T_Bijlage 1_voorlopig ontwerp.pdf

De herstelde buitenplaats Ouderhoek zal in de toekomst herkenbaar zijn in de reeks van nog bestaande buitenplaatsen met prominente huizen en bosrijke parken tussen Loenen aan de Vecht en Breukelen, waaronder Nieuwerhoek, Middenhoek, Vreedenhoff, het afgesplitste Ouderhoeknoord, Rupelmonde en Sterreschans.

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

Kaart van de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS). Het plangebied Ouderhoek ligt binnen de Historische Buitenplaatszone en de zone Militair erfgoed. Bron: Cultuurhistorische Atlas van de provincie Utrecht (CHAT) , themakaart Provinciaal Erfgoedbeleid

Er is een ‘Heritage Impact Study’ uitgevoerd naar de impact van de toekomstige terreininrichting op de kernkwaliteiten van de zone en de ‘Outstanding Universal Values’ van de NHW. Uit aanvullend historisch onderzoek blijkt dat, ondanks de nabijheid van fort Nieuwersluis, de voormalige buitenplaats Ouderhoek zich heeft kunnen ontwikkelen van een aanleg in geometrische stijl naar een aanleg in landschapsstijl tot de ontmanteling in 1838. De kernkwaliteiten betreffen de openheid en het samenhangend stelsel van het strategisch landschap (inundatiegebieden, accessen en Verboden Kringen). (Provinciale Ruimtelijke Verordening 2013 Provincie Utrecht (herijking 2016)). Zie ook de toelichting bij de kernkwaliteit ‘openheid’ van het beschermd stads- en dorpsgezicht (paragraaf 5.1).

2. Hoge cultuurhistorische waarde van de (resten van) formele en vroeg-landschappelijke tuinaanleg en de nog aanwezige landschapsstructuren van verdwenen buitenplaatsen. Ruimtelijk kenmerkend zijn de oriëntatie van de buitenplaatsen op de rivier en op de dijkweg (met dwarsprofiel van de oude Napoleonweg), en de compacte tuinen en overplaatsen. In het historisch onderzoek (hoofdstuk 2) komt de bijzondere situering van de oorspronkelijke huisplaats van Ouderhoek in een bocht van de Vecht naar voren, zodat er een panoramisch zicht op de omgeving (eigen aanleg, Vecht, jaagpad en Hereweg en Nieuwersluis) was. Bijzonder is eveneens dat de aanleg parallel aan de Vecht lag. Ouderhoek kende in de eerste helft van de 19e eeuw een heraanleg in landschapsstijl waarbij de geometrische opzet van de sieraanleg deels intact is gebleven.

61

STICHTING IN ARCADIË

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

Voor het plangebied geldt het volgende: in 1816 werd Vesting Nieuwersluis opgenomen in de Nieuwe Hollandse Waterlinie en werd de hoofdverdedigingslijn en het inundatiegebied verplaatst naar de overzijde van de Vecht (Mijndensedijk). Het plangebied bevond zich aan de ‘veilige zijde’ van de hoofdverdedigingslijn en was niet gelegen in een inundatieveld. Ten tijde van de NHW tot op heden is er nooit openheid of een vrij schootsveld over het huidige plangebied geweest: op historische topografische kaarten en historische luchtfoto’s is te zien dat ten tijde dat de Kringplannen van kracht waren (1856-1951) er continue opgaande beplanting en bebouwing aanwezig is binnen de Verboden Kringen en in de directe omgeving van het fort. In de huidige situatie is er geen openheid vanwege de aanwezige bebouwing, woonboten, bomen langs het jaagpad en de boomgaard met omringende hagen (> 3 meter hoog). De ‘visuele integriteit’ van de relatie tussen het fort en het acces (de inundatierivier de Vecht) zal door de voorgenomen plannen op Ouderhoek dus niet worden geschaad. De zuidpunt van het plangebied is al vanaf 1856 in het Kringplan opgenomen als onderdeel van de Verboden Kringen van het voorlaatste fort. De rest van het plangebied kwam pas na de bouw van het nieuwste fort omstreeks 1880 in de middelste en grote Verboden Kring te liggen volgens het herziene Kringplan.

