rvs Rekenkamerrapport Toegang Wmo

Pagina 1 van 7 Raadsvoorstel Onderwerp Rekenkamerrapport Toegang Wmo Stichtse Vecht Organisatieonderdeel Griffie Begrotingswijziging Nee E-mail opsteller gerdi.stroeks@stichtsevecht.nl Datum raadsvergadering 17 november 2026 Telefoonnummer opsteller 0346-254587 Portefeuillehouder D.R. Polman Registratienummer 814148 Aan de gemeenteraad Voorgesteld besluit 1. De conclusies van de rekenkamer ten opzichte van het onderzoek ‘Toegang Wmo Stichtse Vecht’ te onderschrijven; 2. De aanbevelingen aan de raad over te nemen: a. Richt de nieuwe toegang alleen in als ook sturing en monitoring vanaf het begin goed zijn georganiseerd; b. Maak met het college afspraken over periodieke informatie die de raad nodig heeft om te kunnen sturen en controleren; c. Stuur niet alleen op de toegang zelf, maar ook op de randvoorwaarden in aanpalende domeinen. 3. De aanbevelingen aan het college van burgemeester en wethouders over te nemen: d. Ontwikkel beter zicht op inwoners die de toegang minder gemakkelijk weten te vinden; e. Versterk het inzicht in ervaringen met de toegang, door ook de inwoners te spreken die om verschillende redenen uiteindelijk geen ondersteuning vanuit de Wmo ontvangen; f. Analyseer kostenontwikkelingen structureel en in meerjarige samenhang; g. Versterk de verbinding tussen toegang, sociale basis en voorliggende voorzieningen.

Samenvatting De Rekenkamer Stichtse Vecht heeft onderzoek gedaan naar de toegang tot de Wet maatschappelijke ondersteuning (hierna: Wmo). In opdracht van de rekenkamer heeft adviesbureau Lysias Advies onderzocht of inwoners die ondersteuning nodig hebben deze Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 140346 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl info@stichtsevecht.nl

Pagina 2 van 7 goed kunnen vinden, of zij passende hulp krijgen en of de gemeente voldoende inzicht heeft om op de kwaliteit en kosten van de Wmo te kunnen sturen. De rekenkamer constateert dat de toegang in de basis goed functioneert maar dat er doorontwikkeling nodig is om meer kwetsbare inwoners te bereiken en om goed te kunnen monitoren. Op basis van haar bevindingen doet de rekenkamer een zevental aanbevelingen aan raad en college ter verbetering van de toegang tot de Wmo in Stichtse Vecht. A Inleiding Aanleiding Inwoners die onvoldoende zelfredzaam zijn of niet goed kunnen deelnemen aan de samenleving, kunnen ondersteuning ontvangen vanuit de Wmo. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de toegang tot voorzieningen zoals begeleiding, huishoudelijke ondersteuning, hulpmiddelen en vervoer. De manier waarop deze toegang is georganiseerd, bepaalt in belangrijke mate wie ondersteuning ontvangt, hoe snel dit gebeurt en of de hulp aansluit bij de behoefte van de inwoner. Daarbij moeten gemeenten een balans vinden tussen toegankelijkheid, zorgvuldige besluitvorming en betaalbaarheid. Landelijk neemt het belang van een goed functionerende toegang toe door stijgende Wmo- uitgaven en steeds complexere ondersteuningsvragen. Tegelijkertijd is nog weinig bekend over hoe inwoners de toegang tot Wmo-voorzieningen ervaren.

Ook in Stichtse Vecht zijn zorgen geuit over de toegankelijkheid van de Wmo. Inwoners die meerdere voorzieningen aanvragen, ervaren knelpunten zoals administratieve lasten, versnipperde informatie, beperkte bereikbaarheid en wisselende contactpersonen. Om deze redenen heeft de Rekenkamer Stichtse Vecht onderzoek laten doen naar de toegang tot Wmo-maatwerkvoorzieningen. Daarbij is onderzocht in hoeverre de toegang bijdraagt aan het realiseren van beleidsdoelen en of de gemeente voldoende inzicht en sturingsmogelijkheden heeft om ontwikkelingen in gebruik en kosten te begrijpen en te beïnvloeden. Maatschappelijk doel en beoogd effect Het onderzoek is gericht op evaluatie en lering: een beter begrip van hoe inwoners en professionals de toegang tot de Wmo ervaren, of mensen passende hulp krijgen zonder onnodige omwegen en welke lessen hierover kunnen worden meegegeven voor de inrichting van de toegang in 2027. Daarnaast wordt onderzocht in hoeverre de toegang bijdraagt aan het realiseren van beleidsdoelen en of de gemeente(raad) voldoende inzicht en sturingsmogelijkheden heeft om ontwikkelingen in gebruik en kosten te begrijpen en te beïnvloeden. Eerdere besluitvorming en informatievoorziening In relatie tot het voorliggende rekenkamerrapport heeft geen eerdere besluitvorming plaatsgevonden.

