01b - Brief GS aan PS - FPLG - richtinggevende keuzes

provinsje fryslan provincie frysUn ,

<cid

postbus 20120

8900 bin leeuwarden tweebaksmarkt 52 «Ic a \

Provinciale Staten van Fryslan Postbus 20120 8900 HM LEEUVVARDEN

co l c

wwvv.fryslan.frl provincie@fryslan.frl www.twitter.com/proyfryslan

Leeuwarden, 14 maart 2023 Verzonden, MAART, 2023

Ons kenmerk : 02094306 Afd./Opgave : Groen Fryslan Behandeld door : J Uw kenmerk Bijlage(n) • Onderwerp

110°

;MA

telefax: (058) 292 51 25

: Richtinggevende keuzes Fries Programma Landelijk Gebied

Geachte Statenleden, De provincie Fryslan verta alt — samen met Wetterskip Fryslan en gemeenten — het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) in een Fries Programma Landelijk Gebied (FPLG). Onderdeel is het schrijven van een Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG), ook wel gebiedsprogramma genoemd. Daarin omschrijven we in hoofdlijnen hoe we om gaan met de opgaven rondom stikstof, natuur, water & bodem, klimaat en een vitaal platteland. Het gebiedsprogramma is de basis waarop de provincie Fryslan aanspraak kan maken op de gelden uit het Transitiefonds en moet uiterlijk 1 juli aangeleverd worden bij het Rijk. Wij hebben een aantal richtinggevende keuzes gemaakt die op dit moment nodig zijn voor de voortgang van het FPLG. In deze brief informeren we u over de gemaakte keuzes. Gebiedsindeling Een gebiedsindeling is nodig omdat de doelen die gesteld worden vanuit het Nationaal Programma Landelijk Gebied deels gerealiseerd moeten worden via een gebiedsgerichte aanpak. De schaal van Fryslan en de afstand tot aansturing is te groot om het op provincieniveau te doen. Voor de aansturing is een indeling van Fryslan in zes gebieden werkbaar, met gebieden van ongeveer de omvang van het Veenweidegebied (Veenweideprogramma). De gekozen gebiedsindeling is niet willekeu rig.

Er kan geconcludeerd worden dat zowel vanuit de inhoudelijke opgaven, als de NPLG- en landbouw-doelen, een indeling op basis van water/bodem/landschap logisch en werkbaar is. In veel trajecten werkt men

-1/4-

Ons kenmerk:

02094306

I)

provinsje fryslan provincie fryslan al met zo'n indeling (o.a. BOVI, Regiodeal Natuurinclusieve landbouw, programma Biodiversiteit, programma Landschap) zodat hierbij kan worden aangesloten. Bijkomend voordeel bij een indeling op basis van water/bodem/landschap is dat de opgaven verdeeld worden over verschillende gebieden (verzilting in het kleigebied, bodemdaling in het veengebied etc.), wat een effectieve aanpak mogelijk maakt. Bij alternatieve indelingen, zoals de bestaande Streekwurk-indeling, worden de grenzen van gebiedsindeling zodanig dat meerdere grote opgaven in een gebied samenvallen, waardoor de totale opgave voor een gebied (nog) complexer wordt. Er is door ons gekozen voor een indeling in zes herkenbare onderscheidende gebieden (regio's), van waaruit de gebiedsprocessen georganiseerd en aangestuurd worden. Dat zijn: - Waddeneilanden; - Greidhoeke; - Noordelijke Kleischil; - Veenweidegebied + Gaasterland; - Noordelijke VVouden; - Zuidelijke VVouden. Deze indeling sluit daarnaast vrij goed aan bij enkele bestaande gebiedsprocessen en samenwerkingsverbanden die een rol kunnen krijgen in de gebiedsgerichte aanpak (o.a. Veenweideprogramma, Wadden, Regiodeals Greidhoeke en Noordelijke Kleischil, vereniging Noardlike Fryske Walden).

Het gebiedsprogramma van het FPLG anticipeert op deze gebiedsindeling door in vier hoofdstukken de doelstellingen en maatregelen specifiek voor klei, zand, veen en wadden uit te werken en deze mogelijk nog te verfijnen naar de zes gebieden (regio's) en de specifieke situatie van Gaasterland en de losse eilanden. Sociaaleconomische vitaliteit VVij kiezen ervoor om de sociaaleconomische vitaliteit gelijkwaardig te stellen aan de ruimtelijke doelen en opgaven. Daardoor kan gewerkt worden aan een visie op een sociaaleconomisch vitaal landelijk gebied, die zich niet enkel beperkt tot het dem pen van sociaaleconomische neveneffecten van maatregelen uit het PPLG. Het Rijk werkt op dit moment aan een protocol voor de sociaaleconomische impactanalyse. Vermoedelijk zal dit protocol voor een kwalitatieve analyse slechts als inventarisatie gebruikt kunnen worden en heeft de ontwikkeling van een impact- en monitoringsanalyse meer tijd nodig. VVij kiezen er voor om due kaders te hanteren: 1. Economisch perspectief (voor de agroketen) - waarbij o.a. wordt gekeken naar verdienmodellen voor de agrarische sector (van boer tot bord) en effecten van het FPLG op de (overige) Friese economie. Dit is voor een deel afhankelijk van de vorderingen omtrent het nationale landbouwakkoord. 2.

Leefbaarheid van het landelijk gebied — waaronder de aanwezigheid van voldoende voorzieningen, ruimtelijke kwaliteit en culturele waarde van en in het Friese landelijk gebied. 3. Transitiebegeleiding — waarbij de provincie aan een plan werkt over hoe en in welke mate de overheid haar inwoners kan begeleiden, faciliteren en informeren m.b.t. de forse opgave waaraan inwoners van de Fryslan de komende jaren bij zullen moeten dragen.

