2023-10-04 Raadsvoorstel programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Ons nummer: R23.000163

*R23.000163*

Raadsvoorstel gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Raadsvergadering van Commissie Commissievergadering van Portefeuillehouder Team Adviseur

Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 2 november 2023 Boarger en Mienskip; Doarp, Stêd en Omkriten; Bestjoer en Finânsjes 17, 18 en 19 oktober 2023 Henk de Boer Financiën Jan Jelle Boonstra

Voorstel: a. De Programmabegroting 2024 vast te stellen en de meerjarenraming 2025-2027 voor kennisgeving aan te nemen. b. In te stemmen met het als buffer beschikbaar houden van de € 2 miljoen die in de Septembercirculaire beschikbaar is gesteld voor loon- en prijsstijgingen. c. Kennis te nemen van het voornemen van het college om scenario’s uit te werken met een totale omvang van € 15 miljoen. Samenvatting: De begrutting fan útfiering en realisme Voor u ligt de Programmabegroting 2024 en de Meerjarenraming 2025-2027. Het tweede jaar van de bestuursperiode 2022-2026 waarin we ‘Grutsk en tichtby’ willen zijn. We zijn ’Grutsk’ om voor 2024 een sluitende begroting te kunnen presenteren, waarin wij laten zien dat we “Tichtby” onze inwoners blijven staan. De begroting van de gemeente Súdwest-Fryslân voor 2024 is in totaal € 332,0 miljoen. Ambities blijven waarmaken We staan voor grote maatschappelijke vraagstukken. In 2022 hebben we bij de start van de nieuwe bestuursperiode toegezegd dat we er willen zijn voor onze inwoners, voor onze ondernemers en voor maatschappelijke organisaties. In de actualisatie van de vorige begroting (begin 2023) hebben we deze ambities en plannen voorgelegd en zijn daarmee voortvarend van start gegaan.

Ondanks de onzekerheden willen we met een positieve én realistische blik naar de toekomst kijken en vol gaan voor het uitvoeren van de acties die we het afgelopen jaar in gang hebben gezet. Met het juiste verantwoordelijkheidsgevoel om ondanks alles een gezond financieel beleid te blijven voeren. In 2024 gaan we verder met het verwezenlijken van deze ambities en met de grote opgaven die voor ons liggen: zoals bijvoorbeeld de invoering van de Omgevingswet, de hervormingsagenda jeugd, bestaanszekerheid, start van de gebiedsprosessen, de toekomst van het gezondheidslandschap, onze visie op het sociaal domein, de energie transitie op vier locaties en de VO campus. Elke regio telt Bereikbare, beschikbare en toegankelijke voorzieningen op het gebied van onderwijs, zorg, werk, cultuuraanbod en publieke ontmoetingsruimten zijn van cruciaal belang voor een vitale Mienskip. Deze voorzieningen staan bij ons en in de regio onder druk. De regionale verschillen in Nederland, met name tussen de randstad en de regio, zijn groot en nemen nog steeds toe. Daarom is het nodig om voor de lange termijn te investeren in de regio. Mogelijk dalende gemeente-inkomsten mogen niet ten koste gaan van de voorzieningen en het leefgeluk in onze gemeente. Daarom trekken we met partners op om o.a. binnen SNN verband een vuist te kunnen

1

maken richting Den Haag. Met als doel een eerlijker en structurele verdeling van rijksmiddelen om de brede welvaart in onze regio te kunnen versterken. Perspectief voor de toekomst De programmabegrotingen van de afgelopen jaren lieten een positief beeld zien en ook voor 2025 ziet het er nog gunstig uit. We zijn afhankelijk van rijksgelden en op dit moment is nog niet duidelijk hoeveel geld we vanuit het gemeentefonds ontvangen. De verwachting is dat dit fors minder wordt dan voorgaande jaren. Daarbij krijgen wij als gemeenten steeds meer rijkstaken naar ons toegeschoven, waarvoor we op dit moment (nog) niet gecompenseerd worden. De onzekerheid hierover neemt toe en de mogelijke impact is groot. De val van het Kabinet zorgt voor nog extra onzekerheid. We vinden het belangrijk om op een positieve en constructieve wijze in mogelijkheden te denken. Nadrukkelijk zoeken we hierbij de samenwerking en trekken waar mogelijk samen op en maken gebruik van onze invloed in de diverse bestuurlijke gremia. De meerjarenraming van de Programmabegroting 2024 toont voor 2027 een structureel nadelig tekort van € 10,5 miljoen. Verder zien we enkele risico’s (bijvoorbeeld de ontwikkeling van de kosten van de jeugdzorg) en willen we ruimte creëren voor nieuwe ambities. We willen inzetten op een stevige lobby richting het Rijk voor voldoende compensatie voor de verwachte ravijnjaren 2026 en 2027.

