Bijlage 2 - Beeldkwaliteitsplan ‘herontwikkeling Tichelaarlocatie Makkum’

HERONTWIKKELING TICHELAARLOCATIE MAKKUM BEELDKWALITEITSPLAN 07-02-2023

BEELDKWALITEITSPLAN

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

2

CONTENT INTRODUCTIE

5

LOCATIE

6

ANALYSE

10

BEELDKWALITEIT

26

UITGANGSPUNTEN

28

STEDENBOUWKUNDIGE OPZET

30

MASTERPLAN

32

HET TICHELAAR PLEIN GROEN ZORGHOF

GEVELS & DAKEN

38

KLEURPALETTEN & TICHELAAR AMBITIE AANSLUITINGEN

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

BESTAANDE PANDEN

44

NIEUWE TOEVOEGING AAN DE TURFMARKT

46

PARKEREN IN HET GROEN

48

COLOPHON

51

3

MAKKUM

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

4

INTRODUCTIE Sinds haar oprichting in 1572 is de Koninklijke Tichelaar Makkum verbonden met het dorp. Met het verplaatsen van het bedrijf naar de rand van het dorp is de locatie van bijna een hectare, waar Tichelaar sinds haar ontstaan was gevestigd, vrijgekomen. Op het terrein bevinden zich drie gebouwen aan de Turfmarkt, een werkplaats met showroom en op het noordelijke deel van de locatie het voormalige laboratorium. Voor het behoud van de karakteristieke panden aan de Turfmarkt is de realisatie van nieuwe woningen noodzakelijk om de renovatie en het onderhoud te bekostigen. Met deze opgave wordt tevens aangesloten op de vraag naar geschikte woningen voor ouderen in de nabijheid van de dorpskern. Benthem Crouwel Architects heeft in opdracht van PAAvOn vastgoed BV, de nieuwe eigenaar van de locatie, onderzocht op welke wijze invulling gegeven kan worden aan de bestaande gebouwen en de stedenbouwkundige ontwikkeling van de Tichelaarlocatie. Dit beeldkwaliteitsplan houdt rekening met het morfologisch karakter van het oude Makkum en geeft de geschiedenis van Tichelaar een zichtbare plek in de ontwikkeling. Op de plek van de voormalige bedrijfshallen grenzend aan de karakteristieke panden aan de Turfmarkt wordt een nieuw dorpsplein gecreëerd.

Zo komt de bestaande panden weer vrij te staan op een plateau, een Tichelaars tapijt, waarmee de geschiedenis van de Tichelaar op een bijzondere manier zichtbaar blijft binnen het dorp. Rondom dit plein worden 32 zorgwoningen en 4 seniorenwoningen gerealiseerd in een overwegend groene leefomgeving. De plint van de bestaande panden wordt ingevuld met voornamelijk collectieve voorzieningen en op de bovengelegen verdiepingen worden 7 appartementen gerealiseerd.Aan de oostzijde van de bestaande panden komt een nieuw woonblok, waar ruimte is voor 4 appartementen. Dit nieuwe volume is een moderne vertaling van de voormalige schuur aan de Turfmarkt, waarmee de kenmerkende geschiedenis van Makkum weer wordt teruggebracht op deze bijzondere plek. Benthem Crouwel Architects

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

5

LOCATIE

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

6

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

7

A7

Cornwerd Wons

afsluitdijk

Schraard

A7

beschermd natuurgebied Makkumernoardwaard

Makkum

Allingawier

Idsegahuizum

beschermd natuurgebied Makkumersudwaard

Piaam

Makkum en omgeving - schaal 1:50.000

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

8

8

beschermd natuurgebied Makkumernoardwaard

voormalige lokatie Koninklijke Tichelaar Makkum

oude dorpskern nieuwe lokatie Koninklijke Tichelaar Makkum

haven

Feadship

beach resort Makkum

Makkum - schaal 1:20.000

beschermd natuurgebied Makkumersudwaard koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

9

9

ANALYSE

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

10

GESCHIEDENIS MAKKUM ECONOMIE EN RUIMTELIJKE GROEI Makkum kent een rijke historie in handel, industrie en scheepvaart. Door de gunstige ligging aan het water kwam in de 17e tot de 18e eeuw Makkum sterk op als centrum van handel en industrie met onder meer keramische bedrijven, hout-, olie- en pelmolens, glasblazers, leerlooiers, scheepswerven en schelpkalkbranderijen. De schelpkalkbranderijen waren de belangrijkste motor achter de welvaart van Makkum en boden veel werkgelegenheid. De metselkalk die van de schelpen werd gemaakt had een hoge kwaliteit en werd onder andere gebruikt bij de bouw van huizen in Amsterdam. Het transport van de metselkalk en andere eindproducten gebeurde over het water, en als gevolg daarvan profiteerden de scheepvaart en de scheepsbouw. Dankzij de schelpkalkbranderijen groeide Makkum tussen 1600 en 1689 van een dorp van 50 woningen met ongeveer 225 inwoners, naar een stadje van rond de 2777 inwoners. In deze periode is dan ook de stedenbouwkundige structuur van het ‘oude’ Makkum ontstaan zoals we die nu kennen. Het dorp groeide rondom het water: zowel parallel als haaks op het water ontstonden straten, stegen en bebouwing. De rijkdom en diversiteit van de gevels van met name de koopmanshuizen uit die periode bepalen nog altijd het beeld van het oude centrum van Makkum.

