanpassing van de riolering nabij de molen (westelijk van het It Skar 1) en bij de Vosseleane. Hierbij wordt er ook gekeken of er een bassin ingericht kan worden.

• Mogelijk gebruik maken van retentiegebied(en); • Het Wetterskip heeft het voornemen om een provinciaal onderzoek uit te voeren naar het boezempeil, er bestaat de mogelijkheid dat er gewerkt gaat worden met verschillende boezempeilen in de provincie. Betreffende de waterweg door Woudend dit is een doorvaartroute; • Meest optimale voorkeuren van Wetterskip betreffende de waterhuishouding: o Zo kort mogelijke waterkering aanleggen; o Toepassen van eenvoudige beheerstechnieken. Voorstel is om de optimale variant te bepalen door het Wetterskip en deze afpellen naar de reële haalbaarheid voor It Skaer 2e fase op de schaal van 1 tot 10 waarbij 10 de optimale variant en 1 de slechtste. • Bij bouwen in de polder of op een lager gelegen peil (polder/boezem) is het een optie (anders denken) om te accepteren dat er overstromingen mogelijk zijn waarop wordt geanticipeerd (bv. tijdelijke keringen, drijvende woningen, …) • De vraag is of de vele duikers in de vorige fase en aangrenzend gebied goed functionoren en nodig zijn. Er zijn duiker(s) die behoorlijk lang zijn. Mogelijk onderzoeken wat de meest robuuste oplossing is voor 2e fase. It Wetterskip wordt gevraagd om dit in kaart te brengen, zij hebben alle gegevens. • Anne neemt contact op met Ingenieursbureau Tauw om exact te weten te komen waar de problemen van de wateroverlast in Woudsend liggen. Hij deelt dit met Theo.

4

5. Vaststellen input Expertmeetin g 6. W.v.t.t.k. 7.

Aanvullende aandachtspunten water en bodem (31-1-2022) • “Bij bouwen in de polder of op een lager gelegen peil (polder/boezem) is het een optie (anders denken) om te accepteren dat er overstromingen mogelijk zijn waarop wordt geanticipeerd (bv. tijdelijke keringen, drijvende woningen)” Deze zinssnede komt uit het verslag van 20-12-2021. Hierbij wordt opgemerkt dat dit punt ter discussie staat omdat It Wetterskip de voorkeur heeft voor aanleg op boezempeil. • Als aanvulling op het onderzoek boezempeil informatie over Lange Termijn Boezemverkenning zijn te vinden in het document “Hoe bereiden we het Friese boezemsysteem voor op 2100? “ van de provincie Fryslan en het Wetterskip; • De vele (lange) duikers in en nabij het plan It Skar 1 in kaart brengen, deze systemen kunnen mogelijk invloed hebben op de nieuw aan te leggen watersystemen. Karel stuurt een overzichtstekening • Straatprofiel moet zo gelegd worden dat bij extreme wateroverlast het water via de straat afgevoerd wordt en er geen water in de woningen komt. De aandachtspunten en de besproken aanvullingen worden vastgesteld. De in dit verslag vastgelegde aandachtspunten vastgelegd en zullen vanuit het participatieproces worden gebruikt als input voorduurzaamheid: waterschap, klimaat adaptatie en mitigatie voor het formuleren van de nota van uitgangspunten voor It Skar 2 te Woudsend.

De expertgroepen krijgen na afronding van het participatieproces een verslag van het proces (participatieverslag) Eventuele opmerkingen op het verslag graag voor 15 februari 2022 bij Anneke van der Valk aanleveren.

