bijlage 1 - Brief analyse GR aan college, d.d. 10 juni 2021

Uw kenmerk: -

Gemeente Súdwest-Fryslân T.a.v. college van burgemeester en wethouders Postbus 10000 8600 HA SNEEK

Ons nummer: U21.004158

U21.004158 Behandeld door: de heer S. Hobma Telefoon: 14 0515

Sneek, 10 juni 2021 Onderwerp: Reflectie op Gemeenschappelijke Regeling werkvoorzieningsschap Fryslân-West

VERZONDEN 10 JUN 2021

Geacht college, Hierbij willen wij u tussentijds informeren dat wij onderzoek hebben gedaan naar de bevoegdheden van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West en de daaronder liggende besluitvorming door de gemeenteraden. We hebben gekeken naar de rechtmatigheid van de regeling en de mate van verbindendheid. Om een aantal vragen te kunnen beantwoorden hebben we advies ingewonnen bij de heer Frank Speel, programmamanager Lokale Democratie bij de VNG. Dit leidde tot een aantal voorlopige constateringen waarbij het voor de onderzoekscommissie te vroeg is om hieraan conclusies te verbinden, maar die wij van zodanig belang vinden dat we hebben besloten u tussentijds te informeren middels deze brief. Alhoewel de GR al sinds 2002 bestaat, is er in juridische zin steeds sprake van een nieuwe regeling of een wijziging op het moment dat er nieuwe partijen toetreden. Dat is altijd het geval na een herindeling en de procedure hiervoor is vastgelegd in de wet ARHI. Voor SWF begint het dossier dus in 2011. Hieronder volgt een chronologisch overzicht. GR-2011 In 2011 is een Gemeenschappelijke Regeling werkvoorzieningsschap Fryslân-West vastgesteld door de colleges van de gemeenten Het Bilt, Boarnsterhim, Franekeradeel, Gaasterlân-Sleat, Harlingen, Lemsterland, Leeuwarderadeel, Littenseradiel, Menaldumadeel, Skarsterlân, SúdwestFryslân, Terschelling en Vlieland.

Aanleiding was de vorming van de gemeente Súdwest-Fryslân per 1 januari 2011. De colleges dragen in deze nieuwe GR alle bevoegdheden die zij hebben op grond van de WSW over. Ze gaan een nieuwe gemeenschappelijke regeling aan en geven daarbij aan dat ze daarvoor toestemming hebben verkregen van hun gemeenteraden zoals is bepaald in art 1 Wgr. (De voorgaande regelingen zijn hiermee vervallen) In art 41, lid 3 en 4 van de wet ARHI is bepaald dat de oude regeling bij een herindeling blijft doorgaan, maar dat de tenaamstelling moet worden aangepast en binnen 6 maanden opnieuw moeten worden vastgesteld. De Wgr is op dit gehele proces van toepassing, dus er moet voor de nieuwe GR weer opnieuw toestemming door de gemeenteraad worden gegeven. Als de gemeente vaststelling nalaat kan de provincie ingrijpen (art 41, lid 5).

Gemeente Súdwest-Fryslân Postbus 10.000 8600 HA Sneek IBAN NL42BNGH0285149431 KvK nr. 51791811

T F E W

14 0515 0515-48 99 99 info@sudwestfryslan.nl www.sudwestfryslan.nl

Gemeenteloketten Jongemastraat 2, Bolsward Marktstraat 8, Sneek

2014 Op 1 januari 2014 werd de gemeente de Fryske Marren opgericht. Overeenkomstig de wet ARHI had de GR binnen 6 maanden opnieuw moeten worden vastgesteld. Dat is niet gebeurd en er is ook niet ingegrepen door de Provincie. GR-2016 Per 1 juli 2016 is een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling werkvoorzieningsschap Fryslân-West vastgesteld door de colleges van de 10 gemeenten het Bilt, Franekeradeel, Fryske Marren, Harlingen, Leeuwarderadeel, Littenseradiel, Menameradiel, Skarsterlân, Súdwest-Fryslân, Terschelling en Vlieland. De colleges dragen in de GR al hun bevoegdheden die zij hebben op grond van de WSW over aan de GR. Ze gaan een nieuwe gemeenschappelijke regeling aan en geven daarbij aan dat ze daarvoor toestemming hebben verkregen van hun gemeenteraden zoals is bepaald in art 1 Wgr. (De voorgaande regelingen zijn daarmee dus vervallen) Volgens de inschrijving bij de Kamer van Koophandel is het Openbaar lichaam "Regeling werkvoorzieningsschap Fryslân-West" per 1 juli 2016 als nieuwe rechtspersoon ingeschreven en zijn er op die datum 10 gemeenten toegetreden: Fryske Marren, Franekeradeel, Harlingen, Het Bildt, Leeuwarderadeel, Littenseradiel, Menameradiel, Súdwest-Fryslân, Terschelling en Vlieland. Onduidelijk is wat de aanleiding is geweest om deze nieuwe GR vast stellen.

