6. TV CIE NS I antwoorden DSO

TECHNISCHE VRAGEN (over lopende agendapunten) Naam indiener Fractie

: Jacoline Engelmoer Pieter Greidanus Klaas Draijer : Nieuw Sociaal

Commissievergadering

: commissie DSO

Datum

: 29 oktober

Agendapunt

:4

Onderwerp

: begroting 2025

1.

Aanbiedingsbrief; pagina 7 Wij blijven ons inzetten voor een toekomst brede welvaart zoals Landbouw en wonen. Welke taken binnen de landbouw komen voor rekening van de gemeente? Is Landbouw niet het onderwerp dat hoort bij provincie en het Rijk? Met andere woorden is investeren door de gemeente in de Landbouw een taak die de gemeente kan overlaten aan het Rijk en de provincie? Antwoord: De vraag is gekoppeld aan een meer samenhangend citaat op pagina 7: “We blijven ons inzetten voor een toekomst van brede welvaart, met aandacht voor zorg, wonen, jeugdproblematiek, landbouw, leefbaarheid en onderwijs”. Voor landbouw is van belang dat die meerdere aspecten kent. Te denken valt aan landbouw (a) als economische activiteit, (b) als activiteit die invloed heeft op landschap, water, bodemgesteldheid, milieu, klimaat, natuur en ecologische systemen en (c) als activiteit met een meer omvattende sociaaleconomische impact die invloed heeft op sociale verbanden, die ook in bredere zin de economische draagkracht van een gebied beïnvloedt. Ook liggen er nog breder relaties naar bijv. (d) gezondheidsaspecten, gezond voedsel en dierenwelzijn. Alleen al door dit samenstel van aspecten is het nodig en gewenst om als gemeente betrokken te zijn bij processen rond het landbouwvraagstuk. Bijv.

omtrent de grootte van bedrijven, de ruimtelijke inpassing, de mate van grondgebondenheid en de economische potentie. Juist in de afgelopen jaren speelt hier een oplopende complexiteit rond de actuele opgaven voor natuur (o.a. stikstof, biodiversiteitsverlies), water (o.a. te droog/te nat, kwantiteit, kwaliteit) en klimaat (o.a. CO2reductie en CO2 vastlegging in de veenbodem). Als gemeente zoeken we daarom nadrukkelijk de verbinding met andere (met name Friese) overheden om bij voorkeur in gebiedsprocessen gezamenlijk en integraal stappen te zetten. Het raakt de primaire verantwoordelijkheid van de gemeenten voor het eigen grondgebied en de invulling van de rol als ‘eerste overheid’ (bijv. bij gebiedsprocessen). Los daarvan zijn er de wettelijke gemeentelijke taken die hoe dan ook de landbouwpraktijk raken, zoals aspecten rond ruimtelijke ordening, economie, milieu en gezondheid, waarvoor de gemeenten meer specifiek eigen verantwoordelijkheden hebben (bijv. op grond van de Omgevingswet). Uit het voorgaande kan worden geconcludeerd dat landbouw niet een taak is die volledig en uitsluitend kan worden overgelaten aan Rijk en provincie (of waterschap). De gemeenten heeft hier eigen rollen en verantwoordelijkheden.

2

Wonen; op welke manier wordt de sociale woningbouw echt uitgevoerd zoals het college dit wil? Het woning tekort blijft. Veel starters/jongeren vinden geen woning die betaalbaar is. Particuliere huur is onbetaalbaar voor deze groep. Wat is de stand van zaken als het gaat om Lytse Huskes en andere woonvormen in boerderijen, woningdeling, inbreiding op welke manier stimuleert en faciliteert de gemeente dit? Antwoord Het college maakt met woningcorporaties prestatieafspraken, ook over sociale woningbouw. Met in acht name van het eigen beleid van corporaties en hun technisch en financiële mogelijkheden wordt jaarlijks een bod gedaan aan de gemeente, waarin de corporaties aangeven wat hun bijdrage aan het woonbeleid is en wat de mogelijkheden voor toevoeging zijn. Verder wordt, waar mogelijk, gemeentelijk beleid ten aanzien van betaalbaarheid meegenomen in tenders ten behoeve van ontwikkelingen van woningen. In tenders kunnen, naast kwantitatieve voorwaarden ook kwalitatieve voorwaarden, zoals sociale en betaalbare koop, worden meegenomen. Sociale koop vertaalt zich meestal in kleinere kavels en kleinere woningen. Met betrekking tot andere woonvormen (wonen bij wonen en wonen op boerenerven) worden eind 2024 - begin 2025 voorstellen aan het college voorgelegd. Hierin wordt meegenomen hoe de gemeente dit kan stimuleren en faciliteren.