Z

UI D

Z ER Z

EE

water als leidende structuur

UI D

Doordat in de 19e eeuw de Zuiderzee verzandde, kon de haven van Makkum minder goed worden bereikt. Dit had grote consequenties voor de economie. De bedrijvigheid liep terug en alleen de scheepsbouw en wat aardewerkfabrieken bleven over. Door het afnemende economische belang van het water voor het dorp, werden sommige watergangen gedempt om plaats te maken voor straten. Een voorbeeld hiervan is de Bleekstraat midden in het dorp. MAKKUM EN TICHELAAR Dankzij de overvloedige beschikbaarheid van zeeklei in de omgeving, is aardewerk door de eeuwen heen een belangrijke industrie geweest voor Makkum. De Koninklijke Tichelaar is het laatste bedrijf dat is overgebleven uit die lange historie en wordt wereldwijd geroemd om haar hoogwaardige en op ambachtelijke wijze geproduceerde aardewerk. Tichelaar heeft Makkum wereldwijd op de kaart gezet. Sinds de oprichting in 1572 tot aan de verhuizing naar de Suderseewei buiten het dorp in 2013, is de Koninklijke Tichelaar actief geweest aan de Turfmarkt in Makkum. Op een kadasterkaart uit 1820 zijn de fabriek en de plateelbakkerij duidelijk zichtbaar aan de rand van het dorp. Ooit een fabriek te midden van water en weilanden, wordt de locatie nu deels omgeven door de rijtjeshuizen die kenmerkend zijn voor naoorlogse woningbouw.

Z ER Z

EE

wegen en stegen langs en haaks op water

koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

UI D

ER Z

EE

bebouwing haaks op wegen en water

Kadasterkaart Makkum 1820

11

11

Aardewerkefabriek Koninklijke Tickelaar Makkum

Aardewerkefabriek Koninklijke Tickelaar Makkum met rechts de oude (niet meer bestaande) boerderij

Arbeiderswoning

Arbeiderswoning

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

12

12

Aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar Makkum

Kalkovens aan het water

Achterterrein aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar Makkum

Achterterrein aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar Makkum met monumentale panden op achtergrond

koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

13

13

Historische bebouwing met de Waag aan de Pruikmakershoek

historische bebouwing naoorlogse bebouwing (woningbouw)

Historische bebouwing aan het water

historische bebouwing naoorlogse Makkum bebouwing (overig) naoorlogse bebouwing lokatie Koninklijke Tichelaar Makkum bedrijven lokatie voormalige aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar

historische bebouwing BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

naoorlogse bebouwing (woningbouw) naoorlogse bebouwing (overig)

14

14

OUD MAKKUM STEDENBOUWKUNDIGE STRUCTUUR De stedenbouwkundige structuur van historisch Makkum dateert uit de 17e eeuw, de eeuw waarin Makkum explosief groeide en zich ontwikkelde. Makkum leefde van het water: de monumentale koopmanshuizen bij de sluizen, de straten die uitwaaieren vanaf de waterkanten en de smalle steegjes die huizen en schuren met het water verbinden zijn hier nog steeds sporen van. Centraal in het dorp ligt het marktplein met de oude Waag en het uit de 19e eeuw daterende Posthuis. De bouwstijlen in het historische centrum zijn gevarieerd, maar gevels sluiten vrijwel overal nauw aan op de straat, met een scherpe scheiding tussen publiek en privé. Zo ontstonden de ‘bouwblokken’, kleinschalige, aaneengesloten bebouwing met voornamelijk bakstenen en rode dakpannen, maar met een grote diversiteit aan gevels en daken. De strakke buitencontouren staan in contrast met de meer ‘gerafelde’ binnenkant van de bouwblokken, die in de loop der tijd zijn ontstaan door de verschillende woningdieptes, uitbouwen en schuurtjes. Door de laagbouw en de verbinding met de waterwegen houdt het historische centrum een betekenisvolle relatie met het water, de lucht en de open ruimte die zo karakteristiek zijn voor het Friese landschap. Al deze kenmerken vormen de inspiratie voor ons plan voor de Koninklijke Tichelaar.

