Bijlage 2 - Basisdocument Actualisatie visie Sociaal domein

Basisdocument Actualisatie visie sociaal domein Oktober 2025

Inhoudsopgave ï.

Inleiding.................................................................................................................................. 3

2.

Visiedocument Naareen veerkrachtig sociaal domein (2013).......................................... 4

3.

Terugblik..................................................................................................................................5 3.1 Historie transitie en transformatie Sociaal Domein Súdwest-Fryslân.........................5 3.2 Evaluaties..............................................................................................................................7

4.

Trends enontwikkelingen..................................................................................................... 11 4.1 Trends en ontwikkelingen.................................................................................................11 4.2 Indicatoren van het Sociaal Domein............................................................................... 14

Bronnen.........................................................................................................................................19

2

Gemeente

Súdwest-Fryslân

ï.

Inleiding

We werken samen met inwoners en zorgpartners in onze gemeente aan een gezonde leefomgeving voor alle inwoners, waarin iedereen gelijke kansen heeft en kan meedoen. Met zorg en ondersteuning zo dichtbij mogelijk, passend bij de vragen van inwoners, aansluitend op hun leefwereld en zoveel mogelijk op maat. De gemeente heeft een grote verantwoordelijkheid in het sociaal domein, dat sinds 2015 groter is dan ooit. In 2013 is de visie ‘Naar een veerkrachtig sociaal domein’ vastgesteld, waarin staat hoe we de nieuwe sociale infrastructuur wilden vormgeven om de transformatie in het sociaal Domein te realiseren. Deze visie is nog steeds het kader voor het beleid en handelen in het sociaal domein. Actualiseren visie Sociaal Domein. Ondertussen zijn we ruim tien jaar verder en ziet de wereld er anders uit. Denk bijvoorbeeld aan: » het aantal jeugdigen met een zorgvraag is toegenomen; » er is sprake van een dubbele vergrijzing; er komen steeds meer ouderen én het aantal 80plussers neemt toe; » het zorglandschap verandert; » de arbeidsmarkt verandert; » er zijn wetten en taken veranderd of bijgekomen, zoals de wet op de schuldhulpverlening en de nieuwe wet inburgering; » we krijgen minder geld om taken uit te voeren. In het licht van al deze inhoudelijke, financiële en organisatorische ontwikkelingen willen wij het sociaal domein toekomstbestendig maken.

Dit vraagt om een actualisatie van de visie op het sociaal domein. Door de visie uit 2013 te actualiseren, kunnen we bepalen welke leidende principes of strategische lijnen we nodig hebben om toekomstbestendige keuzes te kunnen maken in beleid en uitvoering in het sociaal domein. De visie uit 2013 was gericht op de drie decentralisaties van destijds: Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. De geactualiseerde visie wordt breder en geldt voor het gehele sociaal domein, dus voor cultuur, sport, schulddienstverlening, inburgering, onderwijs, ontmoeten, et cetera. Daarnaast nemen we de samenhang met andere onderwerpen mee, bijvoorbeeld economie en wonen. Proces De eerste stap in het proces om de visie te actualiseren was het opstellen van het basisdocument dat voor u ligt. Dit document was de basis voor het opstellen van een concept geactualiseerde visie. Op basis van de concept geactualiseerde visie zijn we in mei en juni 2025 in gesprek gegaan met zowel interne als externe stakeholders om het concept aan te scherpen, te laden en te duiden, zodat er een breed gedragen visie ontstaat. In december 2025 wordt de geactualiseerde visie voorgelegd aan de gemeenteraad. Leeswijzer Dit basisdocument begint met een samenvatting van het huidige visiedocument uit 2013.

Daarna volgt in hoofdstuk 3 een terugblik op de afgelopen járen aan de hand van de belangrijkste documenten uit de afgelopen járen en de resultaten van evaluaties uit 2016, 2019 en 2025. In hoofdstuk 4 worden trends en maatschappelijke ontwikkelingen beschreven die van invloed zijn op het sociaal domein.

3

Gemeente

Súdwest-Fryslân

2. Visiedocument Naar een veerkrachtig sociaal domein (2013)

ínhoud visiedocument 2013 De visie uit 2013 luidt als volgt De inwoner staat centraal en de totale leefsituatie van mensen wordt steeds in ogenschouw genomen. Inwoners worden aangesproken op hun zelfoplossend vermogen, terwijl er tegelijkertijd aandacht is voor mensen in een kwetsbare positie.

Súdwest-Fryslân zet allereerst in op het versterken van de basis: het zelfoplossend vermogen van de inwoner, zijn/haar sociale netwerk en de sociale gemeenschap. Wij investeren in een brede toeleiding (springplank). Die heeft de functies informatie en advies, signalering, het bieden van lichte ondersteuning en coördinatie van ondersteuning. De toeleiding moet vraaggericht en snel plaatsvinden met een brede blik. Er wordt gewerkt met generalistische professionals. Alles is gericht op hervinden/versterken van eigen kracht. Voor de kwetsbare inwoners blijft er een vangnet om op terug te vallen. Het recht op deze zorg is alleen voor wie dat echt nodig heeft. Maatwerk is hierbij het uitgangspunt. De huidige specialistische zorg wordt zo klein mogelijk. De visie is uitgewerkt in tien leidende principes: 1. Iedereen heeft mogelijkheden en talent (leefvermogen, groeivermogen, werkvermogen). 2. Investeren in eigen kracht, het eigen netwerk en de sociale gemeenschap. 3. Bij gevaar of (ernstige) bedreiging van ontwikkeling snel ingrijpen (erop af). 4. Preventie en faciliteren/ondersteunen gaan voor hulpverlenen. 5. Een brede toegang (‘springplank’). 6. Een vangnet voor de kwetsbaren. 7. Afstemmen van ondersteuning op de vraag: van eenvoudig naar complex. 8. Omgevings- en systeemgericht. 9. Eén huishouden, één plan, één ondersteuner. 10.

Vertrouwen waar mogelijk, procedures waar noodzakelijk.

4

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Er zijn vier speerpunten geformuleerd om de transformatie van het sociaal domein te realiseren: » Stimuleren eigen kracht en versterken van de basis; » Gebiedsgericht werken en toeleiding; » Vernieuwing van het ondersteuningsaanbod; » Resultaatsturing, financiering en verantwoording.

3.