3

Grote woningbouwprojecten zijn in gang gezet in en bij de grotere kernen. Het bouwen in kleine kernen loopt achter en ook de bouw van sociale huurwoningen is in procenten minimaal. Op welke manier gaat het college dit aanpakken? Dezelfde vraag geldt ook voor zorgwoningen, wat is het doel, wanneer ook in de kleinere kernen, aantal, en waar? Is het bouwen van een geheel nieuw dorp in de gemeente SWF een idee, wat alles in zich heeft wat de huidige samenleving nodig heeft en wat de inwoners wensen? Antwoord Met de ‘kleine kernenaanpak’ werkt de gemeente samen met de betreffende kern aan woningbouwplannen op een geschikte locatie die aansluit bij de behoefte. In 2024 is de ‘kleine kernenaanpak’ Kimswerd, Gaastmeer en Warns opgestart. In diverse andere kernen zijn woningbouwinitiatieven. Zie hiervoor het vastgestelde woningbouwprogramma 2022-2031. Deze zijn veelal gericht op (betaalbare) koopwoningen. De woningcorporaties hebben weinig financiële ruimte om nieuwbouw sociale huur toe te voegen en richten zich vooral op de grote kernen. In het Omgevingsprogramma Wonen en Zorg is geconstateerd dat de schaal van de kleinere dorpen te klein is om alle (zorg)voorzieningen in iedere kern op fysieke wijze te realiseren. Zorgwoningen worden vooral in de (middel)grote kernen gerealiseerd, omdat daar de zorgvoorzieningen zitten.

Voor de kernen Sneek, Bolsward, Workum, Makkum, IJlst, Koudum, Heeg, Wommels en Witmarsum worden gebiedsgerichte uitvoeringsprogramma’s wonen, welzijn en zorg uitgewerkt, om gezamenlijk de opgave scherper te krijgen en om vervolgens de juiste volgorde in prioritering aan te geven, hoe we concreet met projecten naar onze doelen toewerken en waar we projecten gaan realiseren. De vraag of het bouwen van een geheel nieuw dorp in de gemeente SWF een idee is, is een politieke vraag. Dat deel van de vraag kunnen wij niet technisch beantwoorden.

4

Bedrijventerreinen en energielevering? Wat is de stand van zaken rond de Hemmen 3 en wat is de stand van zaken bij ondernemers De Hemmen 2 die met aggregaten de eigen energie moeten opwekken? Antwoord Door de aanhoudende netcongestie staat zowel uitbreiding op bestaande terreinen als de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen onder druk. Daar waar het middenspanningsnet vol zit, kunnen geen nieuwe of zwaardere aansluitingen worden aangevraagd bij Liander. Voor Sneek heeft Liander de (vertraagde) planning afgegeven dat op zijn vroegst in 2036 extra capaciteit op het middenspanningsnet beschikbaar is. Eind dit jaar wordt het college voorgesteld een besluit te nemen over de impact van deze planning op de verdere ontwikkeling en uitgifte van Hemmen 3. Voor zover bij ons bekend zijn er twee ondernemers op de Hemmen 2 die (deels) gebruik maken of hebben gemaakt van aggregaten voor energielevering. Een van de bedrijven heeft inmiddels zijn aansluiting gekregen en heeft de aggregaten enkel nog als noodvoorziening achter de hand. Het andere bedrijf is nog in afwachting van een verzwaarde aansluiting en zet tot die tijd een aggregaat in ter aanvulling op zijn stroomaansluiting om voldoende capaciteit voor zijn bedrijfsprocessen te waarborgen.