Monumentale panden Tichelaar aan de Turfmarkt

Het marktplein met op de achtergrond het voormalige Posthuis (eind 19e eeuw)

Nauwe straatjes en stegen

koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

15

15

Cynthia Lenigestraat

Estrikwerk

naoorlogse bebouwing Makkum historische bebouwing bedrijven lokatie voormalige aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar

historische bebouwing BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

naoorlogse bebouwing (woningbouw) naoorlogse bebouwing (overig)

16

16

NAOORLOGS MAKKUM STEDENBOUWKUNDIGE STRUCTUUR De naoorlogse uitbreiding van Makkum strekt zich uit over het grootste deel van het dorp. Dit deel kenmerkt zich door een ‘ontworpen’ open bebouwingsstructuur waarbij de voortuin van de woning een private overgang is naar het publieke domein – dit in contrast met het oude Makkum waar juist de gevel de scheiding vormt tussen publiek en privé. Een groot deel van deze naoorlogse woningbouw ligt direct rondom het hart van Makkum en stamt uit de periode van wederopbouw en later. Bij deze woningbouw lag de nadruk op kwantiteit en niet op kwaliteit van de woningen. Door de efficiënte, stempelachtige herhaling van rijwoningen maken deze wijken een uniforme en voorspelbare indruk. Naast de rijwoningen zien we in de nieuwere wijken tweeonder-één-kap-woningen en enkele vrijstaande woningen terug.

Petrus Groeniastraat

Petrus Groeinastraat

koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

17

17

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

18

STRUCTUUR

De voormalige Koninklijke Tichelaar Makkum locatie is zeer centraal gelegen in het dorp, op een interessante plek, waar het historische centrum overgaat in de naoorlogse woonwijken. Wanneer je die twee typen woonwijken ontleedt en naast elkaar houdt, valt het op dat de naoorlogse wijken zich kenmerken door de meer eenvoudige, opzet van meestal doorzonwoningen die herhaald worden in de structuur van rijtjeswoningen.Veel woningen hebben een aanbouw of schuur en ook dat wordt seriematig herhaald. Repetitie van dit soort klusters van woningen worden op hun beurt ook weer gespiegeld. En zo is eigenlijk het hele naoorlogse deel van Makkum opgebouwd: efficiente, gestructureerde ruimtelijke ordening met vergelijkbare woningen in schaal, hoogte, dichtheid en typologie. Er is veel repetitie, een open en overzichtelijke opzet met veel repetitie. De identiteit van van de wijk en de bewoners komt met name tot uitdrukking in de (voor-)tuinen.

ontworpen

Voorbeeld na-oorlogse seriematige woningbouw op de hoek Tichelwerk / Estrikwerk

Daartegenover is er de historische bebouwing van de oude dorpskern, waar alle woningen uniek zijn. Er komen schaalsprongen voor; in perceelbreedte, maar ook in de diepte en hoogte. Er is een kleinere korrelgroote, de percelen zijn smaller, maar er is ook meer variatie en alles zit dichter op elkaar. De woningen volgen het stratenpatroon en hebben een duidelijke voor- en achterzijde. De woonblokken zijn dicht, met smalle stegen die doorgang bieden naar de binnenterreinen. De voorzijde is steenachtig, grenst direct aan straat en heeft een vaak een pitoreske uitstraling. De binnenzijde is rafelig, organisch en wekt nieuwsgierigheid; er valt wat te ontdekken!

ontstaan Voorbeeld historische bebouwing oude dorpskern op de hoek Kerkstraat / Voorstraat

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

19

DIVERSITEIT

De architectuur in Makkum is rijk en afwisselend; geen enkele gevel is hetzelfde.Toch is er samenhang en eenheid. Daarnaast valt binnen de panden ook een rijkheid aan details te ontdekken.

Divers straatbeeld langs de Grutte Sylroede

Rijke detaillering van een woning aan de Turfmarkt

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

20

DICHTHEID

Ook de dichtheid van de openbare ruimte varieert in het oude centrum. Van brede, voetgangersvriendelijke straatprofielen tot stegen en doorkijkjes. Er zijn gebogen straatjes die je langs tuinmuren leiden en steegjes die privaat zijn maar nog net betreedbaar. Maar ook zijn er steegjes zo smal zijn dat ze, ondanks dat ze niet betreedbaar zijn, wel een invulling hebben gekregen.