Terugblik

3.1 Historie transitie en transformatie Sociaal Domein Súdwest-Fryslân De afgelopen 10 jaar is er veel gedaan om de visie op transitie (overdracht taken van Rijk naar gemeente) en transformatie (veranderingsproces om beoogde effecten te realiseren) van het Sociaal Domein vorm te geven. Hieronder is een overzicht opgenomen van de belangrijkste documenten die daarbij een rol hebben gespeeld. Naar een Veerkrachtig sociaal domein, visiedocument (2013) In deze visie wordt vooral de stip op de horizon belicht: hoe zien wij de nieuwe sociale infrastructuur voor ons. Súdwest-Fryslân heeft gekozen voor een samenhangende aanpak voor het hele sociaal domein. In dit visiedocument staan 10 leidende principes, visie op rol van gemeente/organisaties/instellingen/maatschappelijk middenveld en de schets van de nieuwe sociale infrastructuur. Daarnaast zijn er 3 speerpunten opgenomen om de transformatie te realiseren: 1. Versterken van de basis en de eigen kracht 2. Omgevingsgericht /gebiedsgericht werken (incl. toeleiding, info en advies en indicatiestelling) 3. Vernieuwing van het (ondersteunings)aanbod. Koersnota Veerkracht in het sociale domein (2014) In de koersnota is de koers beschreven van de transitie en transformatie in het sociale domein; hoe gaan we de nieuwe bestaande taken in samenhang realiseren.

De notitie is opgebouwd aan de hand van 3 speerpunten uit het visiedocument en een vierde thema: sturing, inkoop en financiering. De Koersnota bevat 21 koersbesluiten en een overzicht van wat er nog uitgewerkt moet worden, in cocreatie met inwoners, adviesraden en aanbieders. Deze nota is de basis en koers voor de uitwerking in een aantal beleidsnotities, uitvoeringsnotities en verordeningen. Beleidsplan Sturing, inkoop en Financiering (2014) In dit beleidsplan staat hoe Súdwest-Fryslân en Littenseradiel willen omgaan met de sturing, inkoop en financiering van de nieuwe taken. Het betreft een nadere uitwerking van de eerder vastgestelde kaders in het koersdocument. Het is de basis van de subsidiëring, inkoop en contractering van voorliggend veld, gebiedsteams, lichte en specialistische ondersteuning. En de basis voor de wijze van financiering: een integraal budget voor het sociaal domein. Beleidsplan Veerkracht in het sociaal domein (2014) In het kader van de transities heeft het Rijk de gemeenten de verplichting opgelegd om een beleidsplan voor Wmo 2015 en Jeugdwet vast te stellen. In het beleidsplan moet staan hoe we de nieuwe taken en verplichtingen gaan vormgeven, organiseren en uitvoeren. We hebben ervoor gekozen om niet 2 losse beleidsplannen te maken, maar 1 beleidsplan dat 3Dbreed is; voor zowel Jeugd, als Wmo als Participatie.

In het beleidsplan staat de integrale werkwijze, de aanpak van het gebiedsgericht werken, de taken die op provinciale en landelijke schaal georganiseerd worden en met welke samenwerkingspartners we te maken hebben en per wet een aantal specifieke beleidsuitgangspunten. 5

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Wijziging Organisatievorm Gebiedsteams (2016) In 2015 zijn de gemeenten Súdwest-Fryslân en Littenseradiel gestart met 6 integraal werkende gebiedsteams in het Sociaal Domein voor inwoners van o tot 100 jaar. De teams bestonden bij aanvang uit: medewerkers van de gemeenten en personeel van de ketenpartners. Het personeel van de ketenpartners Timpaan Welzijn, Stichting Ouderenwerk Bolsward, Regiecentrum en MEE werd sinds 2015 ingeleend en was werkzaam in de gebiedsteams in de gemeenten. De aansturing en het werkgeverschap van de gebiedsteams is per 1 januari 2017 ondergebracht bij de gemeente. Position paper sociaal domein (2016) In de position paper ‘Samen krachtig verder’ belichtten we als gemeenten hoe we onze rol zien in de samenleving. Waar staat Súdwest-Fryslân/Littenseradiel voor en welke speerpunten gaan we de komende periode invulling geven? Dit position paper geeft aan wat we in de volle breedte van het sociaal domein doen aan innovatie en dóórontwikkeling. Het geeft ook de samenhang aan tussen de verschillende onderdelen en de ambitie. De position paper is een bestuurlijk stuk dat richting geeft naar de politiek (gemeenteraad) en onze samenwerkingspartners (zorgaanbieders, onderwijs, zorgverzekeraar, gemeenten, cliëntenraden). Het betreft geen nieuwe visie, maar een aanscherping van de visie, met speerpunten voor ten minste het komende jaar.

Oprichting Stichting Sociaal Collectief (2018) Per 1 januari 2018 is een gemeentelijke stichting (Stichting Sociaal Collectief SWF) opgericht die het collectieve sociaal werk voor de gemeente gaat uitvoeren, passend bij de visie van gemeente SWF. Het collectieve sociaal werk vanuit de stichting richt zich op het versterken van de sociale infrastructuur, leefbaarheid en draagkracht, zodat inwoners langer en beter zelfstandig kunnen functioneren. Deze focus op preventie en voorliggend veld is conform de beleidslijn en biedt de mogelijkheid tot vernieuwing en transformatie binnen het sociaal domein. Team Cultuur en Sport Op 1 januari 2018 is het team Cultuur en Sport onderdeel geworden van de keten Sociaal domein. Cultuur en sport en bewegen dragen bij aan het oplossen van uiteenlopende sociale opgaven. Het is niet alleen een doel op zich. Programma Transformatie Sociaal Domein (2019-2022) Het programma Transformatie Sociaal Domein kent 5 speerpunten. Tussen haakjes staan een aantal onderwerpen waar concreet aan is gewerkt. Dit is niet uitputtend. 1. Versterken kracht van de samenleving: verkenning netwerken, opstellen sociale kaart, plan van aanpak vrijwillige inzet) 2. Preventie (Lokaal en Fries Preventieakkoord, Verbinding sport- en cultuur en preventie, opstellen Gezondheidsnota, Ontwikkeling programma gezond oud worden) 3.

Gebiedsgericht werken (Kerntaken discussie gevoerd en notitie opgesteld, daarna is speerpunt naar de keten gegaan) 4. Vernieuwing lichte en specialistische ondersteuning (Inkooptrajecten Wmo, Participatie en Beschermd Wonen, dóórontwikkeling SW-bedrijf) 5. Vernieuwing zorglandschap (EPA, Borging POH-GGZ Jeugd, Friese Samenwerkingsagenda, Welzijn op recept, wijkgericht werken -versterken samenwerking huisartsen/ wijkverpleegkundigen/welzijn/gebiedsteam) Programma Iedereen Doet Mee (2023-2026) Transformatie is een kwestie van lange adem. Tot nu toe slagen we er nog niet op alle speerpunten voldoende in om de transformatie te realiseren. Het programma Iedereen doet mee is een sturingsprogramma en richt zich op het ontwikkelen van instrumenten die de impact van de uitvoering van vastgesteld beleid vergroten. Het programma stuurt op reeds geformuleerde visie, kader en werkwijze, te weten: 6

Gemeente

Súdwest-Fryslân

»

» »

Visie Sociaal Domein: inwoner centraal, van zorgen voor naar zorgen dat inwoners kunnen participeren, dichtbij huis, draagkracht verhogen, van individueel naar collectief, van curatief naar preventief; Versterken van de 5 basisvoorwaarden: gezonde leefstijl, gezondheidsvaardig zijn, waardevolle relaties, financiën op orde en een gezonde leefomgeving; Werken vanuit het gedachtegoed positieve gezondheid, zowel intern als extern (maatschappelijke partners).

