6. TV RAAD VVD - antwoorden

TECHNISCHE VRAGEN (over lopende agendapunten) Naam indiener Fractie

:

Simon de Witte VVD

Datum

:

18 december 2025

Agendapunt

:

6

Onderwerp

:

Verlenging Erfgoedbeleid ‘Erfgoed is geen keus’

:

Raad

1.

Op blz. 4 van de Notitie programma Erfgoed, staat te lezen dat ‘Beleid over immaterieel erfgoed zoals bijvoorbeeld ambachten en tradities vooralsnog niet valt onder het erfgoedprogramma. Dat hier niet direct gemeentelijk beleid nodig is. Terwijl op blz. 6 staat dat immaterieel erfgoed één van de vijf elementen van cultureel erfgoed is als onderdeel van de fysieke leefomgeving. Kan het college deze discrepantie tussen deze twee beleidsdoelstellingen toelichten? Antwoord: Immaterieel erfgoed valt in twee delen te onderscheiden. Een deel wat we wel, en een deel wat we niet via het omgevingsplankunnen beschermen. Het omgevingsplan richt zich op de fysieke leefomgeving. Het opnemen van immaterieel erfgoed in het Omgevingsplan gebeurt dus voornamelijk via de ruimtelijke component: je beschermt of faciliteert de locatie en de omgevingsfactoren die nodig zijn om de traditie levend te houden. Het immateriële erfgoed moet dan echt verbonden zijn aan een specifieke locatie in de fysieke leefomgeving, bijvoorbeeld een haven met historische schepen of een plein waar een specifieke traditie wordt beoefend. Maar de kern van immaterieel erfgoed – de traditie zelf, de kennis en de praktijk – is niet fysiek en valt buiten de reikwijdte van het omgevingsplan.

Bladzijde 4 gaat dan ook over de kern van immaterieel erfgoed, en dat daar door prioritering er vooralsnog voor gekozen wordt op dit niet mee te nemen. Die bescherming zou geregeld worden in aanvullend beleid, maar wordt nu ook al grotendeels uitgevoerd door het rijk middels het kenniscentrum voor immaterieel erfgoed (KIEN). Mocht het nodig zijn om immaterieel erfgoed dat aan een specifieke locatie verbonden is te beschermen (zoals aangegeven op blz 6) dan kan dit meegenomen worden in het (definitieve) omgevingsplan.

2.

Bedoeling is het nieuwe erfgoedprogramma in twee fasen te willen ontwikkelen; 1. Verkenning en analyse en 2. Opstellen erfgoedprogramma, het vertalen van de uitgangspunten in de omgevingsvisie naar uitvoerbare acties en verantwoordelijkheden. Wat wordt bedoeld met uitvoerbare acties en verantwoordelijkheden?

Antwoord: Met "uitvoerbare acties en verantwoordelijkheden" wordt de vertaling bedoeld van de strategische visie (de grote lijnen uit de Omgevingsvisie 1.0) naar concreet, meetbaar en beheersbaar beleid op de korte tot middellange termijn. Het gaat hier om de vraag: Wie gaat wát doen, waar en wanneer, en met welk budget, om de erfgoeddoelstellingen uit de Omgevingsvisie 1.0 te realiseren? Zo borgen we de daadwerkelijke omzetting van de ambities van papier naar praktijk. 3.

Blz. 7 Bewustwording van de waarde van erfgoed is van belang. Door te investeren in het ontsluiten van kennis over het erfgoed krijgt erfgoed meer betekenis. Etc... In de geest het verdrag van ‘Faro’ wordt ervan uitgegaan dat niet erfgoed zelf maar de mensen die zich ermee bezighouden het belangrijkst zijn, m.a.w. het gebruik van erfgoed zet de burgers centraal. Dat erfgoed onlosmakelijk verbonden is met haar omgeving, een bron van ruimtelijke ontwikkeling is en zorgt voor sociale cohesie. In fase 2; Opstellen Erfgoedprogramma staat niet expliciet omschreven hoe het ontsluiten van kennis over het erfgoed (in de geest van het verdrag van ‘Faro’) in het nieuwe erfgoedprogramma opgenomen wordt. Heeft het college bewust geen acties opgenomen in deze Notitie over het hoe van het ontsluiten van kennis van erfgoed? Zoals bijvoorbeeld Erfgoed Brabant Academie - Erfgoed Brabant Academie Antwoord: Wij zijn zeker enthousiast over het Verdrag van Faro, omdat het aansluit bij onze visie om erfgoed samen met inwoners te beleven en vorm te geven. We doen dit al door onze nieuwsbrief Cultureel Erfgoed, de organisatie van Open Monumentendagen samen met erfgoedstichtingen, en projecten zoals de landschapsbiografie. Ook maken we publieksfolders om verhalen en kennis toegankelijk te delen met iedereen. Het nieuwe erfgoedprogramma bouwt voort op de Omgevingsvisie.

Voordat we kunnen bepalen welke kennis we hoe moeten ontsluiten, moeten we eerst weten wat de prioriteiten zijn en welke kennis momenteel nog ontbreekt. Ook leert het Verdrag van Faro ons dat erfgoed van de gemeenschap is. De concrete ontsluitingsacties moeten dan ook voortkomen uit de behoeften en wensen van de erfgoedgemeenschappen zelf, die we in het participatietraject in fase 1 in kaart gaan brengen. Het is dan ook van belang om ons eerst te richten op het leggen van de stevige, inhoudelijke basis. Dit houdt in dat we eerst zorgen voor een goede inventarisatie van al ons erfgoed en het creëren van draagvlak. Wij zien de kennisontsluiting dan ook als een essentieel uitvoeringsinstrument dat pas aan het begin van fase 2 wordt ontworpen en geconcretiseerd, nadat we door de analyse weten wat de beste en meest gerichte acties zijn.

4.

In 2024 en 2025 waar er middelen beschikbaar gesteld door de overheid voor het implementeren van het verdrag van ‘Faro’. Hebben we als gemeente hier gelden vanuit ontvangen? Worden er in 2026 ook weer nieuwe middelen hiervoor beschikbaar gesteld en zal het college hier dan ook op inschrijven? Antwoord: De financiële regeling uitvoeringsagenda Faro is bedoeld voor het erfgoedveld om het functioneren van de erfgoedzorg meer in overeenstemming te brengen met de Faro-principes. Het gaat om initiatieven die voor de toekomst van erfgoedzorg en -beleid het verschil willen maken. Faro gaat over samenwerking dus een aanvraag moet samen met partners aangevraagd worden. Een financiële bijdrage kan worden verstrekt in de vorm van een subsidie voor niet-overheden of een interne overboeking voor rijksoverheden. Gemeenten en provincies konden alleen met een externe penvoerder - zijnde een niet-overheid - aanvragen. Tijdens de erfgoedbijeenkomst van april 2024 hebben we aan Stichting Erfgoed en publiek gevraagd of hun erfgoedparticipatiecoach een presentatie wil geven over Faro en de bovenstaande subsidie aan onze erfgoedstichtingen. Dus alle aanwezige erfgoedinstanties waren op de hoogte van deze mogelijkheden. Vanuit onze gemeente zijn geen initiatieven binnengekomen en is er geen contact met ons opgenomen om gezamenlijk een aanvraag in te willen dienen.

De regeling liep van 2023 tot juni 2025.