Bijlage 2 - Bijlage 1 - Beeldkwaliteitscriteria

Súdwest-Fryslân

Beeld kwaliteitscriteria Oppenhuizerweg 17 Groene stadsentree Sneek

bestaande incidentele bomen op de hoeken van de zijstraten

Concept Gemeente Súdwest-Fryslân maart 2023

Súdwest Fryslân, 14 november 2020 2

Inhoudsopgave

1. Stedenbouwkundige uitgangspunten 2. Beeldkwaliteitscriteria Bijlage: duurzame ontwikkeldoelen Colofon

3

Figuur 1: Positie Oppenhuizerweg 17 aan een van de groene stadsentrees Sneek

Figuur 2: De locatie (rode stip) in relatie tot de stadsentrees De noordzijde (bovenste cirkel) van de Oppenhuizerweg verbindt groen en water, kent een stedenbouwkundige structuur met fijne korrel. De Zuidzijde (onderste cirkel), vormt een ruimte, groene entree en kent een stedenbouwkundige structuur met grote korrel. Op de overgang tussen de twee delen liep in het stedenbouwkundig plan van Kok (1925) een waterverbinding.

4

1. Stedenbouwkundige uitgangspunten Aanleiding Op de kavel Oppenhuizerweg 17 Z Maria Louisestraat 20 staat een bedrijfspand van een voormalig garagebedrijf. Sloop en nieuwbouw kan de doorgaande gevelwand versterken. Parallel aan deze ontwikkeling werkt de gemeente aan ontwikkelingen in de omgeving: den autoluwe binnenstad, het verbeteren van de verkeersveiligheid (van 50 km naar 30 km) van de Oppenhuizerweg, de vergroening van de Oppenhuizerweg, de parkeersituatie van de stad, maar ook aan onderhoud en verbetering van de openbare ruimte in de achterliggende wijk Sperkhem en bijvoorbeeld het oplossen van de logistiek van het Wumkeshûs nu de Oppenhuizerweg verandert. Er spelen tevens verschillende bouwinitiatieven in de omgeving, zoals de ontwikkeling van het Flexaterrein. Om de kwaliteit en samenhang van de diverse ontwikkelingen te borgen stelt Gemeente Súdwest-Fryslân stedenbouwkundige uitgangspunten op. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de stedenbouwkundige uitgangspunten voor het Flexaterrein en andere ontwikkelingen.

Tijdgeest afleesbaar houden De locatie Oppenhuizerweg 17 Z Maria Louisestraat 20 ligt aan het noordelijke deel van de Oppenhuizerweg (Fig. 1 en 2, rode stipje). Het profiel van de Oppenhuizerweg is asymmetrisch: De maat en schaal van de bebouwing, rooilijn en typologie verschillen aan weerszijden van de weg. De bebouwingswand waar de kavel deel van uitmaakt ligt aan de westzijde. Ze vormt tevens de rand van de wijk Sperkhem, deze kent van oudsher een tuindorp-achtige opzet. Deze karakteristieken zijn in de loop van de tijd vaak verdwenen, maar de gemeente wil bij nieuwe ontwikkelingen de tijdgeest afleesbaar houden en de sfeer en karakteristiek weer terugbrengen en versterken. De bebouwingswand aan de Oppenhuizerweg naast nr. 17, bestaat uit traditionele rijwoningen van één of twee bouwlagen met kap (Fig. 5). Deze wand wil de gemeente doorzetten, waarmee de tijdgeest van de wijk Sperkhem afleesbaar blijft langs de Oppenhuizerweg. De groene voortuinen dragen in belangrijke mate bij aan het groene karakter van de straat en de buurt. Dit is de uitdaging.

