15. TV CIE PRO - antwoorden deel 2 I bijlage vraag 2 - Evaluatieverslag Pilot Triple P 2025

Evaluatieverslag Pilot Triple P – Cool Súdwest 1. Inleiding Dit evaluatieverslag beschrijft de uitvoering en resultaten van de pilot Triple P binnen het programma Cool Súdwest. De pilot had als doel ouders laagdrempelig te ondersteunen in de opvoeding van hun kinderen en zo bij te dragen aan een gezonde, kansrijke omgeving voor jongeren. 2. Achtergrond 2.1 Cool Súdwest Cool Súdwest zet zich in voor een omgeving waarin jongeren tussen de 12 en 18 jaar gezond en gelukkig kunnen opgroeien, zonder gebruik van alcohol en middelen. De aanpak is gebaseerd op het IJslands preventiemodel, in Nederland bekend als Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Er wordt ingezet op het versterken van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren, met focus op de 80% jongeren met wie het goed gaat. Door deze groep te ondersteunen in een stimulerende omgeving, wordt beoogd dat het goed blijft gaan én dat deze groep groeit. 2.2 Triple P Triple P (Positive Parenting Program) is een bewezen effectief programma 1 dat ouders ondersteunt bij opvoeding en ouderschap. Het biedt praktische, eenvoudig toepasbare adviezen die aansluiten bij de waarden en behoeften van ouders. Het programma richt zich op het voorkomen en verminderen van emotionele en gedragsproblemen bij kinderen door het versterken van opvoedvaardigheden2.

Triple P wordt sinds 2004 in Nederland toegepast en is inmiddels actief in meer dan 200 gemeenten. De Families Foundation verzorgt de opleiding van professionals en ondersteunt gemeenten bij implementatie. 3. Uitvoering van de pilot Hoewel Cool Súdwest zich richt op jongeren van 12–18 jaar, is ervoor gekozen om al te starten bij ouders van kinderen vanaf groep 7 (circa 10 jaar). De verwachting is dat vroegtijdige ondersteuning meer effect heeft op de leefstijlontwikkeling van jongeren. De gemeente Súdwest-Fryslân werkte in deze pilot samen met de GGD, het Trimbos-instituut en de Families Foundation. De uitvoering bestond uit een combinatie van fysieke en online lezingen en workshops, gericht op het versterken van ouderbetrokkenheid en ouderverbondenheid. 3.1 Activiteiten 2024 Datum

Activiteit

Doelgroep

Aantal deelnemers

21-3-2024

Lezing Bolsward

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

40

26-3-2024

Lezing Koudum

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

40

28-5-2024

Workshop

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

12

29-5-2024

Workshop

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

4-6-2024

Workshop

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

2 (geannuleerd, 2 deelnemers verwezen naar 28-5-2024) 16

2-10-2024

Lezing Koudum

Groep 8 + klas 1

12

9 -10-2024

Lezing Bolsward

Groep 8 + klas 1

13

10 -10-2024

Lezing Koudum

Klas 2

4

15-10-2024

Lezing Koudum

Groep 7

4

16-10-2024

Lezing Bolsward

Klas 2

6

22-10-2024

Lezing Bolsward

Groep 7

1 (geannuleerd)

13 -11-2024

Workshop Koudum

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

9

20-11-2024

Workshop 1 Bolsward

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

3

27 -11-2024

Workshop 2 Bolsward

Groep 7, 8 + klas 1 en 2

1 (geannuleerd)

Doelgroep

Aantal deelnemers

3.2 Activiteiten 2025 Datum Activiteit 26 -3-2025 3-4-2025 13-5-2025 21-5-2025 2 -6-2025 15-9-2025 14-10-2025 16-10-2025 5-11-20225

Infoavond Praten met je Groep 7/8 en VO kind over middelen Bolsward Infoavond Praten met je Groep 7/8 en VO kind over middelen Koudum Workshop omgaan met Groep 7/8 en VO emoties van tieners Sneek Workshop omgaan met Groep 7/8 en VO emoties van tieners Workum Online 1: Tieners en hun Groep 7, 8 en VO onlinewereld Online 2: Onder invloed Groep 7, 8 en VO van mijn tiener Omgaan met wensen en Groep 7/8 en VO grenzen Omgaan met wensen en Groep 7/8 en VO grenzen Online 3: Tieners pieken en dalen

41 22 6 10 186 aanmeldingen 204 aanmeldingen 18 deelnemers 17 deelnemers 247 aanmeldingen 194 weergaven