Diverse voorbeelden stegen en tussenruimtes; zowel begaanbaar als onbegaanbaar

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

21

GELAAGDHEID

Alle elementen tezamen zorgen voor een interessante gelaagdheid. Er is een veelvoud van verschillende lagen en materialen dicht op elkaar. De horizontale en diagonale lijnen vormen samen wisselende daklandschappen en er is een divers kleurgebruik. Er gaat een wereld verborgen achter de vele tuinmuren die beslotenheid bieden en waar zich groene en weelderige binnenplaatsen bevinden. De inbreiding op de oude Tichelaar locatie vindt plaats op het grensvlak van de dorpskern en modernere woonwijken. Inspiratie kan hiervoor worden gevonden in de diversiteit, de verborgenheid, de kleinschaligheid, de kleuren, de binnenplaatsen en daarnaast het groen dat schuil gaat achter gevels en tuinmuren. Met deze uitgangspunten kan aan de slag worden gegaan met het vormen van een visie op de herbestemming van de historische panden en de invulling van het achterterrein.

Voorbeelden gelaagdheid

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

22

Voorbeelden gelaagdheid

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

23

dat in deze visie ingezet wordt op woningen voor hoofdzakelijk deze doelgroep.

3 en

Petrus Groen

8

Cyn t

hia Len ig

estr aat

iastraat

5 6 plangebied 9.460 m2

7

5 laa

Estrikwerk

4

Turfmarkt

3

12 10 m 50m

7 no

koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

24

LOCATIE

1 woningen aan de Turfmarkt

2 monumentale panden Koninklijke Tichelaar

3 entree showroom Koninklijke Tichelaar

4 laagbouw rond monumenten

5 laagbouw rond monumenten

6 laboratorium Koninklijke Tichelaar

7 notenboom

8 achterzijde woningen aan noordzijde locatie

Cyn t

hia Len ig

estr aat

De historische historische locatie Turfmarkt is is op op te te delen delen De locatie aan aan de de Turfmarkt in twee twee ontwikkelingen: ontwikkelingen: de de renovatie renovatie van van de de in rijksmonumenten en deaan invulling van het achterterrein. karakteristieke panden de Turfmarkt en de invulling Het relatief nieuwe gebouw (meest oostelijk aan de van het achterterrein. Turfmarkt) de gebouwen op het achterterrein Het relatief en nieuwe gebouw (meest oostelijk aan de voldoen niet meer, deze laagbouw wordt afgebroken. Turfmarkt) en de gebouwen op het achterterrein Bij de herontwikkeling van het terrein zal rekening voldoen niet meer, deze laagbouw wordt afgebroken. gehouden worden met de mindere kwaliteit van de omliggende woningen. Mogelijk kunnen deze percelen Voor het realiseren van de renovatie en onderhoud van van woningcorporatie Elkien op termijn bij het de bestaande panden is de ontwikkeling van nieuwe plangebied betrokken worden. woningen een voorwaarde. In de visie wordt uitgegaan van zorgwoningen, seniorenwoningen en 4 Voor32het realiseren van4 de renovatie en onderhoud van appartementen. dat Makkum een de monumentenOndanks is de ontwikkeling vaninnieuwe krimpgebied kent Makkum zelfvisie eenwordt lichteuitgegaan groei. De woningen eenligt, voorwaarde. In de behoefte aan geschikte woningen voor senioren maakt van zestien woningen.

Ondanks dat Makkum in een dat in deze visie wordt op krimpgebied ligt,ingezet kent Makkum zelfwoningen een lichtevoor groei. De hoofdzakelijk deze doelgroep. behoefte aan geschikte woningen voor senioren maakt dat in deze visie ingezet wordt op woningen voor hoofdzakelijk deze doelgroep. AMBITIE De locatie ligt op de grens van het historische Makkum en de naoorlogse uitbreiding. Dus op de grens van ‘ontstaan’ en ‘ontworpen’ zoals in de analyse van de structuur van Makkum is aangegeven. De Tichelaarlocatie is jarenlang een op zichzelf staande ontwikkeling of entiteit geweest in deze gebouwde omgeving. Een entiteit die voor de geschiedenis van Makkum van groot belang is geweest. De nieuwe invulling van de locatie mag om die reden ook een op Petrus Groen iastraat zichzelf staande ontwikkeling zijn. Maar wel een ontwikkeling die met een verschijningsvorm c.q. structuur recht doet aan en rekening houdt met de 8 ligging op de grens van historie en naoorlogse uitbreiding. En die daarbij ook verwijst naar het verleden van deze voor de geschiedenis van Makkum zo 5 belangrijke plek.

6 plangebied 9.460 m2

7

Estrikwerk

4

Turfmarkt

3

12 10 m 50m

koninklijke TICHELAAR MAKKUM — 892SO_TICH20180323 — STRUCTUURONTWERP HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

7

25

BEELDKWALITEIT PLAATSING

HOOFDVORM

• De seniorenwoningen worden met de voorgevel parallel aan de Estrikwerk gesitueerd, aan de westkant van de plot.

