Bijlage 2. ii - Participatierapport

“It Skar 2” Woudsend Participatierapport Bijlage II van de Nota van uitgangspunten Maart 2023

Voorwoord Súdwest-Fryslân bestaat uit een prachtig palet van 89 kernen en een landschap met veel water. Woudsend is één van de vele dorpen waarbij water als een rode draad door het dorp stroomt. Het is een populaire plek, niet alleen onder bezoekers. Bewoners dragen ‘hun dorp’ een zeer warm hart toe. Logisch ook dat een Woudsender die een eerste woning zoekt, een stap wil maken of juist wat kleiner wil gaan wonen, graag in het geliefde watersportdorp wil blijven wonen. Die kans is nu te weinig aanwezig. Daarom is de afgelopen tijd hard gewerkt aan een veelbelovend woningbouwplan. Een plan dat de doorstroom in Woudsend op gang moet brengen en bovendien direct kansen biedt aan zij die op zoek zijn naar een nieuwe woning. Ik ben ontzettend trots op de wijze waarop dit plan tot stand is gekomen. De voorbereiding voor ‘It Skar 2’ is het eerste project waarbij zo’n intensieve samenwerking tussen inwoners en de gemeente is toegepast. En met succes. De vele gesprekken met en de bewonderenswaardige inzet van de Werkgroep Woudsend hebben stap voor stap geleid tot een breed gedragen en kwalitatief hoogwaardig plan. Op naar 44 prachtige woningen in het waterrijke Woudsend! Michel Rietman Wethouder Wonen

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

1

De toekomstige nieuwbouw van “It Skar” is van groot belang voor de verdere ontwikkeling van Woudsend. Ingebracht door de Werkgroep Woudsend (uit “Groeiplan 2020-2060 van en door Woudsend”).

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

2

Inhoud Voorwoord ................................................................................................... 1 1.

Inleiding ............................................................................................... 4

2.

Plan van aanpak .................................................................................. 5

3.

Participatie en organisatie voor dit planproces .................................... 6

4.

Inbreng participatie DB en OV Woudsend .......................................... 7

5.

Expertmeetings .................................................................................... 8

6.

Verkenning stedenbouwkundige invulling ........................................ 11

7.

Inloopbijeenkomst dorpsbewoners (april 2022) ................................. 12

8.

Verwerken input enquêtes, terugkoppeling aan het dorp en reacties 14

9.

Werkgroep Woudsend en gemeente samen aan het schetsen ........ 15

10. Inloopbijeenkomst dorpsbewoners (januari 2023) ............................ 16 11. Terugkijken en vooruitkijken .............................................................. 18

Het plangebied voor It Skar 2.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

3

1. Inleiding Voor de ontwikkeling van het nieuwe woongebied “It Skar 2” in Woudsend is er in het kader van de omgevingswet een brede participatieve benadering geweest met inbreng van experts, betrokkenen en belanghebbenden. Deze benadering was voor de gemeente Súdwest-Fryslân een verkenning van de meerwaarde van participatie op de traditionele planvorming en -uitvoering.

Vanuit dit intensieve proces is veel informatie en inbreng opgehaald wat input heeft opgeleverd voor het opstellen van de Nota van Uitgangspunten. Dit vormt de basis voor het ruimtelijke plan. Dit participatieverslag maakt integraal onderdeel uit van de Nota van uitgangspunten.

Vanuit de gemeente SWF is in het plan van aanpak van 5 juli 2021 het volgende vastgelegd: “Het college en de raad hechten aan vroegtijdige participatie door degenen die een belang hebben bij “It Skar” 2e fase. Voordat plannen worden gemaakt, worden daarom sessies met belanghebbenden georganiseerd waaronder inwoners en toekomstige inwoners van Woudsend, Ondernemend Woudsend, Dorpsbelangen Woudsend, makelaars, woningcorporaties, bouwers en andere mogelijke belanghebbenden. [...]” Dit document geeft een overzicht van de uitgangspunten voor het project vanuit de ambitie van de gemeente, de rol van participatie in de ontwikkeling van “It Skar 2” en de stappen die door de betrokkenen in het proces zijn doorlopen. Vervolgens wordt in het laatste hoofdstuk gekeken naar de meerwaarde van participatie: in hoeverre heeft participatie bijgedragen aan de kwaliteit van de planvorming en het draagvlak vanuit de betrokkenen?

