Document · PDF

Voorontwerp Bp Ruimtekwartier - Archeologie Ruimtekwartier.pdf

Commissie Fysiek Domein 13 september 2022, gemeente Stichtse VechtBij agendapunt: a.: Voorontwerp bestemmingsplan Ruimtekwartier.7.420 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ’t Kwadrant te Maarssenbroek, Stichtse Vecht Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek

Rapportnummer:

V2223

Projectnummer:

V21-4686

ISSN:

1573 - 9406

Status en versie:

Definitief, versie 2.0

In opdracht van:

RHDHV

Rapportage:

W.J. Weerheijm, R. Schrijvers, N. Schoute

Plaats en datum:

Amersfoort, 31 mei 2022

Niets uit dit werk mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke andere wijze dan ook, daaronder mede begrepen gehele of gedeeltelijke bewerking van het werk, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Vestigia BV Vestigia BV Spoorstraat 5 3811 MN Amersfoort telefoon 033 277 92 00 info@vestigia.nl

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Versie 1.0

Status Concept

Datum 15 december 2021

1.0

Definitief

31 mei 2022

Initiatief Toponiem / locatie Plaats Gemeente Provincie Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Oppervlakte plangebied Oppervlakte onderzoeksgebied Diepte grondwerkzaamheden Huidig grondgebruik Onderzoeksmelding Soort onderzoek RD-centrumoördinaten van het plangebied Kaartblad (1:25.000) Uitvoerder en documentatie Projectleider Toetser rapport Projectmedewerkers

Beheer en documentatie

Bevoegd gezag

Contactpersoon Deskundige namens bevoegd gezag

Documentbeheer Toelichting Eerste concept BO ter goedkeuring aan opdrachtgever en bevoegd gezag Definitief na verwerking opmerkingen bevoegd gezag

Autorisatie W.A.M. Hessing

W.A.M. Hessing

Projectgegevens Herontwikkeling / wijziging bestemmingsplan Planetenbaan e.o. Maarssenbroek Stichtse Vecht Utrecht RHDHV Dhr. M. Huuskes Ca. 11,3 ha Plangebied + 500 meter Onbekend (mogelijk nieuwbouw, aanleg infra etc.) Bebouwde kom 5143162100 Bureauonderzoek 131.050 459.830 31 Oost Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie Mr. W.J. Weerheijm MA (Senior KNA BO Archeoloog/KNA prospector, actor 38767204) Drs. W.A.M. Hessing (Senior KNA Archeoloog / Senior KNA Prospector, actor 97049866) Mr. W.J. Weerheijm MA (Senior KNA BO Archeoloog/KNA prospector, actor 38767204) N. Schoute MA (KNA archeoloog in opleiding) Drs. R. Schrijvers (Senior KNA Prospector, actor 74734349) Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie E-depot Nederlandse Archeologie (EDNA) via DANS EASY: https://easy.dans.knaw.nl/ui/home Gemeente Stichtse Vecht Endelhovenlaan 1 3601 GR Maarssen Nog onbekend Mevr. F. Hogenboom (ODRU)

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Inhoudsopgave Samenvatting en advies.............................................................................................................................................. 5 Onderbouwing advies................................................................................................................................................. 7 1 Projectomgeving ................................................................................................................................................ 7 1.1 Afbakening plangebied en consequenties toekomstig gebruik (LS01) ...................................................... 7 1.2 Onderzoeksdoel en -methode ................................................................................................................... 7 2 Beleidskader ..................................................................................................................................................... 12 2.1 Wettelijk kader ........................................................................................................................................ 12 2.2 Gemeentelijk beleid (LS01) ......................................................................................................................

12 3 Verwachtingsmodel ......................................................................................................................................... 14 3.1 Natuurlijk landschap (LS04) ..................................................................................................................... 14 3.2 Historisch landschap (LS02, LS03, LS04) .................................................................................................. 15 3.3 Bouwhistorische waarden ....................................................................................................................... 20 3.4 Archeologische waarden ......................................................................................................................... 21 3.5 Tweede Wereldoorlog ............................................................................................................................. 22 3.6 Gespecificeerde archeologische verwachting (LS05) ............................................................................... 22 3.7 Advies vervolgonderzoek (LS05) .............................................................................................................. 23 Literatuur ..................................................................................................................................................................

25 Lijst van afbeeldingen, tabellen, bijlagen en kaarten ............................................................................................... 26 Afbeeldingen ............................................................................................................................................................ 26 Bijlagen ..................................................................................................................................................................... 26 Kaarten ..................................................................................................................................................................... 26 Bijlage 1: Overzicht van archeologische en geologische perioden ........................................................................... 27

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 1 Het plangebied op luchtfoto. Bron: PDOK.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Samenvatting en advies In opdracht van RHDHV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het plangebied Planetenbaan / ’t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 11,3 hectare. Het betreft een van oorsprong typische kantoor- en bedrijvenlocatie in Maarssenbroek. Sinds een aantal jaren is er sprake van aanzienlijke leegstand, en heeft het gebied een verouderde uitstraling. In lijn met het nationale en provinciale beleid voor leegstand op kantoorlocaties is in 2016 een afwegingskader met bijbehorende kansen voor het gebied vastgesteld wat inzet op een (gedeeltelijke) herontwikkeling naar woningbouw. Inmiddels zijn er vijf kantoorgebouwen omgebouwd naar woningen. Voor de overige locaties zijn uiteenlopende plannen voor sloop-nieuwbouw en transformatie naar woningbouw, werken of andere functies (afbeelding 2 t/m 7). Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in het kader van de wijziging van het bestemmingsplan in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen.