Aanvullend willen we zelf ook met scenario’s komen. Inmiddels hebben we de Septembercirculaire 2023 ontvangen. Een eerste analyse geeft aan dat we een aanvullende compensatie voor loon- en prijsstijgingen ontvangen van structureel € 2 miljoen. Gezien de onzekerheden waar we mee te maken hebben, stellen we voor om deze € 2 miljoen niet in te zetten en als buffer te gebruiken. Daarnaast willen we scenario’s ontwikkelen met een totale omvang van € 15 miljoen. Hierbij houden we rekening met de beschikbare buffer van € 2 miljoen uit de Septembercirculaire en spreken we de verwachting uit – met de nodige slag om de arm – dat de opschalingskorting definitief gaat vervallen (€ 3,5 miljoen). De compensatie vanuit het Rijk voor het ravijnjaar én de invoering van de uitbreiding van het eigen belastinggebied zijn onzekere factoren. Wat is ons plan Een winstwaarschuwing betekent echter niet dat we bij de pakken neer gaan zitten. We kunnen niet achterover leunen en wachten tot het Rijk met een definitieve beslissing over compensaties komt. We bereiden ons voor en werken mogelijke scenario’s uit. Hierbij houden we ook rekening met een onvolledige compensatie door het Rijk. Tegelijkertijd willen we continue blijven investeren om de nodige ambities te realiseren en te doen waar bij onze inwoners behoefte aan is. Met deze scenario’s komen we richting 2026/2027.

Doel hiervan is om ruimte te creëren voor wensen aangevuld met de nodige hervorming. Argumenten: a. Wettelijk is vereist dat de gemeenteraad voor 15 november de begroting goedkeurt. b. Gezien de onzekerheden is het verstandig om de € 2 miljoen als buffer beschikbaar te houden. c. Het is verstandig om ons voor te bereiden op scenario’s richting 2026/2027. Risico’s: De risico’s zijn in de Programmabegroting 2024 benoemd in Paragraaf 2 “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”. Dit is gebaseerd op de uitgangspunten zoals vastgesteld door de gemeenteraad (20 september 2012). De berekening van de hoogte van het weerstandsvermogen en het risicoprofiel zijn conform deze uitgangspunten tot stand gekomen met behulp van NARIS (Nederlands Adviesbureau Risicomanagement Informatie Systeem).

2

Financiën: De Programmabegroting 2024 heeft de volgende uitkomst: Financieel overzicht op hoofdlijnen

2024

2025

2026

2027

Eindpositie structureel

1.749

4.894

-8.718

-10.479

Eindpositie incidenteel

-1.906

-1.393

-888

-888

(bedragen x € 1.000)

Begroot jaarsaldo (in samenhang)

-157

3.501

-9.606

-11.367

Onttrekking/toevoeging aan de algemene reserve

157

-3.501

9.606

11.367

0

0

0

0

Totaal

Hiermee is de begroting structureel sluitend in de jaren 2024 en 2025. De jaren 2026 en 2027 tonen grote tekorten. Incidenteel zijn er tekorten in alle jaren. Deze cijfers leiden tot een volgende ontwikkeling van de algemene reserve: Ontwikkeling Algemene Reserve

2024

2025

2026

2027

Verwachte stand per 31/12

9.146

12.647

3.041

-8.325

> Niveau weerstandsvermogen

8.300

8.300

8.300

8.300

846

4.347

-5.259

-16.625

(bedragen x € 1.000)

Vrij besteedbaar

In de jaren 2024 en 2025 blijven we boven het minimale niveau van het weerstandsvermogen. Als gevolg van de grote structurele tekorten in 2026 en 2027 komen we in die jaren ruim onder het weerstandsvermogen uit. Andere opties: De Programmabegroting 2024 bestaat uit vele keuzes. Dit is een integrale afweging zoals door het college wordt voorgesteld aan de raad. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om de voorstellen in de begroting te amenderen. Als de raad de Programmabegroting 2024 niet vast stelt dan kan de gemeente Súdwest-Fryslân niet vóór 15 november 2023 een begroting aan de provinciale toezichthouder aanbieden. Wettelijk moeten we de vóór 15 november de begroting aanleveren bij de Provincie Fryslân. Als we hieraan voldoen voorkomen we preventief toezicht. Wettelijke basis: Gemeentewet. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) provincies en gemeenten. Global Goals: In de Programmabegroting 2024 is op diverse plaatsen aandacht voor de Global Goals. Wie zijn betrokken: Lobby via VNG, VFG en R8. Wijze van participatie: N.v.t. Digitale links naar informatiebronnen: N.v.t. In welke fase: N.v.t. Planning vervolg in de raad/LTA: Planning van de Programmabegroting 2024 is conform de LTA.

3

Bijlage(n): 1.Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân.

mr. drs. J.A. de Vries

drs. E.K. Strijker

4

, burgemeester.

, gemeentesecretaris.

Raadsbesluit gemeente Súdwest-Fryslân Onderwerp Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 Naar aanleiding van het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 september 2023;

besluit:

a. De Programmabegroting 2024 vast te stellen en de meerjarenraming 2025-2027 voor kennisgeving aan te nemen. b. In te stemmen met het als buffer beschikbaar houden van de € 2 miljoen die in de Septembercirculaire beschikbaar is gesteld voor loon- en prijsstijgingen. c. Kennis te nemen van het voornemen van het college om scenario’s uit te werken met een totale omvang van € 15 miljoen.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 2 november 2023

mr. drs. J.A. de Vries

G.W. Stegenga

5

, voorzitter.

, griffier.