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

4

2. Plan van aanpak Om de uitgangspunten van het nieuwe uitbreidingsplan te formuleren en de haalbaarheid ervan te onderzoeken, is er een plan van aanpak opgesteld. Dit is eind 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Om te komen tot de definitieve formulering en vaststelling van de ambities voor de gebiedsontwikkeling zijn in het plan van aanpak verschillende procesonderwerpen aangehouden. Ten aanzien van het betrekken van de mienskip geeft het plan van aanpak het volgende aan: “Iedereen mag meepraten: bewoners en andere belangengroepen worden betrokken bij de het maken van plannen”.

In de nieuwe Omgevingswet is (burger)participatie een verplicht onderdeel van een ruimtelijk planproces. Bij het vaststellen van dit plan van aanpak was de planning dat de Omgevingswet per 1 juli 2022 zou worden vastgesteld. Maar dat is niet gelukt. Op dit moment wordt er nog steeds gewerkt aan de Omgevingswet. In het planproces voor It Skar 2 is al wel geanticipeerd op de uitgangspunten die de Omgevingswet stelt ten aanzien van burgerparticipatie. Het heeft in het gevolgde planproces een prominente rol ingenomen.

Omgevingswet Er is een nieuwe wet in de maak. Deze Omgevingswet vervangt het huidig stelsel van wet- en regelgeving voor de fysieke leefomgeving dat als te complex, versnipperd en onoverzichtelijk wordt ervaren. Als leidende principes bij de invoering van de Omgevingswet hanteert de gemeente Súdwest-Fryslân momenteel als richtlijnen: •

Samen plannen maken;

•

De leefomgeving is van ons allemaal;

•

Veranderkracht;

•

Integraal, simpel maar ook maatwerk als het moet;

•

Minder regels, kortere procedures.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

5

3. Participatie en organisatie voor dit planproces Participatie Voor het inregelen van het participatieproces is de opzet zoals die is omschreven in het plan van aanpak (zie vorige hoofdstuk) aangehouden. Bij het opzetten van het participatieproces is het belangrijk om de verschillende groepen belanghebbenden in beeld te brengen. Dat zijn in dit geval:

Gebruikers Huidige en toekomstige bewoners Woudsend

Beheerders Woningcorporaties, gemeente Súdwest-Fryslân, nutspartijen etc.

planeconoom, een communicatieadviseur en een vertegenwoordiger vanuit de discipline ruimtelijke ordening. Vanuit Woudsend is een werkgroep samengesteld waarin Dorpsbelangen Woudsend, Ondernemend Woudsend, een plaatselijke aannemer en een externe bouwkundige-architect zitting hadden.

Samenwerking dorp met gemeente Er is gekozen voor een structuur waarbij de ambtelijke projectgroep nauw samenwerkt met de werkgroep Woudsend. De tussentijdse resultaten zijn vervolgens aan de dorpsbewoners en andere belangstellenden voorgelegd door middel van het houden van inloopbijeenkomsten en het verspreiden van nieuwsbrieven. In de volgende hoofdstukken is te lezen hoe dat in de praktijk zijn beslag heeft gekregen.

Andere overheden Provincie Fryslân, Wetterskip Fryslân

Belangengroeperingen Huurdersorganisaties, Ondernemend Woudsend, Vereniging van Dorpsbelangen Woudsend e.o., natuurorganisaties, bouwbedrijven en projectontwikkelaars.