Iedereen

Iedereen

5

6

Expertmeeting Verkeer, Openbare ruimte en groen woningbouwplan Woudsend Aanwezig: Afzeggingen: Voorzitter: Notulist: Datum: Locatie:

Ceciel Oud, Douwe de Groot, Frans Mooy, Richard Halbesma, Johan Schippers, Roland Messing, Andries Visser Anneke van der Valk Theo Cuperus Theo Cuperus 20 januari 2022

Agenda: Doel: inventarisatie van visie op Woudsend It Skar 2e fase Naar aanleiding van de bijeenkomst van 23 december jl. zijn de aandachtspunten betreffende Verkeer, Openbare ruimte en groen met betrekking tot het nieuwe woningbouwplan It Skar 2 Woudsend benoemd. Doel is de beschreven aandachtspunten vast te stellen en te voorzien van aanvullingen en op- en aanmerkingen. AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Opening Mededelingen Vorige verslag 23-12-2021 Aanvullingen betreffende vorige overleg Vaststellen input Expertmeeting Verkeer, Openbare ruimte en groen It Skar 2 Woudsend W.v.t.t.k Afsluiting

Actie-/Besluitenlijst (20 januari 2022)

Onderwerp

Besproken

Wie

W an ne er

7

1.Opening

2. Mededelingen

Theo opent de vergadering en heet iedereen welkom. Er wordt een toelichting gegeven op het doel van dit tweede overleg betreffende het bespreken van de aandachtspunten verkeer, openbare ruimte en groen voor de nieuwe woonwijk It Skar 2 te Woudsend. De in het verslag beschreven onderwerpen zullen worden besproken en mogelijk worden voorzien van op- of aanmerkingen en eventuele aanvullingen. Aansluitend zullen de besproken aandachtpunten worden vastgelegd. Anneke is door omstandigheden afwezig.

3. Vorige verslag

Geen opmerkingen

4. Introductie stedenbouwk undig

Ceciel geef nog een presentatie (bijlage) betreffende de aandachtpunten met betrekking tot de verkeersontsluitingsmogelijkheden van de ontwikkelingslocatie en de eventuele ontwikkeling van het achterliggende gebied met wonen/werken. Uitgangspunt is om nu rekening te houden om het woon -en werkverkeer te scheiden, Aandachtspunten: - Mogelijk rekening houden met twee nieuwe toegangswegen vanaf de Vosseleane één voor wonen en één voor het vrachtverkeer. Gezien de verwachte lichtere bedrijfscategorieen kan mogelijk de woonroute worden gecombineerd als calamiteitenroute voor het bedrijfsmatige deel. - Frans Mooy geeft aan dat de gesuggereerde bedrijventerrein ontsluiting in particulier bezit is en als openbare weg niet aan de gemeentelijke eisen voldoet; - Bij een extra ontsluiting naar It Skar 2 kan er worden overwogen de middelste ontsluitingsweg naar de Vosseleane aan te passen voor langzaam verkeer (fietsers en voetganger). De huidige ontsluitingsweg Doniaweg wordt voornamelijk (80%) gebruikt vanuit It Skar; - Bij een nieuwe aansluiting op de Vosseleane is het lastig om de bestaande 30 km-zone op de Vosseleane te verplaatsen naar de nieuwe aansluiting aangezien de structuur van de Vosseleane hier momenteel niet geschikt voor is (deze zou ingrijpend heringericht moeten worden)

8

Besproken aandachtspunten verkeer/mobiliteit: • Ontsluiting bouwplan: Twee aandachtspunten betreffende de ontsluitingen zijn; een extra ontsluiting aan de Vosseleane en een mogelijke ontsluiting op de rondweg. Richard geeft aan dat gezien de schaalgrote van het bouwplan het voor de gemeente verkeerskundig geen aanleiding zal zijn om een aansluiting te maken op de provinciale rondweg (N928). Het dorp vindt een aansluiting via de rondweg als wijkbeleving van toegevoegde waarde voor de nieuwe en bestaande woonwijk. In de huidige situatie is de entree van It Skar via het bedrijventerrein. Richard geeft aan deze vraag bij de provincie voor te leggen om inzicht te krijgen of er met betrekking tot de een extra ontsluiting überhaupt mogelijkheden zijn; • Als er een extra ontsluiting komt bij de Vosseleane dan dient er aandacht te zijn voor de verkeersveiligheid. Er moet rekening worden gehouden met een robuuste aansluiting in verband met een wegaansluiting van 30 km zone op een 50 km zone. Er zijn aan de Vosseleane problemen met de staat van onderhoud van de infra, met name door opdrukkende wortelgroei is het voetpad aan de zuidkant van de weg is in slechte staat; • Ceciel brengt de bestaande wandel- en fietsroutes van fase 1 in kaart en zal fase 2 hierop aan laten sluiten; • Er dienen in de nieuwe woonwijk wel voorzieningen met betrekking tot loop/fietsroutes te worden opgenomen.

