rvs Zienswijze toekomstscenario’s en Kadernota VRU 2027.pdf

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 140346 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl info@stichtsevecht.nl

Raadsvoorstel Onderwerp

Organisatie onderdeel

Zienswijze toekomstscenario’s en VRU Kadernota 2027

Veiligheid

Begrotingswijziging

marcel.van.dijk@stichtsevecht.nl

-

Telefoonnummer opsteller

Datum raadsvergadering

0652677283

24 februari 2026

Registratie nummer

Portefeuillehouder

773001

E-mail opsteller

A.J.H.T.H. Reinders

Aan de gemeenteraad Voorgesteld besluit 1

De zienswijze op de uitwerking van het toekomstscenario ‘op orde’ en op de VRU-Kadernota 2027 kenbaar te maken aan het bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht middels bijgevoegde brief.

2

De financiële gevolgen voor 2027 en verder op te nemen in de nog op te stellen gemeentelijke Kaderbrief 2027.

Samenvatting De Veiligheidsregio Utrecht (hierna: VRU) heeft verschillende toekomstscenario’s uitgewerkt, om te kunnen blijven voldoen aan haar wettelijke taakuitvoering. Het algemeen bestuur heeft unaniem besloten om in te zetten op het ‘op orde’ scenario. In bijgaand document wordt beschreven wat dit scenario inhoudt en welke middelen daarvoor nodig zijn. Daarnaast wordt de VRU-Kadernota 2027 aangeboden met daarin zowel de financiële kaders voor de begroting van 2027 als de geactualiseerde begroting voor 2026. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld om een zienswijze op de uitwerking van het toekomstscenario ‘op orde’ en op de VRU-Kadernota 2027 kenbaar te maken aan het bestuur van de VRU. 1

A Inleiding Aanleiding De VRU staat onder zware druk door toenemende risico’s (energietransitie, klimaatverandering, bevolkingsgroei, digitalisering) en structurele financiële krapte. De gemeentelijke bijdragen zijn al 14 jaar vrijwel gelijk gebleven, terwijl de VRU structureel heeft bezuinigd en nieuwe taken heeft opgevangen binnen bestaande budgetten. De rek is eruit. Om de taakuitvoering goed te kunnen blijven doen en om de organisatie toekomstbestendig te houden, is het nodig dat de VRU haar organisatie robuust inricht en op orde komt en blijft. Het bijgaande uitgewerkte scenario ‘op orde’ is daar op gericht. Daarnaast wordt de Kadernota VRU 2027 ter zienswijze aangeboden. De Kadernota 2027 bevat de financiële en beleidsmatige kaders voor het opstellen van de begroting 2027 en de actualisatie van de begroting 2026. De nota richt zich op ontwikkelingen die invloed hebben op de gemeentelijke bijdrage aan het gezamenlijk basistakenpakket (GBTP).

Bevoegdheid Het algemeen bestuur van de VRU heeft op 1 december 2025 unaniem een besluit genomen over de toekomstscenario’s en over de kadernota. De gemeenten binnen de Veiligheidsregio Utrecht worden, conform de afspraken in de gemeenschappelijke regeling, vervolgens in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze op beide documenten te geven. Dit past ook bij het intensieve sturingsprofiel van de VRU, zoals opgenomen in het document ‘Sturingsprofielen Verbonden partijen Gemeente Stichtse Vecht’. De ingediende zienswijzen worden besproken tijdens de vergadering van het algemeen bestuur op 30 maart 2026. Via voorliggend raadsvoorstel, worden de toekomstscenario’s en de kadernota dan ook ter zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraad van Stichtse Vecht.

Afweging scenario’s De VRU heeft verschillende toekomstscenario’s uitgewerkt, waarbij de benodigde middelen en besparingsopties in kaart zijn gebracht. De verschillende scenario’s waren: ‘Op Orde’, ‘Op Koers’ en ‘Op Kop’. Daarnaast is gekeken naar aanvullende bezuinigingen en besparingsmogelijkheden (0% en -3%). Om de nullijn of -3% lijn te bereiken zouden onder meer 17 tot 27 van de 70 (vrijwilligers)kazernes gesloten moeten worden. De consequentie daarvan is dat niet meer wordt voldaan aan de wettelijke taak en dat aanrijtijden niet meer gehaald kunnen worden. Het algemeen bestuur van de VRU heeft unaniem ingestemd met het ‘Op Orde’ scenario, waarbij de benodigde middelen zijn uitgewerkt om de huidige taken te kunnen blijven uitvoeren. Dit uitgewerkte scenario wordt ter zienswijze aangeboden aan de gemeenteraden. Het voorstel is hiermee in te stemmen en bijgevoegde zienswijze kenbaar te maken.