• Op de locatie van de voormalige schuur van Tichelaar wordt een nieuw volume teruggebracht dat verwijst naar de geschiedenis van de plek. Het volume is een moderne vertaling van de oude schuur, waarin meerdere appartementen worden gerealiseerd.

• De zorgwoningen worden haaks op de Estrikwerk gesitueerd en zijn N-Z georiënteerd. De woningen worden in twee bebouwingsstroken geclusterd met een besloten hof in het midden. • Er zijn onderlinge verspringingen in de appartementen die refereren aan het rafelig karakter van de bebouwing van Makkum. Deze verspringingen zijn minimaal 300mm groot. • De plaatsing van zorgwoningen, seniorenwoningen en de Turfmarkt appartementen creëren een beschut gebied, wat het Tichelaar plein vormt.

• Het volume aan de Turfmarkt mag niet hoger worden dan de bestaande panden aan de Turfmarkt, en refereert naar de voormalige Tichelaar schuur. • De seniorenwoningen en zorgwoningen kennen dezelfde korrelgrootte, die refereert aan de bebouwing van Makkum. • Seniorenwoningen en zorgwoningen kennen 1 bouwlaag met kap. • De seniorenwoningen en zorgwoningen variëren in dakvorm om diversiteit te waarborgen.Waar diversiteit dat vereist worden dakvlak of ligging van de noklijn gespiegeld. • De volumes van de seniorenwoningen en zorgwoningen zijn helder en eenduidig en kunnen, vanaf de straatzijde gezien, gelezen worden als een extrusie van de contour van een een typische woning met zadeldak. • De contour van de voormalige bedrijfshallen van de Koninklijke Tichelaar dient als inspiratie voor de vormgeving en invulling van het Tichelaar plein.

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

26

AANZICHTEN

OPMAAK

• De onderlinge samenhang tussen de zorgwoningen, seniorenwoningen en het Turfmarkt appartementenblok van belang om het plan als coherent geheel te laten functioneren en hiermee een eenduidige relatie te laten aangaan met de historie van de plek.

• Ambitie is om de historie van het Tichelaar terrein terug te laten komen in de nieuwe bebouwing. Het is wenselijk om in samenwerking met de Koninklijke Tichelaar de mogelijkheden hiervan te onderzoeken.Toepassing van Tichelaar-tegels in onderdelen van de gevel c.q. bij toepassing van details is daarbij een uitgangspunt

• De zorgwoningen en seniorenwoningen kennen individualiteit door onderlinge variatie in gevelindeling en dakvorm.

• De kleurstelling van de gevelbekleding past in het kleurenpalet van het historische Makkum.

• De gevelopeningen van alle nieuwbouw woningen zijn een moderne en eigentijdse vertaling van de gevels van Makkum.

• De zorgvuldige detaillering is van belang om het ontwerpconcept te ondersteunen.

• De gevelopeningen van alle nieuwbouw woningen kennen net zoals de dakvormen variatie, maar hebben ook een eenduidig karakter met dezelfde detaillering. • De gevels van de zorgwoningen zijn alzijdig, kennen hetzelfde karakter aan het hof, en aan het Tichelaarplein.

• De HWA’s worden geïntegreerd in het gevelvlak en de dakgoten zullen worden geïntegreerd in het dakvlak. Dit beoogt dat het gevel en dakvlak qua volume in elkaar overlopen.

OPENBAAR GEBIED

• Hoofdtoegangen van de zorgwoningen zijn gesitueerd aan het Tichelaarplein en aan de noordkant van de plot.

• Groen is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling en zorgt voor de verbinding tussen de verschillende nieuwe en bestaande bouwvolumes.

• Hoofdtoegangen van woningen aan de Estrikwerk liggen aan de Estrikwerk.

• Gezien de doelgroep grotendeels ouderen betreft, is het van belang dat alle woningen en publieke ruimte te bereiken is via verharde paden.

• Op elke gevel van nieuwbouw aan de Turfmarkt l kan een entree gecreëerd worden. • De authentieke uitstraling van de bestaande panden aan de Turfmarkt wordt gewaarborgd. Nieuwe ramen die nodig zijn t.b.v. daglicht toetreding zullen op een passende wijze gedetailleerd en ingepast worden. • Het oostelijk aanzicht van de bestaande panden aan de Turfmarkt waar de oude Tichelaar showroom gesloopt wordt, zal een nieuwe invulling krijgen. Hierin wordt het verschil tussen oud en nieuw goed zichtbaar gemaakt. • Het Tichelaarplein wordt deels gedefinieerd door een middelhoge muur, wat een verwijzing is naar de voormalige bedrijfshallen van Tichelaar. De contour van de voormalige bedrijfshallen zal worden aangehouden daar waar mogelijk. Daar waar ter plaatse van de nieuwe bebouwing zal worden afgeweken van de oorspronkelijke contour is dit duidelijk leesbaar gemaakt door afwijkende vormgeving / materiaalgebruik van de muur. •