Aandacht voor aansluitingen van nieuwe fiets- en voetpadverbindingen in verband met de slechte staat van onderhoud infra Vosseleane mocht er een nieuwe ontsluiting van het plan komen op de Vosseleane; • Voorkom lange doodlopende wegen in het plan; • Het zou met het oog op de mogelijke toekomstige uitbreiding van het bedrijventerrein ten oosten van het plangebied het de voorkeur hebben om, bij de mogelijke nieuwe gebiedsontsluiting op de Vosseleane, deze te scheiden in wonen en werken. Aanvullende aandachtspunten verkeer/mobiliteit: • Richard Halbesma zal contact opnemen met de provincie Fryslân betreffende een mogelijke ontsluiting op de rondweg. De vraag voor een extra ontsluiting meer vanuit de ruimtelijke kwaliteit en beleving benaderen dan vanuit de vraag of het wel of niet kan. Mogelijk de provincie betrekken bij de opgestelde visie van het dorp.

9

Besproken aandachtspunten openbare ruimte; • Geen groen/bomen aanleggen boven het nutsleidingentracé, voorkeur is om dit boven dit tracé verharding aan te brengen; • De nieuwe ontwikkeling zit in een veengebied, aandacht voor grondzetting is hierbij van groot belang. In een vroeg stadium een onderzoek naar de bodemsamenstelling laten uitvoeren; • Als de onderliggende veengrond wordt gebruik om het gebied op te hogen kan dit leiden tot een verhoogde CO2-uitstoot veroorzaak door verbranding van het veen (als veen in contact komt met lucht); • Mogelijk liggen er koppelkansen bij het ophogen van het plangebied met andere werkzaamheden in de omgeving waar grond wordt afgevoerd (CO2 uitstootreductie). Aanvullende aandachtspunten openbare ruimte; • Betreffende de aan te leggen klimaatadatieve maatregelen dient er op voorhand ook aandacht te zijn voor het onderhoud en beheer voor dergelijke maatregelen; • Een klimaat bestendige woonwijk, voorkom hierbij overbodige verharding en pas functionele bestrating toe. Besproken aandachtspunten groen; • Bij de aanplant van bomen rekening houden met opdrukkende wortelgroei onder verharding; • Bomen in de 1 fase hebben het zwaar deze groeien niet goed/onvoldoende, dit wordt waarschijnlijk vooroorzaak door het onderliggende veengrondpakket waar geen of slechte grondverbetering is toegepast.

Voor de 2e fase graag hier aandacht voor; • In de eerste fase zijn met name bij de waterwoningen smalle groenstroken toegepast, door het later verbreden van inritten ontstaan er (ongewenst) snippergroen. De voorkeur gaat uit naar het bundelen van het groen, robuuste groenzones in plaats van smalle korte stukken. • Ook is aandacht nodig voor de breedte van de inritten. De voorkeur is om op voorhand bij het ontwerp rekening te houden met een werkbare breedte en randvoorwaarden hieromtrent juridisch over vast te leggen; • Indien er gemeenschappelijke tuinen in het plan worden meegenomen op voorhand het draagvlak en het beheer borgend; • Kosten voor onderhoud van de openbare ruimte/groen dienen op voorhand goed inzichtelijk te worden gemaakt zodat deze in een vroeg stadium kunnen worden gespiegeld aan het gemeentelijke beleid; • Aandacht binnen de planvorming voor de huiszwaluw, ransuil en de egel. Betreffende de egel: zorg voor voldoende groenpartijen in het nieuwe plan; • In de (robuuste)groenzones meer biodiversiteit aanbrengen; • Toekomstige bewoners informeren over het natuurvriendelijk inrichten van de tuinen (workshops?) en mogelijk op voorhand stimulerende maatregelen aanbieden. Aanvullende aandachtspunten groen; • Probeer als het kan natuur inclusief te bouwen.