Op basis van de bekende landschappelijke en archeologische gegevens ligt het plangebied in een voormalig veengebied met een lage archeologische verwachting. Dit geldt echter niet voor de strook langs de oude Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering. Dit betreft één van de eerste ontginningsassen van het gebied, en waarlangs in ieder geval al in het begin van de 19e eeuw al sprake was van lintbebouwing met boerderijen. Eventuele archeologische resten kunnen hier bestaan grondsporen van structuren zoals boerderijen, bijgebouwen, sloten, greppels en afvalkuilen, en vondsten van o.a. aardewerk, bot en metaal. Deze resten kunnen worden aangetroffen op de overgang tussen de ophogingslaag die voor het bouwrijp maken van het bedrijventerrein is aangelegd, en de natuurlijke ondergrond. Op basis van het AHN en historisch kaartmateriaal valt op te maken dat het maaiveld tot aan de aanleg van het bedrijventerrein op 0,4 m -NAP heeft gelegen. Het maaiveld bij de Planetenbaan ligt nu op ca. 0 m NAP, dus hier is minstens 0,4 m opgehoogd; bij Het Kwadrant lig het maaiveld tussen de 0 en 0,5 m +NAP, dus iets hoger. De kans bestaat dat voorafgaand aan de ophoging er sprake is geweest van afgraving, waardoor eventuele archeologische resten kunnen zijn verstoord, en waardoor het moderne ophogingspakket dikker uitvalt dan de verwachte 0,4 m ter hoogte van de Planetenbaan.

Advies Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert een dubbelbestemming Waarde Archeologie op te nemen voor een zone aan de oostzijde van het plangebied (afbeelding 19), bestaande uit een strook langs de Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering met een breedte van 50 meter langs de wetering, plus buffers van 50 meter rondom aangetoonde historische bebouwing op de Kadastrale Minuut van 1811-1832. Vanwege de ouderdom van de ontginningsas, en de afwijkende vorm van percelering kan ook buiten de erven van 1811-1832 elders ook nog sprake zijn geweest van bewoning in de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Geadviseerd wordt om bij ingrepen groter dan 100 m2 en dieper dan 30 cm -mv archeologisch vervolgonderzoek onderzoek uit te laten voeren. Deze vrijstellingsgrens wordt geadviseerd op basis van wat doorgaans voor een gebied met een hoge verwachting aan vrijstellingsgrenzen wordt gehanteerd. De rest van het plangebied behoeft geen archeologische dubbelbestemming en kan worden vrijgegeven voor de geplande ontwikkelingen. Het is aan de gemeente aan te geven of deze vrijstellingsgrenzen kunnen worden aangehouden. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Stichtse Vecht, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces.

Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Stichtse Vecht, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift De ODRU heeft als adviseur van het bevoegd gezag in het integrale advies met betrekking tot het aspect archeologie naast enkele tekstuele/inhoudelijke opmerkingen als volgt gereageerd: “Om archeologische waarden zo goed mogelijk planologisch te beschermen, maar ook in het kader van risicobeheersing adviseren wij om zo vroeg mogelijk in het planstadium een verkennend booronderzoek uit te laten voeren binnen het ontginningslint. Met een verkennend booronderzoek wordt duidelijk of, waar en hoe diep binnen het plangebied relevant archeologische (ophoog)lagen / niveaus voorkomen. Op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek zal blijken of nader vervolg (voor)onderzoek nodig is.”1

1 ROM Integraal advies kenmerk Z/20/174782/D-590370 d.d. 29 april 2022.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Onderbouwing advies 1 1.1

Projectomgeving Afbakening plangebied en consequenties toekomstig gebruik (LS01)

In opdracht van RHDHV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het plangebied Planetenbaan / ’t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 11,3 hectare. Het betreft een van oorsprong typische kantoor- en bedrijvenlocatie in Maarssenbroek. Sinds een aantal jaren is er sprake van aanzienlijke leegstand, en heeft het gebied een verouderde uitstraling. In lijn met het nationale en provinciale beleid voor leegstand op kantoorlocaties is in 2016 een afwegingskader met bijbehorende kansen voor het gebied vastgesteld wat inzet op een (gedeeltelijke) herontwikkeling naar woningbouw. Inmiddels zijn er vijf kantoorgebouwen omgebouwd naar woningen. Voor de overige locaties zijn uiteenlopende plannen voor sloop-nieuwbouw en transformatie naar woningbouw, werken of andere functies (afbeelding 2 t/m 7). Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in het kader van de wijziging van het bestemmingsplan in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. 1.2

Onderzoeksdoel en -methode

Doel van het archeologisch bureauonderzoek was vast te stellen of er in het plangebied sprake is (of kan zijn) van archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden. Hiertoe is een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Vervolgens is een advies geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), protocol 4002 Bureauonderzoek.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 2 Benamingen van de verschillende deelgebieden. Bron: RHDHV.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 3 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV.

Afbeelding 4 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 5 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV.

Afbeelding 6 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 7 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

2 2.1

Beleidskader Wettelijk kader

De zorgplicht voor het archeologisch erfgoed is uitgewerkt in de Monumentenwet 1988 en in de wijziging hierop; de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz, 2007). Een deel van de Monumentenwet is per 1 juli 2016 opgegaan in de Erfgoedwet. Het overige deel zal te zijner tijd opgaan in de Omgevingswet. Tot die tijd blijven die artikelen die niet zijn overgegaan naar de Erfgoedwet van kracht zoals ze in de Monumentenwet van 1988 zijn benoemd. De Wamz vormde de implementatie van het Verdrag van Malta dat in 1992 door diverse Europese lidstaten is ondertekend. Hierin wordt gesteld dat het streven is archeologisch erfgoed in de bodem te beschermen en daarmee te behouden. Om dit te kunnen doen moet archeologisch erfgoed ingepast worden in de ruimtelijke ordening. Een ander uitgangspunt is dat indien behoud in de bodem (in situ) niet mogelijk is, de verstoorder onderzoek naar de archeologische waarden moet betalen. In de praktijk zijn dit de kosten voor de archeologische monumentenzorg cyclus (AMZ-cyclus). Met de invoering van de Wamz werden gemeenten verplicht om archeologiebeleid te ontwikkelen omdat artikel 38a van de Monumentenwet 1988 bepaalde dat de gemeenteraad bij de vaststelling van een bestemmingsplan en bij de bestemming van de in het plan begrepen grond rekening houdt met de in de grond aanwezige dan wel te verwachten monumenten.