5

De energietransitie is een speerpunt van het college, we kiezen een regierol staat in de aanbiedingsbrief. De financiële positie van de gemeente staat onder druk. Maar ook bij veel inwoners is de financiële ruimte beperkt om grote investeringen te kunnen doen. De gemeente faciliteert enkele grote projecten zoals Warm Heeg-Bolsward-Workum en het Eilan in Sneek. Dit brengt ook risico’s met zich mee, zeker financieel. Op welke manier gaat het college de komende jaren de energietransitie, uitvoeren, wat betekend het nemen van de regierol als gemeente voor de inwoners? Wat wordt er gedaan met de lokale initiatieven die er zijn is er een prioritering qua initiatief mogelijk? Antwoord De beantwoording beperkt zich tot de nu bekende feitelijkheden en uitgangspunten. Het politieke debat hierover krijgt o.a. ruimte in behandeling voorstel gemeentelijk energiebedrijf in raad december en contourennota energiebronnen in raad januari. Toelichting regierol gemeente: De regierol voor de warmtetransitie wordt naar verwachting in 2025 wettelijk vastgelegd. De gemeente moet aanwijzen waar welke warmteoplossing het beste is voor de inwoner en regisseert richting uitvoering en - waar nodig - richting exploitatie. De voorbereiding die Súdwest-Fryslân nu uitwerkt voor warmtenetten gaat verder dan het wettelijk minimum.

Dit is in een aantal actieve info’s (over het gemeentelijk energiebedrijf) met u doorgenomen. Toelichtingen financieel: Voor deze uitbreiding van taken bij de gemeente wordt voor de capaciteit dekking gevonden in de zogenaamde CDOKE middelen. Voor aanvullende ontwikkeling in of ten behoeve van wijken wordt o.a. gebruik gemaakt van extra Rijksmiddelen uit het programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving, aanvullend op de eerdere PAW middelen. De verwachting is dat deze financiële dekking vanuit het Rijk langjarig voortgaat. Financieel risico in de warmtetransitie is een belangrijk onderdeel in de besluitvorming van het gemeentelijk energiebedrijf. Het uitgangspunt is dat de financiële risico’s gedragen gaan worden door de gemeentelijke BV’s (in oprichting) en dus niet gedragen in gemeentebegroting of het gemeentelijk weerstandsvermogen. Omdat Súdwest-Fryslân vooroploopt met voorbereiden op kleinschalige warmtenetten is enig risico onderbouwd - genomen in de garantstelling voor Warm Heeg. Momenteel lopen tussen gemeenten en het Rijk gesprekken over het wegnemen van financieel risico voor gemeenten. Ook onze gemeente dringt bij het Ministerie en Tweede Kamer hierop aan. Garantie op betaalbaarheid voor de inwoners staat bij alle gemeenten voorop als noodzakelijke voorwaarde, net als in de Kamer.

Het is nog niet duidelijk hoe deze geborgd gaat worden vanuit het Rijk en wij volgen deze ontwikkelingen op de voet. Toelichting lokale initiatieven: De rol en mogelijkheden van lokale initiatieven is onderdeel van de uitwerking in komende beleidsstukken zoals het masterplan warmte, de contourennota energiebronnen en

participatiebeleid. Het faciliteren van en de samenwerking met initiatieven door de gemeente Súdwest-Fryslân blijft een belangrijk onderdeel van de energietransitie en zal binnen het vervolg van de warmtetransitie verder vorm krijgen in gesprek met de Mienskip en de raad. 6

Verkeer; een thema wat de gemoederen in 2024 behoorlijk bezig heeft gehouden. En nog steeds is er de discussie over Autoluw Sneek. Een kostenpost die uit de hand loopt. Op welke manier wordt deze Pilot afgerond en wat wordt er met de conclusie van deze Pilot gedaan? Is de Pilot nu afgelopen of komt de conclusie in 2025 omdat de Pilot in principe tot januari 2025 duurt? Antwoord Met de laatste meting in september hebben we gedurende een jaar (vanaf de nulmeting in september 2023) voldoende informatie verzameld voor een conclusie in de proef. Aan de hand van deze uitkomsten heeft het college besloten te starten met een participatief traject om samen met belanghebbenden te komen tot een definitieve situatie op de Singel en de Harinxmakade. Totdat op deze plekken een definitieve situatie is gerealiseerd worden de twee geslotenverklaringen op de Singel en de Harinxmakade ongewijzigd voortgezet.