Het gaat bij de nieuw ingeschreven GR niet alleen om andere samenwerkingspartners, er worden tegelijkertijd ook een aantal inhoudelijke wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de regeling van 2011, waardoor de positie van SWF binnen de GR enigszins verandert. (Zie bijlage) In de aanhef van de nieuwe regeling wordt aangegeven dat de gemeenteraden toestemming hebben verleend voor het aangaan/wijzigen van de regeling. Dit is een wettelijke eis uit artikel 1 van de Wgr. Dit is in SWF niet gebeurd. De nieuwe GR is niet aan de Raad voorgelegd en er is geen besluit tot toestemming voor het aangaan van deze nieuwe GR of het wijzigen van de oude GR. Artikel 1 (WGR) 1. De raden, de colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters van twee of meer gemeenten kunnen afzonderlijk of tezamen, ieder voor zover zij voor de eigen gemeente bevoegd zijn, een gemeenschappelijke regeling treffen ter behartiging van een of meer bepaalde belangen van die gemeenten. 2. De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van de gemeenteraden. De toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang. 3. Onder het treffen van een regeling wordt in dit artikel mede verstaan het wijzigen van, het toetreden tot en het uittreden uit een regeling.

Uit de Gemeentewet volgt dat een gemeenteraad alleen maar besluiten kan nemen in een vergadering waar voldoende quorum aanwezig is. Dat betekent dat het verlenen van toestemming zoals bedoeld in artikel 1 WGR, altijd onderdeel moet uitmaken van de vergaderorde. Het lijkt er dus op dat de GR in het geval van SWF niet rechtmatig tot stand is gekomen. In hoeverre de GR dan voor de gemeenteraad verbindend zou moeten zijn, is een interessante vraag. Ook de VNG heeft hierop geen antwoord, over deze situatie is geen jurisprudentie bekend. 2018 De nieuwe gemeente De Waadhoeke ontstaat per 1 januari 2018 is uit Franekeradeel, Het Bilt en Menameradiel. De gemeente Littenseradiel wordt opgeheven. Uit de wet ARHI volgt dat er binnen 6 maanden een nieuwe GR had moeten worden vastgesteld en ingeschreven bij de KvK.

Dat is niet gebeurd en ook de provincie heeft niet ingegrepen. Er is hierover ook geen voorstel aan de gemeenteraad van SWF voorgelegd. Volgens de wet ARHI maakt de nieuwe gemeente De Waadhoeke wel deel uit van de GR, maar zouden ze in de overgangsperiode nog moeten worden vertegenwoordigd door de bestuurders uit de 3 oude gemeenten. 2021 In de raad van SWF en andere gemeenten ontstaat discussie over de verhoging van eigen bijdrage per Wsw-er met 50%. Het standpunt van het bestuur van de GR is dat de gemeenteraad bij het geven van toestemming tot het oprichten van de GR ook het begrotingsrecht zou hebben overgedragen aan de GR. De Gemeentewet verbiedt in artikel 156, lid 2c echter de overdracht van het begrotingsrecht. Nu blijkt dat de genoemde toestemming nooit is verleend, is een unieke juridische situatie ontstaan waarover volgens de VNG nog geen jurisprudentie is. Tot zover onze bevindingen. Zoals gezegd willen wij hier nu nog geen conclusies aan verbinden, maar u op de hoogte brengen van de feiten, omdat wij ons ervan bewust zijn dat deze informatie in de komende periode voor het college van belang kan zijn. Met vriendelijke groet, De onderzoekscommissie Empatec

P.K. de Vries Voorzitter

Intern afschrift aan: Jaqueline Raymann-Huyszoon, Scholte Hobma

nee