Wel heeft de raad de afgelopen jaren diverse besluiten genomen op gerelateerde onderwerpen, zoals de Verordening Wmo en Jeugdhulp Stichtse Vecht 2025 (28 januari 2025) en de Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Utrecht West (25 februari 2026). Pagina 3 van 7 B Onderzoeksvragen en conclusies en aanbevelingen Onderzoeksvragen Voor dit onderzoek heeft de rekenkamer de volgende hoofdvraag geformuleerd: “Welke conclusies kunnen worden getrokken over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de toegang tot de ambulante Wmo in de gemeente Stichtse Vecht, en tot welke aanbevelingen leidt dit?” Deze hoofdvraag is uitgewerkt in de volgende deelvragen. Doeltreffendheid van de toegang 1. Bereik en doelgroep a. Hoe ontwikkelt het aantal cliënten en meldingen zich in de onderzoeksperiode? b. Hoe ziet de groep inwoners eruit die gebruik maakt van de Wmo (o.a. demografische kenmerken en typen voorzieningen)? c. In hoeverre bereikt de toegang de beoogde doelgroep? 2. Zorgvuldigheid en naleving van kaders a. Worden meldingen en aanvragen behandeld binnen de wettelijke en lokale termijnen? b. Worden wettelijke en lokale kaders (verordening, beleidsregels) in de praktijk toegepast? c. Hoe zijn klachten, bezwaren en herbeoordelingen georganiseerd en wat zeggen deze over de werking van de besluitvorming? 3. Passendheid en ervaringen a.

In hoeverre ervaren cliënten dat de ondersteuning aansluit bij hun hulpvraag? b. Welke effecten ervaren cliënten van de toegekende ondersteuning? c. Hoe wordt de bejegening en het proces van toegang gewaardeerd? 4. Tijdigheid en beschikbaarheid a. Zijn er wachtlijsten en wachttijden, en hoe ontwikkelen deze zich? b. In welke mate wordt de wettelijke termijn tussen melding en beschikking gerealiseerd? c. Hoe verloopt de periode tussen beschikking en feitelijke start van ondersteuning? 5. Ondersteuning in het toegangsproces a. Is onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar en hoe wordt deze benut? b. In hoeverre worden inwoners ondersteund bij het formuleren van hun hulpvraag? 6. Samenwerking a. Hoe verloopt de samenwerking tussen verschillende partijen? Waaronder: TIM, gemeente, cliëntondersteuning, evt. andere partijen die Wmo aanbod uitvoeren. Doelmatigheid en sturing 7. Kosten a. Wat zijn de kosten voor huidige uitvoering van de toegang? En hoe ontwikkelen deze zich in de onderzoeksperiode. b. Wordt gekeken of een lichtere, goedkopere of meer preventieve voorziening passend is, voordat duurdere maatwerkvoorzieningen worden ingezet? Pagina 4 van 7 8. Sturing en informatiepositie a.