De bouwlocatie voor de nieuwe woning is op de grens tussen de middelste en grote Verboden Kring gekozen. Volgens de Kringenwet was bouwen in deze twee kringen (onder voorwaarden) toegestaan en is dit in het verleden ook gebeurd. Daarom kan niet gezegd worden dat op deze locatie in het kader van de schootsvelden en de Verboden Kringen niet gebouwd zou mogen worden. Vanuit dit perspectief is het logisch om voor de nieuwbouw aan te sluiten bij de bebouwingscontinuïteit rond de bestaande bebouwing. Bij het nader uit te werken ontwerp voor de bijgebouwen wordt rekening gehouden met de architectuur van de ‘Verboden Kringen’ van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op deze wijze wordt het verhaal van de Verboden Kringen herkenbaar in het landschap.

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

Conclusie: Er zal door de geplande herontwikkeling van de voormalige buitenplaats geen aantasting plaatsvinden van de kernwaarden van de zone Militair erfgoed en van de Outstanding Universal Values (OUV) van het genomineerde UNESCO Werelderfgoed. De voorgenomen inrichting van Ouderhoek levert daarnaast een positieve bijdrage aan de herkenbaarheid en beleefbaarheid van de Verboden Kringen.

Rechtsboven: strategisch stelsel 1940 rond fort Nieuwersluis. Het plangebied is rood omkaderd. Bron: Atlas Nieuwe Hollandse Waterlinie. http:// hollandsewaterlinie.erfgoedsuite.nl/ Links onder:

de begrenzing van het genomineerde Werelderfgoed (donkerblauw) en de bufferzone (lichtblauw). De bouwlocaties zijn rood omkaderd. Bron: Dutch Water Defence Lines Digital Nomination Dossier Rechts onder: een recente luchtfoto met daarop geprojecteerd de begrenzing van de Verboden Kringen, zoals gehanteerd door de provincie Utrecht. De kringen zijn overgenomen uit het meest recente Kringplan van Nieuwersluis (194045), behorende bij het nieuwste fort (bj. ca. 1880). Het plangebied is rood omkaderd. Bron: Cultuurhistorische Atlas (Provincie Utrecht, 2015), bewerking Stichting In Arcadië) 62

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

STICHTING IN ARCADIË

5.3 Natuur Het plangebied is geen onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland (NNN) en is ook niet gelegen binnen de gebiedsbescherming van de Groene Contour. Ouderhoek is niet (meer) gerangschikt onder de Natuurschoon-wet (voorheen onderdeel van landgoed Middenhoek nr. 898). Het plangebied heeft als modern fruitteeltbedrijf met commerciële laagstam-fruitbomen weinig natuurwaarden. De plek leent zich wel voor de versterking van natuurwaarden in combinatie met de ontwikkeling van het parklandschap en de verbindende functie tussen de NNN gebieden aan weerszijden van de Vecht. De plannen voor een verbinding naar de Angstel is in een conceptfase bij het gebiedsproces Groot-Wilnis-Vinkeveen. Aan de oostelijke oever van de Vecht wordt een uitstapplaats voor wild gerealiseerd. Het plangebied zal een schakelfunctie vervullen tussen deze gebieden met natuurmaatregelen als uitstapplaatsen aan de westoever van de Vecht, lokbeplanting bij de uitstapplaatsen (schuilmogelijkheden, biotoop) en een plas-draszone. Maatregelen t.b.v. de verbindende functie:  Aanleg fauna-uitstapplaatsen in combinatie met een plas-draszone langs de Vecht voor o.a. reeën, hazen en watervogels. De oevers van de bestaande vijver aan de noordzijde van het plangebied en de nieuwe vijver (met haventje) lenen zich voor deze maatregel vanwege de directe verbinding van het water met de Vecht.

Bij de noordelijke vijver liggen langs de Vechtoever geen woonboten en is er relatief meer rust;  Aanleg van natuurvriendelijke oevers met voldoende dekking langs de Rijksstraatweg t.b.v. overgang.

