Bijlage 2 - Accountantsverslag Gemeente Súdwest-Fryslân 2023

CONCEPT

® bakertilly

Accountantsverslag Gemeente Súdwest-Fryslân Boekjaar 2023

Concept verslag onder voorbehoud van: ^ Afronding controle prestatielevering Jeugdzorg « Afwikkeling definitieve bijlage sisa verantwoordingen ^ Beantwoording & Afwikkeling laatste openstaande puntenlijst (Huddle) ^ Finale review, kwaliteitsbeoordeling

® bakert illy Aan de gemeenteraad van de gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA SNEEK

ONDERWERP: Accountantsverslag 2023 KENMERK: [Concept versie d.d. 2/5/24]

Geachte raad,

In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Súdwest-Fryslân, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging 2023, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Hoogachtend, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

Ondertekening alleen in definitieve versie Extern accountant

Wij hebben u op [datum] gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring (of andere strekking opnemen) op te nemen in uw jaarrekening 2023.

2

Inhoudsopgave

r?\

Q,

1. Bestuurlijke samenvatting

2. Opdracht, scope en uitkomsten

a e-e 5. Bevindingen interne beheersing

o 3. Belangrijkste bevindingen

4. Financiële positie

e, Bijlagen

Oô 3

Bestuurlijke samenvatting

® bakert illy

Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

negatief is per saldo onttrokken

Mutatie reserves

3,96

2023 2022

-

Gerealiseerd resultaat

10.659

2022

ĵ

2021

15.500

2022

6,47

2022

2023

23ü7o

MILJOEN EURO

Weerstandsratio

2,90

6.469

9.497

2021

Schuldquote

2022

2023

Solvabiliteit 2023

2023 2022

2023

4707o

2022

2021

2,90 ĵ 3,00

477 2021

-2.509

6.900

247 2021

2022

6.300

2021

-

MILJOEN EURO

2021

18.700

2023 257

2,51

18.900

Risico's totaal

11.721

-

14.320

25.258

1.162

2021

2.599

MILJOEN EURO

Gerealiseerd saldo baten en lasten

Weerstandscapaciteit

2023

-3.958

2.25

477

467

5

Bestuurlijke samenvatting (1)

® bakert illy

Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2023 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor getrouwheid. Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen ongecorrigeerde fouten/onzekerheden die wij, op basis van de gestelde rapporteringstolerantie, aan u zouden moeten rapporteren. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is nageleefd in 2023

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2023 van de gemeente Súdwest-Fryslân voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.

6

Bestuurlijke samenvatting (2)

® bakert illy

Het boekjaar 2023 sluit met een financieel resultaat van C 6,47 mln nadelig. De totale vermogenspositie van de gemeente bedraagt C 69,3 mln (2022: C 71,8 mln) met een solvabiliteitsratio van 22,8^0 (2022: 24,70Zo). Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de beschikbare weerstandscapaciteit met C 25,3 mln (ruim) toereikend is. Dit betreft de per balansdatum vrij aanwendbare middelen zoals opgenomen in de Algemene Reserve. Het boekjaar 2023 is het eerste boekjaar waarover de gemeente voor het eerst zelf een Rechtmatigheidsverantwoording moet opnemen in de jaarstukken. Wij constateren dat de gemeente deze verantwoording heeft opgenomen in de jaarrekening en de bevindingen heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij concluderen dat deze verantwoording een getrouw beeld geeft. Het totaal van de rechtmatigheidsbevindingen komt uit op C 6,3 mln en ligt daarmee beneden de door uw raad gesteld verantwoordingsgrens van 370 van de lasten i.c. C 11,4 mln blijft. De geconstateerde onrechtmatigheden zien op het voorwaarden criterium (in relatie tot EU aanbestedingsregels) en het begrotingscriterium. Daarnaast is sprake van geconstateerde onduidelijkheden op het aspect Misbruik & Oneigenlijk gebruik (C 375.000).

Wij adviseren u kennis te nemen van de toelichting die het college heeft opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering en er op toe te zien dat de organisatie opvolging geeft aan de verbeterbenoemde acties. Voorts adviseren wij de op grond van uw financiële verordening geldende afspraken (tussen college en gemeenteraad) omtrent 1) de wijze waarop en 2) het moment van rapporteren van gebleken verschillen tussen begroting en realisatie nader te preciseren. De samenwerking met de gemeente Súdwest-Fryslân verloopt op een prettige wijze. De kwaliteit en tijdigheid van de voor onze controle benodigde informatie is goed.