10

5. Vaststellen input Expertmeetin g

De aandachtspunten en de besproken aanvullingen worden vastgesteld. In het verslag worden de aandachtspunten vastgelegd en zullen vanuit het participatieproces worden gebruikt als input van verkeer, openbare ruimte en groen voor het formuleren van de nota van uitgangspunten voor It Skar 2 te Woudsend.

6. W.v.t.t.k.

Geen

7.

Eventuele opmerkingen op het verslag graag voor 30 januari bij Anneke van der Valk aanleveren.

Iedereen

Iedereen

11

Expertmeeting It Skar 2e fase Woudsend, Veerkrachtige leefbare wijken: Gezondheid en sociaal/sport en spel/recreatie

Aanwezig:

Theo Cuperus, Richard Halbesma, Rutger Hoekstra, Francis Koornstra, Natasja Lavric, Ceciel Oud, Anneke Walinga en Anneke van der Valk (allen gemeente Súdwest-Fryslân), Roland Messing (voorzitter dorpsbelang Woudsend), Gert-Jan Cozijnsen (voorzitter Ondernemersvereniging Woudsend) en Andries Visser (ondernemer)

Afzeggingen: Voorzitter: Notuliste:

Theo Cuperus Anneke van der Valk

Datum: Locatie:

Donderdag 3 februari 2022 Microsoft-Teams

•

Doel: inventarisatie van visie op Woudsend It Skar 2e fase. Naar aanleiding van de bijeenkomst van 13 januari jl. zijn de aandachtspunten betreffende veerkrachtige leefbare wijken: gezondheid en sociaal/sport en spel/recreatie met betrekking tot het nieuwe woningbouwplan It Skar 2 Woudsend benoemd. Doel is de beschreven aandachtspunten vast te stellen en te voorzien van aanvullingen en op- en aanmerkingen. 1. 2. 3. 4. 5.

Opening Mededelingen Vorige verslag 20-12-2021 Aanvullingen betreffende vorige overleg Vaststellen input Expert-meeting Veerkrachtige leefbare wijken: Gezondheid en Sociaal/sport en spel/recreatie 6. W.v.t.t.k 7. Afsluiting

Actie-/Besluitenlijst (03-02-2022)

12

Onderwerp 1. Opening

Besproken Theo opent de vergadering en heet iedereen welkom. Er wordt een toelichting gegeven op het doel van dit tweede overleg betreffende het bespreken van de aandachtspunten Veerkrachtige leefbare wijken: Gezondheid en Sociaal/Sport en Spel en Recreatie voor de nieuwe woonwijk It Skar 2 Woudsend. De in het verslag beschreven onderwerpen zullen worden besproken en mogelijk worden voorzien van op- en aanmerkingen en eventuele aanvullingen. Aansluitend zullen de besproken aandachtspunten worden vastgelegd.

2. Mededelingen

Geen

3. Vorig verslag 20-12-2022

Geen opmerkingen

Wie

Wanneer

13

4. Input van 2012-2022 met de aanvullingen van 30-022022

Theo zegt dat het doel van deze bijeenkomst is om informatie te verzamelen en uitgangspunten te bepalen. Ceciel geeft een toelichting op de meegestuurde presentatie. Hier zijn geen opmerkingen op. Thema’s: Inclusieve woonomgeving • Francis geeft aan dat men bezig is met een preventieakkoord. Een onderdeel hiervan is de gezonde leefomgeving. Nudging: de omstandigheden zo creëren dat mensen vanuit zichzelf bewegen en gezond eten. In deze regio is sprake van vergrijzing en ontgroening (jonge mensen die uit de regio vertrekken). Het is een belangrijke opgave om daar goed op te participeren. Kansengelijkheid creëren voor de lage- en hogere-inkomensgroepen. • Woningbouw: omgevingsvisie; gezond wonen. De GGD heeft regels opgesteld over het binnenklimaat, groen in de omgeving en één prettige gevel (aantrekkelijke woonomgeving). Gezonde mobiliteit. Francis geeft aan dat hofje woningen ook prettig zijn om de eenzaamheid onder ouderen te voorkomen, zorg voor elkaar. Zorg: • mensen blijven langer thuis wonen. Daarom is het belangrijk om levensloopbestendige woningen te bouwen. De inrichting van de openbare ruimte moet senior vriendelijk zijn. Bij de doelgroep senioren is share-space dan niet geschikt en moet voorkomen worden. De brug is een dilemma. Gezondheid en sport • Overgewicht onder volwassenen: is steeds meer een aandachtspunt.