-2/4-

Ons kenmerk:

02094306

provinsje frysldn provincie frysldn

<rd r .r .i

Kaders voor co-creatie met Mienskip VVij organ iseren van 21 — 24 maart een meerdaagse maaksessie am te werken aan het gebiedsprogramma. We noemen dit oak wel een hackathon. Aan deze sessie zullen naast 15 vertegenwoordigers van de overheid, oak 20 deelnemers uit de Mienskip participeren. Vanuit de Mienskip zullen experts vanuit onder andere de landbouw, natuur, toerisme, cultuur en sociaaleconomische hoek deelnemen. Deze stap in het proces am te komen tot een gebiedsprogramma is daarmee een belangrijk moment van co-creatie. Daarom hebben we enkele kaders afgesproken die schijnparticipatie moeten voorkomen. 1. Bij consensus van de uitkomsten onder de deelnemers, gaan wij daar in principe mee aan de slag als basis voor de verdere uitwerking. In principe, omdat de (inter)nationale doelstellingen, wet- en regelgeving wel kaderstellend blijven. Bij geen consensus zal maximaal gebruik warden gemaakt van resultaten van de hackathon. 2. Om de integrale taakstellingen te realiseren is vrijheid van werken nodig. Dit betekent dat oak provinciale kaders (Veenweideprogramma, Uitvoeringsprogramma Stikstof, doelstellingen KRVV, NNN, energieopwekking etc.) ter discussie kunnen staan. Oftewel, het College is oak bereid am haar eigen programma's aan te passen indien dit leidt tot een optimalisatie van keuzes. 3.

VVaar (inter)nationale kaders ruimte bieden voor een Friese invulling van de maatregelen, willen wij die daar invulling aan geven. Daarbij dient te warden opgemerkt dat zowel vanuit de Europese Commissie als vanuit het Rijk de komende tijd (aanvullende) regelgeving wordt verwacht. Mogelijk dat dit gaande het proces nog leidt tot aanvulling en aanscherping van opgaven en inperking van ruimte tot eigen invulling. Juridische analyse van taakstellingen Voorafgaand aan de hackathon willen wij een zo grondig mogelijk juridische analyse hebben gemaakt van het verplichtende karakter van de doelen van het NPLG. Daarbij willen we onder andere inzicht krijgen in de risico's van bijvoorbeeld staatsteunkaders in combinatie met aankoopregelingen, mogelijke consequenties bij het niet halen van doelstellingen en conflicterende doelstellingen tussen het NPLG en provinciale doelstellingen. Besluitproces voor de zomer Nu 1 juli met rasse schreden nadert, wordt de druk op het bestuurlijke besluitvormingsproces steeds hoger. In de hackathon eind maart wordt gewerkt aan bouwstenen voor een zogenoemde 80% versie van het gebiedsprogramma FPLG. Deze 80% versie wordt eind april door ons vastgesteld, en aan uw Staten aangeboden voor het kunnen indienen van een zienswijze in uw vergadering van 31 mei.

VVij stellen voor am hiervoor de gebruikelijke (spelregels' van uw vergadering te volgen (zoals het indienen van moties en amendementen) zodat wij zo specifiek mogelijk uw bevindingen kunnen verwerken in de latere versie van het programma binnon de wettelijke kaders. Ter voorbereiding op de raadsvergadering van 31 mei wordt een technische briefing aangeboden aan de woordvoerders vanuit de diverse partijen in PS.

-3/4-

Ons kenmerk:

02094306

•

provinsje frysldn provincie fryslan Naast uw zienswijze wordt ook de input verwerkt vanuit de samenleving via regiobijeenkomsten die in mei worden georganiseerd. De leden van Provinciale Staten zullen worden uitgenodigd voor het bijwonen van deze bijeenkomsten, zodat u de gelegenheid heeft om kennis te nemen van de signalen vanuit de provincie ten aanzien van de eerste contouren van het gebiedsprogramma FPLG. VVij verwachten dat ook de gemeenten en het VVetterskip Fryslan een zienswijze zullen indienen. Uw zienswijze — en die van de andere partijen — wordt betrokken bij het opstellen van het ontwerp gebiedsprogramma — de 100% versie — die op 1 juli aan het Rijk wordt aangeboden. Het ontwerp wordt door ons vastgesteld.

Besluitvorming in het najaar In de zomer ontvangen wij feedback op het ontwerp programma van de Ecologische Autoritelt, het zogeheten Kennisconsortium en het Ministerie van [NV. Deze input verwerken wij am te komen tot een definitief gebiedsprogramma. Gezien het grote belang van het gebiedsprogramma voor het landelijk gebied in Fryslan, stellen wij voor dat dit plan door u — als gebiedsautoriteit — in het najaar wordt vastgesteld en aangeboden aan het Rijk. Er is daarvoor vanuit het Rijk nu nog geen planning gegeven, maar wij stellen aan uw Staten voor rekening te houden met de behandeling hiervan tijdens een reguliere of indien nodig een aanvullend te organiseren vergadering. Uiterlijk begin april informeren we de Staten in meer detail en met geplande data over de consultatie van de Mienskip en collega besturen van VVetterskip en Friese gemeenten. VVij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geInformeerd.

Gedepute

e Staten van Fryslan,

drs.-A-.ATIVITEtrok, voorzitter

ATSdh—eioers, MSc, secretaris

-4/4-

Ons kenmerk:

02094306

<rd mammal

c")