7

Opdracht Scope en uitkomsten

Opdracht, scope en uitkomsten 2.1 Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). - De jaarrekening inclusief rechtmatigheidsverantwoording - De verplichte bijlagen voor de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) en het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Met de opdrachtbevestiging 2023 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2023. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Voor een nadere toelichting verwijzen wij tevens naar het op in oktober 2023 door ons uitgebrachte dienstverleningsplan. 2.2 Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is C 3,8 mln. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Goedkeuringstolerantie fouten

Bedrag

107o lasten inclusief toevoegingen reserves

C 3,8 mln

Goedkeuringstolerantie onzekerheden307o lasten inclusief toevoegingen reserves

C 11,4 mln

Rapporteringstolerantie

C 150.000

Conform financiële verordening

® bakert illy

2.3 Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: Waardering grondexploitaties Rechtmatigheidsverantwoording, inclusief aanbestedingen Prestatielevering inkopen Risico’s op doorbreking AO/IB door het management (ofwel het risico op “management override”, een op grond van onze controlestandaarden verplicht te onderkennen risico). 2.4 Uitkomsten Bij de jaarrekening 2023 van de gemeente verstrekken wij een goedkeurende controleverklaring (getrouwheid). Er is geen sprake van getrouwheidsfouten. Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Gemeente Súdwest-Fryslân heeft gedurende 2023 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie.

Wij wijzen op het feit dat u gekozen heeft de verantwoordingsgrens inzake de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen op 30Zo van lasten (inclusief toevoegingen reserves), i.c. C 11,4 mln. Dit leidt ertoe dat geconstateerde rechtmatigheidsfouten beneden dit bedrag niet worden gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording zoals die door het college is opgenomen in de jaarstukken.

9

bakert illy

Belangrijkste bevindingen

De rechtmatigheidsverantwoording (1)

® bakert illy

Inleiding In de jaarstukken 2023 is door het college verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de baten en lasten.

Uw rechtmatigheidsverantwoording Wij concluderen dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarstukken een getrouw beeld geeft.

Deze verantwoording bestaat uit: De rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening; en De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering

Wel wijzen wij er nog op dat in de rechtmatigheidsverantwoording conform de wetgeving enkel rechtmatigheidsfouten behoeven te worden opgenomen welke de door uw raad vastgestelde verantwoordingsgrens te boven gaan. Deze verantwoordingsgrens is bij besluit van de gemeenteraad in 2023 vastgesteld op 30Zo van de zgn. omvangsbasis (totaal lasten + toevoegingen aan de reserves) en bedraagt voor de jaarrekening 2023 daarmee C 11,4 mln.

Door een wijziging van de gemeentewet in 2023 is deze verantwoording een verplichting voor uw organisatie. De jaarstukken worden opgesteld conform de BBV. Deze verslaggevingstandaard is nog niet geactualiseerd naar de ‘nieuwe’ gemeentewet, waardoor het conform de BBV nog niet verplicht is deze verantwoording toe te voegen aan de jaarstukken. De gemeente heeft er voor gekozen om de rechtmatigheidsverantwoording desondanks toch op te nemen in de jaarrekening en toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. Gegeven de ontstane situatie is dit in onze optiek ook de te prefereren benadering. De hier geschetste ontwikkeling leidt er derhalve toe dat, vanwege deze wijziging van de gemeentewet, ons oordeel in de controleverklaring niet meer toeziet op de rechtmatigheid. De conclusies inzake rechtmatigheid zijn nu immers door het college toegelicht in de jaarstukken. De rechtmatigheidsverantwoording ziet primair toe op de volgende aspecten: Begrotingscriterium Begrotingsrechtmatigheid Kredietrechtmatigheid Voorwaardencriterium (zoals EU aanbestedingsregels, treasury, subsidievoorwaarden, ca.) M&O (Misbruik & Oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving door burgers).

