Bijlage 1 - Jaarstukken Gemeente Súdwest-Fryslân 2023
Tekst van het document
Ons nummer: O23.002911
*O23.002911*
Jaarstukken 2023
Colofon Gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA Sneek (0515) 48 90 00 www.sudwestfryslan.nl
Pagina 2 van 187
O23.002911
Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2023: het jaarverslag en de jaarrekening. Het college legt hiermee verantwoording af aan de gemeenteraad over het afgelopen bestuursjaar. We leggen vast hoe, vanuit de Programmabegroting 2023 (vastgesteld in november 2022), ontwikkelingen gestalte hebben gekregen. Is gelukt wat we voor ogen hadden? Of hebben onvoorziene ontwikkelingen of bewuste koerswijzigingen geleid tot een aangepaste uitkomst?
1.
Bestuurlijke hoofdlijnen
We geven op hoofdlijnen inzicht in de resultaten van de jaarstukken. In de hierna genoemde punten 2 en 3 lichten we dit nader toe. Daarnaast tonen we enkele overzichten en geven we de bestuurlijke structuur weer per ultimo 2023.
2.
Jaarverslag
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2023 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen en resultaten bereikt? Welke activiteiten en middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. We beantwoorden de vragen “Wat wilden we bereiken?” en “Wat hebben we daarvoor gedaan?” Ook vermelden we “Wat heeft het gekost?”
3.
Jaarrekening
In de Jaarrekening gaan we (aanvullend) in op de financiële toelichting op 2023. We brengen de balans in beeld en geven hierop een toelichting. Daarna geven we een financieel beeld per programma. We richten ons specifiek op de grotere afwijkingen. We vermelden of afwijkingen al dan niet een incidenteel of een structureel effect hebben.
4. 5.
Controleverklaring
De Jaarrekening is door de (onafhankelijke) accountant gecontroleerd. De verklaring is bijgevoegd.
Bijlagen
Er zijn drie bijlagen opgenomen: A: Beleidsindicatoren B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000
Pagina 3 van 187
O23.002911
Inhoudsopgave Leeswijzer ..............................................................................................................3 Inhoudsopgave ..........................................................................................................4 Aanbiedingsbrief .......................................................................................................6
1.
2.
Bestuurlijke hoofdlijnen ........................................................................................7 1.1
Resultaten op hoofdlijnen ...............................................................................7
1.2
Enkele overzichten ...................................................................................... 10
1.3
Bestuurlijke structuur .................................................................................. 11
1.4
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring ................................................... 12
Jaarverslag ...................................................................................................... 13 2.1
Vooraf ..................................................................................................... 13
2.2
Verantwoording programma’s ......................................................................... 13
2.2.1
Programma 1: Sociaal ................................................................................ 14
2.2.2
Programma 2: Ruimte ............................................................................... 28
2.2.3
Programma 3: Bestuur ............................................................................... 44
2.2.4
Overzichten ............................................................................................ 54
2.3
Verantwoording paragrafen ............................................................................ 55
2.3.1
Paragraaf 1: Lokale heffingen ...................................................................... 56
2.3.2
Paragraaf 2: Weerstandsvermogen/risicobeheersing .......................................... 60
2.3.3
Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................... 65
2.3.4
Paragraaf 4: Financiering ........................................................................... 78
2.3.5
Paragraaf 5: Bedrijfsvoering ........................................................................ 81
2.3.6
Paragraaf 6: Verbonden partijen .................................................................. 86
2.3.7
Paragraaf 7: Grondbeleid ........................................................................... 94
2.3.8
Paragraaf 8: Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid .................................. 100
Pagina 4 van 187
O23.002911
3.
4.
Jaarrekening ................................................................................................... 101 3.1
Vooraf .................................................................................................... 101
3.2
Balans ..................................................................................................... 103
3.3
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .............................................. 105
3.4
Toelichting op de balans .............................................................................. 108
3.5
Overzicht van baten en lasten ....................................................................... 122
3.5.1
Programma 1: Sociaal ............................................................................... 124
3.5.2
Programma 2: Ruimte .............................................................................. 140
3.5.3
Programma 3: Bestuur .............................................................................. 152
3.5.4
Overzichten ........................................................................................... 154
3.6
Overzicht incidentele baten en lasten .............................................................. 159
3.7
Overzicht verloop onvoorzien ........................................................................ 161
3.8
Vennootschapsbelasting ............................................................................... 162
3.9
Wet WNT (Wet normering topinkomens) ........................................................... 163
3.10
Overzicht van de baten en lasten per taakveld ................................................... 165
3.11
Sisa-bijlage .............................................................................................. 166
3.12
Rechtmatigheidsverantwoording..................................................................... 175
Overige gegevens .............................................................................................. 176 4.1
5.
Controleverklaring...................................................................................... 176
Bijlagen ......................................................................................................... 181 5.1
Bijlage A: Beleidsindicatoren ......................................................................... 182
5.2
Bijlage B: Overzicht investeringskredieten groter dan € 100.000 ............................. 184
5.3
Bijlage C: Overzicht incidentele kredieten groter dan € 100.000 ............................. 186
Pagina 5 van 187
O23.002911
Aanbiedingsbrief Hierbij bieden we u de jaarstukken over 2023 aan. In totaal hebben we afgelopen jaar 365 miljoen euro geïnvesteerd in onze mienskip, onze omgeving, onze inwoners en onze ondernemers. Daarmee maken we elke dag opnieuw het verschil. We sluiten het jaar af met een resultaat van - € 6,6 miljoen. Het resultaat is minder negatief dan we vooraf hadden begroot. In eerste instantie was in de Programmabegroting 2023 een nadelig saldo begroot van € 12,6 miljoen. Dit was bewust, omdat veel middelen voor 2023 waren gereserveerd voor de uitvoering van onze ambities. In de laatste bestuursrapportage over 2023 is melding gemaakt van een verbetering van het resultaat naar € 6,3 miljoen nadelig. Dat is nu dus aangepast in € 6,6 miljoen nadelig. De uitvoering van de betreffende ambities wordt in 2024 opgepakt. Terugkijken In 2023 werkten we aan de toekomst en brede welvaart van Súdwest-Fryslân. We zetten ons in voor een gemeente waar het goed wonen, werken en recreëren is. Dat doen we voor onze (nieuwe) inwoners en voor onze gasten. Dit speelde zich af in de brede context van maatschappelijke vraagstukken en grote opgaven. Zo zijn we druk bezig met de toekomst van zorg in onze gemeente, het belang van een ziekenhuis in Sneek staat voorop. En ook onze boeren staan voor uitdagingen.
Het is belangrijk om de boeren perspectief te geven voor de toekomst, naast de natuur en leefbaarheid. Daarnaast hebben wij ons ingezet voor meer huizen voor onze inwoners, de toekomst van energie in onze gemeente, de Omgevingswet, onze musea en ons onderwijs. Inwoners, die de eindjes niet meer aan elkaar konden knopen, steunden we met verschillende regelingen die we breed onder de aandacht hebben gebracht. Toekomst De komende jaren lopen we tegen een aantal financiële uitdagingen aan, met een ravijnjaar in het vooruitzicht. Hoe breed is het ravijn en kunnen we een loopbrug van scenario’s bouwen om de overkant te bereiken? Het lijkt er in ieder geval niet op dat het ravijn een slootje wordt, waar we makkelijk met een polsstok overheen kunnen springen. Er is nog veel onduidelijk. 2023 was daarom ook het jaar dat wij kritisch en met realisme naar de toekomst keken. In de wetenschap dat de financiële toekomst onder druk staat, is het nodig dat wij out of the box zaken veranderen. Met de interne organisatie werkten we aan een breed gedragen scenario-aanpak die moet leiden tot resultaat. Deze aanpak wordt onderdeel van de opmaat naar de begroting van 2025. Met andere gemeenten blijven we ons inspannen om onze zorgen te delen met het Rijk.