Programma Ontmoeten en Dichtbij (2023-2026) Súdwest-Fryslân vindt het belangrijk dat alle 89 kernen goed contact hebben met de gemeente. We zoeken steeds naar de beste manier om met elkaar in gesprek te blijven. Het Kernenbeleid helpt om de afstand tussen bestuur en inwoners kleiner te maken. Juist in de lokale Mienskip schuilt de kracht die we moeten ondersteunen. Dit doen wij door dichtbij te zijn, en waar nodig zaken lokaal te organiseren en te verbinden. We bieden maatwerk in onze dienstverlening en zoeken oplossingen die voor regels gaan. Door te ontmoeten, maar ook door digitaal beter te verbinden. Het programma Ontmoeten en Dichtbij bestaat uit de volgende programmalijnen: » Dienstverlening dichtbij; » Kernenbeleid; » Versterken sociale basis; » Inwonersparticipatie.

3.2 Evaluaties In 2016 en 2019 zijn 2 uitgebreide evaluaties uitgevoerd om te onderzoeken in hoeverre het gelukt is om de beoogde transformatie-effecten te bereiken. In 2025 hebben we intern geëvalueerd in hoeverre de visie is gerealiseerd. Deze paragraaf begint met een overzicht van de beoogde transformatie-effecten die zijn geëvalueerd en daarna volgt een overzicht van de resultaten van de evaluaties. 3.2.1 Beoogde transformatie-effecten

Speerpunt 1. Stimuleren eigen kracht en versterken van de basis Beoogde transformatie-effecten: » de zelfredzaamheid en de samenredzaamheid nemen toe; » de sociale cohesie neemt toe; » de ondersteuning door het sociale netwerk en I of informele organisaties neemt toe ten opzichte van de inzet van professionele organisaties; » de initiatieven van de inwoners ten behoeve van hun wijk of dorp en hun medebewoners nemen toe. Speerpunt 2. Gebiedsgericht werken en toeleiding Beoogde transformatie-effecten: » de toegang tot ondersteuning is laagdrempelig; » het gebiedsteam wordt de belangrijkste toegangspoort voor alle vormen van ondersteuning voor inwoners; » goede afstemming tussen ondersteuners die betrokken zijn bij één huishouden, via het principe “één huishouden, één plan, één aanpak, ook op school”; » meer lokaal oppakken en waar mogelijk minder doorverwijzingen naar de specialistische ondersteuning.

7

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Speerpunt 3. Vernieuwing van het ondersteuningsaanbod Beoogde transformatie-effecten: » het zelforganiserend en -oplossend vermogen van de inwoners en de samenleving wordt maximaal en optimaal ingezet bij de ondersteuningsplannen; » de ondersteuning wordt zo dicht mogelijk bij de inwoners georganiseerd en aangeboden; » de Ínhoud van het ondersteuningsplan is samenhangend en integraal; » het ondersteuningsaanbod wordt daar waar nodig vernieuwd, zodat het efficiënter is en aansluit bij de wensen en behoeften van de inwoner. Speerpunt 4. Sturing, financiering en verantwoording Beoogde transformatie-effecten: » er is een integraal en samenhangend systeem van bekostiging van de ondersteuning, met prikkels die het behalen van de doelstellingen bevorderen; » resultaatsturing is het uitgangpunt voor de langere termijn; » verantwoording vindt plaats naar inwoners, raadsleden en samenwerkingspartners. 5.2.2 Evaluatie Gebiedsgericht werken (2016) Na ruim een jaar wilden de beide gemeenten een (tussen)balans opmaken. De gemeenten wilden weten hoe het gaat met het gebiedsgerichte werken en in hoeverre de gebiedsgerichte werkwijze door de gebiedsteams en de backoffice (beleid, beschikken en administratie) leidt tot het bereiken van de beoogde transformatie-effecten. Zorgfocuz heeft een evaluatie uitgevoerd. Hieronder worden per speerpunt de conclusies uit de evaluatie benoemd. Speerpunt 1.

Stimuleren eigen kracht en versterken van de basis Resultaten evaluatie: » Bij 69X van de cliënten is aandacht voor de eigen mogelijkheden. » Het in het eigen netwerk oplossen van problemen wordt gestimuleerd, met name bij Wmo. Bij de overige cliëntgroepen is aandacht voor het eigen netwerk minder het geval. » Inwoners en informele organisaties nemen initiatieven die sociale cohesie en samenredzaamheid kunnen stimuleren. Speerpunt 2. Gebiedsgericht werken en toeleiding Resultaten evaluatie: » 67/6 van de cliënten vindt het gemakkelijk om in contact te komen met het gebieds-team. De afstemming bij enkelvoudige casussen wordt over het algemeen als positief ervaren. Met name bij multiprobleemcasussen is de afstemming tussen ondersteuners een verbeterpunt. » Uit een analyse van de jaarrekening van 2015 door de gemeenten blijkt nog geen verschuiving van zware naar lichte ondersteuning. » Gebiedsteammedewerkers verlenen door tijdsgebrek minder kortdurende hulp dan voorheen. Speerpunt 3. Vernieuwing van het ondersteuningsaanbod Resultaten evaluatie: » Ondersteuningsplannen waarin gemaakte afspraken, doelen en het procesverloop worden beschreven ontbreken veelal. 72 procent van de cliënten is wel op de hoogte van de doelen. » Het gebrek aan ondersteuningsplannen kan knelpunten veroorzaken bij het integraal werken. Gebiedsteammedewerkers bezoeken cliënten thuis.

Er is daarnaast behoefte aan toegankelijke gebiedsteamlocaties waar cliënten naar toe kunnen. » Er is in 2015 weinig aandacht geweest voor vernieuwing van het aanbod.