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

Het inrichtingsplan voor Ouderhoek voorziet daarnaast in de realisatie van landschapselementen met natuurkwaliteiten en een verbetering van het beheer van bestaande landschapselementen door middel van:  Aanleg landschappelijke gradiënten door de aanleg van nieuwe oevers, plas-draszones en reliëf (m.b.v. vrijkomende grond bij aanleg vijvers);  Aanleg en beheer van voortplantingswater (vijvers, sloten) voor reptielen, amfibieën, vissen;  Aanplant nieuwe bomen en inpassing bestaande bomen: parkbos, parkbosranden, lanen, knotbomen en solitaire parkbomen;  Aanleg en beheer bloem– en kruidenrijke vegetatie: parkweiden en bermen (jaagpad);  Aanleg tuin– en parkaanleg met een diverse en rijke beplanting van bloeiende heesterbeplanting, vaste plantenborders, bloembedden, kruidentuin en hagen;  Aanleg en beheer hoog- en halfstamboomgaard i.p.v. laagstam met daaronder bloem– en kruidenrijk hooiland;  Stop bestrijdingsmiddelen. Het ontwerp voor de natuurmaatregelen wordt in een later stadium uitgewerkt. Er wordt in een latere fase een beheerplan opgesteld t.b.v. het onderhoud en instandhouding van de natuurkwaliteiten. Zie hoofdstuk 6.4 en 6.5 voor een verdere uitwerking van de beplantingen, sortiment en natuurmaatregelen. Conclusie: De toekomstige terreininrichting van Ouderhoek betekent een verbetering van de ecologische kwaliteit ten opzichte van de huidige situatie.

Het voorliggende inrichtingsplan heeft als bijkomend doel en effect het functioneren van het nabij gelegen NNN als robuust natuurnetwerk te versterken, onder andere door de aanleg van fauna-uitstapplaatsen.

5.4 Archeologie Het gebied heeft als stroomgordel een hoge archeologische verwachting vanaf de Vroege IJzertijd De historische gebouwen zijn bovengronds geheel verdwenen, maar zijn mogelijk beneden het maaiveld bewaard gebleven. In dit Voorlopig ontwerp worden deze resten, zover bekend, zoveel mogelijk vermeden bij de locatiekeuze voor nieuwe bebouwing en nieuwe vijvers. Archeologisch onderzoek is in voorbereiding.

landgoed Vreedenhoff ecopassage naar Angstel via Nieuwe Wetering (in ontwikkeling)

De begrenzing van het Natuur Netwerk Nederland (NNN) in groen. De pijl geeft de toekomstige verbindende functie van Ouderhoek tussen de NNN gebieden aan.

fauna-uitstapplaats oostoever Vecht (in realisatie)

Bron: Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 (Herijking 2016) https:// ruimtelijkeplannen.provincieutrecht.nl/ 63

STICHTING IN ARCADIË

64

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

STICHTING IN ARCADIË

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

6 Uitwerking Voorlopig Ontwerp

65

STICHTING IN ARCADIË

De inmeting van de actuele situatie geprojecteerd op een recente luchtfoto (2019). (BOOT/SAB BV, 20-01-2020; bewerking SIA)

66

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

STICHTING IN ARCADIË

6.1 Uitwerking voorkeursmodel tot Voorlopig ontwerp

omhaagde moestuin met nieuwe oranjerie en bestaande woning

parkeerplaats woonboten in bomenweide

verbijzondering locatie verdwenen huis als verhoogde tuin (nadere uitwerking na archeologisch onderzoek)

oprit met poort, toegangslaan en ovaal gazon als accent in de hoofdas

doorzicht naar oude poort ‘Ouderhoek’

parkbos

parkbos en heesterbeplanting versterken hoofdas heraanleg vijver

versterken hoofdas

parkweide met rondwandeling

tuinaanleg bij villa ’Boomlust’ (geen plangebied)