• De omgeving moet mensen uitdagen om te bewegen en te sporten. Voor sport zijn geen investeringsbudgetten. Er is alleen maar geld voor onderhoud. Theo geeft aan dat het goed is dat er aandacht is voor wandelpaden. Natasja zegt dat een openbare moestuin en kruidentuin goed is voor het welzijn voor eenieder. Ook een mooie route door de wijk werkt goed en zorgt ervoor dat mensen voldoende beweging krijgen en elkaar ontmoeten. Het is ook goed om de wensen van de bewoners in kaart te brengen. • Het is van belang dat de openbare ruime goed onderhouden is en uitnodigend moet zijn om naar buiten te gaan. Dit werkt preventief op de gezondheid van mensen. • Het zou kunnen dat in It Skar 2e fase de nadruk zal moeten liggen op voorzieningen voor ouderen zoals een fitnesstoestellen voor ouderen. Theo geeft aan dat voorzieningen van It Skar 1 kunnen sluiten op It Skar 2. Francis geeft aan dat de voorzieningen die geplaatst zullen worden afhankelijk zijn van samenstelling (leeftijdscategorie) van de buurt. Aanvulling op 3 februari 2022: “Een beweegtuin is voor alle leeftijden kan geïntegreerd worden met een moestuin. Tijdens een participatiebijeenkomst voor de buurt moeten de wensen van de toekomstige bewoners geïnventariseerd worden. “ • Anneke Walinga stuurt nog een mail met een overzicht van alle speelvoorzieningen van It Skar 1 e fase en die nabij het dorpshuis.

Roland zegt dat dorpsbelang bezig is om een pannakooi te realiseren, nabij de skateboardbaan/sportvelden en buiten de bebouwing.

14

Cultuur en sport: • Rutger: geeft aan dat kunst in de openbare ruimte ook een goede invloed heeft op de gezondheid en het genieten van mensen. • Rutger zegt betreffende het plaatsen van een kunstwerk dat er een initiatief ligt van de historische kring om een kunstwerk te plaatsen in Woudsend. De locatie is nog niet bekend. Er moet ruimte zijn. Kunst geeft een mentale uitdaging en stimulans. Hij kan dit bespreken met de historische kring en geeft aan dat het passend moet zijn bij dit initiatief. • Aanvulling op 3 februari 2022: “Voor investeringen op het gebied van cultuur en sport zijn geen investeringsbudgetten aanwezig. Mocht er worden geinvesteerd in cultuur en sporvoorzieningen dan dient er budget (of een subsidiepost) in de grondexploitatie worden meegenomen”. Overige aandachtspunten • Richard Halbesma zegt dat het belangrijk is om mensen te verleiden om de fiets meer te pakken. Hij noemt dit actieve mobiliteit. Er moet een barrière opgetrokken worden voor de auto. It Skar 2 zou zo ingericht moeten worden dat je sneller bij de voorzieningen op de fiets bent dan met de auto. • Francis geeft een aanvulling: voor het welzijn van de bewoners is het beter dat er niet bij de huizen geparkeerd kan worden, de omgeving groen is, fietsers- en voetgangers voorrang hebben in de woonwijk, een woonwijk met hofjes zou hier op kunnen aansluiten, auto’s op centrale plaats laten parkeren.