8

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Speerpunt 4. Sturing, financiering en verantwoording Resultaten evaluatie: Dit speerpunt is beperkt onderzocht. Een belangrijk punt dat naar voren komt is dat het zowel op casus- als op beleidsniveau moeilijk is om resultaten te toetsen. Op casusniveau is sprake van een beperkte registratie van relevante informatie. Op beleidsniveau zijn weliswaar speerpunten en doelen geformuleerd, maar ontbreekt het aan concrete streefwaarden waar resultaten tegen kunnen worden afgezet. Dit maakt het moeilijk om concreet te beoordelen of aan de doelstellingen wordt voldaan. 3.2.3 Evaluatie speerpunten koersnota (2019)

Vier jaar na de invoering van nieuwe taken binnen het sociaal domein is een evaluatie uitgevoerd door BMC. Het doel was te onderzoeken in hoeverre het gelukt is om de plannen en ambities te realiseren. De onderzoeksvraag luidde als volgt: “In hoeverre is het gelukt om de speerpunten uit de koersnota te realiseren?" De evaluatie is niet alleen een terugblik, maar ook een aanknopingspunt voor de dóórontwikkeling van het sociaal domein. De conclusies een aanbevelingen zijn betrokken bij het programma Transformatie Sociaal Domein (2019-2022). De conclusies luidden als volgt: » Er is een heldere visie die uitgewerkt is in een groot aantal plannen. De gemeente heeft lef getoond en een aantal principiële keuzes gemaakt. » Er is veel gerealiseerd en de inwoners die gebruikmaken van ondersteuning zijn positief. Gezien de enorme opgave (zowel de invoering als de vernieuwing van een stelsel), is het niet vreemd dat er ook veel zaken nog niet gerealiseerd zijn. Niet alles past in 4 jaar. » Versterking van het voorliggend veld heeft nog onvoldoende plaatsgevonden; op inzet welzijnswerk is bezuinigd, aanbieders van lichte en specialistische ondersteuning krijgen geen prikkel om van algemene voorzieningen gebruik te maken. » Het werken volgens de bedoeling, werken met het plan van de inwoner en de brede vraagverheldering raken meer ingebed in het werk van de gebiedsteams.

» Het takenpakket voor de gebiedsteams is veelomvattend en niet helder afgebakend. De invulling wisselt tussen teams en tussen medewerkers. Om grip te krijgen op de hoeveelheid werk, wordt gestuurd op werkvoorraad, doorlooptijden en caseload. » Lichte ondersteuning zelf uitvoeren, een rol in de veiligheidsketen, preventie en verbinding met het gebied komen nog onvoldoende tot hun recht in de gebiedsteams. » De vernieuwing van het hulp en ondersteuningsaanbod (lichte en specialistische ondersteuning) is op onderdelen op gang gekomen. Hoewel er nieuwe arrangementen zijn gevormd, realiseren aanbieders vaak nog niet de gevraagde aansluiting op draagkracht en/of verbinding met informele vormen van ondersteuning. » De invulling van het opdrachtgeverschap voldoet nog niet helemaal aan de eisen die de nieuwe inrichting van het sociaal domein stelt. Die nieuwe inrichting vraagt ontwikkeling in verschillende rollen (opdrachtgever, stelselverantwoordelijke, partner en innovator) binnen het opdrachtgeverschap. 3.2.4 Evaluatie visie (2025)

In het traject van de actualisatie is geëvalueerd in hoeverre de visie is gerealiseerd. Voor deze evaluatie hebben meer dan vijftig medewerkers in het sociaal domein, individueel of met het team, een vragenlijst ingevuld. De vragenlijst ging over de volgende vier onderdelen van de visie: » De inwoner staat centraal. » We nemen de totale leefsituatie van mensen in ogenschouw. » We spreken mensen aan op hun zelfoplossend vermogen. » We hebben aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. 9

Gemeente

Súdwest- Fryslân

Per onderdeel kon op een schaal van 1 (helemaal niet gerealiseerd) tot 10 (volledig gerealiseerd) aangegeven worden in hoeverre het onderdeel van de visie is gerealiseerd, met een toelichting. Gemiddelde score De inwoner staat centraal We nemen de totale leefsituatie van mensen in ogenschouw We spreken mensen aan op hun zelfoplossend vermogen We hebben aandacht voor mensen in een kwetsbare positie Totale visie

7,o 7,o 6,3 7,5 6,9

In bovenstaande tabel staan de gemiddelde scores per onderdeel en voor de gehele visie. De gemiddelde score van een 6,9 is een ruime voldoende voor de realisatie van de visie. De spreiding van de scores is echter groot; er worden zowel heel lage als heel hoge scores gegeven. Daarnaast geven respondenten van het team Beleid Sociaal Domein gemiddeld een lagere score dan respondenten van de teams die meer direct contact hebben met inwoners (Gebiedsteam en team IBSD). Hieronder staat per onderdeel een samenvatting van de toelichtingen op de scores. De inwoner staat centraal Veel respondenten vinden dat dit onderdeel grotendeels gerealiseerd is, maar hier worden wel kanttekeningen bij geplaatst. Sommigen vinden het een containerbegrip, wat er op papier goed uitziet, maar moeilijk te vertalen is naar de praktijk. De systeemwereld zorgt er nog te vaak voor dat we dit niet kunnen waarmaken, bijvoorbeeld door beperkingen in wetgeving of organisatie. Daarnaast ligt de nadruk vooral op kwetsbare inwoners, terwijl je ook gebruik wilt maken van de kracht van de gemeenschap. We nemen de totale leefsituatie van mensen in ogenschouw Dit onderdeel scoort een ruime voldoende, maar met de nodige nuances. We proberen dit wel, maar het lukt niet altijd, bijvoorbeeld omdat wetgeving in de weg staat.

Een voorbeeld is de AVG, waardoor zonder toestemming van de inwoner niet de hele leefsituatie van een inwoner kan worden bekeken. We werken nog niet altijd integraal genoeg om dit waar te kunnen maken. De focus ligt vaak op 1 hulpvraag. We spreken mensen aan op hun zelfoplossend vermogen We doen dit wel, maar een groot deel van de inwoners vraagt pas hulp als zij echt geen eigen mogelijkheden meer zien (of ervaren). Vaak is de problematiek al te zwaar, waardoor aanspreken op het zelfoplossend vermogen niet meer passend is. Tegelijkertijd zijn er ook inwoners die blijven leunen op professionals. Dit zien we vooral bij ouders die een jeugdhulpvraag hebben. We zijn daarnaast als organisatie geneigd zelfde oplossing te zoeken, want dat geeft snel resultaat. We moeten meer doen om inwoners actief in staat stellen om problemen zelf op te lossen. Bespreek de mogelijkheden met de inwoner, geef aandacht en neem daarvoor de tijd. Dat geeft inwoners het gevoel dat ze meer zelf kunnen, ondanks hun situatie. We hebben aandacht voor mensen in een kwetsbare positie We hebben hier zeker aandacht voor. We hebben mensen in een kwetsbare positie in beeld, maar ons aanbod sluit niet altijd aan bij wat ze nodig hebben. Door bijvoorbeeld SWF Tichtby slaagt dit steeds beter. Daarnaast moeten we ook aandacht hebben voor de inwoners die nog niet in een kwetsbare positie zitten.