7

De voorgenomen plannen autoluw Bolsward, wat is de stand van zaken hierover? Gaat deze Pilot ingevoerd worden? Wat is de stand van zaken vanuit het college wanneer het gaat om Offingawier en de verkeersproblematiek die daar al jaren voort duurt? Antwoord Met een aantal vertegenwoordigers uit Bolsward zijn er verkennende gesprekken geweest over ‘Gastvrij Bolsward’. ‘Gastvrij Bolsward’ wordt in 2025 verder onderzocht. Ter uitvoering van een motie over de verkeerssituatie in Offingawier heeft het college de gemeenteraad een voorstel gedaan. De raad heeft op 26 september jl. besloten om dit voorstel niet aan te nemen. Daarmee ligt er op dit moment geen concrete opdracht vanuit de raad voor het college ten aanzien van Offingawier.

8

De bouw van de nieuwe buitendienst Bolsward is deze al aanbesteedt? Zo ja is dat binnen de beschikbare middelen aanbesteedt? Wat wanneer de beschikbare middelen niet voldoende zijn, op welke manier wordt dan de dekking gezocht? Is hier een voorziening voor getroffen? Antwoord We werken momenteel het ontwerp verder uit in bouwteamverband, samen met een aannemer (in dit geval Bouwgroep Dijkstra Draisma). Binnen het bouwteam werken we met een plafondbudget voor de totale realisatie. Vanuit het bouwteam (aannemer) hebben we inmiddels een eerste bouwkostenraming ontvangen. De uitkomsten boden voldoende comfort en zekerheid om door te gaan met de verdere uitwerking van het definitieve ontwerp. Vanaf eind dit jaar vindt de definitieve prijs- en contractvorming plaats voor de daadwerkelijke realisatie. Start bouw staat gepland in het voorjaar van 2025.

9

De milieustraten zijn een discussie onderwerp in 2024. Het doel is om voor de regio Bolsward een nieuwe locatie voor de milieustraat te openen. Wordt er nagedacht over samenwerking met andere gemeenten over het gebruik van elkaars milieustraten? Antwoord Op 26 september jongstleden heeft de gemeenteraad het Uitvoeringsprogramma brenglocaties Súdwest-Fryslân behandeld en vastgesteld. Tijdens de behandeling van het uitvoeringsprogramma is deze vraag ook aan de orde gekomen. Nieuw Sociaal heeft toen een motie ingediend met de oproep aan het college om voor wat betreft de milieustraten samenwerking te zoeken met onze buurgemeenten De Fryske Marren, Waadhoeke en Harlingen met als doel goede en bereikbare milieustraten/brenglocaties voor onze inwoners. Het college heeft toen aangegeven dat de motie niet past bij de keuze voor scenario 4. Dit scenario ziet op drie brenglocaties die 1) zorgen voor een goede balans in onze eigen gemeente en 2) met volwaardige voorzieningen voor onze inwoners. Drie eigen brenglocaties past ook het beste bij de netwerkaanpak voor het circulaire ambachtscentrum die de gemeente voor ogen heeft.

10

Veel zaken lopen moeizaam en worden duurder dan gepland door allerlei, bekende omstandigheden. Door te blijven werken binnen de bestaande wet en regelgeving zal dit niet veranderen en blijft de discussie over woningtekorten, sociale woningbouw, verkeersproblematiek bestaan enz. Minder geld kan ook betekenen kansen om het anders te doen dan we altijd gedaan hebben. Is het college

bereidt om meer creatieve inzet te tonen door gewoon maar een keer te doen, om verandering in denken en doen concreet te maken, als voorbeeld voor Den Haag de wetgever, dat het ook echt anders kan? Een beetje gemeentelijk ongehoorzaamheid is daarbij misschien nodig! Antwoord Dit is een politieke vraag. Deze vraag kunnen wij niet technisch beantwoorden.