Actieve informatie I Voortgang aanpak scenario’s meerjarenbegroting

Ons nummer: O24.001187

*O24.001187*

Informatie raad/mededeling college Onderwerp Commissie Collegebesluit d.d. Portefeuillehouder Team Adviseur

Voortgang aanpak scenario’s meerjarenbegroting Bestjoer en Finânsjes 7 mei 2024 Henk de Boer Strategie & Programma's Michel Huisman

Reden informatieverstrekking actieve informatie van het college Collegebesluit Het college van burgemeester en wethouders besluit de raad actief te informeren over de stand van zaken scenario’s meerjarenbegroting. Toelichting/achtergrond Ontwikkeling gemeentefinanciën De begroting van de gemeentefinanciën zal vanaf 2026 niet meer sluitend zijn als er geen keuzes worden gemaakt. Naar aanleiding van de voorjaarsnota van het Rijk ontstaat deze situatie mogelijk al vanaf 2025. De oorzaken hiervan liggen onder meer in de daling van de algemene uitkering vanaf 2026, het steeds meer uitvoeren van rijkstaken, stijgende kosten door inflatie met als gevolg meer indexatie op uitvoeringskosten en lonen, en hogere financieringslasten. De verwachting is dat het Rijk dit deels gaat compenseren maar de mate waarin is onzeker. Het college wil daarop anticiperen en heeft op 17 oktober 2023 besloten om financiële scenario’s uit te werken. Door middel van scenario’s willen we perspectief vormen richting 2026/2027 en zoals het nu lijkt ook vanaf 2025. Doel hiervan is om de gemeentefinanciën gezond op orde te houden voor de toekomst inclusief financiële ruimte om te blijven investeren in onze ambities en actiepunten uit het coalitieakkoord en te doen waar bij onze inwoners behoefte aan is.

Via actieve informatie in oktober 2023 en tijdens de behandeling van de begroting 2024 is de raad hierover geïnformeerd. De aanpak vindt plaats in twee fasen, waarbij we het resultaat vanaf juli 2024 gaan invoegen in het reguliere begrotingsproces 2025. Indertijd is afgesproken de raad in april 2024 weer actief te informeren over het proces. Onderzoek kansrijke sporen Als eerste fase is eind 2023 een onderzoek uitgevoerd naar kansrijke sporen. In het totale werkveld van de gemeente heeft de organisatie samen met het bestuur gekeken waar mogelijkheden liggen om te innoveren en beleidsmatig wijzigingen aan te brengen. Hierbij is vooral gekeken naar lange termijn doorontwikkeling. Het heeft geleid tot meerdere kansrijke sporen waarin vernieuwende keuzes mogelijk zijn met positieve financiële effecten. Er is onder andere gebruik gemaakt van de resultaten uit eerdere ombuigingstrajecten, kennis en ervaring uit ons netwerk en vergelijking met andere gemeenten (benchmarkgegevens). Verdieping naar scenario’s Vanuit de kansrijke sporen is vanaf februari 2024 als tweede fase een verdieping gedaan om te komen tot concretere voorstellen, die als bouwstenen gebruikt kunnen worden voor scenario’s in het begrotingsproces. Inmiddels zijn in een relatief korte tijdsperiode meerdere ongeveer 90 voorstellen ontstaan.

Deze voorstellen zijn nog in een ‘ruwe’ vorm en worden de komende tijd door ons verder uitgewerkt en daarbij voorzien van financiële bedragen en consequenties. We verwachten dit begin juni 2024 gereed te hebben. De voorstellen gaan over de volle breedte van het gemeentelijke werkveld,

zowel naar onze interne organisatie, projecten en opgaven die we samen met de Mienskip oppakken (ambitie) maar ook samenwerken, digitalisering etc. En vooral ook waar kansen liggen om dingen beter te doen. In sommige gevallen zal het ook betekenen dat we eerst moeten investeren om verbeteringen te kunnen bereiken. Ook dat maakt onderdeel uit van de scenario’s. Dit alles biedt naar verwachting genoeg ruimte om te komen tot een goed afgewogen pakket. In de periode van uitwerking worden ook de financiële effecten uit de Meicirculaire bekend. Op dit moment is nog niet bekend wat voor ons de precieze gevolgen van de Meicirculaire zijn. Inmiddels is wel de voorjaarsnota van het Rijk gepubliceerd en is door de VNG een ledenbrief uitgebracht. Hierdoor weten we al enkele zaken die er aan zitten te komen: De oploop van de opschalingskorting van € 675 miljoen wordt structureel geschrapt. Dit betekent naar inschatting voor Súdwest-Fryslân een structureel voordeel van € 3,6 miljoen vanaf 2026. Rechtvaardige risicoverdeling Wmo door heldere afspraken over objectieve indexering en aparte fondsvorming Indexering zorgkosten: € 75 miljoen in 2026 oplopend tot 300 miljoen in 2029. Voor Súdwest-Fryslân betekent dit naar inschatting een bedrag van € 0,4 miljoen oplopend naar € 1,5 miljoen. Een opschoonactie voor specifieke uitkeringen.

Het kabinet vraagt hiervoor helaas wel een prijs: in 2025 wordt het gemeentefonds eenmalig € 675 miljoen lager vastgesteld. Dat betekent voor 2025 een nadeel voor Súdwest-Fryslân van naar inschatting € 3,6 miljoen. Wanneer de precieze gevolgen van de Meicirculaire bekend zijn en er goed zicht is op de autonome ontwikkelingen, ontstaat een actueel beeld van de financiën voor het meerjarenperspectief 2025 tot en met 2028. De dan uitgewerkte voorstellen worden vervolgens ingebracht, waarbij we meerdere scenario’s voor de meerjarenbegroting aan de raad kunnen samenstellen. De scenario’s worden vervolgens in de informerende/opiniërende bijeenkomst met de raad op 10 juli 2024 besproken. Daarna vindt verwerking plaats in het reguliere begrotingsproces. In die periode worden ook de financiële effecten uit de Meicirculaire bekend en is er goed zicht op de autonome ontwikkelingen. Hieruit ontstaat een actueel beeld van de financiën voor het meerjarenperspectief 2025 tot en met 2028. De dan uitgewerkte voorstellen worden vervolgens ingebracht, waarbij we meerdere scenario’s voor de meerjarenbegroting aan de raad kunnen samenstellen. De scenario’s worden vervolgens in de informerende/opiniërende bijeenkomst met de raad op 10 juli 2024 besproken. Daarna vindt verwerking plaats in het reguliere begrotingsproces. Bijlage(n) -