2023-02-16 Informatieve bijeenkomst Brede Verkenning en Businesscase Werkleerbedrijf I presentatie

• Opening door de commissievoorzitter • Inleiding door Wethouder Marianne Poelman • Toelichting op de Brede Verkenning door Evert Bossema • Financiële toelichting door Sjoerd Simon Kuipers • Toelichting op de Businesscase door Wim Schoot • Financiële toelichting door Sjoerd Simon Kuipers • Pauze • Discussie • Afronding door Wethouder Marianne Poelman • Sluiting door de commissievoorzitter

• Uitvoering aanbevelingen uit het enquêterapport (raadsbesluit 3 februari 2022) • Vaststellen van de “Brede Verkenning SúdwestFryslân en Empatec; samenwerking 2022-2026”

• Raadsenquête + vervolg • Bestaande visie op Sociaal Domein • Leidende principes – Dienstverlening/uitvoering – Governance/structuur – Financiën/control

• Hoe alle tekortkomingen oplossen binnen de leidende principes? • Planning en vervolg

• Dienstverlening en uitvoering – Basis- en pluspakket (businesscase + impl.plan) – Herinrichting eigen dienstverlening (B.V.) – Versterking opdrachtgevende rol gemeenten (B.V.)

• Governance en structuur – Wijziging/vernieuwing GR Fryslân-West (GR) – Wijziging statuten NV (B.V. en impl.plan) – Relatie met medebestuurders (B.V. en impl.plan)

• Financiën en control – (Financiële) grip op Empatec (GR + impl.plan) – Deconsolidatie GR en NV incl. DVO’s (GR + impl.plan)

• Risico’s en kanttekeningen

• Terugblik naar aanleiding van Raadsenquête • Wat de afgelopen periode ons geleerd heeft • Welke stappen zijn er gezet?

Optie opheffen van de GR en/of NV. Financiële consequenties uittreden Uitredingssom: 3x de jaarlijkse bijdrage (3 * 2.2 mln), frictie-, desintegratiekosten en eventuele andere kostencomponenten. Jaarlijkse bijdrage aan de Gemeenschappelijke Regeling: SúdwestFryslân

Rijksbijdrage Wsw 15 mln Eigen bijdrage Wsw € 52 (*) miljoen Voormalige IDWIW’ers Beschut werken

Gemeenschappelijke Regeling

* Exclusief frictie-, desintegratiekosten en eventuele andere kostencomponenten. Het is zeer aannemelijk dat de Rijksbijdrage van de Wsw tot de jaarlijkse bijdrage hoort.

• Opnieuw inrichten van de organisatie. Het transformeren van de organisatie gaat miljoenen kosten. “Súdwest-Fryslân heeft zelf geen expertise in huis om een werkleerbedrijf op te zetten ofwel over te nemen. Naast een miljoenen investering in terreinen, huisvesting, machines en installaties vraagt een dergelijke keuze om een forse investering in het ontwikkelen van kennis, ervaring en een goed netwerk. SúdwestFryslân zou voor ca. vijfhonderd mensen in de Wsw een organisatie moeten gaan bouwen, met daarbij ook ca. zestig fte aan overhead.”

• Huidige financieringsstructuur is complex en onzeker. Verdere consequenties uittreden • Maatschappelijke impact. • Impact op de betreffende doelgroepen. • Cultuurverschillen tussen werkleerbedrijf en private werkomgeving. • Onzekerheden voor doelgroepen en gemeente. • Etc.

Er zijn uiteenlopende aandachtspunten gesignaleerd - bij Empatec NV, de GR Fryslân-West en de aandeelhoudende gemeenten – op het gebied van governance, beleidsvorming, uitvoering, financiële transparantie, sturing en monitoring. Het gaat hier over (niet limitatieve opsomming) zaken zoals: • Onvoldoende informatie (niet tijdig e/o niet conform verwachting) en onverwachte tekorten. • Onvoldoende checks and balances (dubbelrollen secretaris en controller GR en bestuursleden GR). • Gebrek aan financiële transparantie en vermenging van wederzijdse rechten en plichten tussen GR en NV. • Onvoldoende aandacht aan het doorvoeren van wettelijke wijzigingen in de GR. • Afstemming vond – buiten de reguliere planning&controlcyclus- onvoldoende centraal plaats. • Uitstel van besluitvorming waardoor gedragen koers uitblijft. • Niet benutten sturingsmiddelen. • Etc.