Dit doen we via diverse samenwerkingsvormen, zoals de Vereniging Friese Gemeenten en de Vereniging Nederlandse Gemeenten en natuurlijk de persoonlijke contacten met het Rijk. Kortom: onze gemeentelijke financiën zijn erg belangrijk en blijven de komende tijd hoog op de agenda staan. Sneek, 14 mei 2024 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân
Pagina 6 van 187
O23.002911
1. Bestuurlijke hoofdlijnen 1.1
Resultaten op hoofdlijnen
De resultaten op hoofdlijnen zijn te verdelen in beleidsmatige en in financiële resultaten. Beleidsmatig In de Programmabegroting 2023 zijn 66 speerpunten opgenomen. Bij programma Bestuur is een extra punt toegevoegd. In het jaarverslag rapporteren wij over de realisatie van deze speerpunten. De meeste speerpunten zijn uitgevoerd. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Programma 1 Sociaal 2 Ruimte 3 Bestuur Totaal
Aantal speerpunten 21 31 15 67
Deels uitgevoerd 4 2 6 12
Uitgevoerd 17 29 8 54
Niet uitgevoerd 0 0 1 1
Een nadere toelichting op uitvoering van de speerpunten is opgenomen in hoofdstuk 2. Financieel De jaarrekening toont een financieel resultaat van € 6,6 miljoen nadelig. Verdeeld over de programma’s ziet het er als volgt uit: Overzicht per programma
Voordelig
Nadelig
Programma 1 - Sociaal
0
-2.298
Programma 2 - Ruimte
1.936
0
Programma 3 - Bestuur
192
0
0
-6.411
2.128
-8.710
(bedragen x € 1.000)
Overzichten Totaal Totaal gerealiseerd resultaat
-6.581
Het resultaat van € 6,6 miljoen nadelig is ontstaan door: Sociaal (€ -2,3 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 4,6 miljoen voordeel bij opvang ontheemde Oekraïners. De bekostigingsregeling bestaat grotendeels uit normbedragen en wordt dus niet uitgekeerd op basis van werkelijk gemaakte kosten. Derhalve komen de uitgaven en inkomsten niet één op één overeen. • € 2,3 miljoen voordeel vanuit de participatiewet, BUIG. De verwachte stijging van het aantal uitkeringen heeft niet plaatsgevonden. In 2023 is sprake met een historisch laag aantal uitkeringen. • € 1,0 miljoen voordeel vanuit WMO begeleiding. Het aantal inwoners dat gebruik maakt ligt lager dan waarmee rekening is gehouden. Tevens is sprake van daling van het aantal uren dat begeleiding wordt gegeven. • € 4,9 miljoen nadeel vanuit de minimaregeling. Dit wordt met name veroorzaak door de energietoeslag 2023 (circa € 4,5 miljoen). Tevens zijn middelen beschikbaar gesteld bij de decembercirculaire ter compensatie. Omdat een begrotingswijziging niet meer mogelijk was, zijn deze middelen verantwoord onder overzichten. • € 3,0 miljoen nadeel vanuit de specialistische jeugdhulp. Dit heeft met name te maken met stijgende lasten op perceel wonen, dit betreffen gezinshuizen, kleinschalige woonvoorzieningen, zelfstandigheidstrainingen en ouder- en kind voorzieningen.
De wettelijke eisen om als zorgaanbieder de zorg voor de jeugd te mogen aanbieden zijn
Pagina 7 van 187
O23.002911
•
• •
aangescherpt om de kwaliteit te verbeteren. Hierdoor hebben zorgaanbieders aanpassingen moeten doorvoeren om in aanmerking te blijven komen om verblijf aan jeugd aan te bieden. Dit leidt tot hogere lasten. € 1,1 miljoen nadeel vanuit maatwerkcontracten jeugdzorg. Het aantal maatwerkcontracten neemt toe, dit komt onder andere doordat in Friesland onvoldoende aanbod is en moet worden uitgeweken naar andere regio’s. Tevens is sprake van lange wachtlijsten, waardoor moet worden uitgeweken naar niet gecontracteerde zorgaanbieders. € 0,6 miljoen nadeel vanuit WMO vervoersvoorzieningen. Dit nadeel wordt veroorzaakt door indexatie van de tarieven van 13,7% met betrekking tot vervoersvoorzieningen WMO. € 0,6 miljoen nadeel vanuit jeugdbescherming en reclassering. Dit nadeel wordt veroorzaakt door indexatie van de tarieven van 11,9% met betrekking tot jeugdbescherming en reclassering.
Ruimte (€ 1,9 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 1,5 miljoen voordeel vanuit een aanvullende inkomst voor stijgende energieprijzen. Deze geeft dekking voor de gemeentebrede overschrijding (€ 0,6 miljoen) als dekking dient. In dit programma pakt dit uit als een voordeel. • € 1,1 miljoen voordeel vanuit hogere inkomsten vanuit de verwerking van afval. • € 0,9 miljoen voordeel vanuit riolering. De dotatie aan de voorziening riolering is lager dan begroot, omdat meer werkzaamheden zijn uitgevoerd in 2023. Dit leidt tot een voordeel. • € 0,5 miljoen nadeel met betrekking tot wegen. Vanwege het natte najaar is sprake geweest van meer ongepland onderhoud, hierdoor zijn lasten hoger dan verwacht. • € 0,3 miljoen nadeel vanuit de grondexploitaties. Dit bestaat uit € 0,5 miljoen winst op diverse grondexploitaties, € 0,3 miljoen verlies op diverse grondexploitaties en 0,5 miljoen dotatie aan de voorziening. • € 0,3 miljoen nadeel vanuit bedrijfsmiddelen openbaar groen als gevolg van stijgende onderhouds-, brandstofkosten en belastingen. • € 0,3 miljoen nadeel met betrekking tot bedrijfsmiddelen openbaar groen. Dit nadeel ontstaat vanwege stijgende onderhouds-, brandstofkosten en belastingen. • € 0,1 miljoen nadeel vanwege herstel van oevers en kaden in Kimswerd.
In 2023 is sprake geweest van een spoedklus (vervanging) van een stuk kade in Kimswerd, dit heeft geleid tot hogere lasten. Bestuur (€ 0,2 miljoen voordelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 0,1 miljoen voordeel op burgerzaken. Lasten vallen lager uit vanwege latere implementatie van e-diensten. • € 0,1 miljoen voordeel vanuit leges. Kosten vallen lager uit vanwege minder aanvragen van reisdocumenten. Overzichten (€ 6,4 miljoen nadelig) De grootste afwijkingen betreffen: • € 7,3 miljoen voordeel vanwege een hogere algemene uitkering (decembercirculaire 2023). • € 2,8 miljoen voordeel vanuit personele lasten bij overzichten. Gemeentebreed is een voordeel van circa € 1,1 miljoen op personele lasten. Een toelichting hieromtrent is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering. • € 12,6 miljoen nadelig vanuit het primitief geraamde begrotingssaldo 2023, welke is vastgesteld door de raad. In de programmabegroting 2023 zijn veel incidentele middelen opgenomen voor uitvoering van het coalitieakkoord. • € 3,0 miljoen nadeel vanuit het saldo van de begrotingswijzigingen uit alle bestuursrapportages en de actualisatie programmabegroting 2023. • € 1,1 miljoen nadelig vanuit dotaties aan de voorziening verlofsparen, welke is ingesteld vanuit de CAO, en knelpunten personeel.
Pagina 8 van 187
O23.002911
Kortom: We hielden rekening met een tekort van € 12,6 miljoen (conform vastgestelde primitieve begroting). Door diverse begrotingswijzigingen over 2023 (in totaal € 6,3 miljoen voordelig) is het begrotingssaldo aangepast in € 6,3 miljoen nadelig. Dit is het begrote saldo zoals vermeld in de bestuursrapportage Oktober – November – December 2023. Het uiteindelijke saldo van de jaarrekening komt uit op € 6,6 miljoen nadelig. Dit is dus € 0,3 miljoen lager dan we hadden verwacht vanuit de bestuursrapportage. Dit bestaat uit diverse kleine verschillen. Een nadere toelichting op de afwijkingen is opgenomen in paragraaf 3.5.