Daarnaast hebben alle betrokken professionals hun scholing bij Families Foundation succesvol afgerond. 3.4 Doelen Cool Súdwest heeft als hoofddoelen: 1. Zo veel mogelijk gezonde en gelukkige jongeren 2. Verminderen alcohol- en middelengebruik onder de 18 jaar Wanneer wordt ingezet op het versterken van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren van het Cool Súdwest-model, wordt gewerkt aan de hoofddoelen van Cool Súdwest3. Beschermende- en risicofactoren domein Gezin en Peergroep Beschermende factoren: • • • • •

Tijd doorbrengen met ouders Controle en monitoring door ouders Ondersteuning door ouders Regels stellen Afspraken maken met andere ouders

Risicofactoren: • •

Laat buiten rondhangen Feestjes zonder toezicht

Binnen de pilot werd daarnaast gewerkt met de termen ouderbetrokkenheid (ouder tot kind) en ouderverbondenheid (ouders onderling). De pilot richtte zich op de volgende aanvullende doelstellingen: 1. 2. 3. 4.

Ouders worden laagdrempelig ondersteund bij opvoeding van hun kind Ouders zijn zich bewust van hun invloed op de leefstijl van hun kind Ouders hebben meer kennis over de gevolgen van alcohol- (en middelen-) gebruik Ontmoeting tussen ouders wordt gestimuleerd en het maken van afspraken wordt normaal 5. Ouders gaan het gesprek over alcohol en middelen met elkaar aan 4. Evaluatie 4.1 Resultaten en ervaringen De pilot kan als succesvol worden beschouwd. Alle activiteiten droegen bij aan de beschermende factoren van het Cool Súdwest-model, waarmee wordt ingezet op de hoofddoelen van Cool Súdwest. Aanwezige ouders hebben daarvan kunnen profiteren. De samenwerking tussen de pedagoog, schoolmaatschappelijk werkers en de GGD verliep van stroef naar goed en er is een grote groep ouders bereikt. De combinatie van online en fysieke bijeenkomsten bleek effectief: • Online bijeenkomsten bereikten veel ouders. • Fysieke bijeenkomsten voorzagen in de behoefte aan praktische handvatten en persoonlijke interactie. Families Foundation adviseert een groepsgrootte van maximaal 15 deelnemers per begeleider. De ervaring van de lokale professionals is dat maximaal 20 deelnemers per twee begeleiders nog goed werkbaar is. Op basis van observaties tijdens bijeenkomsten en kwalitatieve opbrengsten volgt hieronder een expliciete evaluatie per doel: 1.

Ouders worden laagdrempelig ondersteund bij de opvoeding van hun kind Beoordeling: Doel behaald. Tijdens de lezingen en workshops werd ouders op toegankelijke wijze opvoedondersteuning aangeboden. Met name de inzet van Triple P heeft geleid tot bewustwording van het eigen handelen en praktische handvatten voor de thuissituatie. Ouders gaven aan de bijeenkomsten als waardevol en laagdrempelig te ervaren. Kanttekening: Het is onvoldoende meetbaar of ouders de tips ook duurzaam toepassen in de praktijk. De ondersteuning is geboden. 2. Ouders zijn zich bewust van hun invloed op de leefstijl van hun kind Beoordeling: Doel behaald. In vrijwel alle workshops en lezingen is nadrukkelijk ingezet op bewustwording van de ouderlijke invloed. Ouders reflecteerden zichtbaar op hun rol als opvoeder en stelden persoonlijke vragen, wat wijst op groeiend inzicht. Kanttekening: In de bijeenkomsten met grotere groepsgrootte is minder ruimte om dit per ouder te observeren. 3. Ouders hebben meer kennis over de gevolgen van alcohol- en middelengebruik Beoordeling: Doel behaald. De avonden met gastsprekers over alcohol en middelengebruik hebben aantoonbaar bijgedragen aan kennisvermeerdering. Ouders toonden interesse, stelden vragen en wisselden ervaringen uit. Ook in andere bijeenkomsten is dit thema teruggekomen 4.

Ontmoeting tussen ouders wordt gestimuleerd en het maken van afspraken wordt normaal Beoordeling: Doel beperkt behaald. Hoewel tijdens de sessies een open en veilige sfeer ontstond waarin ouders ervaringen met elkaar deelden, lijkt structurele ontmoeting buiten en het maken van afspraken de bijeenkomsten nog weinig tot stand te zijn gekomen. Een uitzondering vormt de appgroep die in Koudum is ontstaan, een eerste positieve stap.