• Governance structuur. O.a. ontvlechting GR/NV, samenstelling AB en DB is aangepast, (nieuwe) onafhankelijke controller en secretaris GR. • Wijziging in Gemeenschappelijke Regeling fase 1, fase 2. • Financiële transparantie. Er is een eenduidige toekomstbestendige kostenverdeling tussen GR en NV gemaakt. De kostenverdeling biedt duidelijkheid aan betrokken partijen en geeft aan welke kosten voor rekening van de GR en NV zijn. • Er komt een vernieuwde planning- en control cyclus van de GR en NV. • De bedrijfsvoering van Empatec is beter op orde. • Sturing op beleidsmatige- en financiële doelstellingen komt aanbod in de uitwerking van het implementatieplan. Op deze gebieden zijn de afgelopen twee jaar stappen gemaakt en daarnaast worden de hiervoor genoemde aandachtspunten in zowel de Businesscase als het implementatieplan geadresseerd.

“Je gaat het pas zien als je het door hebt” !

• Verantwoordelijk voor zo’n 1.000 burgers die afhankelijk zijn van het WLB. • Vaste werkplekken Wsw, nBW; tijdelijke werkleerplekken voor Perspectiefrijke kandidaten.

Stel Businesscase op met volgende elementen: • Verdere concretisering en operationalisering vanuit Keuzedocument • Kosten en opbrengsten WLB in beeld brengen • In beeld brengen eenmalige transitiekosten • Weergeven belangrijkste risico’s en beheersmaatregelen • Aandacht voor betere governance/transparantie (een van de adviezen vanuit de raadsenquête)

• Een WLB, dat van ons is, wat flexibel is, inspeelt op de arbeidsmarkt • Wat transparant is, laat zien wat het doet • Gemeenten zijn opdrachtgever (Sturing) • Gebruik van de huidige infrastructuur • Onderdeel/verlengstuk van de gemeentelijke organisatie • Jaarlijks Samenwerkingsovereenkomst (SOK) en dienstverleningovereenkomst (DVO)

• Iedereen doet mee ! • Zicht krijgen op en versterken van (werk) competenties • Beschutte omgeving voor WSW en nBW en veilige haven voor ‘uitvallers’

Begeleiding naar werk

Ontwikkeling

(tijdelijk) passend werk aanbieden

Werkgevers netwerk

Detachering

Arbeidsdeskundig advies

Loonwaarde metingen

AANTALLEN IN % VAN TOTAAL Kansrijk 2%

Doelgroep Kansrijk

Aantal 42

Loonwaarde 80-100%

Perspectiefrijk

498

40-80%

Van Waarde

1087

0-40%

Onbekend

627

Totaal

2254

Perspectiefrijk 22%

Onbekend 28%

Van Waarde 48%

1. Basispakket; 3 taken • Uitvoering WSW (aflopend) • Uitvoering nBW (oplopend) • Re-integratie doelgroep Perspectiefrijk (aanvullend) 2. Pluspakket • Bijv. arbeidsmatige dagbesteding • Re-integratie categorie Kansrijk • Wurkjouwer is vanuit SWF zo’n voorbeeld

Wsw • Terugdringen intern werk van 50 naar 45 % • Blijft veilige haven als het buiten niet lukt nBW • 10% nBW-medewerkers buiten WLB aan het werk, met individuele coaching • Eveneens veilige haven bij terugval Perspectiefrijk • Nieuwe instroom heeft voorrang, omdat direct na instroom de beste kansen aanwezig zijn; uit bestaande bestand meer cliënten aan het werk

• We blijven hangen in ‘wij’ (gemeenten) en ‘zij’ (WLB), terwijl we WLB als verlengstuk gemeentelijke organisatie moeten zien • We pakken de regierol onvoldoende op en laten ons als gemeenten leiden door het WLB; gemeenten moeten bepalen wat er dient te gebeuren, WLB dient uit te voeren (uiteraard in goed overleg)

• Het beste voor onze inwoners • Iedereen doet mee • Gemeenten in opdrachtgevende rol • Efficiënte uitvoeringsorganisatie • Toekomstbestendig, uitvoerder van delen van de P-wet • Betere governance, transparantie en sturing op het proces

• Huidige situatie en vooruitblik • Samenvatting gezamenlijke uitdagingen en verantwoordelijkheden