In de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarrekening heeft het college een nadere toelichting op alle geconstateerde rechtmatigheidsfouten boven de door de gemeenteraad vastgestelde rapporteringsgrens (C 150.000) beschreven. Hierbij heeft het college tevens beschreven welke acties ondernomen worden om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Voorwaardencriterium Het totaal van de gerapporteerde rechtmatigheidsbevindingen in relatie tot het voorwaardencriterium komt uit op C 1,9 mln. Deze hebben betrekking op de naleving van de EU aanbestedingsregels. Begrotingsrechtmatigheid In relatie tot het begrotingscriterium geldt dat in de Kadernota rechtmatigheid eind 2023 de definitie van begrotingsrechtmatigheid is aangescherpt. Hiervan is sprake als het college bij " overschrijding van de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten, of " bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten, of " lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met door de raad geaccordeerde begrotingswijzigingen heeft aangepast.

11

De rechtmatigheidsverantwoording (2) Wat in deze context “niet tijdig” concreet betekent wordt bepaald door de spelregels die raad en college vast hebben gesteld over het informeren en vaststellen van begrotingswijzingen. Alleen als de omstandigheden een autorisatie vooraf niet mogelijk maken, zal achteraf een begrotingswijziging moeten worden voorgelegd. Indien de raad ermee instemt wordt de besteding alsnog geautoriseerd en is deze rechtmatig. Begrotingswijzigingen moeten volgens de Gemeentewet tijdens het jaar zelf nog door de raad worden vastgesteld. In de situatie van de gemeente Súdwest-Fryslân zijn dergelijke afspraken - in het licht van de nieuwe Kadernota rechtmatigheid - in de financiële verordening niet gemaakt. Wij adviseren u hier richting 2024 een meer expliciete uitwerking aan te geven. De gemeente heeft over 2023 in deze context in haar paragraaf bedrijfsvoering de zo ontstane begrotingsoverschrijdingen ad (totaal) C 2,05 mln gerapporteerd als onrechtmatig. Dit betreft hoger beschikte subsidies dan wat de gemeenteraad in de programmabegroting 2023 maximaal beschikbaar had gesteld.

® bakert illy

Misbruik & Oneigenlijk gebruik Het college heeft geen overkoepelende beleidsnotitie ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik opgesteld. De invulling van noodzakelijk geachte M&O beleid volgt uit de procesanalyses die door gemeente zijn opgesteld. Daar waar risico’s zijn gesignaleerd is in het VIC plan 2023 beschreven welke beheersmaatregelen zijn getroffen en is de toetsing daarvan onderdeel van de VIC werkzaamheden. Daar waar beheersmaatregelen ontbreken is door de VIC een afweging gemaakt ten aanzien van aanvullend uit te voeren interne controles. Over 2023 zijn geen harde fouten geconstateerd. Zoals in de paragraaf bedrijfsvoering is beschreven is wel sprake van een onduidelijkheden voor een totaalbedrag van C 375.000. Dit heeft betrekking op subsidieverantwoordingen waarbij de door de subsidieontvangers overlegde verantwoordingsinformatie onvolkomenheden bevat.

Kredietrechtmatigheid Het aspect kredietrechtmatigheid ziet toe op vraag of investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de raad geautoriseerde kredieten. Hier is sprake van een overschrijding ad C 864.000 en een niet tijdig gemelde onderschrijding van C 1,5 mln. Mutaties in de reserves Uit de controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen voortgekomen. De gerealiseerde toevoegingen en onttrekkingen zijn in overeenstemming met de vastgestelde begroting (na wijziging) dan wel met de eerder met de raad overeengekomen - en in de jaarrekening toegelichte - handelswijze te zake betreffende specifieke bestemmingsreserves.

12

Grondexploitaties Realisatie en actualisatie grondexploitaties De (netto) boekwaarde van bouwgronden in exploitatie is op de balans opgenomen onder de post voorraden. De in de grondexploitaties gehanteerde parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, verkoopprijzen en rente-effecten) zijn van grote invloed op de ingerekende (toekomstige) kosten en te realiseren opbrengsten. In onze controle hebben wij de hieromtrent door de gemeente gehanteerde uitgangspunten inhoudelijk beoordeeld en gechallenged. Dit leidt tot de conclusie dat de door de gemeente gehanteerde schattingen redelijk en aanvaardbaar zijn. De (netto) boekwaarde van de grondexploitaties ultimo 2023 bestaat uit woningbouw (C 4,5) en bedrijventerreinen (C 5,6 mln). Vooral de daadwerkelijke grondverkopen en de programmering van grondverkopen van woningbouw en bedrijventerreinen zijn belangrijke onderdelen van de grondexploitaties en bepalen in belangrijke mate het financieel resultaat. Gemeente Súdwest-Fryslân maakt in de onderbouwing voor de geprognotiseerde verkopen woningbouw vooral gebruik van de inschatting van lokale makelaars. Voor de bedrijventerreinen geldt dat op dit moment er vanuit de markt meer vraag is dan momenteel in uitvoering kan worden gebracht. Ter validatie van de gehanteerde verkoopprognoses is de vergelijking daarvan met de feitelijke gerealiseerde verkopen van belang.