Conclusie: Het stimuleren van ouderontmoeting vraagt meer tijd, gerichte interventies en aansluiting bij bestaande oudergroepen, zoals op basisscholen. 5. Ouders gaan het gesprek over alcohol en middelen met elkaar aan Beoordeling: Doel onvoldoende behaald. Hoewel ouders binnen de workshops openlijk met elkaar spraken, heeft dit zich waarschijnlijk nog niet vertaald naar blijvende of zelfstandige gesprekken tussen ouders buiten de bijeenkomsten. Oorzaak hiervan: • Dit doel raakt gedragsverandering en sociale normvorming, wat een langlopend proces is. • Ouders zijn wel bereid en nieuwsgierig. Anekdotische voorbeelden laten zien dát het mogelijk is. 4.2 Aanpassingen tijdens de pilot In de beginfase moesten twee workshops worden geannuleerd vanwege lage opkomst. Dit leidde tot aanpassingen in communicatie en huisstijl, wat positief uitpakte. Ook de keuze om het werkgebied uit te breiden van Bolsward en Koudum naar de gehele gemeente Súdwest-Fryslân zorgde voor een duidelijke groei in deelname. 4.3 Waardering door ouders • De deelname nam gedurende de pilot toe. • Ouders waardeerden de bijeenkomsten gemiddeld met 4 van 5 sterren. • Meer dan 94% van de ouders zou de activiteiten aanraden aan andere ouders. 4.4 Lessen en aandachtspunten Het stimuleren van ouderverbondenheid (afspraken maken tussen ouders) is uitdagender dan het stimuleren van ouderbetrokkenheid.

Dit vraagt om gedragsverandering en daarmee om een langere adem. In het vervolgtraject zal hier verdere aandacht aan worden besteed. Voor het creëren van gedragsverandering zijn fysieke bijeenkomsten in relatief kleine groepen belangrijk, waarin ouders elkaar ontmoeten en waar ruimte is voor oefenen met praktische handvatten. Echter is het met huidige middelen onmogelijk om dergelijke bijeenkomsten te organiseren voor álle ouders. Daarom kiezen we voor een combinatie van onlinebijeenkomsten en (verdiepende) fysieke bijeenkomsten. 5. Conclusie De pilot Triple P binnen Cool Súdwest heeft waardevolle inzichten opgeleverd en een stevige basis gelegd voor verdere versterking het werken aan de beschermende- en risicofactoren uit Domein Gezin en Peergroep in gemeente Súdwest-Fryslân. Alle activiteiten droegen bij aan de beschermende factoren van het Cool Súdwest-model, waarmee wordt ingezet op de hoofddoelen van Cool Súdwest (Trimbos). De inhoud van de workshops en lezingen was goed afgestemd op de doelen. Ouders toonden openheid, durfden persoonlijke vragen te stellen en vonden herkenning bij elkaar. De combinatie van online en fysieke bijeenkomsten, de groeiende deelname en de positieve waardering laten zien dat deze aanpak waardevol is. De opgedane ervaringen bieden goed uitgangspunt voor verdere implementatie.

De doelen rond ouderverbondenheid en onderlinge afspraken zijn slechts gedeeltelijk behaald, wat gezien de aard van gedragsverandering verklaarbaar is. Verdere groei op dit vlak vraagt tijd, intensievere begeleiding en een structurele aanpak. 6. Vervolg 6.1 vooruitblik In 2026 wordt Triple P voortgezet onder de naam domein Gezin. Daarbij worden de geleerde lessen uit de pilot meegenomen en wordt er gewerkt met een jaarplan waarin de activiteiten zijn opgenomen, gekoppeld aan o.a. doelen en beschermende factoren. Daarnaast zal er meer samenwerking met het domein Vrije tijd gezocht worden en zal worden onderzocht of activiteiten deels op andere locaties, zoals bibliotheken en dorpshuizen, kunnen plaatsvinden. Gedetailleerde uitwerking is te vinden in het document ‘Opdracht Triple P geschoolde professionals – domein gezin 2026’ en ‘Opdracht GGD – domein gezin 2026’ en ‘Jaarplan domein gezin 2026’.

6.2 financiën Er is financiële dekking vanuit SPUK en het aanvullend pakket van de GGD. Dit gaat naar de uren van de medewerkers, km vergoeding, vervolg training Triple P en materialen en communicatie. Gedetailleerde uitwerking is te vinden in het document ‘Financiering 2025 2026’

Noten 1. Triple P is opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies 2. Lindsay, G., & Strand, S. (2013). Evaluation of the national roll-out of parenting programmes across England: The parenting early intervention programme (PEIP). BioMed Central, 13, 972. 3. Trimbos