Wsw We betalen aan Empatec het bedrag dat we van het Rijk voor de WSW ontvangen 1 op 1 door. Dit bedrag ontvangen we via de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. WSW vergoed via AU gem. eigen bijdrage

aantallen gem. eigen bijdrage per SE

Werkelijk Begroot 2022 2023 2024 2025 2026 14.772.176 14.226.585 13.810.256 13.188.949 12.641.949 1.460.880 1.068.235 797.040 411.140 76.728 16.233.056 15.294.820 14.607.296 13.600.089 12.718.677 487 3.000

gereserveerd op begroting SWF* transitiekosten begroting Empatec beschikbaar binnen begroting SWF

464 2.300

443 1.800

411 1.000

384 200

330.000 146.000 184.000

578.000 146.000 432.000

931.000 146.000 785.000

1.412.000 0 1.412.000

Re-integratie In de Businesscase van Empatec zijn de volgende bedragen opgenomen voor onze kosten aan re-integratie: Businesscase Empatec - bedragen 2023 2024 2025 2026 Perspectiefrijk 1.054.733 1.309.467 1.564.200 1.564.200 Wurkjouwer = van Waarde = pluspakket 250.000 250.000 250.000 250.000 1.304.733 1.559.467 1.814.200 1.814.200

Met de bijbehorende aantallen: Businesscase Empatec - aantallen Perspectiefrijk Wurkjouwer = van Waarde = pluspakket

2023 321 80

2024 414 80

2025 511 80

2026 511 80

Bij deze aantallen en omzet gaat Empatec er van uit dat zij haar totale begroting budgetneutraal kan maken.

Begroting Re-integratie SWF 2023 - 2026 In onze eigen begroting hebben we de volgende bedragen opgenomen: Begroting SWF 2023-2026 Perspectiefrijk aanbesteed Wurkjouwer Overig re-integratie Totaal

2023 2024 2025 2026 1.023.000 1.023.000 1.023.000 1.023.000 250.000 250.000 250.000 250.000 240.000 240.000 240.000 240.000 1.513.000 1.513.000 1.513.000 1.513.000

Met dit bedrag van structureel € 1.513.000 moeten wij – indien wij de Businesscase volgen - de volgende uitgaven bekostigen: Verwachte uitgaven Re-integratie 2023 2024 2025 2026 Aanbesteed 2023 1.000.000 Wurkjouwer 250.000 250.000 250.000 250.000 Businesscase Empatec 0 1.309.467 1.564.200 1.564.200 Nieuwe Nederlanders 200.000 200.000 200.000 200.000 Overig Re-integratie 240.000 240.000 240.000 240.000 Verwachte uitgaven: 1.690.000 1.999.467 2.254.200 2.254.200

Financieel overzicht 2023 – 2026 Op basis van begroting GR en SWF en inclusief prognose uitgaven Businesscase. Re-integratie SWF Beschikbaar Uitgaven (onder voorbehoud)

2023 2024 2025 2026 1.513.000 1.513.000 1.513.000 1.513.000 1.690.000 1.999.467 2.254.200 2.254.200 saldo: -177.000 -486.467 -741.200 -741.200 Gereserveerd lagere bijdrage aan Empatec 184.000 432.000 785.000 1.412.000 7.000 -54.467 43.800 670.800

• Levensvatbaarheid en verduurzaming van het Werkleerbedrijf. • Anticiperen op de onzekerheid omtrent de financieringsstructuur van het Rijk. • Realisatie Businesscase en aantallen. • Uitwerken van de gevolgen voor de gemeentelijke organisatie. • Rekening houden met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.

• GR 2de fase: – 1 maart: voorlichting vier raden over GR-wijziging 2de fase – Raden vragen om zienswijze in te dienen op ontwerp GR 2de fase – Raden geven colleges toestemming om de GR te wijzigen (NB: is een collegeregeling) – Besluitvorming na de zomervakantie

• Implementatieplan Businesscase: – Colleges moeten implementatieplan ‘vrijgeven’ voor adviezen – Positie raden – Nog in te plannen: voorlichting vier raden over implementatieplan Businesscase WLB (wsl. juni) en wsl. ook voor adviesraden (gezamenlijk)

En ook nog: – Zienswijze raden op begroting GR – Kwartaalrapportages (via actieve info)