Maatschappelijk doel en beoogd effect De Veiligheidsregio Utrecht (VRU) is een samenwerkingsverband van en voor alle 26 gemeenten in de provincie Utrecht. De VRU richt zich op drie hoofdtaken: Brandweer, Risicobeheersing en Crisisbeheersing. Samen met burgers en partners wordt samengewerkt om de veiligheid en zelfredzaamheid in de samenleving te vergroten. De rol van de veiligheidsregio wordt echter steeds breder en complexer. Bij 2

brandbestrijding gaat het allang niet meer alleen over een woningbrand, maar is daar het blussen van zonnepanelen, elektrische auto’s en buurtbatterijen bijgekomen. Daarnaast speelt de veiligheidsregio vaker een rol bij langdurige, multidisciplinaire en complexe crises. Ook zijn digitalisering, klimaatverandering, de geopolitieke onrust in de wereld en de daarbij horende verwachtingen van inwoners van invloed op de rol van de veiligheidsregio. De opgaven van de VRU nemen toe in risico’s, zwaarte en complexiteit. Dat vraagt om een robuust ingerichte organisatie.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening Bij de aanbieding van de financiële stukken in juli 2025 heeft de VRU de gemeenten al meegenomen in de actuele ontwikkelingen en de verschillende toekomstscenario’s van de VRU. Op 12 november vond het raadsplatform van de VRU plaats, waar raadsrapporteurs uit de verschillende gemeenten een gezamenlijke toelichting ontvingen op de toekomstige opgaven, risico’s en financiële scenario’s binnen de VRU. Daarnaast zijn raadsleden en andere geïnteresseerden op 26 november 2025 tijdens een webinar bijgepraat over de toekomstscenario’s. Op 1 december 2025 heeft het algemeen bestuur over zowel de toekomstscenario’s als over de kadernota een besluit genomen. Het bestuur heeft unaniem besloten om in te zetten op het op orde scenario.

B Beslispunten, Argumenten en Risico’s Argumenten 1.

Zienswijzen op de uitwerking van het toekomstscenario ‘op orde’ en op de VRU-Kadernota 2027 kenbaar te maken aan het bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht middels bijgevoegde brief.

1.1 De VRU kent een intensief sturingsprofiel. In de notitie Sturingsprofielen Verbonden partijen Gemeente Stichtse Vecht is voor de VRU het intensieve sturingsprofiel aangewezen. Hier past bij dat de gemeenteraad periodiek wordt bijgepraat en bij de besluitvorming over belangrijke tussentijdse ontwikkelingen wordt betrokken. De toekomstscenario’s van de VRU zien wij als belangrijke tussentijdse ontwikkeling. 1.2 Met het meegeven van aandachtspunten in een zienswijze maken wij ons standpunt kenbaar. Via het indienen van een zienswijze kunnen we aandachtspunten meegeven bij het door de VRU voorgestelde scenario ‘op orde’. De VRU investeert om de huidige taken te blijven uitvoeren en de daarvoor benodigde gemeentelijke bijdragen zijn in beeld gebracht. In de onze begroting is de verhoging van onze gemeentelijke bijdragen nog niet meegenomen. 2.

De financiële gevolgen voor 2027 en verder op te nemen in de nog op te stellen gemeentelijke Kaderbrief 2027.

2.1

VRU-bestuur geeft aan besparingscenario niet mogelijk gelet op wettelijke taken.

Vanuit diverse gemeenten is aandacht gevraagd voor de druk op de gemeentelijke financiën, door de uitname van het Rijk uit het Gemeentefonds. Het VRU-bestuur heeft gekeken naar aanvullende bezuinigingen en besparingsmogelijkheden (0% en -3%). Om de nullijn of -3% lijn te bereiken zouden

3

onder meer 17 tot 27 van de 70 (vrijwilligers)kazernes gesloten moeten worden. De consequentie daarvan is dat niet meer wordt voldaan aan de wettelijke taak en dat aanrijtijden niet meer gehaald kunnen worden. In de VRU-Kadernota 2027 zijn de bestuurlijke opdrachten beschreven (bladzijde 20 t/m 22). Vanaf de VRU-begroting 2026 is de doorbelasting van de kosten van liftopsluitingen voor € 94.000 als structureel voordeel opgenomen. Voor het doorbelasten van kosten bij ambulancevoorzieningen (zoals afhijsingen) wordt gewacht op een landelijke werkwijze. Voor de toekomstbestendigheid van waterongevallenbestrijding, de samenwerkingsmogelijkheden met andere veiligheidsregio’s en de opname van het volumecomponent in de financieringssystematiek zijn onderzoeken gestart. Met name het onderzoek voor waterongevallenbestrijding is voor Stichtse Vecht relevant, aangezien ook een besluit moet worden genomen over de invulling van de duikfunctie van het duikteam Maarssen, in het licht van de financiële situatie. 2.2

Het scenario ‘op orde’ vraagt investeringen in de brandweertaken.

