8. TV CIE PvdA - bijlage I ingekomen brief

Aan: leden Gemeenteraad Súdwest Fryslân Betreft: aankoop windpark Nij HIddum Houw Datum: 14 februari 2022

Geachte raadsleden, Hierbij doe ik u namens de Stichting Hou Friesland Mooi onze reactie toekomen op het voorstel tot deelname in Windpark Nij Hiddum Houw (NHH), geagendeerd voor de commissievergadering van 17 februari en de raadsvergadering van 3 maart. Vanwege de korte termijn beperken we ons hierna tot enkele hoofdzaken. Wellicht komen we met een meer uitgebreide reactie voor de raadsvergadering van 3 maart. 1.

2.

3.

4.

5.

Wij onderschrijven het belang – zoals verwoord in het voorstel – dat de gemeente een meer actieve rol op zich neemt met betrekking tot de energietransitie en wij steunen derhalve het streven van de gemeente en het waterschap om de vier Vattenfall turbines van Windpark NHH in eigendom te verwerven. We zijn het met u eens: publieke eigendom van die turbines is een goede zaak, ook vanuit het belang van de omgeving. Dat wij de principiële keuze die ten grondslag ligt aan het voorstel steunen, neemt niet weg dat wij een aantal vragen en kanttekeningen hebben. Zie die vragen en kanttekeningen echter niet als kritiek op het uitgangspunt, maar als een bijdrage onzerzijds om de voorgenomen transactie zo zorgvuldig en transparant mogelijk te realiseren. Een eerste opmerking is dan dat voor ons de tekst van het voorstel op onderdelen nogal verwarrend is. Dit hangt met name samen met het gebruik van de aanduiding “Windpark Nij Hiddum Houw”. Soms lijkt het alsof die aanduiding betrekking heeft op het gehele park (9 turbines waarvan 4 van Vattenfall), maar dan weer lijkt het enkel te gaan om de BV waarin Vattenfall die vier turbines heeft ondergebracht. Die verwarring gaat wat ons betreft zo ver dat we bij deze willen checken of we de opzet van de transactie goed begrepen hebben.

Als we het goed zien, is het idee dat de gemeente en het waterschap elk 50% van de aandelen in de BV die eigenaar is van de vier Vattenfall turbines overnemen van Vattenfall. De gemeente of het waterschap wordt dus niet direct eigenaar van die vier turbines, maar het eigendom blijft bij die BV. Echter: na de transactie is die BV niet meer van Vattenfall, maar van de gemeente en het waterschap. Klopt dit? Als dit klopt, verbaast ons de aankoopsom, te weten € 44 miljoen (zie p. 2 van het voorstel). Voor vier turbines komt dit neer op 11 miljoen per stuk, terwijl de bouwkosten per turbine ruw geschat – circa 1 tot 1,5 miljoen per MW bedragen. Dus per turbine van 4 MW circa 5 miljoen. Hoe verklaart u dit verschil? Is dit pure winstneming door Vattenfall ten laste van publieke middelen?

6.

7.

8.

9.

In de constructie zoals wij die menen te begrijpen, lijkt het ons van belang om reeds nu enige basisprincipes vast te leggen over de governance van de BV die eigenaar blijft van de vier turbines. Immers, die BV komt nu in publiekrechtelijke handen – gemeente en waterschap – en het komt ons voor dat dit moet leiden tot een essentieel andere opzet van de governance. Dit ook om te verzekeren dat de maatschappelijke doelen die de gemeente wil realiseren met de aankoop ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. De noodzaak om reeds nu de basisprincipes van de governance van de BV vast te leggen wordt nog versterkt door het gegeven dat de gemeente in de nieuwe situatie enerzijds eigenaar is van een BV met die vier turbines, maar anderzijds ook het toezicht heeft op het naleven van alle wettelijke en bovenwettelijke regelingen door die BV. Hier dreigt vermenging van taken en verantwoordelijkheden en dat moet voorkomen worden, mede in de opzet van de governance van de BV. Wij vragen ons af of de voorgenomen transactie niet aangemerkt kan worden als staatsteun. Zekerheid op dit punt is essentieel om te voorkomen dat er strijd ontstaat met de wet- en regelgeving van de Europese Unie inzake het wel of niet toelaatbaar zijn van staatssteun. Zo dit al niet is gebeurd, lijkt het ons zaak om daarover advies in te winnen bij een ter zake kundige instantie.

In het EU recht is de rechtsfiguur van een DAEB (dienst van algemeen economisch belang) een erkende wijze om met publieke middelen een private onderneming te steunen. En ten slotte: het zal bekend zijn dat er op dit moment – na de uitspraak van de Raad van State van 30 juni 2021 in de zaak over een windpark bij Delfzijl - rechtsonzekerheid bestaat over de status van reeds verleende vergunningen voor windparken. Zie de brief van de staatssecretaris van I&W van 17 december 2021 aan de Tweede Kamer. Het lijkt ons zaak dat u ook hiermee rekening houdt, zoals ook Vattenfall tegen diezelfde juridische onzekerheden zal aanlopen indien de transactie om wat voor redenen niet doorgaat.

Nogmaals: wij verzoeken u deze vragen en opmerkingen op te vatten als constructieve kritiek. Wel vragen we ons af of die vragen en opmerkingen niet eerst beantwoord moeten worden alvorens de gemeenteraad een besluit kan nemen. We beseffen dat het in het voorstel gaat om een “principebesluit”, maar ook dit is bindend en roept verwachtingen op, o.a. bij Vattenfall.

Met vriendelijke groet, Annemieke Reitsma Voorzitter Stichting Hou Friesland Mooi