® bakert illy

Voor zaken als de invoering van de nieuwe Omgevingswet (impact nog onduidelijk), Pfas & stikstof problematiek en netcongestie geldt dat betreffende risico’s vooralsnog niet zijn meegenomen in de bepaling van het benodigd weerstandsvermogen. Richting toekomst lijkt het zinvol dit wel te gaan doen. Grondexploitaties langer dan 10 jaar In de notitie grondexploitaties (2016) van de commissie BBV is aangegeven dat de looptijd van een grondexploitatiecomplex maximaal 10 jaar (voortschrijdend) mag bedragen. Dit teneinde de risico’s die samenhangen met zeer lang lopende projecten te beperken. Per ultimo 2023 heeft gemeente Súdwest-Fryslân geen grondexploitaties met een looptijd langer dan 10 jaar. Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat en dat verliezen/voorzieningen dienen te worden getroffen indien deze zich voordoen. Voor het bepalen van de in het boekjaar te verantwoorden winst gelden - evenals voorgaande jaren - de uitgangspunten uit de notitie grondexploitaties van de commissie BBV. Toepassen van de geldende Percentage of Completion (POC) methode heeft over 2023 geleid tot een tussentijdse winst van (per saldo) C 0,15 miljoen. Daarnaast zijn aanvullende verliesvoorzieningen getroffen voor nieuwe plannen met een verwacht nadelig resultaat van C 0,55 mln.

Zoals door de gemeente in de paragraaf grondbeleid is toegelicht is de prognose voor de bedrijventerreinen ruimschoots gehaald. Voor de woningbouw bleven de verkopen (40 kavels) achter op de prognose (70 kavels), deels ook doordat voor een aantal kavels de feitelijke levering begin 2024 heeft plaatsgevonden. Voor het overige deel zijn de prognoses aangepast. Risico’s Zoals ook in de jaarrekening is benoemd blijven er te zake de waardering van de grondexploitaties onvermijdelijk risico’s bestaan. Genoemd worden druk op de verkoopprijzen, een lager verkooptempo woningkavels en rentestijging. Voor deze risico’s is een inschatting gemaakt die is meegenomen in de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. 13

® bakert illy

Sociaal domein (1) Algemeen De gemeente Súdwest-Fryslân voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Zelfstandig en deel van uitvoering is ondergebracht bij Empatec

n.v.t.

Werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Empatec

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Jeugdwet

Zelfstandig en zwaardere jeugdzorg in de Regio

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig op basis van Lumpsum financiering

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten (lumpsum)

PGB's

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Onderdeel

Uitkeringen (Participatiewet)

Uitkeringen (Participatiewet) De uitkeringen PW worden door de gemeente Súdwest-Fryslân zelfstandig uitgevoerd. Uit onze controle van de lasten Participatiewet volgen geen financiële bevindingen. Jeugd en WMOZIN De toekenning van voorzieningen in het kader van WMO en Jeugd ZIN vindt plaats vanuit de gemeente. Voor de uitvoering van de jeugdzorg is gemeente SúdwestFryslân aangesloten bij Sociaal Domein Fryslân (SDF). SDF regelt voor de aangesloten gemeenten de zorginkoop en het contractmanagement. Voor de verantwoording van de zorgkosten jeugdzorg verkrijgt de gemeente Súdwest-Fryslân via SDF per (grotere) zorginstelling productieverantwoordingen met controleverklaring op basis van het landelijk protocol. Ingevolgde ditzelfde protocol wordt voor kleine aanbieders ^ C 125.000) geen controleverklaring gevraagd of ontvangen. Naast de kleinere aanbieders zijn per het moment van afronding van onze controle (medio mei) nog niet van alle zorgleveranciers productieverantwoordingen ontvangen. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering en daarmee een onzekerheid in onze controle van de getrouwheid van deze lasten. Het betreft hier een bedrag van C .. welke wij als onzekerheid hebben opgenomen in de tabel controleverschillen in bijlage B bij deze rapportage. Voor de zorgkosten WMO maakt de gemeente gebruik van met de aanbieders gemaakte lumpsum afspraken.