• Het hof tussen de twee zorgwoningstroken heeft een besloten karakter en is voornamelijk bedoeld voor bewoners van de zorginstelling en hun bezoekers. • In het zorghof wordt groen en verharding afgewisseld, zodat het een geschikte en prettige buitenruimte is voor de doelgroep ouderen. • Het Tichelaarplein heeft een meer openbaar karakter en is van verschillende kanten bereikbaar. De paden naar het plein worden vormgegeven zoals de steegjes in het oude stadscentrum en zijn smal en rafelig van aard. • Parkeren wordt grotendeels op eigen terrein opgelost en zal overwegend groen worden vormgegeven.Voldoende afwisseling tussen verharding voor het parkeren en groene zones is van belang. • De overgang van de woning naar de openbare ruimte wordt zorgvuldig vormgegeven in de vorm meeontworpen, groene erfafscheidingen. •

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

27

UITGANGSPUNTEN BEHOUD HET GROEN RECHTE BUITENKANT

SYMBLOISCHE TICHELAAR MUUR RAFELIGE BINNENKANT

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

28

DIVERSITEIT IN: VORM... OVERGANG: PRIVE’...

ONTDEKKEN

PUBLIEK

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

EN MATERIAAL

29

STEDENBOUWKUNDIGE OPZET

32 ZORGWONINGEN

EXTRA PROGRAMMA + PRIVE GROEN

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

30

CREËER MAKKUM EIGEN DOORGANGEN

ONTDEKKEN

COLLECTIEF GROEN

HET TICHELAAR PLEIN

+ PUBLIEK GROEN

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

31

MASTERPLAN

1 Referentie voor pad in het groen

4 Referenties voor ‘hoog groen‘: privacy en biodiversiteit. BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

2 Referentie voor parkeren in het groen, (zie ook pagina 17)

53 Referentie voor zorghof - zorgstraat (zie ook pagina 18-19)

3 Referentie voor de Tichelaar muur - Tichelaar plein (zie ook pagina 16)

6 Behoud bestaande bomen op de Tichelaar locatie 32

Petrus Groeniastraat

Vergroenen P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

2P

P

P

P

P

P

P

P

P

P

Cynth ia Len igestr aat

P

P

P

5

P

6

P

P

Zorghof met 4 woongroepen

P

Behoud bomen nader onderzoeken

P

Privé groen Collectief groen Tichelaar muur

3

P

Bestaand groen op eigen terrein P

Seniorenwoningen

1

P

P

Estrikwerk

P

Tichelaar plein

0m

5

10

Meanderende doorgangen naar het plein

P

Nieuwbouw appartementen

WIJZIGINGEN

Appartementen en collectieve voorzieningen in bestaande panden

Herontwikkeling Tichelaar locat

PROJECTNAAM PROJECTNUMMER

Turfmarkt

892 TEKENINGNAAM

892-

Situatie tekening

Grutte Sylroede

OMSCHRIJVING

Situatie Dakoverzicht acc gemee DATUM

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

DATUM GEWIJZIGD33 OPDRACHTGEVER

HET TICHELAAR PLEIN AMBITIE: GEBRUIK VAN TICHELAAR TEGELS IN HET TICHELAAR PLEIN. EEN MUUR VAN TEGELS ZAL SYMBOLISCH DE CONTOUREN VAN DE FABRIEK VOLGEN.

Integratie Tichelaar tegeltableaus in de nieuwe stadsmuur: de hystorie van de plek.

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

34

GROEN

bomen aan de estrikwerk

AMBITIE: BOMEN BEHOUDEN OF GROEN TERUGPLANTEN ELDERS OP DE PLOT.

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

35

ZORGHOF

Referenties voor “zorgstraat“: hof gevoel, groen, besloten, levendig BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

36

A’

B’

A

B

AA’: Breed straat profiel in het midden van het zorgcomplex; hof gevoel.

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

BB’: Smal straat profiel aan de uiteindes van het zorgcomplex; besloten en beschermd gevoel.