En voorkomen dat de mensen de auto pakken. Francis stuurt voorbeelden. Anneke Walinga zegt dat Tinga en Harinxmaland mooie voorbeelden zijn. • Roland oppert het idee om een zwemplek in de wijk te realiseren. • Ceciel vraagt of er nog zaken zijn die onderzocht moeten worden zoals subsidiemogelijkheden. Het is zo wie zo een goede zaak dat er naar de financiën wordt gekeken. • Andries geeft aan dat er mooie input is geleverd. Hij geeft wel een kritische kanttekening af. Hij vraagt alle betrokken hoe vaak ze in Woudsend komen. Het dorp moet wel uniek blijven en zijn eigen authenticiteit behouden. • Francis geeft aan dat de wensen vanuit het dorp leidend moeten zijn. Zij geeft aan dat er een lange termijn schets wordt gemaakt die een mooi en leefbaar Woudsend oplevert. Maar het dorp is hierbij in de lead. • Aanvullingen op 3 februari: • “Ceciel geeft aan bij Richard dat het goed zou zijn om een weg af te sluiten voor auto’s en die alleen gebruikt wordt door fietsers. Je zou hierbij twee aantakkingen kunnen maken om rond te rijden. • Parkeren in de wijk kan gecombineerd worden met rijwoningen. • De lange termijnschets wordt opgepakt in het kader van de WOM. Dit is breder dan It Skar de 2 e fase.” Er wordt opgemerkt dat een tunnel/brug en de ontsluiting van de rondweg niet binnen de scope van het project valt.

15

5. Vaststellen input Expertmeeting 6. W.v.t.t.k

De aandachtspunten en de besproken aanvullingen worden vastgesteld. In het verslag worden de aandachtspunten vastgelegd en zullen vanuit het participatieproces worden gebruikt als input van Veerkrachtige leefbare wijken: Gezondheid en Sociaal/sport en spel/recreatie ruimte en groen voor het formuleren van de nota van uitgangspunten voor It Skar 2 te Woudsend. Geen

7. Afsluiting

Eventuele opmerkingen op het verslag graag voor 4 maart bij Anneke van der Valk aanleveren.

Iedereen

16

17

Verslag expertmeeting Verkenning woningmarkt it Skar 2 Woudsend 01-03-2022

Aanwezig:

Peter Noordraven (Makelaardij Friesland), Dirk Jan de Rouwe (Bouwgroep Dijkstra Draisma) Theo Cuperus, Ruben Kooistra, Jeroen Menage, Ceciel Oud, Johan Schippers en Anneke van der Valk (allen van gemeente Súdwest-Fryslân)

Afzeggingen: Voorzitter: Notuliste: Datum: Locatie:

Roland Messing en Andries Visser (wonen Woudsend), Theo Cuperus Anneke van der Valk Dinsdag 01-03-2022 Microsoft-Teams

Agenda: Doel: inventarisatie van visie op Woudsend It Skar 2e fase. Naar aanleiding van de bijeenkomst van 8 februari jl. zijn de aandachtspunten verkenning woningmarkt met betrekking tot het nieuwe woningbouwplan It Skar 2 Woudsend benoemd. Doel is de beschreven aandachtspunten vast te stellen en te voorzien van aanvullingen en op- en aanmerkingen. 1. Opening 2. Mededelingen 3. Vorige verslag 08-02-2022 4. Aanvullingen betreffende vorige overleg 5. Vaststellen input Expert-meeting verkenning woningmarkt 6. W.v.t.t.k 7. Afsluiting

Actie-/Besluitenlijst (1 maart 2022)

18

Onderwerp 1. Opening

2. Medelingen

Besproken Theo opent de vergadering en heet iedereen welkom. Er wordt een toelichting gegeven op het doel van dit tweede overleg betreffende het bespreken van de aandachtspunten verkenning woningbouwmarkt voor de nieuwe woonwijk It Skar 2 te Woudsend. De in het verslag beschreven onderwerpen zullen worden besproken en mogelijk worden voorzien van op- en aanmerkingen en eventuele aanvullingen. Aansluitend zullen de besproken aandachtspunen worden vastgelegd. Theo bedankt de aanwezigen voor de goede input die in de vorige vergadering van 8 februari is gegeven.

3. Vorig verslag

Geen opmerkingen.

