9. Motie 3. VVD I Bijlage I Schriftelijke Vragen

SCHRIFTELIJKE VRAGEN (artikel 32 RvO) Van

:

Simon de Witte (VVD)

Datum indiening

:

6 november 2025

Aan

:

Het college van burgemeester en wethouders

Onderwerp

:

Van Friluftsliv naar Waarûle

Wijze van beantwoording

:

Schriftelijk (binnen 30 dagen)

Datum tussenantwoord (indien van toepassing)

:

: : Datum beantwoording

:

2 december 2025

Toelichting: In veel delen van de wereld brengen kinderen minder tijd buiten door dan ooit. Kinderen spelen ook minder snel buiten naarmate ze ouder zijn, hoewel buitenactiviteiten ten goede komen aan kinderen van alle leeftijden. Net als volwassenen brengen ze meer uren dan ooit door, aan een bureau of aan schermen. Maar zelfs nu de hoeveelheid tijd die kinderen buiten doorbrengen afneemt, is de hoeveelheid onderzoek die aantoont dat buitenspelen enorm belangrijk is voor de ontwikkeling van kinderen gegroeid. Tientallen onderzoeken hebben aangetoond dat tijd buitenshuis doorbrengen, vooral in vrij spel, de fysieke gezondheid, sociale vaardigheden en zelfs hun concentratie en schoolbereidheid van kinderen ten goed komt. Tijd doorbrengen in het groen kan ook mentale en emotionele welzijn van kinderen verbeteren. Niet alleen voor kinderen zijn buitenactiviteiten belangrijk, voor alle leeftijden is het van belang om recreatief tijd door te brengen in de natuur. Een boswandeling, kite-surfing, zeilen, fietsen, kanovaren of lekker in de hangmat liggen. Gelukkig hebben we in Súdwest-Fryslân veel ruimte om van het vrij leven in de buitenlucht te kunnen genieten, met zijn groene wijdsheid, de vele meren en kanalen, parken en bossen. Friluftsliv is een Noorse filosofie die “vrij leven in de buitenlucht” betekent.

Het draait om het waarderen en beleven van de natuur, met nadruk op rust, ervaring en verbinding, ongeacht het weer of de leeftijd. Het kan variëren van actieve bezigheden tot rustige activiteiten of ontspanning. Het concept is diep verankerd in de Scandinavische cultuur en leidt tot voordelen zoals minder stress, meer energie en een beter humeur. Friluftsliv filosofie zou met zijn kernprincipes hier in Fryslân ook heel goed van toepassing kunnen zijn, maar dan met een eigen Friese uitdrukking om daarmee het “vrij leven in de buitenlucht” te versterken en een boost te geven in verscheidende concepten. Een eigentijds Fries woord dat Frilluftsliv filosofie omschrijft, zou Waarûle kunnen zijn. Een Waarûle is iemand die in weer en wind op stap gaat. En een ûle is vanzelfsprekend een wijs dier, dat zich niet zo snel druk maakt. Door het woord -wêzen er achter te plaatsen, maakt de uidrukking sterker, dat de filosofie van ‘vrij leven in de buitenlucht” je in het lijf zit, ‘It Waarûlewêzen ‘. De Waarûlefilosofy of het Waarûlekonsept kan voor velerlei doeleinden gebruikt worden.

Het college wordt verzocht de volgende vragen te beantwoorden: 1.

Als gemeente zetten we vol in op de integrale kindaanpak. Kunnen de kernprincipes van Waarûlefilosofy ook een plek krijgen in de bestuurlijke en ambtelijke LEA-overleggen (Lokale Educatieve Agenda) samen met scholen, jeugdgezondheidszorg en kinderopvangorganisaties? Antwoord: Het college herkent het belang van buitenspelen, bewegen en natuurbeleving voor de ontwikkeling van kinderen. Deze principes sluiten goed aan bij de uitgangspunten van de Integrale Kindaanpak (IKA), waarin we samen met partners werken aan een gezonde en stimulerende omgeving voor ieder kind. De LEA-overleggen zijn bedoeld voor gezamenlijke afstemming tussen gemeente, onderwijs, kinderopvang en jeugdgezondheidszorg. Aandacht voor buitenactiviteiten en het ‘vrij leven in de buitenlucht’ kunnen daarin worden ingebracht ter inspiratie.

2.

Maakt gemeente Súdwest-Fryslân ook deel uit van het Unicef programma; Child Friendly Cities Initiative? Welke gemeenten ondersteund bij de ontwikkeling van beleid dat zorgt voor een goede basis voor ieder kind, voor preventie en voor extra aandacht voor kwetsbare groepen. Kan het Waarûlekonsept hier een basis van zijn? Antwoord: We hebben in de beleidsontwikkeling van het Jeugdbeleid kennis genomen van het Child Friendly Cities Initiative. Een mooi initiatief waar we enthousiast over zijn. Op dit moment maakt de gemeente Súdwest-Fryslân geen onderdeel uit van het Unicef programma. In de beleidsontwikkeling hebben we gekozen om de kennis van het Nederlands Jeugdinstituut te raadplegen en specifiek voor het Kwaliteitskompas te kiezen als hulpmiddel voor het ontwikkelen van jeugdbeleid. Zo hebben we dit ook in de actieve info en startnotitie Jeugdbeleid verantwoord. Het past namelijk goed bij onze wens om te sturen op resultaten, een samenhangend/integraal beleid op te stellen en ook om te sturen op opgave naar een concreet plan en duurzame resultaten. Zie ook: https://www.nji.nl/impact-maken-met-jeugdbeleid/kwaliteitskompas

3.