parkweide met rondrit

bestaande woonboten herbouw poort

vijver

VECHT

heraanleg haventje met ophaalbrug, nieuw boothuis, uitstapplaats fauna Het Voorlopig ontwerp voor de herontwikkeling van de voormalige buitenplaats Ouderhoek te Nieuwersluis. Stichting in Arcadië

historisch jaagpad opwaarderen als opengesteld wandelpad

uitstapplaats fauna bestaande schuur/koetshuis en omhaagde bongerd

nieuw hoofdhuis met Vechtstoep aan jaagpad

nieuwe schuur/dierenverblijf met werkerf

67

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

STICHTING IN ARCADIË

rond accent op kruispunt van assen accentueren vml. huisplaats met verhoogde tuin (belleetage niveau) en vijver

doorgang met borders tussen omhaagde moestuin en bongerd markant weidehek

herbouw verdwenen poort naar restant achterste kom

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

6.2 Ruimtelijke structuur Het voorliggende plan voorziet in een nieuw huis georiënteerd op de Vecht en een tuin- en parkaanleg langs de historische hoofdas evenwijdig aan de Vecht. De nieuwe aanleg is een samenspel van geometrische en landschapsstijl. De restanten van vroegere aanleg van Ouderhoek (zie hoofdstuk 3, Actuele situatie & analyse) blijven behouden en worden in hun samenhang ingepast in de nieuwe aanleg. De oude huisplaats wordt als accent in de aanleg herkenbaar gemaakt. NB: het oorspronkelijke Ouderhoek kende in de eerste helft van de 19e eeuw een heraanleg in landschapsstijl waarbij de geometrische opzet deels intact is gebleven. Zie daarvoor hoofdstuk 2, ‘Ontwikkelingsgeschiedenis’.

topiari in hoofdas, parkbank en haagvenster

← Themakaart: versterken hoofdas en secundaire dwars-as als referentie naar de oorspronkelijke geometrische opzet van Ouderhoek.

doorzicht polderlandschap doorzicht naar oude poort en gevels boerderij Ouderhoek

doorzicht polderlandschap, t.h.v. verdwenen koetshuis

parkbos

zicht op locatie verdwenen koepeltje

parkbos parkweide

parkweide

zicht tussen huislocaties

slingervijver

doorzicht Vecht-haventje-parkweide Vecht panorama

68

← Themakaart: de rondwandeling in landschapsstijl met weergegeven de beleving van park en omliggend landschap vanaf de route.

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

STICHTING IN ARCADIË

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

6.3 Bebouwing en overige bouwkundige elementen Bebouwing A 4

1

7

B

6

H

E

3

I F G

↑ Themakaart: Cijfers duiden de bebouwing aan, de overige bouwkundige elementen met hoofdletters.

D

C

2

J

5

1. Bestaande woning (bj. 2003): als (mantelzorg-) woning; 2. Bestaande schuur en B&B (bj. 2008): als schuur en B&B, ‘koetshuis’. 3. Nieuwe woning*: eigentijdse vertaling van een klassiek Vechtbuiten georiënteerd op de Vecht; 4. Nieuwe oranjerie langs nieuwe tuinmuur met leifruitrekken*: als winterstalling collectie kuipplanten en als kas in moes– en kruidentuin, type muurkas. Bouwlocatie globaal op oorspronkelijke locatie oranjerie (zie Kadastraal Minuutplan 1828, Hoofdstuk 2.3.4) 5. Nieuw dierenverblijf**: op een werkerf voor terreinbeheer (opslag compost etc.); 6. Nieuw boothuis***: op oorspronkelijke locatie haventje. 7. Bestaande woonboten met aanlegsteigers/vlonderterrassen. NB: Architectuur wordt in een later stadium uitgewerkt. Bij het nader uit te werken ontwerp voor deze gebouwen wordt rekening gehouden met de architectuur van de ‘Verboden Kringen’ van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Zie ook hoofdstuk 5.2, ‘onderbouwing beleidsthema’s’. * De bouwlocatie voor de nieuwe woning en oranjerie is gelegen in de middelste Verboden Kring (300-600m). In de middelste kring was het toegestaan om voor de fundering, schoorsteen en dakbedekking steen te gebruiken. De nieuwe oranjerie heeft een gemetselde fundering gecombineerd met glas.