Met invoering van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro, 2008) werd de archeologie definitief verankerd in de ruimtelijke ordening. Bepaald werd dat gemeenten na maximaal 10 jaar een bestemmingsplan moeten herzien of vernieuwen (daarbij rekening houdend met de archeologie op grond van de Monumentenwet 1988). Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo, 2010) zijn burgemeester en wethouders bevoegd gezag in het kader van de omgevingsvergunning. Op grond van de Ontgrondingenwet zijn Gedeputeerde Staten bevoegd gezag in het kader van de ontgrondingsvergunning, voor andere gronden dan bij ministeriële regeling aan te wijzen rijkswateren. Ook is de provincie op grond van de Wro bevoegd gezag wanneer sprake is van een Provinciaal Inpassingsplan (PIP). Wanneer sprake is van een Rijksinpassingsplan (RIP) is het rijk bevoegd gezag. Verder is de minister van Infrastructuur en Waterstaat bevoegd gezag ten aanzien van de bodem en oevers van rijkswateren op grond van de Waterwet. Voor werkzaamheden die een wettelijk beschermd archeologisch rijksmonument wijzigen of verstoren, is een vergunning nodig van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleent deze vergunning namens de minister. 2.2

Gemeentelijk beleid (LS01)

Bestemmingsplan Het vigerende bestemmingsplan Maarssenbroek Werkgebied 1e partiele herziening (vastgesteld 2009)2 is verouderd en kent geen paragraaf of dubbelbestemming met betrekking tot archeologie en/of cultuurhistorie. Archeologiebeleid Het plangebied ligt volgens de gemeentelijke archeologische beleidskaart uit 2010 voor de voormalige gemeenten Maarssen, Loenen, Abcoude en Breukelen in ‘verstoord gebied’ (afbeelding 8).3 In de toelichting staat vermeld dat onder deze categorie de gebieden vallen “waarvan de bodem in het verleden ernstig is verstoord of al eerder is opgegraven en er derhalve geen archeologische relevante sporen meer worden verwacht. Het betreft locaties vermeld op de geologische kaart als zand- en grindwinningslocaties, en plaatsen waarvan op basis van de analyse van het AHN in het kader van dit onderzoek duidelijk is geworden dat de bodem daar verstoord is. In deze zones is logischerwijs geen archeologisch onderzoek benodigd.”4 Navraag hieromtrent bij de adviseur van het bevoegd gezag, mevr. F. Hogenboom van de Omgevingsdienst Regio Utrecht, leert dat het gebied waarschijnlijk als verstoord is aangemerkt op basis van de aanname dat het plangebied verstoord is geraakt tijdens de aanleg van het bedrijventerrein.

De ODRU gaat er van uit dat een deel van de archeologie echter behouden moet zijn gebleven, namelijk het historisch bebouwingslint van de Maarssebroekse dijk, dat

2 NL.IMRO.19040000MbWerkgHz1MRS-. 3 De Boer et al. 2010. 4 De Boer et al. 2010, 92.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

aan de oostzijde van het plangebied ligt. De ODRU heeft de gemeente geadviseerd dit te repareren bij een actualisatie van de beleidskaart, maar dit is tot op heden nog niet vastgesteld (of ter inzage geweest).5

Afbeelding 8 Ligging plangebied op de beleidskaart 2010. Het plangebied is met een groene ster aangegeven. Bron: De Boer et al. 2010.

5 E-mail mevr. F. Hogenboom (ODRU) d.d. 22 februari 2021.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

3 3.1

Verwachtingsmodel Natuurlijk landschap (LS04)

Het plangebied bevindt zich in een overgangszone van het rivierengebied in het oosten en zuiden, naar het westelijk veengebied in het westen en noorden.6 De maaiveldhoogte loopt uiteen van ongeveer 70 cm beneden NAP in het gebied rond de uitgegraven waterpartij in het zuiden tot ongeveer 5 meter boven NAP in de sterkst opgehoogde delen tegen de N230 (zie kaart 1 voor de topografische elementen en afbeelding 9 voor het maaiveldhoogteverloop). Doorgaans bevindt het maaiveld zich op ca. 0 tot 0,5 m +NAP. Verder wordt duidelijk dat de maaiveldhoogte sterk wisselt in ‘blokkige’ patronen en andere rechtlijnige verlopen. Door de ophoging die eind jaren ’70 / begin jaren ’80 van de vorige eeuw plaatsvond ten behoeve van de nieuwbouw van Maarssenbroek is het natuurlijke maaiveldverloop verloren gegaan.

Afbeelding 9 Uitsnede van het plangebied (rood omkaderd) op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN-3; 50cm grid). Bron: www.ahn.nl.

De natuurlijke ondergrond onder deze ophoging wordt gevormd door rivierafzettingen en veen. Daaronder, op een diepte van ongeveer 4,80 tot 5,20 m -NAP komen pleistocene afzettingen voor (dekzand – Formatie van Boxtel)7. De voor het plangebied belangrijkste component van het rivierengebied wordt gevormd door de Vecht en de Oud-Aa als directe voorloper van de Vecht. De sedimentatie van de Vecht begon ca. 2300 jaar geleden en eindigde bij de bedijking (stroomgordel 168, kaart 2a). De Oud-Aa (nr. 129 op kaart 2) heeft in de periode daarvoor (vanaf ca. 2900 jaar geleden, vanaf de IJzertijd) beddingzand afgezet in een ruimer gebied; een uiterste uitloper van de oeverafzettingen van deze gordel bevindt zich nog binnen de grenzen van het plangebied (F0g op

