13. TV CIE NS I antwoorden

TECHNISCHE VRAGEN (over lopende agendapunten) Naam indiener Fractie

: Jacoline Engelmoer-Leeuwen : Nieuw Sociaal

Commissievergadering

: DSO, BM, BF

Datum

: 21 september

Agendapunt

:

Onderwerp

: Berap

1.

Is er wel of niet gekozen voor een risicovoorziening. Zo ja wordt deze hiervoor ingezet? Zo nee, waarom niet? Dit betreft project buitendienst Bolsward. Antwoord: Wij gaan ervan uit dat de vraag betrekking heeft op de saneringskosten van de Buitendienst Bolsward. Met deze saneringskosten is vooraf rekening gehouden, maar zij zijn uiteindelijk hoger uitgevallen dan geraamd. Dit komt door een hogere aanbestedingsprijs en een groter volume dat moest worden afgevoerd. Deze meerkosten waren niet opgenomen in het incidentele budget en komen daarom ten laste van de algemene reserve. Binnen het krediet voor de bouw van de Buitendienst Bolsward is daarnaast een post ‘onvoorzien’ opgenomen. Deze wordt verlaagd en kan niet worden ingezet voor de incidentele saneringskosten, omdat dit krediet wordt afgeschreven op het gebouw zelf en dus niet beschikbaar is voor incidentele uitgaven (zie ook het antwoord op vraag 2).

2.

Is er binnen het project buitendienst gekeken naar mogelijke bezuinigingen en keuze om bepaalde zaken niet meer te doen alvorens naar de raad te komen om meer geld te vragen? Graag toelichten Wordt er of is er gekeken om elders te snijden of te herprioriteren in programma ruimte? Graag toelichten. Antwoord: Er is gekeken naar mogelijke besparingen binnen het project en naar alternatieve dekkingsmogelijkheden. De overschrijding heeft echter betrekking op onverwachte saneringskosten die incidenteel op de exploitatie drukken. Daarnaast is bij het krediet Buitendienst Bolsward de post onvoorzien met € 250.000 verlaagd (zie punt k op pagina 93 van de Bestuursrapportage) en is de incidentele opbrengst in 2027 verhoogd tot € 950.000. Binnen het project is onderzocht of in deze fase van realisatie nog aanpassingen mogelijk waren. Dit bood echter geen toereikende financiële dekking voor dit jaar, waardoor is gekozen om de benodigde middelen uit de Algemene reserve te dekken.

3.

Wat kunnen we leren van hetgeen nu tot de overschrijding heeft geleid om toekomstige extreme tegenvallers te voorkomen? Antwoord: De belangrijkste les is dat bij projecten met mogelijke bodemverontreiniging in een vroeg stadium meer (budgettaire) ruimte moet worden ingebouwd voor onzekerheden in het risicoprofiel. Dus ruimere (financiële) risicovoorzieningen opnemen, meer onderzoek. Zo kunnen toekomstige financiële tegenvallers beter worden opgevangen.

4.

Hoe wordt de effectiviteit van preventieve programma’s als “Cool Súdwest” en “Gezond Ouder

Worden” gemeten?

Antwoord: De effectiviteit van preventieve programma’s zoals Cool Súdwest en Gezond Ouder Worden wordt gemeten via een combinatie van monitoring, evaluaties en ervaringsonderzoek. Het effect van preventieve programma’s laat zich vaak op de langere termijn zien. GGD Fryslân neemt periodiek de gezondheidsmonitor af om de gezondheid en leefstijl van inwoners te meten. Daarnaast vindt er aanvullende monitoring plaats binnen de programma’s. Voor Cool Súdwest worden bijvoorbeeld in klas 2 en 4 vragenlijsten afgenomen over onder meer welzijn, middelengebruik en ouderbetrokkenheid. Op basis hiervan worden gerichte interventies ingezet, die regelmatig worden geëvalueerd en aangepast. Het programma is gestoeld op het IJslands preventiemodel, een aanpak gebaseerd op wetenschappelijke inzichten om middelengebruik door jongeren te voorkomen en hun welbevinden te verbeteren. Ook binnen andere programma’s wordt structureel gewerkt aan effectmeting. Zo wordt er op dit moment vanuit de Friese Preventieaanpak (FPA) een Fryslân-brede retrospectieve monitoring opgezet om de effecten van de ketenaanpak valpreventie op het beweeggedrag van ouderen op de (middel)lange termijn te meten. De resultaten hiervan worden begin 2026 verwacht. Daarnaast biedt het jaarverslag van het Sociaal Collectief waardevolle kwalitatieve informatie, zoals ervaringen van inwoners met deze programma’s.