Met andere woorden, preventief handelen. Er is ook een ‘normaliseringsslag’ nodig. Kwetsbaarheid hoort bij het leven. Als dit inzicht er is, komt er bovendien meer ruimte voor het zelfoplossend vermogen.

10

Gemeente

Súdwest-Fryslân

4. Trends en ontwikkelingen

4.1 Trends en ontwikkelingen Dubbele vergrijzing en ontgroening Een belangrijke maatschappelijk ontwikkeling is de demografische verandering. Het percentage ouderen neemt toe. Dit gebeurt doordat mensen langer leven. Daarnaast dalen de geboortecijfers (ontgroening). Hierdoor groeit het aantal ouderen ten opzichte van de totale bevolking. En binnen de groep ouderen neemt het aantal zeer oude mensen (bijvoorbeeld 80-plussers) toe. Dit noemen we dubbele vergrijzing. Meer ondersteuning nodig, hogere kosten, druk op de arbeidsmarkt De ‘top’ van de vergrijzing wordt verwacht in 2040. Er zijn dan voor iedere pensioengerechtigde twee potentieel werkenden nodig. Hierdoor neemt de druk op de verzorgingsstaat enorm toe, omdat de werkenden de lasten van de ouderen dragen. Door de vergrijzing en een toenemend aantal chronisch zieken groeit de vraag naar zorg en ondersteuning, terwijl er minder jongeren zijn om in de arbeidsmarkt te participeren en deze zorg te bieden. Een kleinere werkende bevolking kan leiden tot economische uitdagingen, zoals een lagere productiviteit en hogere lasten voor sociale voorzieningen. Er zijn nu al tekorten aan potentiële zorgverleners en dit tekort aan zorgaanbod zal verder toenemen. In Fryslân zullen de tekorten in 2033 vooral het hoogst zijn in de thuiszorg en de verpleging en verzorging.

Door de hogere kosten en een gebrek aan zorgverleners zal er een groter beroep worden gedaan op mantelzorg en ondersteuning door vrijwilligers, maar door de demografische ontwikkelingen neemt ook het aantal mantelzorgers en vrijwilligers af. Een hoge zorgvraag en een laag zorgaanbod leiden tot een stijging van de kosten en toenemende druk op ons zorgstelsel.[l] Een gevolg hiervan kan zijn dat gezondheidsachterstanden toenemen, omdat inwoners die zorg nodig hebben deze niet of onvoldoende kunnen krijgen. Extramuraiisering ouderenzorg De afgelopen decennia zijn ouderen steeds meer zelfstandig blijven wonen. Veel extramurale ouderenzorg, zoals verzorgingshuizen, zijn verdwenen. Wanneer er behoefte is aan ondersteuning wordt dit in plaats van in een instelling nu thuis geboden. Onze gemeente is de grootste gemeente van Nederland qua oppervlakte en we hebben veel kleinere dorpen. Dit maakt dat de reistijd voor zorgverleners groter is en geeft extra druk op de zorg. Stijging van aantaljeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg Hoewel het aantal kinderen en jongeren in verhouding daalt, is er wel sprake van een toename in het gebruik van jeugdzorg. Uit de Landelijke jeugdmonitor 2024 van het CBS blijkt dat 10 procent van de jeugdigen in Nederland gebruik maakt van jeugdzorg. Het aantal jongeren dat jeugdzorg kreeg is in 2023 met gemiddeld 29 procent toegenomen ten opzichte van 2015.

Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door een toename van jeugdhulp zonder verblijf, die in 2023 34 procent hoger lag dan in 2015. 11

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals een toegenomen bewustzijn van problemen die kinderen kunnen ervaren, een grotere bereidheid om hulp te zoeken, en veranderingen in de wet- en regelgeving die de toegang tot jeugdzorg vergemakkelijken. Daarnaast kunnen maatschappelijke factoren, zoals prestatiedruk, online druk en de toename van het aantal echtscheidingen, ook een rol spelen in de toename van het aantal kinderen dat ondersteuning nodig heeft. Met de stijgende zorgvraag van jeugdigen stijgen de kosten en het aantal benodigde zorgverleners. Ook zijn er lange(re) wachtlijsten in de jeugdzorg.1"1

Integraal werken, Samenwerken en Netwerkvorming De complexiteit van sociale vraagstukken vraagt om samenwerking tussen verschillende partijen, zoals gemeenten, zorginstellingen, maatschappelijke organisaties en inwoners. Er is een trend naar netwerkvorming, waarbij verschillende stakeholders samenwerken om integrale oplossingen te bieden. Zoals binnen de Integrale Kind Centra (IKC’s) of in de Integrale wijkaanpak binnen onze gemeente. Dit bevordert niet alleen de efficiëntie, maar ook de effectiviteit van de geboden ondersteuning. Om de betaalbaarheid, bereikbaarheid en kwaliteit van zorg te borgen zijn er landelijk programma’s en akkoorden actief, die regionaal worden toegepast. Zoals bijvoorbeeld het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) en het Programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (TAZ). De tendens is om tot een gedeelde verantwoordelijkheid te komen, met een toenemende rol voor inwoners en een verdere decentralisatie naar gemeenten. Focus op preventie en brede gezondheid De focus op preventie en brede gezondheid is het laatste decenia steeds belangrijker geworden. In plaats van alleen te reageren op ziekten en aandoeningen, verschuift de aandacht naar het voorkomen ervan en het bevorderen van een gezonde levensstijl.

Preventie richt zich op het verminderen van risicofactoren die kunnen leiden tot gezondheidsproblemen. Dit kan variëren van het stimuleren van gezonde voeding en lichaamsbeweging tot het aanbieden van programma's voor mentale gezondheid en het verminderen van stress. Door mensen bewust te maken van hun

12

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Participatie en eigen regie Er is een groeiende nadruk op participatie en eigen regie van inwoners. De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) stimuleert gemeenten om inwoners actief te betrekken bij het vormgeven van hun zorg en ondersteuning. Dit heeft geleid tot initiatieven waarbij inwoners in wijken en dorpen samenkomen om sociale netwerken te versterken en elkaar te ondersteunen. De focus ligt steeds meer op het versterken van de eigen kracht van mensen en het bevorderen van sociale cohesie. Focus op sociale cohesie en ontmoeten Het hebben van voldoende mogelijkheden om te ontmoeten, te bewegen en om actief mee te doen aan kunst en cultuur is essentieel voor een veerkrachtige Mienskip. Door ontmoeten blijft de sociale basis sterk. Het draagt bij aan de kwaliteit van leven, gezondheid en verbinding. Hier staat wel druk op. Kinderen en volwassen van nu bewegen minder dan voorgaande generaties. Daarnaast wordt te eenzijdig bewogen. Dit resulteert in minder ontwikkelde motorische vaardigheden. Het aantal leden neemt af bij verenigingen, maar er zijn wel meer ongebonden sporters. Daarnaast neemt het aantal vrijwilligers voor sport, cultuur en ontmoeten af. Dit komt doordat er door de vergrijzing minder vrijwilligers zijn, maar ook omdat mensen niet meer langdurige vrijwillige taken willen doen.