6 Berendsen 1997. 7 Boringen B31H0792 en B31H2004, www.dinoloket.nl ; Schokker 2003.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

kaart 2).8 Buiten deze beddinggordel zullen nabij de rivier relatief hogere oeverwallen gevormd zijn uit lichtere sedimenten als zandige klei en lichte klei. Verder van de rivier ligt een lager gelegen komgebied met zwaardere kleien en veen (F0k en F1k op kaart 2).9 Ook op de bodemkaart (1:50.000) is de overgang van rivierklei naar veen terug te zien in het verloop, van oost naar west, van meer kleiige naar venige bodems. Het dichtst bij de stroomgordel van de Vecht, ten noordoosten van het plangebied, komen kalkhoudende poldervaaggronden voor (Rn15A, kaart 3). Door het afgraven van de deels ontkalkte bovengrond is hier het kalkhoudende sediment dominant in het profiel. 10 Beddingzand komt over het algemeen pas dieper dan 120 cm beneden maaiveld voor. Verder van de rivier vandaan, in westelijke richting, neemt het kalkgehalte af, en komen kalkloze poldervaaggronden voor: Rn44C en Rn47Cn (kaart 3). Laatstgenoemde komen voor in de overgangszone van stroomrug naar kom, terwijl eerstgenoemde vooral in de (kleiige delen van de) komgebieden voorkomen.

Nog verder naar het westen, richting het veengebied, komen kalkloze drechtvaaggronden voor (Rv01C, kaart 3); dit zijn gronden met een zwak ontwikkelde humushoudende bovengrond in klei, met daaronder (vanaf 40 tot 80 cm beneden maaiveld) veen.11 De oorspronkelijk in het plangebied voorkomende bodems, onder het ophogingsmateriaal, bestaan uit meer kleiige of venige komgronden. Het natuurlijke landschap van het plangebied bestond vanaf het begin van het Neolithicum hoofdzakelijk uit een nat, laaggelegen gebied; de verwachting op basis van het natuurlijk landschap is vanaf dat moment laag. 3.2

Historisch landschap (LS02, LS03, LS04)

Historisch-geografische ontwikkeling (LS03) Het plangebied ligt in de Maarsserboeker Polder, aan de westzijde van de Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering. In 1085 schonk de Utrechtse bisschop Koenraad het gebied van de Ronde Venen aan het kapittel van Sint Jan en aan zijn ministeriaal, de heer van Abcoude. Dit was het startsein voor de ontginning van een uitgestrekt veengebied ten noorden van de Oude Rijn en ten westen van de Vecht. Met een tempo van gemiddeld 2000 hectare per jaar werd het gebied ontgonnen. Men begon daarbij aan de randen van het gebied, vanaf de oeverwallen van de bestaande riviertjes zoals de Vecht. Vanaf de Vecht, tussen De Aa bij Breukelen en de Zwesereng onder Zuilen, werd vijfmaal een ontginningsas met een vaste diepte van 1250 meter ver het veen in herhaald. Vanaf de Poeldijk aan De Aa werd de Otterspoorbroekse Dijk als eerste ontginningsbasis aangelegd, en vanaf de Haarrijn verlengd met de Maarssenbroekse Dijk tot aan de Lageweidse Kade die de ontginnng afsloot. Als achterkaden van Otterspoorbroek en Maarssenbroek kwamen de Kortrijkse Dijk respectievelijk de Oudenaarskade.12 Op een kaart uit 1628 staat de Maarssenbroekse Dijk nog niet aangegeven (afbeelding 10). Op een kaart uit 1743 staat deze wel aangegeven, met schetsmatige bebouwing langs het water (afbeelding 11).

De eerste betrouwbare kaart voor het plangebied is de Kadastrale Minuut van 1811-1832, sectie A, blad 2 (afbeelding 12). Op deze kaart is te zien dat zich aan de oostzijde van het plangebied langs de vaart een (dun) bebouwingslint bevindt, van op enige afstand van elkaar gelegen boerderijen. Tot aan het laatste kwart van de vorige eeuw verandert deze situatie niet (afbeelding 13 t/m 15). Pas in de jaren 70 wordt de aanzet gegeven voor de nieuwbouw van woningen en het bedrijventerrein (afbeelding 15). De bebouwing in deelgebied Het Kwadrant stamt volgens de BAG viewer uit 1974. De bebouwing aan de Planetenbaan stamt uit 1990 (afbeelding 17).

8 Cohen et al. 2012; Berendsen/Stouthamer 2001; Van de Meene et al. 1988 9 Van de Meene et al. 1988. 10 Stiboka 1970 11 Stiboka 1970 12 Blijdenstijn 2015, 348-349.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 10 Uitsnede kaart Van Berckenrode/Hondius 1628. Bron: Universiteit Utrecht.

Afbeelding 11 Uitsnede kaart Du Roy 1743. Bron: Universiteit Groningen.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 12 Uitsnede Kadasterkaart 1811-1832. Bron: RCE.

Afbeelding 13 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1900. Bron: Topotijdreis.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 14 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1950. Bron: Topotijdreis.

Afbeelding 15 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1975. Bron: Topotijdreis.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 16 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1984. Bron: Topotijdreis.

Afbeelding 17 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 2000. Bron: Topotijdreis.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Historische situatie en mogelijke verstoringen Volgens de vigerende gemeentelijke archeologische beleidskaart is de ondergrond van het gehele plangebied verstoord, maar of dit werkelijk het geval is kan worden betwijfeld. Meestal gaat het vooral of alleen om ophoging met zand, en de aanleg van weg cunetten en bouwputten, maar daaromheen kan nog steeds sprake zijn van archeologische waarden. De aanleg en bouw van de huidige bebouwing, wegen en kabels/leidingen kan plaatselijk voor verstoringen in de ondergrond gezorgd hebben; de exacte aard en diepte van de funderingen/eventuele onderkeldering is onbekend. Een deel van die ingrepen heeft plaatsgevonden in opgehoogde grond. Op basis van het AHN en historisch kaartmateriaal valt op te maken dat het maaiveld tot aan de aanleg van het bedrijventerrein op 0,4 m -NAP heeft gelegen. Het maaiveld bij de Planetenbaan ligt nu op ca. 0 m NAP, dus hier is minstens 0,4 m opgehoogd; bij Het Kwadrant lig het maaiveld tussen de 0 en 0,5 m +NAP, dus iets hoger. Opgemerkt dient te worden dat soms voorafgaand aan ophoging het maaiveld wat wordt afgegraven, waarbij eerst de ‘zwarte grond’ wordt verwijderd. Dus in de praktijk kan er sprake zijn van zowel verstoring, als een grotere dikte van een ophogingspakket dan louter op basis van hoogtematen valt af te lezen.

