6. TV CIE PVDA - antwoorden

TECHNISCHE VRAGEN (over lopende agendapunten) Naam indiener Fractie

: :

Johan Feenstra PvdA

Datum

:

24 juni 2025

Agendapunt

:

8

Onderwerp

:

Garantstelling Warm Heeg.

Commissievergadering DSO

1

Bij een garantstelling voor een lening van 14 miljoen euro werd het risico voor de gemeente zeer laag ingeschat en werd geschreven dat bij 100% dekking het beslag op het weerstandsvermogen € 600.000 zou zijn. Zie Raadsvoorstel 5 december 2023 onder kopje “Financien”. A. Graag uitleg hoe die € 600.000 is berekend. De mogelijke garantstelling is nu opgelopen naar 19 miljoen euro. Dat is 5 miljoen extra en nu wordt geschreven dat er geen garantstelling meer kan worden afgegeven, omdat dit grote negatieve gevolgen heeft voor de financiële positie van de gemeente. Die 5 miljoen euro extra zou een “immense druk op het weerstandsvermogen geven” zo wordt in het raadsvoorstel van 10 juli 2025 geschreven. B. Graag uitleg. Wat voor gevolgen heeft die € 5 mln extra daadwerkelijk t.o.v. de eerder aannamen in december 2023. Graag cijfermatig onderbouwen en toelichten. Antwoord: A. Dit is berekend met NARIS (risicomanagement tool). Op basis van de op dat moment ingeschatte risico’s. Zie ook het antwoord op vraag 3 voor een uitleg over de rekenmethodiek van NARIS. B. Het project verkeerde in 2023 nog in de ontwikkelfase. Nog lang niet alle kosten waren inzichtelijk. De business case van december 2023 ging daarom uit van een aantal aannames.

Deze waren o.a.: - Een natuurlijke stijging van de volloop door nog meer aandacht - Een stijging van de volloop als gevolg van de deelname van woningcorporaties - Verdere mogelijkheden van het rijk (energietransitie is in beweging, bijvoorbeeld ontwikkeling waarborgfonds). Het feit dat er op een aantal gebieden nog veel beweging was, is gewerkt met een aantal aannames. In combinatie met de toenmalige inzichten t.a.v. risico’s omtrent prijs en kostenstijgingen van warmtenetten, gaf reden om in 2023 uit te gaan van een laag risicoprofiel. -

In de periode daarna: kosten stegen (aansluitkosten woningen, bovengemiddelde prijsstijging van materialen en loonkosten, prijsstijging aanbestedingen, prijsstijging aanleg ondergrondse warmtenet) afleverset bleek duurder dan eerder aangenomen mogelijke inkomsten stegen niet mee geen stijging van de volloop inzichten t.a.v. risico’s omtrent prijs en kostenstijgingen van warmtenetten veranderen

-

alternatieve garantstellingen door andere partijen werden niet concreet. Uit overleg met de projectfinancier bleek dat gemeentegarantie tot 80% mogelijk was, maar alleen tegen een hogere rente. Daarnaast speelt de bredere landelijke en externe context een rol. Beoordelingen en inschattingen van zowel nationale als internationale financiële en adviserende partijen laten zien dat warmtenetten gepaard gaan met verhoogde risico’s. Er is daarnaast geen zekerheid over medeverantwoordelijkheid of garantstelling door andere overheidslagen zoals het Rijk. De terughoudendheid van andere partijen wordt mede ingegeven door ervaringen in andere regio’s, waar warmtenetprojecten onder druk staan of worden afgeblazen.

2

Door al deze factoren nam het financieel risico(profiel) voor de gemeente toe. A. Stel dat de gemeente daadwerkelijk wordt aangesproken voor de rente en aflossing van de lening van € 19 mln. Wat gaat het de gemeente dan daadwerkelijk kosten op grond van een jaarlijkse kapitaallast. B. Welke mogelijkheden zijn er bij honorering van de garantstelling van € 19 mln. deze niet ten laste van ons weerstandsvermogen / AR te brengen maar anders (exploitatiebegroting)? Antwoord: A. Het betreft hier een gemeentelijke garantstelling op de lening die Warm Heeg aangaat. Deze kosten kunnen niet aangemerkt worden als kapitaallasten en zullen op een andere manier in onze begroting moeten worden opgenomen, bijvoorbeeld door een exploitatiebijdrage. Dit is geheel afhankelijk van het aantal aansluitingen wat gerealiseerd kan worden tijdens de bouw en de operationele fase. Ervan uitgaande dat er geen additionele aansluitingen bijkomen en daarmee het volloop percentage op 44% blijft, zou dit betekenen dat de aanspraak op de gemeente op basis van de huidige uitgangspunten in totaal ruim €9 miljoen zou zijn over de gehele looptijd van 30 jaar. In geval dat het volloop percentage op 44% blijft, is er een lening benodigd van circa €19 miljoen. Met een rentepercentage van 4,45% (voor zover nu bekend) en een aflossingstermijn van 30 jaar is de gemiddelde kapitaalslast circa €1.500.000 per jaar.

Dit op basis van een lineair aflossingsprofiel. B. Het is mogelijk om binnen de exploitatie structureel ruimte te gebruiken om de garantielast op te vangen. Daarmee wordt de druk op het weerstandsvermogen verminderd of gespreid. Deze aanpak betekent echter wel een structurele verhoging van de lasten in de exploitatiebegroting. Dat vraagt om duidelijke keuzes van de gemeenteraad en kan de houdbaarheid en realiteitswaarde van de meerjarenbegroting onder druk zetten.

3

Graag ontvangen we de berekening plus toelichting van de druk op het weerstandsvermogen bij een garantstelling van € 19 mln. Antwoord: Dit is berekend met NARIS (risicomanagement tool). Op basis van de op dat moment ingeschatte risico’s en op basis van het door de gemeenteraad vastgesteld risicomanagementbeleid, waarbij risicosimulatie als uitgangspunt is vastgelegd door de gemeenteraad. In deze risicomanagementtool die door de overgrote meerderheid van de gemeenten wordt gebruikt, zijn alle huidige risico’s inclusief de inschatting van de hoogte opgenomen. Daarbij wordt ook rekening gehouden met eventuele beheersmaatregelen. Op basis van een Monte-Carlo simulatie wordt dan een berekening gemaakt van het benodigde weerstandsvermogen (benodigde reservepositie om de risico’s op te vangen). In de statistiek is Monte-Carlosimulatie een simulatietechniek waarbij een fysiek proces niet één keer maar vele malen wordt gesimuleerd, elke keer met andere startcondities. Het resultaat van deze verzameling simulaties is een verdelingsfunctie die het hele gebied van mogelijke uitkomsten

weergeeft. Deze simulatie wordt tientallen tot enkele duizenden keren herhaald worden, elke keer met een nieuwe set invoervariabelen. De rekenmethodiek kan uiteraard nader worden toegelicht en gedemonstreerd, maar wij kunnen u niet “de berekening” geven, omdat dit dus een veelvoud aan Monte-Carlosimulaties binnen het NARISmodel zijn.