Ontwikkelen met meerwaarde In haar omgevingsvisie streeft de gemeente bij iedere ontwikkeling naar integrale meerwaarde. Ze hanteert daarbij de duurzame ontwikkeldoelen (Sustainable Development Goals, oftewel SDG's). Zoals hierboven beschreven is er sprake van een optelsom van veranderingen in de context. Dit biedt kansen om problemen die spelen in samenhang op te lossen en bij te dragen aan de SDG's. Een voorbeeld is het tekort aan publieke parkeerplaatsen nabij het centrum. Daarnaast is er de noodzakelijke vergroening van de openbare ruimte, in combinatie met verdichting van de bebouwing in de stad (meervoudig ruimtegebruik). Innovatieve en gecombineerde oplossingen dragen bij aan doelen voor de gezonde stad en het klimaat (Fig. 9 SDG's 3, 11, 13, 15). Dit noopt de komende tijd op meer plaatsen tot gebouwd parkeren in de centrumschil rond het centrum en in het centrum. Op nummer 17 wil de gemeente daarom op stadse wijze omgaan met parkeren, door parkeren voor bewoners te combineren en integreren in de architectuur. De ontwikkeling van de kavel Oppenhuizerweg nr. 17 geeft tevens de mogelijkheid om groen en bomen toe voegen t.b.v. de klimaatdoelen CO2-reductie, klimaatadaptatie en versterken biodversiteit en de gezonde stad (Fig. 9, SDG's 3, 11, 13, 15).

Dit kan bijvoorbeeld in de voortuinen en op de hoek van de zijstraat, maar mogelijk ook aan de zuidzijde van de kavel tegen de erfgrens van de buren. Aan de overzijde van de Oppenhuizerweg stond de in 2008 gesloopte verffabriek Flexa. Hier worden plannen gemaakt voor onder andere een woningbouw en een supermarkt met bijbehorend parkeerterrein waarbij de partijen samen een green challenge hebben geformuleerd. De gemeente wil hier het straatprofiel vergroenen door laanbomen, hagen en een groene berm mogelijk te maken, om ook hier om bij te dragen aan de gezonde stad en klimaatdoelen. Daarnaast wil de gemeente dat woonprojecten vanuit de markt bijdragen aan haar kwalitatieve woonopgaven: betaalbare woningen, sociale woningbouw en wonen voor aandachtsgroepen (Fig. 9, SDG 7 en 10).

5

Oppenhuizerweg ten hoogte van het Flexaterreín

Figuur 3: Met rode en groene ontwikkelingen bijdragen aan de samenhang en kwaliteit van de stadsentree: De gemeente wil werken aan een groenere stadsentree met meer samenhang en allure, in de openbare ruimte en de bebouwing. Noordelijk: Hier is de bebouwing fijnmaziger. In het noordelijke deel van de stadsentree staat de bebouwing aan de westzijde in een strakke rooilijn. Nieuwe ontwikkelingen sluiten in massa en hoogte aan op de bestaande bebouwing, richten zich op de openbare ruimte en dragen bij aan het groene karakter van de stadsentree. Uitsnede: doorzichten en doorgangen naar het water tussen de gebouwen door. De vlakken met stippellijn rondom betreffen nieuwe ontwikkelingen.

6

Stedenbouwkundige uitgangspunten Het beleid voor deze locatie is gericht op het ontwikkelen van meerwaarde en ruimtelijk aansluiten bij de bebouwingswand van lage woonblokken en de tijdgeest en stijl van Sperkhem erachter, een wijk met het karakter van een tuindorp. Het (bijna) gesloten bouwblok is prominent aanwezig en kent enkele architectonische hoogtepunten in de stijl van de Amsterdamse school. Als hoofduitgangspunt geldt: Ontwikkelingen langs de hoofdentrees van Sneek dienen bij dragen aan de aantrekkelijke, gastvrije, gezonde en veilige ontvangst, groenere stadsentrees met meer allure en een hogere beeldkwaliteit. Er dient meerwaarde te zijn voor de omgevingskwaliteit, want de Stadsentrees Sneek zorgen ervoor dat bezoekers en bewoners zich direct en indirect welkom en thuis voelen. De gemeente wil de fijne maat en schaal in bebouwing en openbare ruimte versterken, als overgang van de stadsschil naar het centrumgebied. Ontwikkelingen dragen bij aan de aantrekkelijke, gastvrije, gezonde en veilige ontvangst, groenere, klimaatadaptieve stadsentrees met meer allure en een hogere beeldkwaliteit. Nieuwe bebouwing dient aan te sluiten op de rooilijn, maat, schaal, hoogte en karakteristiek van de omliggende bebouwing. Zorgvuldig en meervoudig ruimtegebruik zijn hierbij leidend.