Op de Verstoringsbronnenkaart van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is ter hoogte van het plangebied geen verstoring gekarteerd.13

3.3

Bouwhistorische waarden

Voor bouwhistorische waarden zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • het rijksmonumentenregister;14 • de Cultuur historische atlas van de provincie Utrecht; 15 • de Cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Stichtse Vecht; 16 • het Rijksmonumentenregister;17 • de lijst van gemeentelijke monumenten in de Stichtse Vecht;18 Binnen het plangebied liggen geen rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten of MIP-objecten.19 . Op de provinciale cultuurhistorische atlas is het plangebied volgens de Themakaart Agrarisch Cultuurlandschap een gebied met strokenverkaveling, ontstaan tussen 1000-1600.20 Op de kaartlaag met de gegeorefereerde Kadasterkaart 1811-1832 is te zien dat er rond 1811-1832 sprake was van verspreide bebouwing langs de Maarssenbroeksedijk (en waarvan de resten zich nog in de ondergrond kunnen bevinden). Afbeelding 18 geeft de locatie van deze boerderijplaatsen aan op de huidige topografie, met een buffer van 50 meter rondom waarbinnen archeologische resten aangetroffen kunnen worden van bewoning en menselijke activiteit. Dit laat, zeker gezien de onregelmatige verkaveling langs de wetering die op afbeelding 11 te zien is, dat er ook op andere plaatsen sprake kan zijn geweest van boerderij-erven. Er zijn op de gemeentelijke cultuurhistorische waardenkaart geen bijzondere aanduidingen weergegeven.

21 De enige aanduiding is “bebouwing” onder het kopje “Landschapstypen”. Wel staat de watergang langs de Maarssenbroeksedijk aangegeven als een historische watergang van vóór 1832.

13 Deze kaart is een selectie uit het bestand 'Vergraven Gronden', van WUR. In 2012 is er door Alterra een GIS-bestand samengesteld met een

overzicht van grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen, waarbij de opbouw van het bodemprofiel tot ten minste 40 cm diepte is gewijzigd. Hiervoor is informatie opgevraagd bij instanties en organisaties die werkzaamheden (laten) uitvoeren en/of administreren in verband met vergunningverlening en instanties die landgebruik in kaart brengen. 14 https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/. 15 https://geo-point.provincie-utrecht.nl/app/cultuurhistorische-atlas-. 16 https://kaarten.stichtsevecht.nl/?@Cultuurhistorische%20waardekaart. 17 https://cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/kennis/voorbeelden/rijksmonumentenregister. 18 https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_gemeentelijke_monumenten_in_Stichtse_Vecht. 19 Het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) was een landelijk project dat de Rijksdienst tussen 1986 en 1995 uitvoerde met als doel om per gemeente de waardevolle gebouwen en andere monumenten te beschrijven en waarderen. De documentatie van MIP-objecten is nog steeds relevant, maar niet meer actueel. Het is mogelijk dat objecten sinds de inventarisatie ingrijpend gewijzigd of zelfs gesloopt zijn. Sommige MIP-objecten zijn later aangewezen als rijksmonument of gemeentelijk monument. 20 https://geo-point.provincie-utrecht.nl/app/cultuurhistorische-atlas-. 21 https://kaarten.stichtsevecht.nl/?@Cultuurhistorische%20waardekaart.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 18 Locatie historische bebouwing volgens de Kadastrale Minuut inclusief buffer van 50 m, geplot op de luchtfoto. Bron: PDOK.

3.4

Archeologische waarden

Voor de archeologische gegevens omtrent het onderhavige plangebied is het Archeologisch Informatiesysteem (Archis) geraadpleegd, dat alle geregistreerde archeologische monumenten, onderzoeken en vondstlocaties bevat (kaart 3). Archeologische monumenten zijn terreinen met een (hoge/zeer hoge) archeologische waarde, die ofwel fysiek (wettelijk en juridisch) beschermd worden, ofwel een planologische bescherming hebben waarbij in het bestemmingsplan voorschriften voor het gebruik zijn opgenomen. Vondstlocaties zijn locaties waar archeologische vondsten zijn gedaan. Deze zijn al dan niet gekoppeld aan een archeologisch onderzoek. Binnen een straal van 500 meter rondom het plangebied liggen geen terreinen van archeologische waarde (kaart 3). De meest dichtbij zijnde vondstlocatie, en tevens enige vondstlocatie binnen een straal van 500 m rondom het plangebied (Zaak ID 2948152100) ligt op ca. 85 m ten oosten van het plangebied, net aan de overzijde van de N230. Het betreft een melding van vondsten door amateurarcheologen van de AWN tijdens een veldinspectie uit 1973. Tijdens de veldinspectie voorafgaand aan de aanleg van het bedrijventerrein zijn scherven gevonden uit de Romeinse tijd, Vroege- en Late Middeleeuwen. Deze vondstmelding ligt overigens ook in het op de beleidskaart als verstoord aangegeven gebied.