De strekking van Friluftsliv past bij beleidsnota’s van Súdwest-Fryslân. We streven bijvoorbeeld via onze gezondheidsnota naar een gezonde leefomgeving (“Gezonde leefomgeving: Er is genoeg groen, je hebt zin om te bewegen en anderen te ontmoeten, en voelt je veilig. Je omgeving is schoon en toegankelijk.”). Het gedachtegoed Friluftsliv sluit ook aan bij Bewegen in openbare Ruimte (BIOR). Daarnaast is het thema gezonde leefomgeving opgenomen in het voorstel voor het jeugdbeleid dat 18 december 2025 aan de raad wordt voorgelegd. Mocht het gedachtegoed Waarûlekonsept hierin een prominentere plek moeten krijgen, dan kan daar op dat moment een politieke afweging over worden gemaakt. In Scandinavië zijn er kinderdagverblijven waar de kinderen soms 80% van hun tijd daar in de buitenlucht verblijven met diverse activiteiten, dat dit duidelijk een versterkend effect heeft op het immuumsytseem van het kind. Zou het een mogelijkheid zijn om in Súdwest-Fryslân een Waarûle predicaat in te stellen voor kinderdagverblijven? Op deze manier geeft het kinderdagverblijf de garantie dat de kinderen zoveel pct van hun verblijf in de buitenlucht vertoeven. Bijvoorbeeld 1 ster 30%, 2 sterren 50% en 3 sterren 70/80%.

Antwoord: De inrichting van het dagprogramma en de pedagogische keuzes van kinderdagverblijven vallen onder de verantwoordelijkheid van de houders zelf en worden getoetst binnen de landelijke Wet kinderopvang en het toezicht door de GGD. Het is daarmee niet aan de gemeente om een formeel Waarûlepredicaat in te stellen. Wel staan wij open voor gesprekken met kinderopvangorganisaties die meer aandacht willen besteden aan natuurbeleving en buitenspelen. Binnen de IKA en via bestaande netwerken kunnen goede voorbeelden worden gedeeld en waar mogelijk ondersteund.

4.

Om het Waarûlefilosofy goed te kunnen begrijpen, leren en te implementeren, vereist een goede opleiding. Is het College bereid om met NHL/Stenden of RUG in gesprek te gaan over het opzetten van een Master of Waarûlewêzen (Outdoor Studies)? Of dat dit als een onderdeel in de pabo en kinder pedagogiek geïntegreerd kan worden?

Naar voorbeeld van: Outdoor Education and Nordic Friluftsliv | Autumn - Western Norway University of Applied Sciences

Antwoord: Het ontwikkelen van onderwijsprogramma’s behoort niet tot de verantwoordelijkheid van de gemeente. Hogescholen en universiteiten bepalen zelf de inhoud van hun opleidingen. De onderwijsinstellingen kiezen welke onderwerpen zij opnemen in het curriculum. 5.

Is het College bereid om met Waterland van Friesland in gesprek te gaan om de Waarûlefilosofy onder de aandacht te brengen, om met elkaar Waarûlekonsepten te ontwikkelen op het gebied van het vrije leven/activiteiten in de buitenlucht? Om hiermee de kernprincipes van Waarûlewezen te verdiepen en daarmee Súdwest-Fryslân op de kaart te zetten als de bestemming voor outdoor activiteiten. Inspiratielink: reviewoutdoorrecreation2023.pdf Antwoord: De portefeuillehouder gastvrijheidseconomie is bereid om het onderwerp onder de aandacht te brengen bij VVV Waterland van Friesland. Het is vervolgens aan Waterland van Friesland om te beoordelen of zij binnen haar beschikbare budgetten ruimte ziet om het concept verder te ontwikkelen en in te zetten voor promotie en vermarkting van de regio. De gemeente geeft hierin geen directe opdrachten. De gemeente heeft een subsidierelatie met de VVV voor de uitvoering van vier kerntaken: verbinden, informatievoorziening, gastvrijheid en marketing. Binnen deze kaders en op basis van haar inhoudelijke expertise en de inbreng van haar leden, bepaalt Waterland van Friesland zelf welke thema’s zij oppakt om de regio Zuidwest Fryslân zo goed mogelijk te positioneren als toeristische bestemming.

Voor het team die deze vragen behandelen, hierbij nog enkele links die ik gebruikt heb ter inspiratie, voor meer achtergrond informatie over het onderwerp: https://www.unicef.org/eca/stories/importance-outdoor-play-and-how-support-it https://genoeg.nl/artikel/buitenjuf-tine-nieboer-met-de-klas-het-bos-in Tine Nieboer heeft bij mijn dochter op het Marnecollege in Bolsward in de klas gezeten, dus komt uit Súdwest-Fryslân;)

https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14729679.2024.2344031#abstract Tussenantwoord (indien van toepassing):