Stedenbouwkundige uitgangspunten zijn daarom: ^ De architectuur sluit aan bij de tuindorpachtige context. Werk met het DNA van de bestaande woonbuurt Sperkhem. ^ Aansluiten op de karakteristiek, maat en schaal van de omgeving. De bebouwingshoogte houdt rekening met het erachter gelegen gebied (Sperkhem). Nieuwe ontwikkelingen passen binnen de hoogte van het binnenstedelijke stadssilhouet, voorkomt ongewenste schaduwwerking en belemmer niet het zicht van buren. ^ Uitgangspunt is één laag met kap, overgangen in de hoogte van de bebouwingswand naar twee lagen met kap zijn denkbaar, mits deze het stadssilhouet, de tuindorpsfeer en de aansluiting op de belendende panden niet verstoort. Een kelderverdieping is denkbaar. ^ Meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik: ruimte voor parkeren bewoners opnemen in de architectuur, dit mag niet ten koste gaan van buitenruimte van de bewoners. Maak eventueel gebruik van meervoudig ruimtegebruik (bijv. dakterrassen boven parkeren). ^ Aansluiten op de rooilijn. ^ Gerichtheid op de openbare ruimte. ^ Bijdrage bij aan het groene karakter van de stadsentree door groene erfscheidingen en tuinen. Vergroenen van de openbare ruimte (terugbrengen waar mogelijk van de groene laanbeplanting van de Oppenhuizerweg, zie fig. 5); bomen op de hoek en in de voortuinen, hagen tussen de ontwikkeling en de buren.

7

Figuur 4 1925: Uitsnede Sperkhem uit het Stedenbouwkundig plan van stadsarchitect Sneek, Jan De Kok, 1925. De eerste generatie planvorming voor de gezonde stad Sneek (de locatie is aangegeven met een rode cirkel), met gesloten en halfopen bouwblokken, lanen en plantsoenen.

Figuur 5 De speeltuin (voorheen plantsoen) in Sperkhem gezien van uit de Maria Louisestraat. (datum onbekend, https://haakmeester.com/oud-sneek/sperkhem/). Figuur 6 De Oppenhuizerweg met nog de tramrail ter hoogte van de Willem Lodewijkstraat en laanbomen, in de verte zie je nog net de Oppenhuizerweg brug (datum onbekend, https://haakmeester.com/oud-sneek/sperkhem/).

8

Figuur 7: Initiatieven langs de Oppenhuizerweg en aan het Somerrak, die samenhang vereisen Het voormalige Flexaterrein (grote cirkel), hier nog ingericht als tijdelijk parkeerterrein. Hier spelen twee initiatieven. Onder (kleine cirkel) het voormalig garagebedrijf.

Figuur 8: Woonblokken naast Oppenhuizerweg 17 (witte pand bij pijl, rechts op de rechterfoto): Nieuwe ontwikkelingen houden hier de tijdgeest afleesbaar van het tuindorpachtige woonblok en sluiten hierop aan in plaatsing, hoofdvorm, opmaak, kleur en detaillering (foto: Struiksma Makelaars). Opvallend zijn de bomen op de hoeken van de bouwblokkken.

Figuur 9: Voorbeeld Amsterdamse School architectuur in de wijk Sperkhem, de schippersschool van architect Reinalada

9

Beeldkwaliteitscriteria Oppenhuizerweg nr. 17 Deze beeldkwaliteitscriteria vormen samen met de stedenbouwkundige uitgangspunten op pagina 7 het beoordelingskader voor de ontwikkeling op deze locatie. Het hoofduitgangspunt is dat nieuwe ontwikkelingen op deze locatie de tijdgeest afleesbaar houden van het tuindorpachtige woonblok en hierop aansluiten in plaatsing, hoofdvorm, opmaak, kleur en detaillering. Stijl Z typologie: ^ Hedendaagse interpretatie van de tuindorp Z Amsterdamse school. Plaatsing: ^ Versterken van de doorgaande gevelwand. ^ Aansluiten op de rooilijn. ^ Bewoners- en publiek parkeren opnemen in de architectuur op de kavel. Hoofdvorm: ^ Aansluiten bij de hoofdvorm, maat, schaal, van de bebouwingswand. De hoek vormt geen markant punt in de stedenbouwkundige context, maar voegt zich naar het bouwblok, waar het del van uitmaakt. ^ Uitgangspunt is één laag met kap, overgangen in de hoogte naar twee lagen met kap zijn denkbaar, mits deze de tuindorpsfeer en de aansluiting met belendende panden niet verstoren (zie Figuur 8 en 10,11). Op het binnenterrein is meer hoogte mogelijk om het parkeren mogelijk te maken, mits niet storend zichtbaar vanuit de openbare ruimte en gecombineerd met programma, of buitenruimte voor de bewoners (zie figuur 10 rechtsonder). ^ De hoek om ontwerpen. Opmaak: ^ Horizontaliteit in de gevels, verticale gevelelementen.