Vanwege een gebrek aan ruimtelijke ontwikkelingen en de aanduiding als ‘verstoord’ op de gemeentelijke archeologische beleidskaart, heeft er in de nabije omgeving ook weinig onderzoek plaatsgevonden. Er is in 2017 door Vestigia een bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de aanleg van een persleiding tussen de RWZI Maarssen en de RWZI Leidsche Rijn (Zaak ID 4549271100), waarvan de begrenzing tegen het huidige plangebied ligt. Op basis van het betreffende bureauonderzoek is geen vervolg geadviseerd. Bij het Amsterdam-Rijn Kanaal is wel nog een booronderzoek in Archis geregistreerd met Zaak ID 2029060100. Het betreft een onderzoek voor

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

een plangebied rond de Maarsserbrug. Langs het Amsterdam-Rijn Kanaal zijn daarbij nog oeverafzettingen aangeboord; het achterliggende (westelijk gelegen) deel bestond uit komafzettingen. Ook zijn er archeologische indicatoren aangetroffen die wezen op oude boerderijplaatsen. 3.5

Tweede Wereldoorlog

Op de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) staan binnen het plangebied geen resten van ondergronds en bovengronds militair erfgoed afgebeeld.22 Het plangebied heeft op de Erfgoedkaart Militair erfgoed van de gemeente Stichtse Vecht geen bijzondere aanduiding of verwachting. 23 3.6

Gespecificeerde archeologische verwachting (LS05)

De gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied kan puntsgewijs als volgt worden samengevat: 1. Datering Voor het plangebied geldt een hoge archeologische verwachting op het aantreffen van resten van bewoning en menselijke activiteit uit de periode Late Middeleeuwen/Nieuwste tijd. 2. Complextype Nederzetting (boerderijplaatsen uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd). 3. Omvang Huisplaats/ boerderij: ca. 50-2000 m2 4. Diepteligging De resten kunnen direct onder de ophogingslaag worden aangetroffen, naar verwachting vanaf ca. 0,4 m -mv. 5. Gaafheid, conservering De conservering van organisch materiaal is vanwege de relatief hoge grondwaterstand (Grondwatertrap II of III) waarschijnlijk goed, zodat eventueel organisch materiaal goed bewaard kan zijn gebleven. 6. Locatie Archeologische resten kunnen worden aangetroffen aan de oostzijde van het plangebied, langs de Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering.

22 http://www.ikme.nl/. 23 Warmerdam 2017.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

7. Uiterlijke kenmerken Nederzetting: een spreiding van vondstmateriaal zoals aardewerk, dierlijk bot, bewerkt natuursteen, metaal etc., en sporen zoals (verkavelings)greppels, paalgaten en afvalkuilen. Organische materialen, zoals leer, bewerkt of constructiehout, en textiel kunnen met name in diepe sporen goed bewaard zijn gebleven. 8. Mogelijke verstoringen Binnen het plangebied heeft de reeds bestaande bebouwing, aanleg van wegen en kabels en leidingen naar verwachting plaatselijk tot verstoringen geleid. 9. Bedreiging van eventueel aanwezige archeologische waarden Binnen het plangebied is sprake van de nieuwbouw en bijbehorende infrastructuur.

3.7

Advies vervolgonderzoek (LS05)

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert een dubbelbestemming Waarde Archeologie op te nemen voor een zone aan de oostzijde van het plangebied (afbeelding 19), bestaande uit een strook langs de Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering met een breedte van 50 meter langs de wetering, plus buffers van 50 meter rondom aangetoonde historische bebouwing op de Kadastrale Minuut van 1811-1832. Vanwege de ouderdom van de ontginningsas, en de afwijkende vorm van percelering kan ook buiten de erven van 1811-1832 elders ook nog sprake zijn geweest van bewoning in de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Geadviseerd wordt om bij ingrepen groter dan 100 m2 en dieper dan 30 cm -mv archeologisch vervolgonderzoek onderzoek uit te laten voeren. Deze vrijstellingsgrens wordt geadviseerd op basis van wat doorgaans voor een gebied met een hoge verwachting aan vrijstellingsgrenzen wordt gehanteerd. De rest van het plangebied behoeft geen archeologische dubbelbestemming en kan worden vrijgegeven voor de geplande ontwikkelingen. Het is aan de gemeente aan te geven of deze vrijstellingsgrenzen kunnen worden aangehouden.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Afbeelding 19 Advieskaart dubbelbestemming/vervolgonderzoek geprojecteerd op de topografische kaart. Bron: PDOK.

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Stichtse Vecht, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Stichtse Vecht, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift De ODRU heeft als adviseur van het bevoegd gezag in het integrale advies met betrekking tot het aspect archeologie naast enkele tekstuele/inhoudelijke opmerkingen als volgt gereageerd: “Om archeologische waarden zo goed mogelijk planologisch te beschermen, maar ook in het kader van risicobeheersing adviseren wij om zo vroeg mogelijk in het planstadium een verkennend booronderzoek uit te laten voeren binnen het ontginningslint.

Met een verkennend booronderzoek wordt duidelijk of, waar en hoe diep binnen het plangebied relevant archeologische (ophoog)lagen / niveaus voorkomen. Op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek zal blijken of nader vervolg (voor)onderzoek nodig is.”24.