Eventuele houtbouw van een nieuwe woning zal niet bijdragen aan de herkenbaarheid van de Verboden Kringen, omdat de bestaande gemetselde bebouwing niet wordt afgebroken. Houtbouw binnen dit cluster is ook vanuit historisch perspectief niet wenselijk (zie H5.2). ** Het nieuwe dierenverblijf is gepland in de voormalige Grote Verboden kring (600-1000m), waar houtbouw niet verplicht was. *** Het nieuwe boothuis in de Middelste Verboden kring zal zichtbaar zijn vanaf het openbare wandelroute langs het jaagpad. Het is een kans om voor dit bijgebouw rekening te houden met de architectuur van de ‘Verboden Kringen’.

Overige bouwkundige elementen

→ Referentie nieuwe ophaalbrug en boothuis langs het Jaagpad ter hoogte van het haventje. Ophaalbrug: Slot Capelle. Boothuis: Kasteel Duivenvoorde (www.zoom.nl)

A. Nieuwe smeedijzeren toegangspoort in de toegangslaan. Op enige afstand vanaf de Rijksstraatweg; B. Accent in oorspronkelijke hoofdas, b.v. sokkel met zonnewijzer; C. Nieuw ornamenteel houten weidehek in de oorspronkelijke hoofdas; D. Nieuwe parkbank in de oorspronkelijke hoofdas; E. Nieuw terras op bel-etage niveau. Het ontwerp wordt in een later stadium uitgewerkt in samenhang met de architectuur van de nieuwe woning; F. Nieuw tuinhek met twee symmetrische looppoortjes aan het jaagpad; G. Nieuwe Vechtstoep ca. 10,5m lang, 1,1m breed conform bestaande vergunning. Ter vervanging van de bestaande aanlegplaats (nu 35m lang); H. Nieuwe parkbrug over nieuwe slingervijver; I. Nieuwe ophaalbrug ter hoogte van het haventje op de oorspronkelijke locatie, geïnspireerd op de verdwenen ophaalbrug; J. Nieuwe toegangspoort op oorspronkelijke locatie in de hoofdas, geïnspireerd op de verdwenen poort; NB: ontwerp overige bouwkundige elementen wordt in een later stadium uitgewerkt. 69

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

STICHTING IN ARCADIË

parkbos laanbomen omhaagde bomenweide, bestaande parkeerplaats

parkbos en heesterbeplanting

rond accent parkweide / dierenweide met bloemperken

parkweide

verhoogde tuin op oude huisplaats

omhaagde bongerd, moes- en kruidentuin, tussenpad met borders

solitaire parkbomen

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

6.4 Beplantingen en sortiment De bodemgesteldheid is zeer geschikt voor de meeste beplantingen, want het plangebied ligt op de oude stroomrug van de Vecht met als bodem zware zavel en lichte klei (kalkloze poldervaaggrond, Rn95C) en grondwatertrap ca. VI (hoogste 40-80cm, laagste >120cm). Sortiment oprijlaan Een korte laan van twee rijen eiken met in de rij een plantafstand van ca. 6 meter en tussen de rijen ca. 12 meter. De volgende boomsoort komt in aanmerking:  Zomereik (Quercus robur, ca. 14st.). Sortiment Jaagpad (ca. 420m) Streefbeeld: historische verbindingsroute. Langs het jaagpad staan in de huidige situatie oude knotwilgen, hoge bomen en doorgeschoten opslag. Deze opgaande beplanting wordt behouden, indien in redelijke staat. Door de aanplant van een enkele rij eiken (Quercus robur) en het doortrekken van de bestaande beukenhaag ontstaat er een eenheid met het jaagpad ter hoogte van Middenhoek en Nieuwerhoek. Vanwege haar historische functie voor trekschuiten worden er geen nieuwe bomen aan de Vechtzijde van het profiel geplant.

oeverbeplanting

haagvenster en topiari tuin voorzijde huis

haag en bomenrij langs landzijde jaagpad

↑ Themakaart beplantingen

bestaande (knot-)bomen langs jaagpad behouden

Sortiment parkeerplaats bij woonarken Streefbeeld: bomenweide. De verwilderde ondergroei wordt opgeschoond, zodat er zicht is op de locatie van het verdwenen koepeltje. Bestaande bomen worden behouden indien in redelijke staat en vervangen door nieuwe bomen geplant in stramien (Quercus robur). De bestaande beukenhaag wordt doorgeplant langs de Rijksstraatweg. De volgende boomsoorten komen in aanmerking:  Zomereik (Quercus robur);  Linde (Tilia).