^ De diversiteit in de gevel en de versieringen zoals overstekken, verticale pannen gevels, hoogte sprongen, bloemkozijnen en betonbanden zorgen voor een speels geheel en geven de nieuwe bebouwingswand een knusse uitstraling die naadloos in de bestaande structuur opgaat. ^ Aansluiten bij de ritmiek en kleurstelling van de bebouwingswand langs de Oppenhuizerweg. ^ Er dient sprake te zijn van vriendelijke gevels naar de straat, geen blinde gevels. ^ Hangende balkons zijn op deze locatie niet passend.

Materiaal en detaillering: ^ Baksteenarchitectuur, rood-bruine steen, overgangen en verbijzonderingen in het metselwerk, gewenst, een hedendaagse ambachtelijke uitwerking is gewenst, mits goede aansluiting op de gevels van omliggende bebouwing. ^ Witte (bloem)kozijnen, goten en lijsten. ^ Rood-oranje gebakken keramische pannen. ^ Duurzame materialen, bij voorkeur circulair. Groen en erf: ^ Bijdrage bij aan het groene karakter van de stadsentree door groene erfscheidingen (hagen, geen hekwerken met hedera) en groene voortuinen met kleine bomen (groen de hoek om ontwerpen). ^ Creëer voor de nieuw te bouwen woningen ruimte voor bezonde buitenruimte. ^ Vergroenen van de openbare ruimte; bomen op de hoek en in de voortuinen, hagen tussen de ontwikkeling en de buren. Duurzaamheid: ^ Zonnepanelen of -collectoren mogelijk zijn als die een volledig geïntegreerd onderdeel zijn in het dakontwerp en mits de welstandscommissie een positief advies heeft gegeven op dat ontwerp. ^ De initiatiefnemer toont aan hoe hij bijdraagt aan de circulaire economie en energieneutraliteit. 10

Figuur 10 (8 referentiebeelden): Uitgangspunt is één laag met kap, overgangen in de hoogte van de bebouwingswand zijn denkbaar, mits het de tuindorpsfeer en de aansluiting op de buren niet verstoort (referentie: MIX architectuur Nachtegaalplein, Nijmegen). Rechtsonder: Meervoudig ruimtegebruik: Parkeren en buitenruimte integreren in de architectuur.

Figuur 11 (links): Uitgangspunt is één laag met kap, overgangen in de hoogte van de bebouwingswand zijn denkbaar, mits het het stadssilhouet, de tuindorpsfeer en de buren niet verstoort. Bijdrage bij aan het groene karakter van de stadsentree door groene erfscheidingen en tuinen. Vergroenen van de openbare ruimte; bomen op de hoek en in de voor- en zijtuinen.(referentie: KAW, Bolsward-Zuid). Figuur 9 (rechts): uitwerking op basis van het DNA van de bestaande woonbuurt Sperkhem.

11

Duurzame ontwikkeldoelen

DUURZAME ONTWIKKELINGS

DOELSTELLINGEN

Figuur 9 Schema met de 17 Duurzame ontwikkeldoelen

Colofon Gemeente SWF Aalze Kuperus, beleidsadviseur ruimtelijke kwaliteit gemeente SWF Sandra van Assen, stedenbouwkundige, gemeente SWF Leon Slootjes, verkeerskundige, gemeente SWF Onafhankelijk supervisor Dana Ponec, Ponec de Winter, Strategie en ontwerp voor de duurzame leefomgeving Sneek, 230302

12