Terwijl vrijwilligers onmisbaar zijn om de voorzieningen in stand te houden en activiteiten te organiseren. Veilige, toekomstbestendige accommodaties voor sport, ontmoeten en cultuur zijn daarom erg belangrijk. Iedereen moet kunnen veilig kunnen sporten en bewegen bij sportverenigingen en in de openbare ruimte. Om meer mensen in beweging te brengen en in te zetten op een gezonde leefstijl is een goed en gezonde leefomgeving nodig. Goed onderhouden, maatschappelijk inzetbare, gebruiksvriendelijke, toekomstbestendige en uitdagende sportaccommodaties zijn de inzet. Toenemende digitalisering en gebruik van technologie Digitalisering speelt een cruciale rol in het sociaal domein. De opkomst van digitale platforms en applicaties maakt het mogelijk om zorg en ondersteuning efficiënter te organiseren. Online consulten, eHealth toepassingen en digitale zelfhulp zijn voorbeelden van hoe technologie de toegang tot zorg vergemakkelijkt. Daarnaast is het ook gebruikelijk geworden om overheidszaken aan te vragen via digitale formulieren (DigiD) of je medisch dossier kunnen inzien via het inloggen in de ziekenhuisdossier. Dit biedt kansen, maar roept ook vragen op of dit voor iedereen toegankelijk is en alle inwoners hier voldoende van kunnen ‘profiteren1 (kansengelijkheid). Diversiteit en inclusie Diversiteit en inclusie zijn belangrijke maatschappelijke thema’s.

Onze inwoners zijn heel divers in religieuze oriëntatie en beleving, huidskleur, cultuur, gender(beleving), seksuele geaardheid, uiterlijk, 13

Gemeente

Súdwest- Fryslân

politieke voorkeur, opleidingsniveau, inkomen en positie op de arbeidsmarkt. Inclusie houdt in dat iedereen gelijke rechten en plichten heeft en volwaardig kan deelnemen aan het maatschappelijk leven. Recente cijfers tonen aan dat discriminatie in Nederland structureel aanwezig blijft. Volgens het CBS ervaart circa iĵ.% van de bevolking (15+) discriminatie, vooral op basis van ras en huidskleur. In Fryslân werden in 2024 728 meldingen geregistreerd bij Discriminatie.nl (Súdwest-Fryslân: 116), waarbij herkomst en huidskleur de meest voorkomende grond was. Ook neemt het aantal meldingen landelijk toe onder non-binaire, transgender en intersekse personen. Maatschappelijk zien we een toename van polarisatie en discriminatie in publieke debatten en online. Daarnaast groeit de aandacht voor intersectionaliteit en structurele ongelijkheid, onder meer in onderwijs, arbeidsmarkt en huisvesting. Binnen het kader van het VN-verdrag Handicap is in 2024 de Nationale Strategie 2024-2040 vastgesteld. Doel is een inclusieve samenleving waarin mensen met een beperking in 2040 gelijke kansen hebben. De Werkagenda 2025-2030 vertaalt dit naar concrete maatregelen op zeven levensdomeinen, waaronder werk, onderwijs, wonen en mobiliteit, met actieve betrokkenheid van gemeenten, ministeries en ervaringsdeskundigen.

Krappe woningmarkt De woningmarkt anno 2025 is oververhit, er is voor veel mensen een gebrek aan een passende woning. Dit levert nieuwe vraagstukken op voor het sociaal domein. Denk hierbij aan jongeren die worden gedwongen langer thuis te wonen. Inwoners die in een huis wonen met te hoge financiële lasten. Partners die scheiden en niet direct een geschikte woonruimte vinden. Woningen die vanwege (leeftijdsgebonden) beperkingen aangepast moeten worden, omdat men niet kan verhuizen naar een geschikte woning. Of het huisvesten van statushouders. Duurzaamheid en klimaat Duurzaamheid is een opkomend thema binnen het sociaal domein. Gemeenten en organisaties worden steeds meer aangespoord om rekening te houden met de milieu- en sociale impact in hun beleid en praktijken. Dit omvat initiatieven voor duurzaamheid, zoals het verminderen van energieverbruik in zorginstellingen, multifunctionele centra (mfc) en dorpshuizen. En het bevorderen van groene initiatieven in de gemeenschap. Duurzame keuzes zijn ook keuzes voor een circulaire economie. De aandacht voor duurzaamheid en milieu heeft ook invloed op sociale woningbouw en het creëren van leefbare buurten, bijvoorbeeld door het verlagen van hittestress en aanpassingen in verband met wateroverlast.

4.2 Indicatoren van het Sociaal Domein Algemeen De gemeente Súdwest-Fryslân heeft ruim 90.000 inwoners en 41.040 huishoudens. Het is qua oppervlakte de grootste gemeente van Nederland (90.786 ha). Er zijn 89 kernen, 22 wijken en 157 buurten. Voor 2040 is de prognose dat het aantal inwoners 87.023 is.

Algemeen Aantal inwonersM Leeftijd 0-15 jaar Leeftijd 15-25 jaar Leeftijd 25-45 Jaar Leeftijd 45-65 jaar Leeftijd 65 jaar en ouder

Súdwest-Fryslân 90.241 15,6?o n.5% 20,5/6 29,0/6 23, Ą-%

14

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Hoogst behaalde opleidingsniveau[vi] Basisonderwijs Vmbo, havo-, vwo-onderbouw, mboi Havo, vwo, mbo2-4 Hbo-, wo-bachelor Hbo-, wo-master, doctor Aantal huishoudens[v"] Eenpersoonshuishoudens Huishoudens zonder kinderen Huishoudens met kinderen Sociaaleconomische status1''"'1

Súdwest-Fryslân

Fryslân

70Zo 19,6%

ì9,47o

47,70Zo i9,50Zo 6,i7o

7,50Zo 47,7^ ì9,37o

6,i7o

Nederland 8,67 17,67, ąij7o 20,17o 11,97,

41.040 36,770

31,856 31,656 0,029

0

In 2024 was bijna een kwart van de bevolking 65-plus. Dit aandeel stijgt naar verwachting naar 31/é in 2050. Het is dan hoger dan het Friese (297) en landelijke (257) percentage (Provincie Fryslân, 2024). De prognose is dat het aantal huishoudens tot 2038 zal toenemen. Daarna zal het aantal huishoudens gaan dalen. Deze toename wordt vooral veroorzaakt door een groeiend aantal alleenstaanden (brede welvaart monitor PF, 2024).[lx] Sport en Cultuur Onze gemeente beschikt over een uitgebreide infrastructuur op gebied van sport en cultuur. Er is een grote spreiding van met name sportverenigingen over de gemeente. Doordat onze gemeente zo groot is qua oppervlakte en aantal woonplaatsen staat het in stand houden en toegankelijk houden van voorzieningen onder druk.