Vakspecialisten Stedenbouwkundigen, adviseurs etc.

architecten,

makelaars,

civieltechnisch

Organisatie Vanuit de ambtelijke organisatie is een projectgroep samengesteld met daarin, naast de projectleider, een stedenbouwkundige, een

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

6

4. Inbreng participatie vanuit Woudsend In het najaar van 2021 heeft Dorpsbelangen Woudsend samen met de Ondernemersvereniging Woudsend een informatieavond georganiseerd voor de inwoners van Woudsend. Tijdens die informatieavond is de belangstelling voor en de behoefte aan nieuwe woningen gepeild onder Woudsenders. Vervolgens is aanvullend een vragenlijst verspreid. Daarin werd onder andere gevraagd of, en zo ja, aan welke woningen behoefte is en in welke prijsklasse de woningen zouden moeten vallen. Enkele uitkomsten zijn hiernaast afgebeeld in een tweetal cirkeldiagrammen. De andere uitkomsten zijn te vinden in het document “Samenvatting uitkomsten woonbehoefte onderzoek werkgroep Woudsend“ dat als bijlage (III) bij de Nota van Uitgangspunten is gevoegd.

Samenstelling dorpsvertegenwoordiging Dorpsbelangen Woudsend was in de gesprekken en vergaderingen met de gemeente vertegenwoordigd door de voorzitter. Ondernemersvereniging Woudsend had de voorzitter afgevaardigd alsmede een plaatselijke ondernemer. Daarnaast had zich op verzoek van Dorpsbelangen Woudsend en de ondernemersvereniging een externe bouwkundig-ontwerper aangesloten.

Stedenbouwkundige schets Werkgroep Woudsend had ook een schets gemaakt voor de mogelijke invulling van het nieuwe woongebied. Deze schets is ingebracht aan het begin van het participatieproces.

Enkele uitkomsten van de dorpsenquête.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

7

Schetsidee voor de invulling van It Skar 2 ingebracht door de Werkgroep Woudsend (uit: “Groeiplan 2020-2060 van en door Woudsend”).

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

8

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

9

5. Expertmeetings In het laatste kwartaal van 2021 is het participatieproces opgestart. In eerste instantie zijn expertmeetings of werkbijeenkomsten gehouden. Vanwege corona waren deze bijeenkomsten noodgedwongen digitaal. Voor de volgende thema’s zijn deze bijeenkomsten georganiseerd: •

Verkeer, Openbare ruimte en Groen

•

Veerkrachtige leefbare wijken: Gezondheid en Sociaal, Sport en spel

•

Duurzaamheid, waterschap, klimaatadaptatie en mitigatie

•

Verkenning woningmarkt

In eerste instantie was Dorpsbelangen Woudsend niet vertegenwoordigd bij de expertmeetings. Maar op verzoek van Dorpsbelangen Woudsend zelf is men ook aangeschoven bij de vergaderingen. Sindsdien kon de gemeente door de aanwezigheid van Dorpsbelangen gebruik maken van de lokale kennis. Dorpsbelangen werd vanaf dit moment deelgenoot van alle informatie die aan tafel werd gedeeld.

Vanuit het werkveld zijn diverse vakexperts en organisaties gevraagd om ideeën en suggesties te geven voor de planvorming. Vanuit de gemeente waren de verschillende vakdisciplines vertegenwoordigd. In deze bijeenkomsten werd er vanuit verschillende invalshoeken het thema uitgediept. Dat leverde voor het betreffende thema randvoorwaarden en/of aandachtspunten op waar bij de planvorming rekening moest worden gehouden. Van de bijeenkomsten zijn verslagen gemaakt en naar de deelnemers verstuurd. In een tweede vergadering werd het verslag besproken en, soms met aanvullingen en/of wijzigingen, aangepast en vastgesteld. De verslagen van de expertmeetings zijn als bijlage (IV) bij de Nota van Uitgangspunten bijgevoegd.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