De controle op prestatielevering onder de gesloten contracten vindt plaats op basis van door de gemeente periodiek uitgevoerde kwaliteitsonderzoeken, onder meer door huisbezoeken aan cliënten en aan de hand van door de leveranciers overlegde gegevens. Wij hebben kennis genomen van de resulterende gemeentelijke rapportages en geconcludeerd dat hiermee (ook) voor 2023 geen risico ten aanzien van de prestatielevering resteert.

14

Sociaal domein (2)

® bakert illy

Persoonsgebonden Budgetten De Sociale Verzekeringsbank controleert zorgovereenkomsten, toetst de facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen PGB en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Wij hebben kennis genomen van de bevindingen van de accountant van de SVB. Daarbij hebben wij geconcludeerd dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op ons oordeel over de jaarrekening 2023 van uw gemeente. Ten behoeve van de oordeelsvorming heeft het SVB de door haar gevonden foutpercentages per gemeente gerapporteerd in gemeente specifieke projectiebrieven. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden blijven beneden de voor de gemeente Súdwest-Fryslân geldende rapporteringstoleranties. De SVB toetst niet op de levering van de gedeclareerde zorg. Hierdoor is in beginsel sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces, de controles op betalingen en de door Súdwest-Fryslân uitgevoerde steekproefcontroles. Uit onze beoordeling van de door de gemeente uitgevoerde werkzaamheden concluderen wij dat de kosten PGB getrouw zijn verantwoord in de jaarrekening 2023.

15

® bakert illy

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2023 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen

Element jaarverslag

Vereisten BBV Verenigbaar

Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag

Overeenstemming

overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate

Informatiewaarde

Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Súdwest-Fryslân. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: ü De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. ü Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. ü Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.

Onze waarneming

analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

16

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: - C 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan C 125.000 is. - 10oZo indien de omvangbasis groter dan C 125.000 en kleiner dan of gelijk aan C 1.000.000 is. - C 125.000 indien de omvangbasis groter dan C 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

® bakert illy

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor de gemeente geldt dat de gemeentesecretaris en de griffiers als topfunctionaris worden aangemerkt. De gemeentesecretaris en griffier zijn in loondienst. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2023 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.

De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

17

^ bakert illy

Financiële positie

® bakert illy

Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2023 volgens de jaarrekening C 69,3 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een nadelig saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten (voor mutaties reserves) bedraagt afgerond C 2,5 mln negatief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een nadelig resultaat van C 10,5 mln.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x C 1.000)

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening is op hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.

80 70 60 50 40 30 20 10 0 -10

2021

2022

2023

-20 ■ Algemene reserve a Overige reserves a Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves ter hoogte van C 69,3 miljoen is C 25,3 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met C 6,3 mln. Per saldo is gedurende 2023 C 4,0 mln onttrokken aan de reserves. Deze onttrekking (ten gunste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten ad C 2,5 mln nadelig het gerealiseerde rekeningresultaat van C 6,5 mln nadelig.

19

® bakert illy

Financiële positie Financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie. Ontwikkeling kengetallen Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen weergegeven: Kengetallen (in "/o)

Weerstandsvermogen en Weerstandscapaciteit In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing in het jaarverslag is tevens een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, is middels een zgn. Monte Carlo analyse berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico’s. De opgenomen risico-inschatting komt uit op een bedrag van C 8,7 mln. Volgens de becijfering in de jaarrekening komt de beschikbare weerstandscapaciteit uit op C 25,3 mln, hetgeen leidt tot een gezonde ratio weerstandsvermogen van 2,9. De jaarrekening en het jaarverslag geven daarmee een goed inzicht in de financiële positie van de gemeente Súdwest-Fryslân. Op basis van de geldende kengetallen en weerstandscapaciteit is sprake van een voldoende gezonde financiële positie.