4. Introductie

Theo zegt dat het doel van deze bijeenkomst is om informatie te verzamelen en uitgangspunten te bepalen. De sociale partners hebben zich afgemeld voor deze expertmeeting. Elkien wil geen investeringen doen in gebieden zoals Woudsend. Vanuit de Omgevingswet die zoals het nu staat vanaf 1-1-2023 of later wordt ingevoerd is het participatieproces een belangrijk onderwerp. Ceciel geeft een presentatie over het woningbouwplan die ze gemaakt heeft aan de hand van de verschillende plannen die er al liggen voor Woudsend. Besproken aandachtspunten wat vraagt de markt • Roland geeft aan dat er pas een woononderzoek (enquête heeft plaatsgevonden onder de bewoners van Woudsend) met 204 ingevulde enquêtes. De uitkomst geeft het volgende beeld: 70 geïnteresseerden voor een seniorenwoning, levensloopbestendige woningen, starterswoningen en gezinswoningen (twee onder één kap). Het is goed om in dit plan rekening te houden met de uitslag van deze enquête en de lokale behoefte zal in het vervolgtraject ook breder bekeken worden. Theo heeft de resultaten uitgezet in een grafiek. • Ruben geeft aan dat de trend is dat ouderen hun woningen verlaten. Er zou dus gebouwd kunnen worden voor ouderen om de doorstroming op gang te brengen. Op deze wijze komen er weer bestaande woningen vrij voor jongeren.

• Het is belangrijk dat er een goede balans gevonden kan worden om te zorgen dat er genoeg woningen voor de lokale bevolking zijn die niet te duur zijn. Dit is op dit moment een dilemma. • Lange termijn verwachting voor de komende 20 jaar: verwachting is dat de woningbehoefte groot blijft. En dat er veel behoefte blijft aan levensbestendige woningen. • Er is in Woudsend geen behoefte aan kleinere woningen voor één-ouder gezinnen. Gescheiden mensen zoeken vaak een appartement in Sneek.

5. Ontwikkeling It Skar 2 Woudsend aandachtspunten

19

Aanvullende aandachtspunten wat vraagt de markt Geen. Besproken aandachtspunten voor wie gaan we bouwen • Bij het beleid van de gemeente ligt de focus op betaalbare woningen voor starters en woningen voor ouderen. De gemeente wil een gevarieerd aanbod bieden met de voorkeur op deze twee doelgroepen. Dit beleid is vastgesteld naar aanleiding van de uitkomst van het woningbehoefteonderzoek. • Oproep om het plan uitbreiding It Skar 2e fase breder te trekken zodat de woningen betaalbaarder worden en er ook voldoende starterwoningen gebouwd kunnen worden. • Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) is een constructie die je kunt inzetten. Dit zorgt er voor dat toekomstige bewoners meer invloed hebben op de ontwikkeling van de eigen woning. Daarmee wordt de afzet feitelijk gegarandeerd, wat de doorstroming kan bevorderen. • Peter: Financiële bereikbaarheid van een starter in Woudsend: het jaarinkomen van een starter in Woudsend is gemiddeld € 27.000,-. Uitgaande van een finacieringsfactor van ongeveer 5x het jaarsalaris is het budget voor een starter ca, € 125.000,-- . Voor dit bedrag kan er tegenwoordig binnen nieuwbouwplannen (zonder subsidies) geen woningen meer worden aangeboden. De oplossing voor de starter moet binnen het bestaande woningbouwaanbod worden gevonden (doorstroming, van één huis twee of meerder woningen maken).

Levensloopbestendig woningen worden veel gevraagd. De prijzen voor een starterswoning komt al snel op € 250.000,-, voor dit bedrag zal een starter eerst een relatie moeten aangaan om dit te kunnen financieren. De markt is lastig te sturen. Levensloopbestendig woningen worden veel gevraagd. • Mochten er starterswoningen worden gerealiseerd dan zou deze doelgroep voor deze woningen moeten worden gewaardborgd (bij doorverkoop) in de toekomst Opgemerkt wordt dat dit bij marktpartijen lastig is om dit af te dwingen. Aanvullende aandachtspunten voor wie gaan we bouwen • Conclusie: voor It Skar 2e fase wordt er gefocused op de onderkant van de gezinswoningen. Meer richten op de middengroep en niet richten op de starterwoningen.