Pagina 9 van 187
O23.002911
1.2
Enkele overzichten
Baten en Lasten In 2023 bedroegen de lasten en baten van de gemeente een bedrag van € 385,7 miljoen. In het volgende overzicht zijn de bedragen per onderdeel weergegeven.
Heffingen Het totaal aan lokale heffingen bedroeg in 2023 € 55,1 miljoen. In onderstaand diagram is de verdeling per onderdeel aangegeven.
Pagina 10 van 187
O23.002911
1.3
Bestuurlijke structuur
Gemeenteraad
De gemeenteraad van Súdwest-Fryslân bestaat uit 37 leden, die verdeeld zijn over 12 fracties (situatie per december 2023). Jannewietske de Grietsje Stegenga Vries Griffier Voorzitter
PvdA
PvdA
PvdA
Marijke Roskam Aagje Bouwhuis- Johan Feenstra Fractievoorzitter Harkema
PvdA
PvdA
PvdA
PvdA
CDA
Mark Konst
Paula van der Veer
Piety van der Veer
Pier Visser
Uilkje AttemaDe Groot Fractievoorzitter
CDA
CDA
FNP
FNP
CDA
CDA
CDA
CDA
Jos de Boer
Arjen Doedel
Karel Lever
Haye Ketelaar
FNP
FNP
FNP
FNP
VVD
VVD
VVD
GBTL
Jikkie RuiterPostma
Debbie Kruit Fractievoorzitter
Lianne van der Wal
Simon de Witte
Peter Walinga Fractievoorzitter
VNLB
VNLB
Douwe Blom
Thea Hoekstra- René van der Leij Vleer
Theunis de Vries Bob van der Werf Tsjerk Bouwhuis Corrie BergstraFractievoorzitter Veldhuis
GBTL
GBTL
D66
D66
Sjoerd Hettinga
Carla van der Hoek
Luuk Adema Fractievoorzitter
Mare de Vries
Pieter Greidanus Fractievoorzitter
GroenLinks
GroenLinks
ChristenUnie
FVD
Mooi SWF
Idske KoopmansDouma Fractievoorzitter
Edwin Cnossen
Geartsje Horjus- Hylke Jellema Vos Fractievoorzitter Fractievoorzitter
Pagina 11 van 187
Nieuw Sociaal Nieuw Sociaal
O23.002911
Pieter Jan Scholtanus
Jacoline EngelmoerLeeuwen
Cees Riezebos Menno de Vries Fractievoorzitter
College van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester en wethouders (B&W) is het dagelijks bestuur van de gemeente en bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Elk collegelid heeft een eigen portefeuille. Zie het overzicht (situatie per december 2023): Jannewietske de Vries – Burgemeester • Algemeen bestuur • Bestuurlijke samenwerking en coördinatie netwerken • Openbare orde en veiligheid • Brandweer • Rampenbestrijding • Communicatie • Burgerzaken
Bauke Dam – Wethouder
Marianne Poelman – Wethouder
• Werk en inkomen • MBO-onderwijs • Zorg (inclusief Wmo, welzijn en gebiedsteams) • Dienstverlening • Europa
Henk de Boer – Wethouder
• Ruimtelijke ontwikkeling en Omgevingswet • Economische zaken (inclusief Afsluitdijk) • Sport en Bewegen • Ontmoetingsplaatsen • Agenda Sneek • Gebiedsagenda Zuidwesthoek
• • • • • •
Michel Rietman - Wethouder
Petra van den Akker - Wethouder
• • • • • •
• • • • • •
Wonen en grondbedrijf Gastvrijheidseconomie Mobiliteit Afval, waterbeheer en riolering Strategisch Ontwikkelfonds Bedrijfsvoering
Financiën Duurzaamheid en klimaatagenda Kernenbeleid Landbouw, natuur en landschap Kapitaalgoederen (inclusief vastgoed) Agenda IJsselmeerkust
Jeugd(zorg) Onderwijs Cultuur en Kunst, inclusief erfgoed Vernieuwing lokale democratie Agenda Bolsward Toezicht en Handhaving
Kristiaan Strijker – Gemeentesecretaris
1.4
Verlenen van ‘decharge’ en Controleverklaring
De gemeenteraad beoordeelt de verantwoording en stelt de jaarstukken vast. De gemeenteraad keurt hiermee de uitgaven goed en accepteert de verklaring bij de cijfers. Hiermee sluiten we het financiële jaar af en verleent de gemeenteraad ‘decharge’ aan het college. Met het verlenen van decharge accepteert de gemeenteraad dat het college zijn taak naar behoren heeft verricht en ontlast het college van aansprakelijkheid voor hun bestuur over dat jaar. De accountant heeft de jaarrekening gecontroleerd. De verklaring is opgenomen onder 4. Overige gegevens.
Pagina 12 van 187
O23.002911
2. Jaarverslag 2.1
Vooraf
In het jaarverslag geven we de beleidsinhoudelijke en financiële hoofdlijnen van 2023 aan. Zijn de voorgenomen doelstellingen bereikt? Welke activiteiten zijn uitgevoerd en welke middelen zijn ingezet? De verantwoording vindt plaats per programma. Dat gebeurt aan de hand van de onderdelen: 1. Wat hebben we bereikt? 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? 3. Wat heeft het gekost? Het jaarverslag is de spiegel van de begroting. De gegeven verantwoording in dit jaarverslag is ten opzichte van de Programmabegroting 2023. Het jaarverslag bevat de onderdelen: • Verantwoording programma’s • Verantwoording paragrafen
2.2
Verantwoording programma’s
Hierna beantwoorden we per programma de drie W-vragen. Dit doen we in de volgorde van de Programmabegroting 2023. Net als in de bestuursrapportages werken we bij het onderdeel “Wat hebben we daarvoor gedaan?” met een kleurcodering. In het Jaarverslag 2023 rapporteren we over alle speerpunten, ook als er geen afwijkingen zijn. Per speerpunt kennen we een kleur toe. De kleuren hebben de volgende betekenis: Het speerpunt is volledig Het speerpunt is deels Het speerpunt is niet uitgevoerd. uitgevoerd. uitgevoerd.
Pagina 13 van 187
O23.002911
2.2.1
Programma 1: Sociaal
1. Wat hebben we bereikt? Ontmoeten en meedoen Onze inwoners moeten kunnen meedoen in de samenleving. Als het nodig is, bieden we de inwoner lichte of specialistische ondersteuning of hulp vanuit Participatiewet, Jeugdwet, Wmo en schulddienstverlening. Zodat inwoners (zo lang mogelijk) kunnen meedoen aan het gewone dagelijkse leven in hun eigen vertrouwde buurt, jeugdigen veilig opgroeien en er geen stagnatie in de ontwikkeling ontstaat, werkzoekenden worden toegeleid naar werk of een zinvolle dagbesteding en wordt voorkomen dat mensen door armoede en schulden vastlopen of niet mee kunnen doen. Voor een deel van onze inwoners was bestaanszekerheid in 2023 geen vanzelfsprekendheid, bijvoorbeeld door de inflatie en hoge energielasten. Inwoners met een laag inkomen konden, net als in 2022, een energietoeslag aanvragen. Daarnaast hebben we met SWF Tichtby het bereik van minimaregelingen verhoogd. Hierdoor maken meer mensen gebruik van de regelingen waar ze recht op hebben. Daarnaast is het Hulpfonds bestaanszekerheid (voorheen Stipe Tichtby) van start gegaan. Inwoners met acute geldproblemen kunnen hulp aanvragen bij de gemeente. Tot en met 1 mei 2024 is hiervoor 1 miljoen euro beschikbaar. Dit bedrag kan gebruikt worden voor initiatieven in buurten en wijken die inwoners ondersteunen. Werk is een belangrijk onderdeel van meedoen in de samenleving.
Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hebben we samen met drie andere gemeenten Empatec. In 2023 is de businesscase vastgesteld, waardoor het werkleerbedrijf Fryslân-West doorontwikkeld kan worden. Daarnaast is de wachtlijst voor beschut werk weggewerkt. Als gemeente zijn we sinds 2015 verantwoordelijk voor jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. De uitvoering van de Jeugdwet wordt bekostigd vanuit de gemeentefondsuitkering. Jeugdhulp is een openeinderegeling, gemeenten zijn verantwoordelijk voor het bieden én betalen van jeugdhulp. Tegelijkertijd zijn gemeenten niet de enige toegangspoort tot jeugdhulp zijn. Sturen op de inzet van jeugdhulp is daarom maar tot op zekere hoogte mogelijk. De toenemende vraag naar en complexiteit van jeugdhulp heeft er in de gemeente Súdwest-Fryslân,
Pagina 14 van 187
O23.002911
net als in veel andere gemeenten, toe geleid dat de kosten de afgelopen jaren zijn gestegen. De uitgaven aan jeugdhulp waren in 2023 fors hoger dan begroot. De belangrijkste oorzaken zijn een toename van het aantal jongeren dat hulp nodig heeft, een verschuiving in de intensiteit van hulptrajecten (complexere zorgvragen) en meer maatwerktrajecten. De toename van het aantal jongeren zien we bijvoorbeeld bij specialistische jeugdhulp, Dit zijn vaak kostbare zorgtrajecten, waarbij het grootste deel van de verwijzingen buiten de gemeente om gaat, bijvoorbeeld via huisartsen. Een verschuiving in de intensiteit betekent een complexere zorgvraag en een duurder traject. Verder neemt het aantal maatwerkcontracten toe, omdat zorgtrajecten bijvoorbeeld niet binnen de aanbestedingsprofielen passen of omdat zorg niet beschikbaar is in Friesland en uitgeweken moet worden naar andere regio’s. In het coalitieakkoord hebben we meedoen betrokken op het kunnen (blijven) ontmoeten. Ontmoeting is voor ons namelijk de basis voor een sterke Mienskip. In 2023 hebben we de behoefte aan ondersteuning bij besturen van dorpshuizen, MFC’s of wijkgebouwen geïnventariseerd. Dit kan variëren van het vinden van vrijwilligers, het maken van een plan voor bijvoorbeeld verduurzaming tot aan het duurzaam inzetten van activiteiten en het realiseren van meer verbinding in de dorpen/wijken.
In samenwerking met onder andere woningcorporaties bekijken we of we ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen kunnen realiseren, bijvoorbeeld in Nij Ylostins in IJlst. Ook door cultuur ontmoeten mensen elkaar. De raad heeft in 2023 nieuw cultuurbeleid vastgesteld, waarmee we willen bereiken dat er verspreid over de gemeente een divers cultuuraanbod is, waaraan iedereen kan meedoen. Preventie en Positieve gezondheid We willen dat onze gemeente een plek is waar iedereen gelijke kansen krijgt om gelukkig en gezond te zijn. Tegelijkertijd groeit de vraag naar zorg, onder andere doordat steeds meer mensen langer leven. We werken aan de transitie van zorg naar gezondheid vanuit het concept van positieve gezondheid en gezond ouder worden. Bij positieve gezondheid staat een bredere kijk op gezondheid centraal. Gezondheid is meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat ook over veerkracht, meedoen in de maatschappij, betekenisvol werk of andere activiteiten en over de omgeving waarin je leeft. Mensen zijn er zelf verantwoordelijk voor dat ze gezond eten, goed voor zich zelf zorgen, genoeg bewegen, sociale contacten onderhouden en naar school of werk gaan. Maar niet iedereen kan dat, waardoor gezondheidsverschillen kunnen ontstaan.
We hebben gewerkt aan een brede, integrale, preventieve aanpak voor onze inwoners jong en oud om gezondheidsverschillen en sociaaleconomische verschillen te voorkomen en te verkleinen. In onze wijken en dorpen ontwikkelden we bijvoorbeeld een gebiedsgerichte integrale aanpak, waarbij we de kwetsbare groepen ondersteunen bij het versterken van de basisvoorwaarden voor een gezond en vitaal leven. We organiseren ook activiteiten voor jong en oud, onder andere via Sociaal Collectief, Welzijn op Recept en Cool Súdwest. Welzijn op recept, een samenwerking van de gemeente met onder andere huisartsen, is een van de onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dit is een samenwerking tussen Rijk, zorgverzekeraars en gemeenten met afspraken om de gezondheid van alle inwoners te verbeteren. GALA hangt nauw samen met het Integraal Zorgakkoord (IZA). In het IZA zijn afspraken gemaakt om de zorg (in brede zin) voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. In 2023 zijn de eerste stappen zijn gezet om hierover Friese afspraken te maken. Een ziekenhuis is een belangrijk onderdeel van het gezondheidslandschap. In 2023 hebben de vier ziekenhuizen in Friesland en de zorgverzekeraars bekendgemaakt dat ze onderzoek doen naar toekomstbestendige ziekenhuiszorg in Friesland. Een van de mogelijkheden is dat het ziekenhuis in Sneek verdwijnt.
Wij willen dat de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg in onze grote gemeente voorop blijven staan. In 2023 zijn we daarom gestart met een traject om de toekomstige besluiten van de ziekenhuizen en zorgverzekeraars te beïnvloeden. Onderwijs en peuteropvang zijn ook onderdeel van de preventieve aanpak. Zij zijn belangrijk voor de talentontwikkeling, het bieden van gelijke kansen en opleiding van toekomstige generaties. We hebben in 2023 de subsidieregeling vastgesteld voor de Integrale Kindaanpak, waarmee we de samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur stimuleren. Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met onderwijs-zorgarrangementen plaats.
Pagina 15 van 187
O23.002911
Sport draagt tot slot ook bij aan gezonde, weerbare en gelukkige inwoners. Dit zijn belangrijke doelen in het nieuwe sportbeleid dat in 2023 is vastgesteld, naast veilige, toekomstbestendige en duurzame sportaccommodaties. 2. Wat hebben we daarvoor gedaan? Hoofdtaakveld: Onderwijs Nr.
Speerpunt
1.
Opstellen IHP
Uitgevoerd?
Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Opstellen nieuw huisvestingsplan
-40
0
0
0
Indexeren investeringsprogramma onderwijshuisvesting
-37
-46
-55
-64
Toelichting: We zijn samen met de schoolbesturen aan de slag gegaan om een nieuw toekomstbestendig Integraal Huisvestingsplan (IHP) op te stellen voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. We zijn daarbij ondersteund door een externe partij. De gegunde partij is een specialist met ervaring in de regio, waarin ook de schoolbesturen hun vertrouwen hebben uitgesproken. We hebben gekozen voor een zorgvuldig proces, dit kost tijd. We verwachten het raadsvoorstel eind 2024 te presenteren. 2.
Integrale Kindaanpak Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Om kinderen gelijke kansen te bieden is het belangrijk dat kinderopvang, onderwijs, zorg, sport en cultuur goed op elkaar aansluiten. We leggen verbindingen tussen de verschillende beleidsterreinen en stimuleren de samenwerking tussen de diverse partijen. Via de gemeentelijke subsidieregeling IKA, die op 1 februari 2023 is gepubliceerd, kunnen zij hiervoor subsidie ontvangen. Daarnaast is de inzet van schoolmaatschappelijk werkers geïntensiveerd. De huisvesting van kinderopvang is geen zorgplicht van de gemeente, maar een integraal kindcentrum komt zonder de gemeente moeilijk tot stand. In het nieuwe onderwijshuisvestingsplan is daarom opgenomen dat bij ieder huisvestingsvraagstuk de visie op opgroeien en ontwikkelen zo mogelijk wordt vertaald naar de huisvesting. 3.