Gemeente 2023

2022

Netto schuldquote

46,5

46,6

Netto schuldquote gecorrigeerd

38,6

39,0

Solvabiliteit

22,9

24,7

Grondexploitatie

3,1

1,9

Structurele exploitatieruimte

-0,7

2,6

Belastingcapaciteit

85,6

87,4

De kengetallen (netto) schuldquote en solvabiliteit zijn tamelijk stabiel ten opzicht van 2022. De hogere uitkomst voor het kengetal grondexploitatie duidt op een toename van de risico’s op dat terrein zoals ook is toegelicht in de paragraaf grondbeleid in de jaarrekening. De structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit zijn enigszins gedaald. 20

^ bakertilly

Interne beheersing

Interne Beheersing (1) Inleiding Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2023 hebben wij eind 2023 een managementletter uitgebracht. Onze doelstelling van de tussentijdse controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Beeld interne beheersing In de managementletter hebben wij geconcludeerd dat de interne beheersing van de gemeente Súdwest-Fryslân van een goed niveau is. De gemeente heeft een duidelijke visie op “in control” passend bij de omvang van de organisatie en een professioneel ingerichte Verbijzonderde Interne Controle functie. Hiermee bestaat een goede basis voor onze controle van de jaarrekening.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Wij rapporteren onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

® bakert illy

Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersings-maatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet­ en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2023 uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken, zie hierna voor een nadere toelichting.

22

Interne Beheersing (2) Fraude risico’s en Continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2023 bevat een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de beroepsregels voor accountants (NV-COS 700). Hieronder is uiteengezet hoe in de controle-aanpak is ingespeeld op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.

Fraude risico’s

® bakert illy

Het risico dat verantwoorde lasten als gevolg van inkopen niet nauwkeurig zijn omdat de prestatie niet is ontvangen of niet is gefactureerd tegen de overeengekomen prijs Het risico ziet toe op de inkoopfacturen waaraan geen onderbouwing van de geleverde prestatie ten grondslag ligt. Daarbij ziet het risico zowel op inkoopfacturen waarvan de gefactureerde dienst of goederen niet geleverd zijn als op inkoopfacturen waarbij de gefactureerde prijs niet gelijk is aan de overeengekomen prijs. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: Met betrekking tot dit risico hebben wij een gegevensgerichte statistische steekproef op de inkoopfacturen uitgevoerd, waarbij wij aan de hand van onderliggende documentatie hebben vastgesteld of de prestatie (juiste hoeveelheid tegen de juiste prijs) is geleverd.

Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een motief van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven ook voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht, waarbij wij tevens aandacht hebben besteed aan significante transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om.

Verder hebben wij op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten geanalyseerd en beoordeeld en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; Analyse van aanpassingen in de jaarrekening, die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten. 23

® bakert illy

Interne Beheersing (3) Conclusies Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang ten aanzien van het risico dat inkopen niet nauwkeurig zijn verantwoord omdat de prestatie niet is ontvangen. Overall constateren wij dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een integriteitsbeleid geïmplementeerd. Daarnaast hebben wij middels een schriftelijke bevestiging door het college laten bevestigen dat haar geen gevallen van (mogelijke) fraude bekend zijn gemeld. Wij hebben tijdens onze controle geen specifieke aanwijzingen gekregen voor (een vermoeden van) fraude.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht: -

-

Continuïteit Het college heeft in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een beoordeling gemaakt van de mogelijkheid van de gemeente om de door haar geïdentificeerde risico’s op te vangen en haar bedrijfsvoering voort te zetten voor tenminste 12 maanden na het opstellen van de jaarrekening. De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. Als onderdeel van onze controle hebben wij deze veronderstelling met het college geëvalueerd aan de hand van de tot het moment van het verstrekken van deze controleverklaring beschikbare informatie waaronder de begroting en de financiële kengetallen inclusief de weerstandsratio. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente een sluitende meerjarenbegroting heeft. Wij hebben, op basis van de verkregen controle-informatie, overwogen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten. Eventuele relevante gebeurtenissen na balansdatum die haar effect kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente zijn toereikend toegelicht in de toelichting op de balans.

-

-

Wij hebben een risicoanalyse uitgevoerd gericht op het risico dat er gerede twijfel bestaat over de mogelijkheden om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder; Wij hebben kennisgenomen van de analyse in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van het college en overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Wij hebben met het college de belangrijkste veronderstellingen en uitgangspunten besproken Wij hebben kennisgenomen van de meerjarenbegroting in relatie tot de ontwikkelingen in de sector decentrale overheden; Wij hebben kennisgenomen van de beoordeling van de (meerjaren) begroting van de gemeente door de toezichthouder; Wij hebben vastgesteld dat de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen; Wij hebben inlichtingen ingewonnen bij het college over haar kennis van het niet in staat kunnen zijn om financiële risico’s op te kunnen vangen vanuit de reguliere bedrijfsvoering; Wij hebben inlichtingen ingewonnen over gebeurtenissen of omstandigheden na de periode waarvoor het college een beoordeling heeft gemaakt.