20

Besproken aandachtspunten sociale component (sociale huur/koop) • Dijkstra-Draisma werkt samen met Sociaal huurbedrijf WoonFriesland om woningbouw in de dorpen van de grond te krijgen. Er wordt afgesproken dat dit plan ook voorgelegd wordt aan WoonFriesland om te kijken wat de mogelijkheden zijn in sociale huur. Het is eerder al aan een ander sociaal huurbedrijf voorgelegd die hierin niet wilde participeren. • Er is wel behoefte aan sociale huurwoningen maar dit komt niet uit de enquete die Dorpsbelangen Woudsend in december heeft uitgevoerd. De huurder is niet proactief (vult ook niet zo vaak een enquête in. Zodra er een sociale huurwoning te huur wordt aangeboden dan loopt het storm. Het is goed om in het vervolgtraject wel aandacht te besteden aan deze doelgroep.

Aanvullende aandachtspunten sociale component (sociale huur/koop) • Er is behoefte aan sociale middenhuur (100 m2 vvo). Een vier kapper is en suggestie. Dit zorgt ook voor een nette buurt.

21

6. Vaststellen input Expertmeeting

7. W.v.t.t.k. 8.

Overige zaken • Circulair bouwen is duurder dan traditionele bouw. Is wel belangrijk voor de generaties na ons. • Prijsklassen: tussen de twee ton en de 5.5 ton. Het zwaartepunt ligt tussen twee en drie ton. Kavels voor de onderkant van de markt mogen niet meer dan € 25.000,kosten. Mogelijk de kavels voor de duurdere woningen wat duurder te maken wat ten goede kan komen voor de goedkopere woningen. De gemeente heeft de grondprijzen al vastgesteld, mogelijk kunnen we hier van afwijken. • Nutsbedrijven hebben door te kort aan personeel een wachttijd van twee jaar voordat ze de kabels en leidingen kunnen leggen. • Dirk Jan de Rouwe geeft een korte presentatie over bouwbedrijf Dijkstra Draisma m.b.t. bouwen en ontwikkelen van woningen. De focus ligt bij het bedrijf op de energietransitie. Zij zijn bezig met verschillende partners om complete woningen fabrieksmatig te ontwikkelen. Bij de isolatie van de woningen zijn ze gestart om de lisdodde te gebruiken voor de isolatie. Van de woningen die ze ontwikkeld hebben zijn verschillende varianten. De vormgeving is vrij. Alles is mogelijk. Ook geschikt voor inbreiding. Het ontwerp is van een architect. Levensloopbestendige woningen kosten € 150.000,- exclusief. Hierbij komen dan de ontwikkelingskosten en de grondkosten. In totaal komt het dan op een bedrag van € 250.000,- inclusief btw. Een gezinswoning kost ook € 250.000,- incl. btw.

Leasewoning is ook een mogelijkheid: midden huur met een collectief warmtesysteem of offgrid wonen (niet aangesloten op de basisvoorzieningen). Om kwalitatief goede woningen te maken die duurzaam, energiezuinig en betaalbaar te krijgen kan industralisatie in de bouw een oplossing zijn; • Om wateroverlast te voorkomen moet de wijk robuust aangelegd worden. Dit werkt wel kostenverhogend. • Voor een betere financiele haalbaarheid van het plan is het wenselijk om meer woningen te realiseren. De aandachtspunten en de besproken aanvullingen worden vastgesteld. In het verslag worden de aandachtspunten vastgelegd en zullen vanuit het participatieproces worden gebruikt als input van verkeer, openbare ruimte en groen voor het formuleren van de nota van uitgangspunten voor It Skar 2 te Woudsend. Geen Eventuele opmerkingen op het verslag graag voor 17 maart 2022 bij Anneke van der Valk aanleveren.

Iederee n

22

23

24

25

26

27

28

29