Is de gemeenteraad in de positie om op basis van monitorings- en sturingsinformatie adequaat te kunnen sturen op de kwaliteit van de toegang tot de Wmo? Conclusies Het onderzoek leidt tot een hoofdconclusies en meerdere deelconclusies. De conclusies samengevat: Hoofdconclusies | De toegang functioneert in de basis, al zijn de doeltreffendheid en doelmatigheid slechts gedeeltelijk aantoonbaar De hoofdconclusie van het rekenkameronderzoek luidt: De toegang tot de Wmo in Stichtse Vecht functioneert procedureel en voor de meeste huidige gebruikers naar behoren. Tegelijkertijd ontbreekt structureel inzicht in bereik, verschillen tussen groepen inwoners en de oorzaken van kostenontwikkeling. Hierdoor kunnen gemeente en raad slechts beperkt sturen op de doeltreffendheid en doelmatigheid van de toegang als geheel. Deelconclusie | Bereik en toegankelijkheid: formeel vindbaar, maar niet voor alle inwoners vanzelfsprekend laagdrempelig De toegang is voor veel inwoners goed vindbaar, maar niet voor iedereen even toegankelijk. Vooral taalvaardigheid, digitale vaardigheden en het kunnen formuleren van een hulpvraag kunnen drempels vormen. Er is weinig zicht op kwetsbare groepen, afhakers en inwoners die zich niet melden. Daardoor is vooral bekend hoe de toegang werkt voor inwoners die ondersteuning ontvangen, en minder voor degenen die mogelijk buiten beeld blijven.

Deelconclusie | Zorgvuldigheid en passendheid: procedureel geborgd en overwegend positief ervaren, maar het beeld is niet volledig De formele besluitvorming binnen de Wmo in Stichtse Vecht is juridisch en organisatorisch goed geborgd. Er zijn weinig klachten en bezwaren en gegronde bezwaren komen slechts beperkt voor. Ook beoordelen veel cliënten de ontvangen ondersteuning als passend. Wel laten de cijfers een lichte daling in tevredenheid zien en verschillen tussen soorten begeleiding. Daarnaast ontbreekt inzicht in de ervaringen van inwoners van wie een aanvraag is afgewezen of beëindigd. Hierdoor ontstaat een positief maar niet volledig beeld van de werking van de toegang. Deelconclusie | Tijdigheid: verbetering in formele termijnen, maar feitelijke beschikbaarheid van ondersteuning blijft achter De gemeente heeft de afgelopen jaren de naleving van wettelijke termijnen verbeterd, vooral tussen aanvraag en beschikking. Ook is de wachtlijst voor huishoudelijke hulp aanzienlijk teruggebracht. Voor inwoners is echter vooral van belang hoe snel ondersteuning na een beschikking daadwerkelijk start. Juist daar blijven knelpunten bestaan, met name bij huishoudelijke hulp, hulpmiddelen en soms ook bij TIM. Oplopende wachttijden na een beschikking verminderen de effectiviteit van de toegang.

Duidelijke communicatie over wachttijden en vervolgstappen is essentieel voor een positieve ervaring van inwoners. Pagina 5 van 7 Deelconclusie | Ondersteuning in het toegangsproces: onafhankelijke cliëntondersteuning is beschikbaar, maar niet vanzelfsprekend in beeld Onafhankelijke cliëntondersteuning is beschikbaar, maar wordt nog beperkt gebruikt en is voor veel inwoners onvoldoende bekend. Daardoor is het geen vanzelfsprekend onderdeel van het toegangsproces. Vooral voor minder mondige of digitaal minder vaardige inwoners roept dit de vraag op of zij voldoende ondersteuning krijgen bij het formuleren van hun hulpvraag. Deelconclusie | Doelmatigheid en sturing: uitgaven worden gevolgd, maar oorzaken en trends zijn onvoldoende in beeld De Wmo-uitgaven in Stichtse Vecht zijn sinds 2022 gestegen door een toename van het aantal cliënten én hogere kosten per cliënt. Hoewel op individueel niveau zorgvuldig wordt gekeken naar de noodzaak van ondersteuning en de uitgaven periodiek worden gevolgd, ontbreekt een structurele analyse van de samenhang tussen gebruik, kosten en beleid. Ook is de beschikbare sturingsinformatie nog onvoldoende ontwikkeld, waardoor de oorzaken van de kostenstijging en mogelijkheden voor gerichte bijsturing niet goed inzichtelijk zijn.