24 ROM Integraal advies kenmerk Z/20/174782/D-590370 d.d. 29 april 2022.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Literatuur BAKKER, H. DE/J. SCHELLING, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland. De hogere niveaus, Wageningen (Staring Centrum). BERENDSEN, H.J.A., 1997: Landschappelijk Nederland, Assen. BLIJDENSTIJN, R., 2015: Tastbare tijd 2.0, Cultuurhistorische atlas van de provincie Utrecht, Amsterdam. BOER, A., ET AL., 2010: Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart gemeenten Maarssen, Loenen, Abcoude en Breukelen, Amersfoort (ADC Heritage rapport H032). DÜTTING, M., 2017: Archeologische (verwachtings-)waardenkaart en beleidskaart gemeente Stichtse Vecht. Actualisatie archeologiebeleid, Utrecht (ODRU Erfgoedrapport 42). MULDER, E.F.J. DE /M.C. GELUK/I.L. RITSEMA/W.E. WESTERHOFF/T.E. WONG (RED.), 2003: De ondergrond van Nederland, Houten. WARMERDAM, N.W.T., 2017: Gemeente Stichtse Vecht. Erfgoedkaart Militair erfgoed, ’s-Hertogenbosch (BAAc rapport V-16.0345). VOS, P./M. VAN DER MEULEN/H. WEERTS/J. BAZELMANS, 2018: Atlas van Nederland in het Holoceen. Landschap en bewoning vanaf de laatste ijstijd tot nu, Amsterdam. WEERTS, H.J.T./P. CLEVERINGA/J.H.J. EBBING/F.D. DE LANG/W.E. WESTERHOFF, 2000: De lithostratigrafische indeling van Nederland – Formaties uit het Tertiair en Kwartair, Utrecht (TNO-rapport 00-95A, TNO-NITG). WESTERHOFF, W.E./T.E. WONG/E.F.J. DE MULDER, 2003: Opbouw van de ondergrond – Opbouw van het Neogeen en Kwartair, in: E.F.J. de Mulder/M.C.

Geluk/I.L. Ritsema/W.E. Westerhoff/T.E. Wong (red.), De ondergrond van Nederland, Houten. ZAGWIJN, W.H./C.J. VAN STAALDUINEN, 1975: Toelichting bij Geologische Overzichtskaarten van Nederland, Haarlem. Digitale bronnen - ACTUEEL HOOGTEBESTAND NEDERLAND: https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/ - ARCHEOLOGISCH INFORMATIESYSTEEM (ARCHIS): https://archis.cultureelerfgoed.nl/#/login - BEELDBANK NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MILITAIRE HISTORIE: https://nimh-beeldbank.defensie.nl/ - BEELDBANK RIJKSDIENST VOOR HET CULTUREEL ERFGOED: http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/ - BODEMLOKET: http://www.bodemloket.nl/ - CANON VAN NEDERLAND: https://www.canonvannederland.nl/nl/utrecht/regio-eemland/Stichtse Vecht/tabaksteelt.

- DINOLOKET: https://www.dinoloket.nl/ - GEMEENTE STICHTSE VECHT, GEMEENTELIJKE MONUMENTEN: https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_gemeentelijke_monumenten_in_Stichtse Vecht - INDICATIEVE KAART MILITAIR ERFGOED (IKME): http://www.ikme.nl/ - KADASTER, BASISREGISTRATIES ADRESSEN EN GEBOUWEN (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl/ - KADASTER, TIJDREIS OVER 200 JAAR TOPOGRAFIE: http://topotijdreis.nl/ - MIP-OBJECTENDATABASE: https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2019/01/01/mip-objecten - PROVINCIE UTRECHT, CULTUURHISTORISCHE ATLAS: https://utrecht.maps.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=12951e6671064d2d8f9336df93e4af1d - PUBLIEKE DIENSTVERLENING OP DE KAART (PDOK): https://www.pdok.nl/ - RUIMTELIJKE PLANNEN: http://www.ruimtelijkeplannen.nl/web-roo/roo/ - RIJKSMONUMENTENREGISTER: https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/ - VERSTORINGSBRONNENKAART: https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/bronnen-enkaarten/overzicht/verstoringsbronnenkaart

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Lijst van afbeeldingen, tabellen, bijlagen en kaarten Afbeeldingen - Afbeelding 1 Het plangebied op luchtfoto. Bron: PDOK. ............................................................................. 4 - Afbeelding 2 Benamingen van de verschillende deelgebieden. Bron: RHDHV. ........................................... 8 - Afbeelding 3 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV. .................................................................................. 9 - Afbeelding 4 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV. .................................................................................. 9 - Afbeelding 5 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV. ................................................................................ 10 - Afbeelding 6 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV. ................................................................................ 10 - Afbeelding 7 Inrichtingsschets. Bron: Maan/RHDHV. ................................................................................ 11 - Afbeelding 8 Ligging plangebied op de beleidskaart 2010. Het plangebied is met een groene ster -

aangegeven. Bron: De Boer et al. 2010. ..................................................................................................... 13 Afbeelding 9 Uitsnede van het plangebied (rood omkaderd) op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN-3; 50cm grid). Bron: www.ahn.nl. .................................................................................................... 14 Afbeelding 10 Uitsnede kaart Van Berckenrode/Hondius 1628. Bron: Universiteit Utrecht. .................... 16 Afbeelding 11 Uitsnede kaart Du Roy 1743. Bron: Universiteit Groningen. .............................................. 16 Afbeelding 12 Uitsnede Kadasterkaart 1811-1832. Bron: RCE. ................................................................. 17 Afbeelding 13 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1900. Bron: Topotijdreis.......... 17 Afbeelding 14 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1950. Bron: Topotijdreis.......... 18 Afbeelding 15 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1975. Bron: Topotijdreis.......... 18 Afbeelding 16 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 1984. Bron: Topotijdreis.......... 19 Afbeelding 17 Ligging nieuwbouwvlakken op de topografische kaart uit 2000. Bron: Topotijdreis..........