Sport en Cultuur1*1 Aantal culturele verenigingen, waarmee de gemeente een structurele subsidierelatie heeft Aantal musea Aantal bibliotheeklocaties Cultuur Kwartier Sneek (CKS), meerdere leslocaties Tevredenheid over culturele aanbod in gemeente Aantal sportverenigingen Aantal sportaccommodaties Percentage 0-19-jarigen met lidmaatschap bij 1 of meer sportbonden1*'1 Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn1*"1 Percentage inwoners dat lid is van een vereniging1*1"1 Percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet[xivl

SúdwestFryslân 126

Nederland

9 6 46,57, ^40 466 427, 50,87

47,5^

79 7 557

497

Maar liefst 797 van de inwoners is lid van een vereniging. En 427 van de jeugd is lid van een sportvereniging. 517 van onze inwoners voldoet aan de beweegnorm, dat is hoger dan het gemiddelde in Friesland en Nederland. Dit percentage is wel dalende en betekent overigens niet dat de resterende 497 niets doet. Verenigingen steunen op de inzet en inbreng van vrijwilligers. In onze gemeente doet 557 van de inwoners vrijwilligerswerk. Dat is hoger dan gemiddeld in Nederland. Maar o.a. door de vergrijzing neemt het aantal vrijwilligers af en komen de verenigingen steeds meer onder druk te staan.

15

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Participatie Jarenlang is er een dalende trend geweest in het bijstandsbestand. Dit heeft voornamelijk te maken met de economische omstandigheden en de krapte op de arbeidsmarkt. Recent is deze afname van het bestand afgevlakt en is de in- en uitstroom redelijk in balans. Er is vooral een toename in het aantal jongeren in de bijstand.

Participatie Percentage huishoudens met een bijstandsuitkering1™1 Percentage uitstroom uit bijstand door verkregen werk t.o.v. totale uitstroom1™'1 Percentage arbeidsparticipatie1™"1 Percentage huishoudens met een armoedeVminimaregeling t.o.v. totaal aantal huishoudens tot i20?6 wettelijk sociaal minimum1™1"1 Percentage huishoudens met geregistreerde problematische schulden[xix] Percentage laaggeletterdheid[xx]

SúdwestFryslân 4)5^o 36, o7o

Nederland

72,67o 62,0 7o

73,156

7,iX

8,9/6

10, o7o

12, o7o

4-7^ 33, i0Zo

Inwoners die nu een bijstandsuitkering ontvangen hebben vaker een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, waardoor intensievere begeleiding nodig is om deze inwoners te laten uitstromen naar werk. De laatste járen is deze groep groter geworden door versobering van de WIA en de Wajong. In 2023 lag de netto-arbeidsparticipatie in Súdwest-Fryslân op 72,6 procent - een fractie lager dan het gemiddelde in Nederland. Dit percentage geeft aan welk deel van de beroepsbevolking (mensen van 15 tot 75 jaar) een betaalde baan heeft. Het aandeel werklozen bedroeg in 2023 3,5 procent. Dit percentage ligt net iets lager aan het landelijke cijfer. Er is sinds 2022 extra ingezet op het bereik van armoede- en minimaregelingen. Het resultaat hiervan is dat het bereik onder inwoners met een inkomen tot i20?6 is gestegen. jeugd en onderwijs In onze gemeente hebben we een lager schoolverzuim en verlaten meer jeugdigen het onderwijs met een startkwalificatie dan gemiddeld in Nederland. 13^. van de jeugd maakte in 2022 gebruik van Jeugdzorg.

Jeugd en onderwijs Aantal leer- of kwalificatieplichtige leerlingen (per 1.000 leerlingen) met ongeoorloofd verzuim1™'1 Percentage 12- tot 23-jarigen dat zonder startkwalificatie het onderwijs verlaat[xx"] Bereik van WE (247 kinderen)[xx"l] Percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhuip[xxiv] Percentage 12- tot 18-jarigen dat zich (zeer) gelukkig voelt[x™] Percentage 12- tot 18 jarigen beoordeelt de eigen mentale gezondheid als (zeer) goed[x™'] Percentage 12- tot 18 jarigen voelt zich in het dagelijks leven vaak tot voortdurend beperkt door psychische klachten[x™"] Percentage 12- tot 18-jarigen dat de laatste 12 maanden nadacht over suïcide[x™1"1 16

SúdwestFryslân 22

Fryslân

Nederland 24

i,40Zo

i,97o

747o 13,0/6 8o0z6

ì3,47o

5oX

ţoT,

5i7o

15 7o

i87o

i87o

22/6

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Leerlingprognoses (jaar) Basisonderwijs en speciaal basisonderwijs[xxix] Voortgezet onderwijs[xxx]

2025

2043

7155 5569

7497 4917

Het aantal basisschoolleerlingen zal naar verwachting dalen tot 6829 in 2032, om vervolgens weer te stijgen naar 7497 leerlingen in 2043. Voor het voortgezet onderwijs geldt dat het laagste punt op 4700 leerlingen ligt in 2039. Daarna stijgt het aantal naar 4917 in 2043. Met 8o7 van de jeugdigen gaat het goed, zij voelen zich gelukkig. Wel zijn er zorgen over een deel van de jeugd. 227 van de jeugdigen heeft serieus nagedacht over zelfmoord. 137 van de jeugd maakte in 2022 gebruik van Jeugdzorg, dat is iets lager dan het landelijke gemiddelde. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg blijft stijgen en hierdoor stijgen de kosten. Er wordt niet, zoals verwacht bij de decentralisatie, minder gebruik gemaakt van dure vormen van zorg, zoals specialistische jeugdzorg en jeugdzorg met verblijf, terwijl het gebruik van goedkopere vormen van zorg, zoals ambulante jeugdhulp, wel is toegenomen. (De Stand van de Jeugdzorg 2023, Rijksoverheid) Zorg en Ondersteuning Van onze inwoners maakt in 2023 87 gebruik van Wmo ondersteuning. Dat is iets meer dan gemiddeld in Nederland. Er wordt het meeste gebruik gemaakt van hulpmiddelen (677), vervoersvoorzieningen (6i7) en hulp bij het huishouden (477). Vaak wordt er door een inwoner gebruik gemaakt van meerdere voorzieningen.