Sortiment bomen in parkbos– en parkbosranden Het streefbeeld voor het parkbos is een rijk gevarieerde beplanting met bomen en heesters, waarbij een basissortiment van inheemse boom– en struweelsoorten wordt aangevuld met een collectie bijzondere boom- en heestersoorten passend bij een aanleg in landschapsstijl. De volgende boomsoorten komen in aanmerking:  Gewone beuk (Fagus sylvatica);  Amerikaanse es (Fraxinus americana);  Moeraseik (Quercus palustris);  Zomereik (Quercus robur);  Schijnacacia (Robinia pseudoacacia);  Zoete kers (Prunus avium);  Winterlinde (Tilia cordata);  Fladderiep (Ulmus laevis);  Tamme kastanje (Castanea sativa);  Etc.

70

STICHTING IN ARCADIË

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

Sortiment heesterbeplantingen in parkbos– en parkbosranden De heestervakken en -groepen begeleiden de slingerpaden, oeverbelijning en zichtlijnen en versterken daarmee de ruimtelijkheid van de tuin– en parkaanleg. Heesters worden in een gemengd sortiment aangeplant, zodat een rijke soortenvariatie en seizoensbeleving ontstaat. Bij de soortkeuze staat de sierwaarde van heesters (bladvorm, kleur, silhouet en vruchtdracht) centraal. De volgende soorten komen in aanmerking:  Hortensia in verschillende soorten en cultivars (Hydrangea);  Kornoelje in verschillende soorten en cultivars (Cornus);  Azalea in verschillende soorten en cultivars (Azalea);  Sneeuwbal in verschillende soorten en cultivars (Viburnum);  Hulst in verschillende soorten (Ilex);  Kardinaalsmuts (Euonymus allata);  Heesterrozen in deverse cultivars (Rosa officinale);  Sering (Syringa vulgaris);  Toverhazelaar in verschillende soorten en cultivars; (Hamamelis)  Hazelaar (Corylus avellana);  Etc. Sortiment solitaire bomen– en boomgroepen: Solitaire bomen– en boomgroepen creeëren diepte en fungeren als accenten in de parkweiden, Passend bij een aanleg in landschapsstijl of gemengde stijl is de aanwezigheid van bloei, contrastrijke bladkleuren en afwisselende maten en kroonvormen, zoals zuil– en treurbomen.

De volgende soorten komen in aanmerking:  Suikeresdoorn (Acer saccharum)  Blauwe ceder (Cedrus libani ‘Glauca’)  Geelhout (Cladrastis kentukea)  Bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’)  Zuilbeuk (Fagus sylvatica ‘Dawyck’)  Gewone walnoot (Juglans regia)  Amberboom (Liquidambar styraciflua)  Amerikaanse tulpenboom (Liriodendron tupifera)  Watercypres (Metasequoia glyptostroboides)  Gewone plataan (Platanus x hispanica)  Zuilvormige ratelpopulier (populus tremula ‘Erecta’)  Kaukasische vleugelnoot (Pterocarya fraxinifolia ‘Heereplein’)  Oostenrijkse eik (Quercus turneri ‘Pseudoturneri’)  Zuileik ‘Koster’ (Quercus robur ‘Fastikustmammoetboom  Kustmammoetboom (Sequoia sempervirens)  Moerascypres (Taxodium distichum)  Krimlinde (Tilia ×europaea ‘Euchlora’)  Koningslinde (Tilia ×europaea ‘Pallida’)  Etc.