De aanvullende uitgaven vanuit het scenario ‘Op orde’ kennen een opbouw over de jaren. In de bijlagen (bijlage 1d) is een overzicht opgenomen van de ramingen voor de periode tot en met 2031. Voor dit overzicht is uitgegaan van de raming met prijspeil 2027 uit de Septembercirculaire 2025 van het Gemeentefonds. In totaal stijgen de aanvullende structurele uitgaven van € 4,472 miljoen in 2027 tot € 10,195 miljoen na 2030. 2.3

In de VRU-Kadernota 2027 is het financiële kader geactualiseerd.

In de VRU-Kadernota 2027 is een bijstelling van de financiële uitgangspunten (zoals ijkpuntscores Gemeentefonds en loon- en prijsindexeringen) opgenomen. Tevens zijn de ijkpuntscores (relatief aandeel gemeente bezien vanuit Gemeentefondsbijdrage voor subcluster ‘Crisisbeheersing en brandweer’) herzien en is een onderzoek afgerond naar de mogelijkheden voor de afbouw van het compensatiemechanisme. Geadviseerd wordt om een ruime overgangsperiode te hanteren; dit om de wijzigingen per individuele gemeente te beperken.

Risico’s Er zijn geen risico’s verbonden aan dit voorstel.

C Overige aspecten Financieel De VRU wil in de toekomst financieel ‘scherp aan de wind blijven zeilen, maar ook voorspelbaar zijn in wat ze doet’. In de bestuurlijke besluitvorming heeft de VRU drie scenario’s onderzocht: • Op orde: Investeren om de huidige taken te blijven uitvoeren. • Op koers: Extra investeren om de bestuursagenda 2024-2027 uit te voeren. • Op kop: Een combinatie van de andere scenario’s, met aanvullende investeringen Vanuit de gemeenten is bij de VRU aangedrongen om in de besluitvorming mee te nemen dat door de gemeentefondsuitname van het Rijk de gemeentelijke financiën in de komende jaren onder druk staan. 4

Mede gelet op deze gemeentelijke zienswijzen heeft de VRU ook een besparingsscenario van 3% onderzocht. Voor het besparingsscenario komt naar voren dat om de nullijn of -3% lijn te bereiken er onder meer 17 tot 27 van de 70 (vrijwilligers)kazernes gesloten moeten worden. De consequentie daarvan is dat dan niet meer wordt voldaan aan de wettelijke taak en dat aanrijtijden niet meer gehaald kunnen worden. Het algemeen bestuur van de VRU heeft gekozen voor het ‘Op orde’ scenario, waarbij de benodigde middelen zijn uitgewerkt om de huidige taken te kunnen blijven uitvoeren. De aanvullende uitgaven vanuit het scenario ‘Op orde’ kennen een opbouw over de jaren. In de bijlagen is een overzicht opgenomen van de ramingen voor de periode tot en met 2031. In dit overzicht is de raming van het prijspeil 2027 uit de Septembercirculaire 2025 van het Gemeentefonds gehanteerd. In de periode tot en met 2031 stijgt door dit scenario onze deelnemersbijdrage in totaal met ongeveer € 434.000. De verhogingen van onze deelnemersbijdrage zitten met name in 2027 (€ 193.000) en in 2031 (€ 185.000). Bij het opstellen van onze begroting 2027 betrekken wij de laatste besluitvorming over de VRUtoekomstscenario’s. In de VRU-tabel opgenomen bij 5.2 is een totaaloverzicht (bijlage 1a) opgenomen van de wijzingen vanuit het gekozen scenario.