19 Afbeelding 18 Locatie historische bebouwing volgens de Kadastrale Minuut inclusief buffer van 50 m, geplot op de luchtfoto. Bron: PDOK. .......................................................................................................... 21 Afbeelding 19 Advieskaart dubbelbestemming/vervolgonderzoek geprojecteerd op de topografische kaart. Bron: PDOK. ..................................................................................................................................... 24

Bijlagen Bijlage 1:

Overzicht van archeologische en geologische perioden

Kaarten Kaart 1: Kaart 2: Kaart 3: Kaart 4:

Ligging plangebied Geomorfologie Bodem Archeologie; inventarisatie

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Bijlage 1: Overzicht van archeologische en geologische perioden

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

V21-4686 Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ‘t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht

Periode Vroeg Paleolithicum Midden Paleolithicum Laat Paleolithicum Vroeg Mesolithicum Midden Mesolithicum Laat Mesolithicum Vroeg Neolithicum Midden Neolithicum Laat Neolithicum Vroege Bronstijd Midden Bronstijd Late Bronstijd Vroege IJzertijd Midden IJzertijd Late IJzertijd Vroeg Romeinse Tijd Midden Romeinse Tijd Laat Romeinse Tijd Vroege Middeleeuwen Late Middeleeuwen Nieuwe Tijd A Nieuwe Tijd B Nieuwe Tijd C

Van - tot Tot 300.000 voor Chr. 300.000 voor Chr. – 35.000 voor Chr. 35.000 voor Chr. – 8800 voor Chr. 8800 voor Chr. – 7100 voor Chr. 7100 voor Chr. – 6450 voor Chr. 6450 voor Chr. – 4900 voor Chr. 5300 voor Chr. – 4200 voor Chr. 4200 voor Chr. – 2850 voor Chr. 2850 voor Chr. – 2000 voor Chr. 2000 voor Chr. – 1800 voor Chr. 1800 voor Chr. – 1100 voor Chr. 1100 voor Chr. – 800 voor Chr. 800 voor Chr. – 500 voor Chr. 500 voor Chr. – 250 voor Chr. 250 voor Chr. – 12 voor Chr. 12 voor Chr. – 70 na Chr. 70 na Chr. – 270 na Chr. 270 na Chr. – 450 na Chr. 450 na Chr. – 1050 na Chr. 1050 na Chr. – 1500 na Chr. 1500 na Chr. – 1650 na Chr. 1650 na Chr. – 1850 na Chr. 1850 na Chr. – 1950 na Chr.

VESTIGIA Archeologie & Cultuurhistorie, rapport V2223, definitieve versie 2.0, d.d. 31 mei 2022

KAART 1 - LIGGING PLANGEBIED LEGENDA

Top10NL Bebouwing

t ch Ve

460500

Plangrens

Am ste rda

Katwijk a/d Rijn

Water mRij nk an aal

Overige topografie Snelweg Hoofdweg Regionale weg Lokale weg

459500

460000

N230

Project:

Katwijk a/d Rijn

Rapport: Datum: Bron:

V21-468: BO Planetenbaan Planetenbaan / Het Kwadrant, gemeente Stichtse Vecht V2223 December 2021 Top10NL, CC-BY Kadaster 2021

Tekenaar:

459000

130500

131000

131500

132000

KAART 2 - NATUURLIJK LANDSCHAP; GEOLOGIE LEGENDA Plangrens Stroomgordel - ouderdom 800 - 1150 14C BP = 900 AD 1501 - 1950 14C BP = 100 AD 129 - Oud-Aa (voorganger v/d Vecht)

460000

Formatie van Echteld: oeverafzettingen (op komafzettingen; evt. op veen (Hollandveen Lp., Formatie van Nieuwkoop) Formatie van Echteld: komafzettingen (op oever- op komafzettingen); op veen (Hollandveen Lp., Formatie van Nieuwkoop)

F0g

F1k

Formatie van Echteld: komafzettingen (op oever- op komafzettingen); op veen (Hollandveen Lp., Formatie van Nieuwkoop) met inschakeling van oever-/komafzettingen

F0k 459500

Project:

Rapport: Datum: Bron:

Tekenaar:

130500

131000

131500

V21-468: BO Planetenbaan Planetenbaan / Het Kwadrant, gemeente Stichtse Vecht V2223 December 2021 Top10NL, CC-BY Kadaster 2021 Van de Meene et al. 1988 Cohen et al. 2012 RS

KAART 3 - NATUURLIJK LANDSCHAP; BODEM LEGENDA Plangrens Top10NL Water

460000

Overige topografie Rv01C Kalkloze drechtvaaggronden; profielverloop 1 Rn15A Kalkhoudende poldervaaggronden; lichte zavel, profielverloop 5 Rn47C Kalkloze poldervaaggronden; zware klei, profielverloop 3, of 3 en 4 Rn44C Kalkloze poldervaaggronden; zware klei, profielverloop 4 Bebouwing

Project:

459500

Rapport: Datum: Bron:

Tekenaar:

131000

131500

V21-468: BO Planetenbaan Planetenbaan / Het Kwadrant, gemeente Stichtse Vecht V2223 December 2021 Top10NL, CC-BY Kadaster 2021 Bodemkaart; PDOK juli 2017 RS

KAART 4 - ARCHEOLOGIE; INVENTARISATIE LEGENDA Plangrens Onderzoeken Archeologisch: bureauonderzoek Top10NL Water

460000

Overige topografie

Project:

Rapport: Datum: Bron:

459500

Tekenaar:

131000

131500

V21-468: BO Planetenbaan Planetenbaan / Het Kwadrant, gemeente Stichtse Vecht V2223 December 2021 Top10NL, CC-BY Kadaster 2021 Onderzoeken, Vondstlocaties RCE 2021 Monumenten, RCE 2014 RS

This text was set using the following freely available font software: Allerta

Inconsolata_dz

Molengo_Vestigia

Copyright (c) 2007, Denis Moyogo Jacquerye, with Reserved Font Name <Molengo>. Copyright (c) 2011, Vestigia BV Archeologie & Cultuurhistorie (www.vestigia.nl), with Reserved Font Name <Molengo_Vestigia>; available at www.vestigia.nl/fonts.

oﬂ

This Font Software is licensed under the SIL Open Font License, Version 1.1. The license is available with a FAQ at: http://scripts.sil.org/OFL

Vestigia BV Archeologie & Cultuurhistorie Spoorstraat 5 3811 MN Amersfoort Nederland Telefoon 033 277 92 00 E-mail info@vestigia.nl Website www.vestigia.nl K.v.K. Gooi- en Eemland 32078894

Erfgoedingenieurs

“Engineering the past, creating the future”

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raadsinformatie.stichtsevecht.nl/api/v1/meetings/2036/documents/42653