Opstellen en uitvoeren Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Doorgaan met de weekend- en zomerschool
2023
2024
2025
2026
-42
-50
-50
-50
Toelichting: We gaan voor gelijke kansen voor alle kinderen. Het onderwijsachterstandenbeleid wil door onder meer vroegtijdige signalering en de inzet op kwalitatief hoogwaardige voorschoolse voorzieningen betere kansen bieden aan kinderen die vanwege sociaaleconomische, culturele en/of taalkenmerken het risico lopen op onderwijsachterstanden. Het aanbod van de weekenden zomerschool binnen Súdwest-Fryslân is daar een onderdeel van. We gaan nog na of en op welke wijze de zomerschool mogelijk een vervolg gaat krijgen. Het
Pagina 16 van 187
O23.002911
onderwijsachterstandenbeleid 2018-2022 van onze gemeente is geëvalueerd met partners uit kinderopvangorganisaties, het onderwijs en de jeugdgezondheidszorg. Vanuit de evaluatie zijn bestaande en nieuwe speerpunten geformuleerd. Wat werkt, zetten we voort. We streven ernaar een geactualiseerd beleidsplan in het tweede kwartaal van 2024 aan de gemeenteraad voor te leggen. Hoofdtaakveld: Sport Nr.
Speerpunt
4.
Ontwikkelen nieuw sportbeleid
Uitgevoerd?
Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
0
-35
-35
-35
Bewegen in de Openbare Ruimte
-140
-140
-140
-140
Keuren buitensport- en speelmogelijkheden
-55
-55
-55
-55
Motie Sportmiddelen
-100
-100
-100
-100
Investeren in buitensport accommodaties
Toelichting: Er is gewerkt aan een herijking van het sportbeleid (2024+). Belangrijke speerpunten zijn: 1. Alle inwoners in beweging; vergroten sport- en beweegdeelname in alle leeftijdscategorieën, met aandacht voor kwetsbare doelgroepen en inzetten op sociaal, veilige, gezonde en inclusieve sportomgeving. 2. Veilige, toekomstbestendige en duurzame sportaccommodaties: waar ingezet wordt op kwalitatief hoogwaardige accommodaties en multifunctioneel gebruik, het versterken van sporten, bewegen en spelen in openbare ruimte en inzetten op veilige en toegankelijke sportomgeving. 3. Versterken van de waarde van sport en bewegen: met versterken van de sociaaleconomische waarde en de economische waarde als het gaat om evenementen, topsport en talentontwikkeling en vitale verenigingen. Het sport- en beweegbeleid ‘Sport ferbynt, de krêft fan bewege 2024+’ is op 21 december 2023 door de raad vastgesteld. Naast het ontwikkelen van nieuw sportbeleid is de regeling sporthulpmiddelen in werking getreden en staat open voor het subsidieaanvragen. Na een jaar zal een evaluatie van de regeling plaatsvinden. De raad wordt hierover via een actieve info geïnformeerd. Ook de subsidieregeling Bewegen in de Openbare Ruimte staat open voor het aanvragen van subsidie. 5.
Sporthart Bolsward Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Ter concretisering van de gebiedsvisie heeft Werkgroep Groene Sporthart Bolsward een plan van aanpak gemaakt met verschillende scenario’s voor de ontwikkeling van het sportpark. Het plan van aanpak is tot stand gekomen in samenspraak met meer dan 20 lokale organisaties. Het college van B&W heeft op 21 november 2023 de raad actief geïnformeerd over de stand van zaken van het Plan van aanpak Groene Sporthart Bolsward. Bij de bespreking van het Ontwikkelfonds in 2024 zal dit project ook aan de orde komen. De raad heeft op 21 december 2023 de nota “Kunstgras in Súdwest-Fryslân, nu en in de toekomst” vastgesteld. Hierdoor is het bouwen in de centrale zoekzone van het Groene Hart
Pagina 17 van 187
O23.002911
Bolsward een stap dichterbij gekomen, omdat het verlies van een volwaardig voetbalveld nu kan worden gecompenseerd. Verder is gestart met het opstellen van een proces voor Ontwikkelgebied B, dat gaat over de locatie van zwembad Vitaloo. Over het verloop van dit proces zal de raad tussentijds worden geïnformeerd.
Hoofdtaakveld: Cultuur Nr.
Speerpunt
6.
Uitvoering museumbeleid
Uitgevoerd?
Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Ondersteunen van kunst en cultuur en musea
0
0
-410
-370
Ondersteunen van de samenwerking van onze musea
-8
-8
-8
-8
Toelichting: We voeren het vastgestelde museumbeleid (maart 2022) uit. Enkele van de speerpunten in dit beleid zijn toekomstbestendige musea door kwaliteitsverbetering en stimuleren van samenwerking tussen musea. De subsidieregeling voor musea is herijkt, zodat deze beter aansluit bij het nieuwe beleid. Op 14 november heeft het college besloten de gewijzigde ontwerp-Subsidieregeling musea 20252028 nogmaals ter inzage te leggen. De gewijzigde ontwerp-Subsidieregeling heeft tot 20 december 2023 ter inzage gelegen. Hierop zijn zes reacties binnengekomen. In 2024 stellen we de regeling definitief vast. Ook het Reglement museumcommissie is in 2023 vastgesteld. Deze commissie adviseert het college hoe de subsidies verdeeld en toegekend kunnen worden. De leden worden in het tweede kwartaal van 2024 benoemd. 7.
Aansluiten bij Arcadia Specifiek toegekende bedragen via Programmabegroting 2023
Aansluiting Arcadia
2023
2024
2025
2026
-75
-75
-75
0
Toelichting: In 2025 wil Súdwest-Fryslân een actieve bijdrage gaan leveren aan Arcadia op een manier die passend is bij ons DNA en actuele thema’s die spelen. We gaan dit in samenwerking met Arcadia, dat in de lead is, en onze lokale culturele instellingen, organisaties en toerismesector verder concretiseren en uitwerken. In november 2023 heeft er een ambtelijk gesprek met de organisatie van Arcadia plaatsgevonden. Daarop volgde eind 2023 een bestuurlijk overleg tussen een aantal cultuurwethouders en de organisatie van Arcadia. Het voornaamste bespreekpunt was het besluit van de provincie om het provinciale budget voor Arcadia voor de periode van 2024-2028 te halveren. Welke consequenties dit voor Arcadia in de verdere uitvoering zal hebben, en daarmee voor onze gemeente, is nog niet duidelijk. 8.
Toekomstbestendige exploitatie De Tiid Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
Pagina 18 van 187
O23.002911
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Nu De Tiid operationeel is, verschuift de aandacht naar de exploitatiefase. Het onderzoek naar de exploitatie van Stichting HCW is afgerond. De bevindingen zijn beschreven in de notitie ‘Exploitatie Stichting HCW Lang leve ‘het huis van verhalen’. De gemeenteraad heeft op 20 juli 2023 besloten om een aantal maatregelen te nemen om de exploitatie van de Stichting HCW op een gezond niveau te krijgen en te houden. De komende periode worden de maatregelen verder uitgewerkt en geïmplementeerd. Hiermee is deze opdracht afgerond. Verantwoording over de in het raadsbesluit gemaakte afspraken worden betrokken bij de verantwoording over de subsidies. 9.