10

6. Verkenning van de bandbreedte van de stedenbouwkundige invulling In deze fase van het participatieproces begint het feitelijke planvormingsproces. Door de stedenbouwkundige wordt een eerste stedenbouwkundige verkenning gemaakt naar mogelijkheden hoe het gebied zou kunnen worden ingevuld. Naast de opgehaalde en door de Werkgroep Woudsend aangeleverde informatie wordt ook al (globaal) rekening gehouden met het beleid van gemeente, provincie en het rijk. Ook houdt de stedenbouwkundige rekening met de aanwezige gebiedskenmerken zoals landschappelijke en cultuurhistorische structuren of elementen, ontsluitingsmogelijkheden, noodzakelijke afstand (buffer) tot de omliggende bedrijven etc. Deze stedenbouwkundige verkenning is uitgevoerd door de gemeentelijke stedenbouwkundige. Naast de traditionele uitgangspunten voor de verkaveling is er ook, in de geest van de omgevingsvisie, gekeken naar klimaatadaptief wonen. En ook naar andere manieren van verkavelingen die daarbij van toepassing zijn, zoals woningen gebouwd op palen en drijvende woningen. Ook duurzaamheidsaspecten (zoals recycling en alternatieve energiebronnen) zijn belangrijke onderdelen van het hedendaagse wonen. Deze onderwerpen zijn ook opgenomen in de enquête voor de inwoners van Woudsend (zie volgende hoofdstuk). De verkenning resulteerde uiteindelijk in een viertal stedenbouwkundige schetsen.

Voorafgaand aan de inloopbijeenkomst van april 2022 zijn de schetsen gepresenteerd aan de Werkgroep Woudsend.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

11

7. Inloopbijeenkomst dorpsbewoners (april 2022) In april 2022 zijn tijdens een inloopbijeenkomst in dorpshuis Driuwpôle in Woudsend de 4 stedenbouwkundige schetsen gepresenteerd. De inloopbijeenkomst was georganiseerd door de Werkgroep Woudsend en de gemeente. Op de drukbezochte inloopbijeenkomst konden inwoners in gesprek gaan met leden van de Werkgroep Woudsend en met leden van de ambtelijke projectgroep. Tijdens de inloopbijeenkomst is de aanvullende enquête verspreid. De enquête was ook online te vinden, via de website van Dorpsbelangen Woudsend en de website van de gemeente. In de enquête werden vragen gesteld over de verschillende stedenbouwkundige schetsen, welke doelgroep er bediend moet worden, of er behoefte is aan huur- of koopwoningen etc.

Afbeelding boven: Verzamelde reacties tijdens de inloopbijeenkomst. Afbeelding links: Foto van de inloopdag.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

12

Afbeelding boven: Poster met verschillende bouwkundige schetsen voor een mogelijke invulling van It Skar 2 die gepresenteerd is bij de inloopbijeenkomst. Afbeeldingen rechts: Foto’s van de inloopdag.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

13

8. Verwerken input enquêtes, terugkoppeling aan het dorp en reacties De uitkomsten van de enquêtes zijn door de gemeentelijke stedenbouwkundige verwerkt in een nieuwe stedenbouwkundige schets. De schets is vervolgens besproken met de Werkgroep Woudsend. De schets is inclusief een toelichting op de gemaakte keuzes in juli 2022 huis aan huis verspreid in Woudsend. Ook is de schets, net als alle andere informatie over dit project, gepubliceerd op de site van Dorpsbelangen Woudsend en de gemeente. De schets heeft een zestal schriftelijke reacties opgeleverd, met name van omwonenden. Daarbij ging vooral om verkeersveiligheid (een doodlopende weg wordt nu een doorgaande weg), mogelijke lichthinder veroorzaakt door autoverkeer en het behouden van zichtlijnen met het achterliggende landelijk gebied. Daarnaast was er nog een reactie over het feit dat er in het nieuwe plan te weinig halfvrijstaande woningen aanwezig zouden zijn.