37

GEVELS & DAKEN MODERNE VERTALING VAN DE VARIATIES IN DAK VORMEN VAN MAKKUM EN DE OUDE FRIESE BOEDERIJEN

Voorbeeld gevels in Makkum BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

38

Dakvorm - 7.2m

Spiegelen mogelijk

3.60

3.60 7.20

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

2.70

TYPE C

4.50 7.20

1.80

4.20

TYPE B

3.90

2.70

TYPE A

2.70

4.20

SPIEGELEN MOGELIJK,WAARDOOR MEER VARIATIE ONTSTAAT

5.40 7.20

39

KLEURPALETTEN MAKKUM

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

40

TICHELAAR AMBITIE

AMBITIE: TICHELAAR TEGELS EEN PLEK GEVEL IN DE GEVELS OM DE GESCHEDENIS VAN DE PLEK TERUG TE LATEN KOMEN IN HET ONTWERP

Referenties en voorbeelden voor gebruik keramiek in gevels

WHERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

41

GEÏNTEGREERDE DAKGOOT/HVA

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

42

OPTIES DAK AFWERKING

1. EEN DOORLOPEND ELEMENT

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

2. ZELFDE AFWERKING ALS GEVEL

43

BESTAANDE PANDEN

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

44

7 APPARTEMENTEN EN COLLECTIEVE VOORZIENINGEN IN DE PLINT

Referenties voor nieuwe ramen in monumentale delen: simpel, herkenbaar en contrasterend.

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

45

NIEUWE TOEVOEGING NIEUWE WONINGEN AAN DE TURFMARKT

Archief fotos van ‘De Schuur‘ van Tichelaar. BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

46

Voorstel: breng het oude volume terug, in een moderne en simpele vorm

Los van de oude panden

4 APPARTEMENTEN

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

47

PARKEREN IN HET GROEN

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

48

eernormennota Súdwest-Fryslân 2018

10 september 2018

nota om te bepalen hoeveel parkeren bij een ontwikkeling nodig is en verder……

Petrus Groeniastraat

2.Salderen

Supermarkt (alle typen )

Per 100 m² bvo

5 pp

3.Parkeren op eigen terrein

Winkel

Per 100 m² bvo

3 pp

Restaurant (in het centrum)

Per 100 m² bvo

3 pp

Restaurant (buiten het centrum)

Per 100 m² bvo

8 pp

Café/bar/cafetaria (in het centrum)

Per 100 m² bvo

3 pp

Café/bar/Cafetaria (buiten het centrum)

Per 100 m² bvo

5 pp

Bedrijfsverzamelgebouw

per 100 m² bvo

1,5 pp

Bedrijf (productie)

Per 100 m² bvo

2 pp

atie’;

ekening n elkaars allen; r svinden; n

etc.). meente k kan er bieden.

Woning (koop/huur goedkoop/sociale) Per woning ≤ € 150.000,- of woonoppervlak ≤ 100 m² bvo

1,5 pp

Bedrijf (opslag/loods)

Per 100 m² bvo

1 pp

Bedrijf (kantoor)

Per 100 m² bvo

3 pp

Bouw/tuin/groencentrum

Per 100 m² bvo

2,5 pp

Basisschool (incl. haal/breng)

Per leslokaal

3 pp

Middelbare school (ook ROC)

Per 100 leerlingen

6 pp

Hotel

Per kamer

1 pp

Museum/bibliotheek

Per 100 m² bvo

1 pp

Zorgwoning

Per woning

1,5 pp

Zorgcomplex

Per wooneenheid

0,5 pp

Zorg (arts/tand/fysio)

Per behandelkamer

1 pp

Sporthal/zaal

Per 100 m² bvo

2 pp

Fitness/sportschool

Per 100 m² bvo

3 pp

Overige functies: De hierboven genoemde functies zijn de meest voorkomende, mocht er sprake zijn van een andere functie, dan is deze terug te vinden in de meest recente CROW publicatie over parkeerkencijfers. Waarbij uitgangspunten zijn: matig stedelijk, tussen het gemiddelde en maximale parkeerkencijfer.

andere nog erg

Begrippenlijst BEREKENING AANTAL PARKEERPLEKKEN m² bvo =

Functie PP =

brutovloeroppervlak. Oppervlak van het gebied dat wordt begrensd door de buitenomtrek van de omringende opgaande scheidingsconstructies, gemeten op vloerniveau(s). Norm Aantal parkeerplaatsen parkeerplaats.

Nieuwbouw 32 Zorgwoningen 4 Seniorenwoningen 4 Turfmarkt woningen

x 0.5 x 2.0 x 2.0

= 16 =8 =8

Bestaande panden 7 Appartementen

x 2.0

= 14

Totaal

= 46 parkeerplaatsen

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

P

P

P

P

P

Uitgangspunt is dat het parkeren op eigen terrein wordt opgevangen. Dus de berekende parkeeropgaaf dient dan volledig op eigen terrein opgevangen te worden.

P

P

P

P

P

P

P

P

2 pp

De parkeerplaatsen moeten voldoen aan de gestelde richtlijnen van het CROW hiervoor. Alle parkeerplaatsen tellen als één mee, uitgezonderd garages bij woningen deze tellen voor een 0,5 parkeerplaats mee. Mocht het niet mogelijk zijn om al het parkeren op eigen terrein op te lossen, dan kan er in redelijkheid gekeken worden of er parkeerplaatsen in het openbaar gebied toegevoegd kunnen worden. Gevolg is wel dat deze op kosten van de aanvrager aangelegd moeten worden en dat deze parkeerplaatsen openbaar toegankelijk zijn.