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

Sortiment bongerd De centrale omhaagde bongerd is de historische voortzetting van de karakteristieke fruitteelt langs de Vecht: op fruitbedrijf Ouderhoek in de 21e eeuw, op kwekerij Ouderhoek in de 19-21e eeuw en op buitenplaats en hofstede Ouderhoek in de 17-19e eeuw. De volgende soorten komen in aanmerking:  Hoog- en halfstam fruitbomen van verschillende (historische/streekeigen) rassen;  NB sortiment nader uit te werken.

Moes– en kruidentuin NB nader uit te werken. Gazons en parkweiden Strak gemaaide gazons (ovaal gazon toegangslaan en omgeving huis) worden afgewisseld met bloem– en kruidenrijke parkweiden en oevers. Bij het uitgraven van de vijvers en het opbrengen van grond ontstaat er een natuurlijke gradiënt van droog naar nat en een variatie aan arme en rijkere bodems ter bevordering van de biodiversiteit. De plekken met stinzenplanten worden pas laat in het voorjaar voor het eerst gemaaid, waardoor ook voorjaarsbloemen als pinksterbloem, madelief en klaver een kans krijgen. Rechtsboven: licht taps toelopend voorplein met gazon bij Huis Verwolde, Laren; Cyclomedia, 2018 Links onder: Referentie doorkijk naar omgeving door haagvenster. tenhoven-bomen.nl; Rechts onder: referentie bloem– en kruidenrijke parkweide met gebogen paden langs een parkbosrand.

71

STICHTING IN ARCADIË

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

Sortiment tuin op de oude huisplaats De oude huisplaats van Ouderhoek wordt beleefbaar gemaakt door de aanleg van een tuin op beletage niveau. Deze tuin kan fungeren als hoogtepunt in de centrale hoofdas en als rustpunt in de rondwandeling. Streefbeeld en ambitie is een eigentijdse hagen– of vaste plantentuin die de plattegrond van het huis verbeeldt in combinatie met de te herstellen vijverpartij.

Collectie kuipplanten Kuipplanten vormen een vast onderdeel van een tuinaanleg en van de verdwenen buitenplaats Ouderhoek in het bijzonder. Er worden kuipplanten langs het padenstelsel, de toegangslaan en terras bij het nieuwe huis geplaatst. De kuipplanten overwinteren in de nieuw te bouwen oranjerie.

 NB. De planvorming voor dit onderdeel wordt nader uitgewerkt als archeologisch onderzoek beschikbaar is.

De volgende soorten komen in aanmerking:  Agapanthus, in verschillende soorten en cultivars;  Mediterrane fruitbomen zoals citrus;  Laurier;  Etc.

Sortiment hagen en vormsnoei De volgende soorten komen in aanmerking:  Haagbeuk (Carpinus betulus);  Venijnboom (Taxus baccata), als strakke haag en als snoeivorm/topiari;  Etc. Sortiment stinzenplanten Stinzenplanten worden gepoot in de bosbodems van het parkbos, onder bladverliezende heesters, in gazons, oevers en grasbermen: er ontstaat een voorjaarstapijt van verwilderde en massaal bloeiende bolgewassen, passend bij de buitenplaatszone langs de Vecht.

Gevelbeplanting De zuidzijde van het nieuwe huis met het terrasvormige uitbouw leent zich voor een gevelbeplanting voor een intieme uitstraling en verkoeling in de zomer. De nieuwe tuinmuur leent zich aan de zuidzijde voor beplanting op leifruitrekken.  NB sortiment nader uit te werken.

De volgende soorten komen in aanmerking:  Sneeuwklokje, in diverse soorten en cultivars;  Narcis, in diverse soorten en cultivars;  Sneeuwroem;  Italiaanse aronskelk;  Bosanemoon;  Daslook;  Holwortel;  Vogelmelk;  Krokus;  Winterakoniet;  Bos– en sterhyacint;  Etc. Sortiment bloemperken en borders Rond het nieuwe huis worden bloemperken aangelegd in het gazon. De bloemperken op het kruispunt tussen hoofdas en oprijlaan vormen een centraal accent in de aanleg. De perken aan weerszijden van de gevel en centraal voor het huis versterken de symmetrie van de architectuur. Tussen de omhaagde boomgaarden liggen bloemborders aan weerzijden van het graspad ter versterking van de hoofdas. Voor de bloemperken kan worden gekozen voor een eigentijdse en/of wisselende combinatie van vaste planten, vormsnoei, eenjarige planten en bolgewassen, die met een palet aan kleuren en bladtextuur het hele jaar boeiend blijven.  NB sortiment nader uit te werken.