Ontwikkeling nieuw cultuurbeleid 2023-2026 Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: Het proces om te komen tot een geactualiseerd cultuurbeleid is in 2023 opgestart en afgerond. De informatie die we hebben verzameld via onder andere een enquête, diverse diepteinterviews en een themabijeenkomst heeft de input geleverd voor een nieuwe cultuurnotitie. Tijdens de informerende bijeenkomst op 29 november 2023 is de raad geïnformeerd over zowel de nieuwe beleidsvisie voor cultuur als voor sport en bewegen. De beleidsnotitie De krêft fan keunst en kultuer tichtby – 2024 en fierder’ is op 21 december 2023 door de raad vastgesteld. De ambities die in onze vorige beleidsnotitie Samenwerken aan Cultuur 2017-2021 zijn vastgelegd, blijven ook voor 2024 en verder onze leidraad. Het gaat om vier ambities: 1. Instellingen, organisaties en inwoners werken samen aan cultuur 2. Er is verspreid over de gemeente een divers cultuuraanbod 3. Iedereen doet mee aan cultuur 4. Cultuureducatie is bereikbaar voor iedereen en verankerd in het onderwijs Deze ambities worden in het nieuwe cultuurbeleid nader uitgewerkt. Hierbij versterken we wat goed gaat, scherpen we aan waar nodig en gaan we in de komende jaren samen met het culturele veld met concrete kansen aan de slag. Om inzicht te krijgen in de effectiviteit van het cultuurbeleid, wordt 1 keer per 3 jaar een enquête afgenomen over de beleving van cultuur in onze gemeente.
Daarover maken we driejaarlijks een rapportage voor de raad. Hierin gaan we in op de voortgang en resultaten van het beleid.
Hoofdtaakveld: Dichtbij meedoen Nr.
Speerpunt
10.
Versterken sociale basis
Uitgevoerd?
Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Subsidiëren van laagdrempelige activiteiten
-50
-50
-50
-50
Verhogen waardering mantelzorgers naar 100 euro
-45
-45
-45
-45
Voorfinancieren SPUK (Preventie)
-140
0
0
0
Investeren in preventie en vroegtijdige signalering
-25
-25
-25
-25
Toelichting: We streven naar een samenleving met een sterke sociale samenhang en laagdrempelige toegankelijke voorzieningen waar mensen op elkaar kunnen terugvallen en meedoen in de samenleving. Dit doen we door de sociale basis te versterken. Onder sociale basis verstaan we
Pagina 19 van 187
O23.002911
activiteiten en voorzieningen waar mensen zonder indicatie aan deel kunnen nemen om elkaar te ontmoeten, te ontspannen, te ontplooien, maar ook ondersteuning kunnen krijgen. Het betreffen zowel activiteiten georganiseerd door verenigingen als door organisaties als Sociaal Collectief (SoCo), bibliotheken, kerken, et cetera. We werken op uiteenlopende manieren aan het versterken van de sociale basis voor jong en oud. Enkele voorbeelden: - Door Sociaal Collectief worden diverse activiteiten georganiseerd om de verbinding in de wijk of dorp te versterken. - Binnen Welzijn op Recept werken we samen met huisartsen, wijkverpleegkundigen en Sociaal Collectief aan de juiste zorg en ondersteuning voor mensen met psychosociale klachten. - De Welzijnscoach van SoCo ondersteunt mensen o.b.v. het concept van positieve gezondheid, zodat inwoners hun welbevinden vergroten. De huisartsen zijn hier betrokken bij. - Met Cool Súdwest zetten we in op zinvolle vrije tijdsbesteding en talentontwikkeling. Het aanbod is voor iedere jongere gemakkelijk beschikbaar en is zoveel mogelijk georganiseerd in een sociaal veilige en eigen omgeving. - In juni is het Odensehuis in Sneek geopend, een laagdrempelige voorziening voor mensen met geheugenproblemen/beginnende dementie. In onze gemeente zijn nu twee Odensehuizen, één in Bolsward en één in Sneek.
Over hoe we deze sociale basis kunnen versterken zijn in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) afspraken gemaakt tussen gemeenten, GGD’en, zorgverzekeraars en het ministerie. We hebben een aanvraag ingediend bij het Rijk voor de brede SPUK-gelden (=Specifieke Uitkering). Het vereiste Integrale Plan van Aanpak is eind september ingediend. De middelen worden verstrekt en die moeten we verantwoorden middels de Sisa-verantwoording. Voor een sterke sociale basis zijn vrijwilligers en mantelzorgers belangrijk. We hebben de mantelzorgwaardering verhoogd naar € 100. Er zijn 1549 aanvragen toegekend. In 2022, toen de waardering € 75 was, zijn 1437 aanvragen toegekend. 11.
Uitvoeren beleid toekomstbestendige ontmoetingsruimten Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Nieuwbouw Klameare Subsidiëren groot onderhoud en verduurzaming Ondersteunen ontmoetingsplaatsen aandachtswijken en -dorpen
2023
2024
2025
2026
-60
-60
-198
-198
0
-75
-150
-225
-40
-40
-40
-40
Toelichting: Onze ontmoetingsruimten zijn belangrijke plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar laagdrempelige- en preventieactiviteiten plaatsvinden. We zijn op diverse onderdelen aan de slag met het investeren in de ontmoetingsruimten. Zo werken we aan toekomstbestendige ontmoetingsruimten door een inhaalslag op groot onderhoud en verduurzaming. Hiervoor wordt gewerkt aan een nieuwe subsidieregeling, die samen met de besturen van ontmoetingsruimten verder wordt vormgegeven. We zetten in op meervoudig gebruik van de ontmoetingsruimten en ondersteunen de vrijwillige besturen bij de exploitatie en verduurzaming van het gebouw. Daarbij hebben we extra aandacht voor besturen in aandachtswijken. Op dit moment inventariseren we de behoefte aan ondersteuning bij besturen van dorpshuizen, MFC’s of wijkgebouwen. Dit kan variëren van het vinden van vrijwilligers, het maken van een plan voor bijvoorbeeld verduurzaming tot aan het duurzaam inzetten van activiteiten en het realiseren van meer verbinding in de dorpen/wijken. Doarpswurk ondersteunt deze inventarisatie. Ook vindt er regelmatig afstemming plaats met de dorpen- en wijkencoördinatoren over wat er speelt en leeft. Initiatieven vanuit de dorpen/wijken worden zo goed mogelijk ondersteund.
Pagina 20 van 187
O23.002911
We zijn bezig om de subsidieregeling voor onderhoud en verduurzaming aan te passen, onder andere door twee alternatieven te verkennen en verder uit te werken. Er is een aantal ontmoetingsruimten die zelf al concrete plannen hebben voor verduurzaming en hier in 2024 een start mee maken. Deze plannen stimuleren we. Op basis van het Omgevingsprogramma Wonen & Zorg is er met woningcorporaties, zorginstellingen, het zorgkantoor, huurdersverenigingen en de adviesraad sociaal domein overeenstemming bereikt over de onderwerpen waarover we afspraken gaan maken betreffende de realisatie en exploitatie van ontmoetingsplaatsen in relatie met wonen & zorg. Het gaat hier veelal om ontmoetingsruimten binnen woonzorgvoorzieningen. Een voorbeeld van een gezamenlijke inspanning is de locatie Nij Ylostins in IJlst. De woningcorporatie gaat deze locatie herontwikkelen tot woningen voor senioren. Een ontmoetingsruimte is onderdeel van de plannen. Door gezamenlijke inspanningen hebben we in december 2023 de Stimuleringsregeling Ontmoetingsruimte in Ouderenhuisvesting (SOO, rijksregeling) toegekend gekregen om ook daadwerkelijk een ontmoetingsruimte te kunnen realiseren. In december 2022 heeft de raad ingestemd met de realisatie van een nieuwe De Klameare op een andere locatie.
Wij hebben een exploitatiesubsidie toegekend voor 2023 en 2024, gedurende de transitieperiode tot aan realisatie van het nieuwe MFC, zodat de exploitatie van de huidige locatie financieel haalbaar is en activiteiten door kunnen blijven gaan.
Hoofdtaakveld: Gebiedsgericht werken Nr.
Speerpunt
12.
Gebiedsteams dichtbij
Uitgevoerd?
Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: De gebiedsteammedewerkers gaan na een melding in principe altijd voor een eerste gesprek op huisbezoek bij de inwoner en indien nodig ook daarna nog. Dit is de basis van waaruit zij handelen. Daarnaast zijn de schoolmaatschappelijk werkers uit de gebiedsteams aangesloten bij de scholen. Verder maken de gebiedsteams onderdeel uit van het wijkgericht werken waarin huisarts, wijkverpleging, gebiedsteam en de welzijnsmedewerkers samenwerken aan de juiste zorg op de juiste plek voor onze inwoners. Ook worden er, net als voor de coronaperiode, door de gebiedsteams weer inloopspreekuren ingericht in Workum, Makkum en Koudum. In Koudum is de locatie de Klink. Hier zitten onder andere ook het Stipepunt en Súdwest Tichtby. De PR wordt geregeld, met daarin vermeld de data van de inloopspreekuren en locaties. Berichtgeving hierover zal met regelmaat herhaald worden in de verschillende media. We gaan eerst ervaring opdoen in de drie genoemde plaatsen, zodat er een goed fundament ligt om het initiatief verder uit te rollen. Naast dat de gebiedsteams fysiek dichtbij zijn, zijn ze ook dichtbij door op werkdagen telefonisch bereikbaar te zijn van 9.00-17.00 uur en via de website van de gemeente. Voor vragen over regelingen van het sociaal domein en hulp bij het invullen van aanvraagformulieren is er daarnaast elke ochtend spreekuur in het gemeentehuis. 13.
Adequaat omgaan met ondersteuningsvragen inwoners Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
Toelichting:
Pagina 21 van 187
O23.002911
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
De hoofdaanbieders hebben in het eerste jaar (2022) vaak een kortlopende indicatie (6-12 maanden) voor Wmo-begeleiding afgegeven. Dit betekent dat de gebiedsteammedewerkers in 2023 opnieuw moesten beoordelen of de ingezette ondersteuning nog moest worden voortgezet. Omdat de extra ingezette capaciteit is afgebouwd, merkten we dat de werkvoorraden van de gebiedsteams opliepen. We hebben de werkprocessen aangepast en de werkvoorraad is daardoor verminderd. Nu de werkvoorraad onder controle is, willen we de volgende stap zetten: de gebiedsteammedewerkers gaan zelf de lichte ondersteuning bieden. De Centrale Toegang onderzoekt bij een ondersteuningsvraag van de inwoner direct al of de ondersteuning in de omgeving van de inwoner kan plaatsvinden. Er wordt gestreefd naar oplossingen die laagdrempelig en dichtbij zijn. Zodat de inwoner als dat mogelijk is deel kan nemen aan alledaagse activiteiten in de samenleving Er is gewerkt aan de verbetering van de sociale kaart waar per gebied activiteiten en ondersteuning in vermeld staan, waar zonder indicatie aan deelgenomen kan worden. In de praktijk blijkt daar enorme behoefte aan bij de professionals.
We zetten in op drie onderdelen: - Sociale kaart voor professionals waar vooral de activiteiten van de maatschappelijke organisaties staan vermeld, - Een sociale kaart voor de inwoner waar hij alle activiteiten in zijn omgeving kan vinden, zowel op het gebied van welzijn, sport als cultuur. - Per gebied een WhatsApp-groep waarin eenmalige activiteiten (muziekoptredens, gezamenlijk eten etc.) verspreid kunnen worden. We verwachten dat de sociale kaarten in het vierde kwartaal van 2024 klaar zijn. De WhatsAppgroepen werken al. Hiervan zijn diverse uitvoerenden lid: gebiedsteammedewerkers, dorpen- en wijkencoördinatoren, medewerkers van Sociaal Collectief en van de zorgaanbieders. Zij houden elkaar via de app op de hoogte van allerlei activiteiten die zij in het veld tegenkomen, bijvoorbeeld in een dorpskrantje of die zij zelf organiseren. Per gebied is er een aparte WhatsApp-groep. De medewerkers kunnen dan inwoners op de activiteit, die bij hen past, attent maken. Ook zetten we in op een training positieve gezondheid voor alle gebiedsteammedewerkers. Als er meer ondersteuning nodig is, worden daar vanzelfsprekend de zorgaanbieders bij betrokken. 14.
Ontwikkelen gebiedsgericht aanpak Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: In de gebiedsgerichte aanpak willen we kwetsbare groepen inwoners beter ondersteunen bij het versterken van de basisvoorwaarden voor een gezond en vitaal leven. We kijken wat de meest voorkomende problemen zijn in een gebied en ontwikkelen hiervoor een gebiedsgerichte aanpak, op kleine schaal. Voor de start van deze lokale aanpak is een data-analyse uitgevoerd om te onderzoeken in welke vier wijken/ buurten deze aanpak het beste plaats kan vinden. Deze data is met de samenwerkingspartners, waaronder gebiedsteam, Soco en GGD besproken om hier meer ‘kleur aan te geven’ / de cijfers te duiden en zo een goede keuze voor de gebieden van de aanpak te maken. Een projectleider is bezig een koersdocument te schrijven en er volgt per wijk/buurt een concreet plan van aanpak. De eerste buurt waar gestart is, is Bolsward Noord. Met de gebiedsgerichte aanpak willen we een beweging in gang zetten om meer positieve gezondheid in de dorpen/wijken te brengen. We sluiten aan bij de leefwereld van de inwoners, nodigen hen uit om aan de slag te gaan met wat voor hen het meest urgent is. Hierbij blijft het eigenaarschap bij de inwoners en vervullen zij zelf een actieve rol, zowel individueel als ook collectief (inwoners met elkaar). We werken daarnaast aan ‘de context’/ omgeving van de
Pagina 22 van 187
O23.002911
15.
inwoners. De afgelopen jaren hebben we geleerd dat het belangrijk is met een brede(re) blik naar de aandachtswijken te kijken en dus oog voor deze context te hebben. Hier liggen vaak veel kansen die positief bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van inwoners. Voorbeelden zijn bestaanszekerheid, gezonde leefomgeving en mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. Hierbij horen ook de professionals in de wijk en de publieke en private partijen. Doel is om de samenwerking en het (integrale) aanbod te optimaliseren. Hier spelen we als gemeente ook een belangrijke rol in. Intensiveren aanpak Zorg en Veiligheid Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: We hebben de aanpak en de samenwerking tussen partners, als het gaat om casuïstiek op het snijvlak van het sociaal domein en zorg en veiligheid, geïntensiveerd. Dit doen we door het organiseren van een structureel overleg voor complexe casuïstiek. De aanpak Zorg & Veiligheid is onder de aandacht gebracht bij externe partners en medewerkers van de gemeente om de werkwijze te borgen in de organisatie. Er is een vaste kern medewerkers gevormd, die deel uitmaakt van het overleg. Net voor de zomervakantie zijn we gestart met het overleg en de casuïstiek wordt door alle partijen goed opgepakt. Omdat het overleg een vaste structuur heeft, is het van belang dat de privacy gewaarborgd is. Daarom sluiten we een convenant met alle deelnemende partijen waarin de samenwerkingsafspraken staan.
Hoofdtaakvelden: Lichte en Specialistische ondersteuning Nr.
Speerpunt
16.
Ontwikkelen collectieve onderwijs-zorg-arrangementen
Uitgevoerd?
Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Investeren in preventie en vroegtijdige signalering
2023
2024
2025
2026
-100
0
0
0
Toelichting: Sommige kinderen of jongeren hebben naast ondersteuning in het onderwijs ook jeugdhulp en/of zorg nodig om naar school te kunnen gaan. In een onderwijs-zorg-arrangement wordt dit gezamenlijk op school aangeboden. Kinderen of jongeren krijgen in een kleine groep een gecombineerde aanpak van onderwijs en specialistische jeugdhulp. Op deze manier willen we voorkomen dat kinderen de school verlaten, een langere tijd nauwelijks of geen onderwijs krijgen en/of in meer intensieve zorgtrajecten terecht komen. Er vinden in onze gemeente verschillende pilots met onderwijs-zorg-arrangementen plaats. We zijn deze pilots aan het evalueren en onderzoeken hoe we het aanbod van onderwijs-zorg-arrangementen structureel kunnen inbedden in onze gemeente. 17.