Deze combinatie van cijfers en verhalen geeft een realistisch en breed beeld van de impact van de preventieve aanpak. Tot slot worden de lokale GALA-plannen gemonitord door het RIVM via de GALA-monitor. Het RIVM doet jaarlijks een uitvraag onder gemeenten en zorgverzekeraars, zowel GALA-breed als voor de verschillende ketenaanpakken. Er wordt zowel lokaal, provinciaal als landelijk gemonitord. Daarbij wordt gebruik gemaakt van bestaande kennis, monitoringstructuren en ervaringen om zo effectief en doelgericht mogelijk inzicht te krijgen in de werking van preventieve programma’s. 5

Op pagina 70 wordt gerefereerd naar de Kansrijke sporen inzake van inhuur naar in dienst van de organisatie. In de kansrijke sporen is tevens aangegeven dat er een besparing van 1.000.000 euro op personele kosten wordt gerealiseerd. Hoe staat het een in verhouding tot het ander en wordt de besparing van 1.000.0000 euro gerealiseerd. En hoe verklaart het college de besparing t.o.v. de toename in personeel. Antwoord: Via de opgaaf ‘Optimalisatie personele inzet, minder inhuur is bij de Kansrijke sporen voor dit jaar een besparing van € 2 miljoen opgenomen in de Programmabegroting 2025. Hiervan is via de eerste bestuursrapportage € 0,9 miljoen breed in de bedrijfsvoering gerealiseerd. In de voorliggende bestuursrapportage is de resterende 1,1 miljoen verwerkt. Als gevolg van autonome groei en bijvoorbeeld uitbreiding van nieuwe (rijks)taken is er sprake van een toename van personeel. Het realiseren van de opgaaf is niet zozeer gericht op het reduceren van personeel maar vooral om de afname van de personele lasten te bewerkstelligen, zoals inhuurkosten, opleidingskosten en de kosten van de arbeidsvoorwaarden.

6

Het Bibob beleid is niet meer up to date en er zijn op dit moment geen middelen voor. Wat moet er gebeuren om dit weer up to date te krijgen? (tijd en geld) En wanneer staat dit op de planning? En wat zijn de risico’s als we dit niet prioriteren middels begroting Hoeveel Bibob toetsingen zijn er uitgevoerd. Foucs ligt op ondermijning in het buitengebied. Wordt ondermijning in sportverenigingen ook actief gemonitord en hoe worden besturen ondersteund om dit te herkennen? Antwoord: Er is ondertussen tijdelijk geld beschikbaar gesteld en is er tijdelijk capaciteit beschikbaar om het Bibob beleid te actualiseren. Verwacht wordt dat dit in het vierde kwartaal van dit boekjaar nog wordt gestart en door het college kan worden vastgesteld. Middelen zijn toereikend tot eind 2025. Het voornemen is om via de jaarrekening 2025 de niet bestede eenmalige middelen over te boeken naar 2026. Hiermee zijn dan de incidentele kosten tot eind 2026 gedekt. Hier moet de raad via de bestemming rekeningresultaat 2025 wel mee in stemmen. In de begrotingsbehandeling van 2027 zullen

voorstellen gedaan worden om dit structureel in te bedden in de organisatie met de daarbij behorende middelen. Mocht de raad toch geen middelen beschikbaar stellen, dan is het risico groot dat onze gemeente meer te maken krijgt met ongewenste samenwerkingen en overeenkomsten, daar omliggende gemeenten wel de Bibob toetsingen breed inzetten, dit wordt ook wel het “waterbed effect” genoemd. Tot op heden worden er tussen de 10-15 Bibob toetsingen uitgevoerd per jaar. Uitsluitend voor Dranken horeca vergunningen en schaarse vergunningen waaronder prostitutie en kansspel. Sportverenigingen zijn, net als andere verenigingen, in wisselende mate kwetsbaar voor criminele inmenging en ondermijning, mede door hun afhankelijkheid van vrijwilligers en (soms) beperkte middelen. In samenwerking met het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) NoordNederland is vorig jaar onderzoek gedaan naar risicofactoren bij voetbalclubs. In Súdwest-Fryslân worden sportverenigingen niet structureel gemonitord, maar wordt themagericht ingezet op bepaalde sectoren of branches. Dit gebeurt bijvoorbeeld via voorlichtingsactiviteiten voor ondernemers of agrariërs, afhankelijk van de lokale risico’s.