72

Linksboven: gazon met voorjaarstapijt van stinzenplanten. Kasteel Hackfort Boven: referentie noordelijke parkweide met topiari in de hoofdas. Bloem– en kruidenrijke parkweide en een parkbosrand met grote variatie.

Rechtsboven: bosbodem met stinzenplanten https://stinze-stiens.nl/

OUDERHOEK TE NIEUWERSLUIS - VOORLOPIG ONTWERP HERONTWIKKELING VOORMALIGE BUITENPLAATS

STICHTING IN ARCADIË

DEFINITIEF RAPPORT, 17 MAART 2021

6.5 Natuurmaatregelen oevers wegsloot met dekking: struiken (t.b.v. overgang) wegsloot met dekking: oeverbeplanting en ruigte (t.b.v. overgang)

I I,II V

Zie ook hoofdstuk 5.3: onderbouwing beleidsthema Natuur. Maatregelen t.b.v. de verbindende functie:  Aanleg fauna-uitstapplaatsen in combinatie met een plas-draszone langs de Vecht voor o.a. reeën, hazen en watervogels. De oevers van de bestaande vijver aan de noordzijde van het plangebied en de nieuwe vijver (met haventje) (1) lenen zich voor deze maatregel vanwege de directe verbinding van het water met de Vecht. Bij de noordelijke vijver (2) liggen langs de Vechtoever geen woonboten en is er relatief meer rust;  Aanleg van natuurvriendelijke oevers met voldoende dekking langs de Rijksstraatweg t.b.v. overgang.

VI II

I II

VI

I I

1: uitstapplaats fauna: schuilplaats door direct aansluitend oeverbeplanting en struiken

Het inrichtingsplan voor Ouderhoek voorziet daarnaast in de realisatie van landschapselementen met natuurkwaliteiten en een verbetering van het beheer van bestaande landschapselementen door middel van: I. Aanleg landschappelijke gradiënten door de aanleg van nieuwe oevers, plas-draszones en reliëf (m.b.v. vrijkomende grond bij aanleg vijvers); II. Aanleg en beheer van voortplantingswater (vijvers, sloten) voor reptielen, amfibieën, vissen; III. Aanplant nieuwe bomen en inpassing bestaande bomen: parkbos, parkbosranden, lanen, I, II knotbomen en solitaire parkbomen. Zie hoofdstuk 6.5 (beplantingen en sortiment); IV. Aanleg en beheer bloem– en kruidenrijke vegetatie: parkweiden en bermen (jaagpad); V. Aanleg tuin– en parkaanleg met een diverse en rijke beplanting van bloeiende heesterbeplanting, vaste plantenborders, bloembedden, kruidentuin en hagen. Zie hoofdstuk 6.5 (beplantingen en sortiment); 2: uitstapplaats fauna VI. Aanleg en beheer hoog- en halfstamboomgaard met daaronder bloem– en kruidenrijk hooien plas-dras zone: bosvakken en bosland. geleidelijke overgang IV

IV

II

randen met schuil-, nest en voedselmogelijkheden. Boven: themakaart natuurmaatregelen.

nat-droog.

NB: Het ontwerp voor de natuurmaatregelen wordt in een later stadium uitgewerkt. Er wordt in een latere fase een beheerplan opgesteld t.b.v. het onderhoud en instandhouding van de natuurkwaliteiten.

Links: referentie plas-dras zone, Midden: referentie beschutting van heesters en oeverbeplanting bij fauna-uitstapplaats en overgang, Rechts: referentie hoogstamboomgaarde met structuurrijk grasland. 73