Uit deze tabel valt af te lezen dat de VRU € 2,898 miljoen aanmerkt als autonome ontwikkelingen (o.a. bijstelling roosterfactor beroepspersoneel € 0,7 miljoen en digitale veiligheid € 0,861 miljoen) en € 1,299 miljoen als goed werkgeverschap (o.a. vergroten arbeidsveiligheid € 0,326 miljoen en uniformeren piketregeling € 0,4 miljoen). Na 2030 vallen met name de verhogingen van de autonome ontwikkelingen (o.a. uitbreiding brandweerzorg Amersfoort fase 2 € 2,539 miljoen), de keuzes op basis van voortschrijdend inzicht (o.a. herziene afschrijftermijn tankautospuiten € 0,675 miljoen) en de onderbouwde afweging van de risico’s voor de overeenkomsten van opdracht voor het eigen personeel € 0,6 miljoen. In de VRU-Kadernota 2027 is een bijstelling van de financiële uitgangspunten (zoals ijkpuntscores Gemeentefonds en loon- en prijsindexeringen) opgenomen. Vanuit de aangepaste begroting 2026 komt onze bijdrage 2026 uit op € 4,966 miljoen. Deze bijstelling betrekken wij bij de opstelling van onze Bestuursrapportage 2026, in onze begroting 2026 is een algemene bijdrage opgenomen van € 4,858 miljoen. Door de gestelde financiële uitgangspunten stijgt onze bijdrage in 2027 tot € 5,146 miljoen, een verhoging van € 0,18 miljoen.

Ook onze IGPP-vergoeding (individueel gemeentelijk pluspakket voor deel van het onderhoud van de brandweerkazernes) stijgt door de bijstelling van de financiële uitgangspunten met € 3.000 in 2026 en € 7.000 in 2027. Deze bijstelling betrekken wij bij de opstelling van de Kaderbrief 2027. De 10% korting van het Rijk op de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR) voor de Veiligheidsregio’s werd in de VRU-meerjarenbegroting vanaf 2027 opgevangen uit een verhoging van de gemeentelijke bijdragen. In de VRU-Kadernota 2027 is het voorstel opgenomen om deze korting op te vangen door het BDuR-budget voor de versterking van de crisisbeheersing met 10% te verlagen. Hiermee kan de stijging van de gemeentelijke bijdragen vanaf 2027 voor dat deel worden teruggedraaid. In afwachting van de besluitvorming over de toekomstscenario’s is een aantal knelpunten voor 2026 onderkent. Voor de benodigde overbruggingsmaatregelen is in de jaren 2026 en 2027 incidenteel € 2,9 miljoen nodig. De VRU stelt voor om van het verwachte positieve jaarrekeningresultaat 2025 € 1,2 miljoen

5

als dekking hiervoor in te zetten en de gemeentelijke bijdrage 2026 incidenteel te verhogen met € 1,7 miljoen. Bij de opstelling van onze Bestuursrapportage 2026 betrekken wij de laatste ontwikkelingen.

Juridisch Zoals beschreven in artikel 4.3 van de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Utrecht, geldend vanaf 1 januari 2019, kunnen de raden bij het dagelijks bestuur hun zienswijze over de algemene financiële en beleidsmatige kaders naar voren brengen.

Kanttekeningen Geen.

Communicatie De raadsrapporteur wordt vooraf geïnformeerd over onze voorgestelde zienswijze. Na besluitvorming in de gemeenteraad wordt het bestuur van de VRU op de hoogte gesteld van de zienswijze middels bijgevoegde brief.

Participatie N.v.t.

Vervolg Besluitvorming over de toekomstscenario’s wordt integraal verwerkt in de ontwerpbegroting VRU 2027 en de geactualiseerde begroting VRU 2026. De ingediende zienswijzen worden besproken tijdens de vergadering van het algemeen bestuur op 30 maart 2026. In deze vergadering worden ook de ontwerpbegroting 2027 en de geactualiseerde begroting 2026 behandeld. Na deze bespreking wordt de ontwerpbegroting 2027 ter zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. Het algemeen bestuur stelt de definitieve begroting 2027 vervolgens vast op 6 juli 2026.

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief toekomstscenario's en kadernota VRU 2027 2 Bijlage 1a. Toekomstscenario's 3 Bijlage 1b. Toekomstscenario's - alle scenario's toegelicht 4 Bijlage 1c. Kadernota VRU 2027 5 Bijlage 1d. Overzicht prognose gemeentelijke bijdrage meerjarenraming ontwerpbegroting VRU 2027 incl IGPP 6. Raadsbesluit 7. Zienswijzebrief toekomstscenario’s en Kadernota VRU 2027

20 januari 2026 Burgemeester en wethouders van Stichtse Vecht

6

Gemeentesecretaris drs. R.C.L. Heijdra

Burgemeester drs. A.J.H.T.H. Reinders

7