Op basis van onze kennis en ons begrip van de organisatie, verkregen tijdens onze jaarrekeningcontrole, en de financiële positie van de gemeente, zoals deze blijkt uit de jaarrekening, vinden wij het hanteren van de continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeente niet langer in staat is om de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.

24

Interne beheersing (4) Naleving wet-en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen.

® bakert illy

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: - Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat inkoopcontracten in voldoende functiescheiding tot stand zijn gekomen - Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. - Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en -verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. - Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen in relatie tot het corruptie risico voortgekomen.

Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.

25

bakertilly

Bijlagen

® bakert illy

Bijlage A - SiSa-bijlage (1)

Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd.

Nummer

Specifieke uitkering

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

B2

Regeling specifeke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

C9

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

C43

Regeling reductie energieverbruik woningen

C55 C62

Aanpak energiearmoede Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

C72

Specifieke uitkeringen proeftuinen aardgasvrije wijken 3e ronden

C92 C94

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming [..] van eigenaars, woonverenigingen en woon coöperaties

C97

Regeling huisvesting grote gezinnen vergunninghouders 2023

C105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

C209

Meerjarige regeling voor huisvesting aandachtsgroepen

D1

Regionale meld- en coordinatiefunctie voortijdig schoolverlaten

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

27

® bakert illy

Bijlage A - SiSa-bijlage (2) Nummer

Specifieke uitkering

D12

Regionale meld- en coördinatiefunctie

D12A

Regionaal programma voortijdig schoolverlaten

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

D22

Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters

E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptie 2021-2027

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) gemeentedeel 2023

G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) gemeentedeel 2023

G10 G12

Wet inburgering 2021 gemeentedeel 2023 Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire-gemeentedeel 2023

G13

Onderwijsroute deel gemeente 2023

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

H8

Regeling Sportakkoord 2020-2022

Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

28

® bakert illy

Bijlage A - SiSa-bijlage (3) Nummer

Specifieke uitkering

H12 H30

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken Specifieke uitkering verstrekking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

H31

Regeling specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen

H32

Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

H35B

Specifieke uitkering IZA-doelen 2023-2026

FRL2C

Verkeer en vervoer Fryslân

FRL8C

Stimulering kleine maatschappelijke initiatieven Iepen Mienskipfuns

Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

29

Bijlage B - Ongecorrigeerde controleverschillen

® bakert illy

De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben het overzicht met het college besproken. Fouten Aard van de controleverschillen (x C 1.000) Niet in het boekjaar verantwoorde kosten

Getrouwheid (167)

Niet in het boekjaar verantwoorde opbrengsten

174

Niet in de jaarrekening verwerkte kleinere correcties sisa bijlage

PM

Totaal ongecorrigeerde controleverschillen Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening

7 n.v.t.

Totaal

Aard van de controleverschillen (x C 1.000)

7

Getrouwheid

Prestatielevering Jeugdzorg

Xx

Totaal onzekerheden

Xx

30

Bijlage C - Controleaanpak

® bakert illy

Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2023 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag.

31

Bijlage D - Onafhankelijkheid Bevestiging van onze onafhankelijkheid Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.

® bakert illy

Schriftelijke bevestiging Wij hebben aan het college een bevestiging gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestiging heeft betrekking op de verantwoordelijkheid van het college voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het college verkregen.

Kwaliteitsborging Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten. Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten. In- en extern kwaliteitsonderzoek. Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten. Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk Z deskundig oordeel. Op deze controleopdracht zijn geen specifieke maatregelen getroffen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.

32

Contactgegevens

^ bakertilly

D.E. Engwerda RA Verantwoordelijk accountant d.engwerda@bakertilly.nl

Drs. P. (Peter) Stevens RA Senior manager Audit p.stevens@bakertilly.nl

Kantoorgegevens: Baker Tilly (Netherlands) N.V. Rozenburglaan 15-3 9727 DL Groningen

33