P P

4.Parkeerwissel (nog nader uit te werken)

P

P

P P

Mocht de parkeeropgaaf niet op eigen terrein of in het openbaar gebied op te lossen zijn, dan kan gekeken worden of de parkeerwissel een uitkomst biedt. De parkeerwissel is alleen van toepassing op gebieden waar het parkeren moeilijk te realiseren is, zoals een centrum of gebieden in de schil van het centrum. De overige gebieden komen hier dus niet voor in aanmerking. Bij de parkeerwissel koopt de aanvrager de parkeerbehoefte af en legt dit bij de gemeente neer. De gemeente neemt de verplichting op zich om binnen maximaal vijf jaar het parkeren toe te voegen in het openbaar gebied. Hiervoor wordt er een overeenkomst door de aanvrager ondertekent. Kosten per parkeerplaats hangen af van de uiteindelijke uitvoering hiervan (maaiveld of bovengronds/ondergronds parkeren).

Slotbepalingen

P

Inwerkingtreding De ‘Parkeernormennota Súdwest-Fryslân 2018 ’ treedt in werking op de eerste dag na bekendmaking.

P

Citeertitel Deze parkeernormennota kan worden aangehaald als ‘Parkeernormennota SúdwestFryslân 2018’.

P

Hardheidsclausule P

Wanneer blijkt dat een initiatiefnemer niet aan de gestelde parkeereis kan voldoen, kan het college van burgemeester en wethouders o.g.v. artikel 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) een besluit nemen om (gedeeltelijke) afwijking van de parkeereis toe te staan.

Estrikwerk

ten niet

Woning (koop/huur duur/midden) Per woning > € 150.000,- of woonoppervlak > 100 m² bvo

P

otitie is

Aantal pp

P

e op nders.

Per

P

den,

j de rs. Op cijfers.

Voor alle woningtypen: De parkeernorm is inclusief bezoek, alleen bij de ontwikkeling van nieuwbouwijken kan er 0,3 pp per woning worden geëist als de parkeernorm door middel van alleen opritten op eigen terrein opgevangen wordt.

De parkeerbehoefte (aantal parkeerplaatsen) van de legaal bestaande gebruiksfunctie is op basis van de genoemde parkeernormen smaken onder 1. te bepalen. Eventuele parkeerplaatsen op eigen terrein moeten hiervan worden afgetrokken. De resterende parkeerplaatsen komen voor saldering in aanmerking. Daarbij moet worden opgemerkt dat indien een legaal bestaande functie al geruime tijd – enkele jaren – niet in gebruik is en het betreffende gebouw dus leegstaat, niet langer gesaldeerd mag worden met de parkeervraag die van die betreffende functie uitging. Dit zal per geval nader worden P P P P P P P P P beoordeeld. In dat geval kan aan een leegstand pand geen parkeervraag worden toegekend. Ook kan de bestaande gebruiksfunctie qua parkeergebruik dermate afwijken van de nieuwe functie dat saldering niet wenselijk is.

omschrijving

P

Type

Cynth ia Len igestr aat

Welke den kan ald!

Het toepassen van saldering vindt plaats bij een functiewijziging. De aan de legaal bestaande functie verbonden parkeerbehoefte moet worden meegenomen bij het bepalen van de parkeerbehoefte van de nieuwe functie.

Onderstaande parkeernormen zijn van toepassing. Mocht er om goede redenen van afgeweken worden dan zijn de meest recente CROW parkeerkencijfers van toepassing (zie onder ).

P

1.Parkeernormen smaken

P

P

Turfmarkt Grutte Sylroede

49

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS

50

CONTACT

COLOPHON OPDRACHTGEVER Kroeze & Partners Vastgoed B.V. Houtdraaier 7 8447 GG Heerenveen www.kroeze-partners.nl

ARCHITECT Benthem Crouwel Architects Generaal Vetterstraat 61 1059 BT Amsterdam www.benthemcrouwel.com

Project number 892 Version 002 07-02-2023

HERONTWIKKELING TICHELAAR — BEELDKWALITEITSPLAN — CONCEPT

51

BENTHEM CROUWEL ARCHITECTS AMSTERDAM — DÜSSELDORF — PARIS OFFICE@BENTHEMCROUWEL.NL T +31 20 642 0105 — BENTHEMCROUWEL.COM GENERAAL VETTERSTRAAT 61 — NL-1059 BT AMSTERDAM PO BOX 9201 — NL-1006 AE AMSTERDAM