Deelconclusie | De rol van de raad: beperkte informatie beperkt ook de sturingsmogelijkheden De raad ontvangt momenteel onvoldoende samenhangende informatie om zijn kaderstellende en controlerende rol goed te vervullen. Informatie over gebruik en kosten wordt vooral incidenteel verstrekt, terwijl een integraal overzicht van bereik, wachttijden, gebruik en kosten ontbreekt. Daardoor mist de raad een duidelijk sturingskader. Hoewel de raad niet stuurt op individuele indicaties, kan hij wel sturen op randvoorwaarden zoals toegankelijkheid, cliëntondersteuning, informatievoorziening en de samenhang met het sociaal domein. Op deze punten is meer structurele sturing mogelijk dan nu plaatsvindt. Aanbevelingen De bovengenoemde conclusies hebben geleid tot een zevental aanbevelingen. Drie aan de raad en vier aan het college. Raad | Richt de nieuwe toegang alleen in als ook sturing en monitoring vanaf het begin goed zijn georganiseerd Vraag het college om bij de inrichting van de nieuwe toegang niet alleen de organisatie en werkwijze uit te werken, maar ook direct de voorwaarden voor sturing en monitoring op orde te brengen. Raad | Maak met het college afspraken over periodieke informatie die de raad nodig heeft om te kunnen sturen en controleren Vraag het college om een periodiek, integraal overzicht met betrekking tot de werking van de toegang.

Vraag daarbij steeds om duiding en trendanalyse, en sluit zoveel mogelijk aan bij de reguliere P&C-cyclus. Raad | Stuur niet alleen op de toegang zelf, maar ook op de randvoorwaarden in aanpalende domeinen. De werking van de toegang tot ambulante Wmo wordt mede bepaald door de kracht van de sociale basis en door factoren in andere domeinen, zoals welzijn, wonen, preventie en de inrichting van de openbare ruimte. Betrek deze samenhang nadrukkelijk in de kaderstelling, Pagina 6 van 7 zodat de raad niet alleen naar het loket kijkt, maar ook naar omstandigheden die zwaardere hulpvragen kunnen voorkomen of beperken. College | Ontwikkel beter zicht op inwoners die de toegang minder gemakkelijk weten te vinden. Breng gerichter in beeld in hoeverre minder mondige, minder digitaal vaardige en anderstalige inwoners de toegang daadwerkelijk weten te vinden en benutten, waar drempels in het proces ontstaan en welke groepen mogelijk afhaken of buiten beeld blijven. College | Versterk het inzicht in ervaringen met de toegang, door ook de inwoners te spreken die om verschillende redenen uiteindelijk geen ondersteuning vanuit de Wmo ontvangen. Haal structureler ervaringen met de toegang op, niet alleen onder inwoners die ondersteuning ontvangen, maar ook onder inwoners die een gesprek met de toegang hebben gehad en uiteindelijk geen ondersteuning vanuit de Wmo ontvangen.

College | Analyseer kostenontwikkelingen structureel en in meerjarige samenhang. Ontwikkel een periodieke analyse waarin volumegroei, kosten per cliënt, type voorzieningen, duur en intensiteit van ondersteuning, beleidskeuzes en mogelijke verklarende factoren met elkaar in verband worden gebracht. Richt toekomstige monitoring en rapportages zo in dat Wmo-begeleiding en verschillende typen indicaties binnen Wmo- begeleiding afzonderlijk en trendmatig kunnen worden gevolgd. College | Versterk de verbinding tussen toegang, sociale basis en voorliggende voorzieningen. Maak zichtbaar in hoeverre verschuivingen in gebruik samenhangen met inzet van het voorveld, algemene voorzieningen of andere vormen van ondersteuning. C. Overige aspecten Financieel Het voorstel heeft geen directe financiële gevolgen. Juridisch Artikel 182 Gemw. over het onderzoek van de rekenkamer. Artikel 185 Gemw. over de rapporten van de rekenkamer. Kanttekeningen Er zijn geen kanttekeningen. Communicatie De rekenkamer heeft op 22 juli een brief gestuurd aan raad en college en een persbericht laten uitgaan. Het rapport is gepubliceerd op de website van de gemeenteraad en op de website van de Vereniging van Rekenkamers. Participatie Niet van toepassing. Pagina 7 van 7 Vervolg De rekenkamer presenteerde haar rapport op 8 september in de informatieve commissie.

In november vindt politieke behandeling plaats in de commissie en in de raadsvergadering. Bijlagen - Raadsbesluit 1. Rekenkamerrapport Toegang Wmo Stichtse Vecht met bestuurlijke reactie 17 november 2026 Namens de Rekenkamer Stichtse Vecht, Martijn Bakker, voorzitter