Ontwikkelen en organiseren lichte ondersteuning Jeugd Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Investeren in praktijkondersteuners GGZ Jeugd
2023
2024
2025
2026
-25
-50
-25
0
Toelichting: Op 1 januari 2024 treedt de nieuwe inkoop Jeugd van de Friese gemeenten (via Sociaal Domein Fryslân) in werking voor de specialistische en hoog specialistische ondersteuning. Vanaf dat moment is de gemeente verantwoordelijk om lichte ondersteuning en complementaire
Pagina 23 van 187
O23.002911
ondersteuning, zoals creatieve therapie en rouwverwerking, zelf te organiseren. We werken aan een pilot lichte ondersteuning om te onderzoeken op welke manier we de lichte ondersteuning lokaal het beste kunnen inrichten. Onderdeel van de pilot is ook het versterken van verbinding tussen deze maatschappelijke partners en de gebiedsteams te versterken. In 2024 monitoren we het aantal en de aard van de hulpvragen dat in aanmerking komt voor lichte en complementaire ondersteuning. De monitor samen met de uitkomsten/resultaten van de pilot geven informatie over hoe we de lichte ondersteuning hier lokaal het best kunnen organiseren. Door de nieuwe inkoop Jeugd hebben diverse zorgaanbieders per 1 januari 2024 geen contract meer met SDF. Vanuit de hoofdaannemer-onderaannemer-constructie kunnen zij eventueel ingehuurd worden door een zorgaanbieder die wel gecontracteerd is voor (hoog)specialistische ondersteuning. We monitoren dit vanaf januari 2024. We blijven investeren in de inzet van de POH-GGZ Jeugd, omdat zij lichte ondersteuning bieden en er daardoor minder doorverwijzingen plaatsvinden. Het streven is een dekking van 100% (bij elke huisartsenpraktijk een POH-GGZ Jeugd). Op dit moment heeft 70% van alle huisartsenpraktijken in Súdwest-Fryslân een POH-GGZ Jeugd. Voorlopig verwachten we hier weinig verandering in.
Er zijn verschillende redenen waarom huisartsen geen POH-GGZ Jeugd willen of kunnen faciliteren, zoals gebrek aan ruimte, een eigen POH-GGZ in dienst die ook jeugdigen ziet of weinig vraag naar jeugdhulp. Ook de situatie op de arbeidsmarkt maakt het lastig 100% dekking te bereiken. We zijn door de VNG begeleid in een visieleertraject over jeugd. In december 2023 was de laatste sessie met de VNG. Dit traject helpt bij vraagstukken rondom doorontwikkeling van gebiedsteams en toegangsorganisaties tot jeugdhulp. De VNG heeft een rapport opgesteld met haar bevindingen en adviezen naar aanleiding van het traject. 18.
Maatwerkondersteuning inwoner Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Geen specifieke bedragen
2023
2024
2025
2026
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Toelichting: We willen de behoefte van de inwoner aan ondersteuning centraal stellen. Dat vraagt om individueel maatwerk. De zorgaanbieder zorgt er steeds meer voor dat in samenwerking met andere organisaties activiteiten aansluiten bij de inwoner en zijn omgeving. Dit om het netwerk van de inwoner te versterken. De hoofdaanbieders hebben het initiatief genomen voor het oprichten van een Odensehuis in Sneek (in Bolsward bestaat al een Odensehuis). Dit doen zij in samenwerking met andere partners. De opening van het Odensehuis in Sneek was in juni. Een Odensehuis is een inloophuis voor mensen met dementie, mantelzorgers en hun familie- en vriendenkring. Er worden door een aantal organisaties in gezamenlijkheid plannen ontwikkeld voor een inloopvoorziening om inwoners met een sociaal-psychische kwetsbaarheid beter te kunnen ondersteunen. De gemeente stuurt hierin op de samenwerking. 19.
Verhogen bereik minimaregelingen Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Communiceren minimaregelingen
-50
0
0
0
Verhogen gebruik regelingen van 40 naar 80%
-425
-500
-500
-500
Opstartkosten Súdwest Tichtby
-350
0
0
0
Toelichting:
Pagina 24 van 187
O23.002911
Vanuit het nieuwe armoede- en schuldenbeleid hebben we gewerkt aan het verhogen van het bereik van de bestaande minimaregelingen en het vereenvoudigen van de aanvragen. Het project SWF Tichtby is tot en met 2027 verlengd. Hiermee blijven we inzetten op nauw(er) contact met inwoners om zo het bereik van de minimaregelingen te verhogen. Daarnaast zijn we bezig om de communicatie over de minimaregelingen te verbeteren door onder andere de website aan te passen, zodat regelingen makkelijker te vinden zijn voor inwoners. Daarnaast hebben laaggeletterden de mogelijkheid om informatie te beluisteren. Vanaf september zijn we gestart met een grote communicatiecampagne om de diverse minimaregelingen onder de aandacht te brengen. We zien op basis van data duidelijk dat vanaf begin september (start communicatiecampagne) het aantal aanvragen toeneemt ten opzichte van dezelfde periode in 2021 en 2022. Over heel 2023 komen we op circa 3.100 aanvragen minima uit. Dit is een stijging van 14,8% ten opzichte van 2022. 20.
Gecombineerde aanpak van armoedebestrijding en energietransitie Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023 2023
2024
2025
2026
Verhogen energietoeslag tot 140% sociaal minimum
-1.200
0
0
0
Stipe Tichtby
-1.000
0
0
0
Toelichting: We pakken de armoedebestrijding en energietransitie gezamenlijk op middels een langjarig integraal traject, we ontwikkelen hiervoor een plan van aanpak energiearmoede. Onderdeel hiervan is de besteding van de Specifieke Uitkering Energiearmoede. Zie ook speerpunt 18 van programma ruimte. De raad heeft op 28 september ingestemd met de subsidieregeling Witgoedvervanging en de subsidieregeling Bodem- of vloerisolatie. In oktober is de regeling Hulpfonds Bestaanszekerheid (nieuwe naam in plaats van Stipe Tichtby) vastgesteld. Deze regeling is op twee manieren ingezet. Enerzijds als een noodfonds voor individuele inwoners die het financieel zwaar hebben. Anderzijds kunnen maatschappelijke initiatieven een subsidie aanvragen voor het organiseren van activiteiten die de koopkracht van inwoners versterken. Beide regelingen kunnen aangevraagd worden tot mei 2024. Tot nu toe blijven we binnen het budget van €1.000.000. 21.
Doorontwikkeling participatie en Werkleerbedrijf Fryslân-West Specifiek toegekende bedragen via de Actualisatie van de Programmabegroting 2023
Motie wachtlijst beschut werk
2023
2024
2025
2026
PM
PM
PM
PM
Toelichting: Voor inwoners die zijn aangewezen op een beschutte werkomgeving wordt samengewerkt met SW-bedrijf Empatec. De aanbevelingen uit de raadsenquête uit 2021 en de verdere samenwerking met Empatec zijn verwoord in de Brede Verkenning die op 9 maart 2023 door de gemeenteraad is vastgesteld. Dat geldt ook voor de Businesscase, waarin de doorontwikkeling naar het Werkleerbedrijf is verwoord. Er is gewerkt aan de tweede fase van de aanpassingen van de GR (Gemeenschappelijke Regeling). Op 1 maart heeft hiervoor een gezamenlijke informatiebijeenkomst plaatsgehad. De gemeenteraden zijn gevraagd om een zienswijze uit te brengen op de aangepaste GR. De radenwerkgroep van de vier gemeenten heeft een zienswijze opgesteld die eind september/begin oktober in alle gemeenteraden is behandeld. Het is de bedoeling dat de besluitvorming hierover vóór 1 juli 2024 is afgerond. Verder is in het eerste halfjaar gewerkt aan het Implementatieplan voor de Businesscase. De Adviesraden van de vier gemeenten hebben inmiddels zienswijzen uitgebracht. Deze zijn verwerkt in het Implementatieplan. Op 3 oktober 2023 zijn de gemeenteraden via een