Zorg en ondersteuning Percentage gebruikers Wmo[xxxi] Percentage gebruikers huishoudelijke hulp1™"1 Percentage gebruikers begeleiding1™1"1 Percentage inwoners met goed ervaren gezondheid[xxxiv] Percentage inwoners met een of meer langdurige aandoeningen1™**1 Percentage personen van 18 jaar en ouder dat wel eens rookt1™**'1 Percentage personen van 18 jaar en ouder dat geen of maximaal één glas alcohol per dag drinkt1™**"1 Percentage personen van 18 jaar en ouder met overgewicht1™**'"1 Percentage personen van 18 jaar en ouder met ernstig overgewicht1™"*1 Percentage inwoners met psychische klachten1**11 Percentage inwoners dat sterk eenzaam is1**1'1 Sociale cohesie1**1"1 Aantal dorpshuizen en MFC’s[xliii] Percentage inwoners dat mantelzorg verleent1**1'**1 Percentage mantelzorgers in Fryslân dat daardoor zwaar belast of overbelast is1**1**1

Súdwest -Fryslân 8,o7 3,9^0 0,27 71,40Zo 32,i7 16,97 38,7^0 50,770 14,470 ì7,37o 11,47, 6,8 63 147, 177,

Nederla nd 7,o7o 3,o7 3,97 70,o7 33,o7 16,67 42,57 50,37 15,77 21,57 14,27 6,4 137 197

71/6 van onze inwoners ervaart zijn/haar gezondheid als goed. Wel heeft een derde een of meer langdurige aandoeningen en heeft 177 last van psychische klachten. Dit is beide lager dan gemiddeld in Nederland. Onze gemeente heeft een sterke sociale cohesie, dat houdt in dat mensen elkaar kennen en wanneer nodig willen helpen. Elf procent van onze volwassen inwoners geeft aan eenzaam te zijn. We verwachten dat mantelzorgers steeds meer taken op zich gaan nemen omdat de professionele zorg onder druk staat. In onze gemeente is 14/6 mantelzorger en 17/6 van hen geeft 17

Gemeente

Súdwest-Fryslân

aan hierdoor (over) belast te zijn. Ook neemt het aantal mantelzorgers per oudere af, van 16 in 2015 naar 5 in 2040 (Monitor Sociale Samenhang, FP 2022) Stapeling van ondersteuning binnen het Sociaal Domein In de tabel is een overzicht te zien van de stapeling van gebruik van ondersteuning uit de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, Bijstand, Bijzondere bijstand en minimaregelingen en de energietoeslag ’domeinen). De energietoeslag is 1 juli 2024 gestopt._______________________________________ Stapeling ondersteuning sociaal domein[xlvl] Aantal

Aantal huishoudens met zorg 1 domein 2 domeinen 3 domeinen 4 domeinen 5 domeinen

12.952 8.237 2.539 1.489 609 78

32,0 Vo 63,6 X 19,696 n.5% 4,70Zo 0,696

Een derde van alle huishoudens maakt gebruik van ondersteuning. Het merendeel maakt gebruik van een vorm van ondersteuning uit een van de wetten of regelingen (6ą0á). 19,60Zo maakt gebruik van 2 domeinen en 11,5/6 van drie domeinen. Met name de combinatie van ‘financiële regelingen’ komt vaak voor zoals een combinatie van bijstand met minimaregelingen.

18

Gemeente

Súdwest-Fryslân

Bronnen pi] pin [V] [vi] [vii] [viii] [ix] [X]

[Xi] [Xii]

[Xiii]

[Xiv] [XV] [XVİ] [xvii] [xviii] [Xix] [XX]

[xxi] [xxii] [xxiii]

[xxiv] [xxv] [xxvi] [xxvii] [xxviii] [xxix]

[xxx] [xxxi] [xxxii] [xxxiii] [xxxiv] [xxxv]

[xxxvi] [xxxvii] [xxxviii] [xxxix] [xl] [xli] [xlii] [xliii] [xliv] [xlv] [xlvi]

Wie zorgt er voor de zorg? De veranderende verantwoordelijkheid voor de zorg in Fryslân, Planbureau Fryslân, 2024 Jaarrapport 2024 Landelijke Jeugdmonitor CBS Zorg en sociaal domein, Themaverkenning bij de Volksgezondheid Toekomstverkenning, RIVMrapport 2024 Buurtpaspoort, Gemeente Súdwest-Fryslân Bevolking; hoogst behaald onderwijsniveau en regio, Statline CBS, 2022 Huishoudens; samenstelling, grootte, regio, Statline CBS, 2024 Sociaaleconomische status; scores per wijk en buurt, Statline CBS, 2021 Monitor Brede Welvaart en SDG's 2024, CBS, 2024 De krêft fan keunst en kultuer tichtby Beliedsnotysje Kultuer 2024 en fierder, Gemeente SúdwestFryslân, 2024 Sportbonden en NOC*NSF.

Kennis- en Informatiesysteem Sport (KISS) Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 De krêft fan keunst en kultuer tichtby Beliedsnotysje Kultuer 2024 en fierder, Gemeente SúdwestFryslân, 2024 Regionale monitor brede welvaart, CBS, 2023 Waarstaatjegemeente.nl Divosa Benchmark Werk en Inkomen, 2024 Waarstaatjegemeente.nl Divosa Benchmark Werk en Inkomen, 2024 Planbureau Fryslân, 2023 Interne data, 2024 Dashboard Schuldenproblematiek in beeld, CBS, 2024 De tooi Geletterdheid in Zicht is het resultaat van de Doelgroepenanalyse Laaggeletterdheid en FSP rapport "Laaggeletterdheid tegen het licht 2020", 2019 DUO, CBS DUO/Ingrado Trends document jeugd intern 2022 Jongeren met jeugdzorg in natura; persoonskenmerken, op peildatum, CBS, 2024 Jeugdmonitor 2023, GGD Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024, GGD Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024, GGD Jeugdmonitor 2023, GGD Leerlingentellingen van 2019 tot en met 2023 en prognoses voor 2024 tot en met 2043 per schoolvestiging in het basisonderwijs en speciaal basisonderwijs, DUO, 2024 Leerlingenprognose 2018-2043, DUO, 2024 Wmo-gebruik; aantal maatwerkvoorzieningen, CBS Wmo-gebruik; aantal maatwerkvoorzieningen, CBS Wmo-gebruik; aantal maatwerkvoorzieningen, CBS Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022

Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Corona Gezondheidsmonitor; bevolking 18 jaar of ouder, regio, CBS 2022 Veiligheidsmonitor 2023, CBS Nota Ontmoetingsruimten Gemeente Súdwest-Fryslân 2023 Monitor Sociale Samenhang, Sociaal Planbureau Fryslân Monitor Sociale Samenhang, Sociaal Planbureau Fryslân Buurtpaspoort Gemeente Súdwest-Fryslân

19

Gemeente

Súdwest-Fryslân