De stedenbouwkundige schets waarin de uitkomsten van de Dorpsenquête zijn verwerkt. De schets is huis aan huis verspreid.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

14

9. Werkgroep Woudsend en gemeente samen aan het schetsen In de periode september-december 2022 hebben de Werkgroep Woudsend en gemeente Súdwest-Fryslân teruggekeken op het gevolgde participatieproces en dat afgezet tegen het opgeleverde resultaat. Daarbij zijn door de Werkgroep vragen gesteld of de stedenbouwkundige schets die in juli via de nieuwsbrief aan de bewoners is gepresenteerd wel maximaal aansluit bij de woningbehoefte van Woudsend. De Werkgroep gaf aan dat “we het maar een keer goed kunnen doen…”. Wat volgde was een intensief proces van samenwerking tussen de Werkgroep Woudsend, de ambtelijke projectgroep en andere vakspecialisten om het plan aan te passen om daarmee nog beter aan te sluiten op de vraag uit het dorp.

De uitkomst van dat proces was een aangepaste stedenbouwkundige schets. Deze is vervolgens aan de direct omwonenden voorgelegd. Dit waren afzonderlijke gesprekken. En hoewel nooit iedere afzonderlijke opmerking (of wens) kan worden meegenomen in de planaanpassing, waren alle bewoners het er unaniem over eens dat het aangepaste plan duidelijk aan kwaliteit had gewonnen. Desgevraagd is aan de direct aanwonenden toegezegd dat zij bij de verdere uitwerkingen van het plan zullen worden betrokken. Daarbij gaat het vooral om de fysieke aansluiting van het nieuwe woningbouwplan op het reeds aanwezige woonplan.

Daarbij heeft de Werkgroep Woudsend haar inbreng gehad door zelf daadwerkelijke schets(en)(ideeën) in te brengen. Daarbij zijn ook de reacties van inwoners en (met name) omwonenden meegenomen. Het gevolg was een behoorlijke aanpassing van het plan. Niet alleen inhoudelijk maar ook in omvang.

Schetsideeën ingebracht door de leden van de Werkgroep Woudsend

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

15

10. Inloopbijeenkomst dorpsbewoners (januari 2023) In januari 2023 is er voor inwoners van Woudsend en andere belangstellenden opnieuw een inloopbijeenkomst gehouden. Tijdens de bijeenkomst werd het plan door deelnemers van de Werkgroep Woudsend en van de ambtelijke projectgroep toegelicht en werden vragen beantwoord. Ook nu was er sprake van een grote opkomst. Over het algemeen is het plan met grote instemming begroet. Daarbij zijn door een aantal dorpsbewoners hun wel zorgen geuit over het ontbreken van (sociale) huurwoningen waardoor er onvoldoende woonmogelijkheden voor (nu nog) thuiswonende jongeren zouden zijn.

Afbeelding boven: Stedenbouwkundige schets die is gepresenteerd op de inloopbijeenkomst. Afbeeldingen rechts: Foto’s van de inloopbijeenkomst januari 2023.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

16

Foto’s van de inloopbijeenkomst gehouden in januari 2023.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

17

11.

Terugkijken en vooruitkijken

De Werkgroep Woudsend en de gemeente Súdwest-Fryslân hebben nauw samengewerkt om te komen tot voorliggende plan. En dat was in het begin vooral ook aftasten: voor de gemeente maar ook voor de deelnemers uit de Werkgroep. Maar na een wat onwennig begin hebben de partijen vervolgens eendrachtig samengewerkt. Dat geldt met name voor de fase september-december 2022. In die fase is de rol van de Werkgroep veranderd van “inbrengen, meedenken en discussiëren” in een partner die ook “de tekenpen” mee vast houdt. Een groot compliment en waardering voor de deelnemers van de Werkgroep Woudsend: zij hebben geheel belangeloos ontzettend veel tijd en energie gezet in deze fase van het planproces. Het was voor de deelnemende partijen een leerzaam en waardevol proces dat de nodige inzichten heeft opgeleverd. En die inzichten nemen beide partijen mee naar de volgende proces van planuitwerking. Want de participatie houdt hier niet op: ook voor het vervolg, zoals het opstellen en in procedure brengen van het bestemmingsplan, maar straks ook bij het verder uitwerken van de plannen, zijn al afspraken gemaakt met de Werkgroep Woudsend dat de ingezette overlegstructuur verder wordt voortgezet.

Participatierapport “It Skar 2” Woudsend

18