rvs Participatieverordening.pdf

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 140346 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl info@stichtsevecht.nl

Raadsvoorstel Onderwerp

Organisatie onderdeel

Participatieverordening Stichtse Vecht 2026

Publiekszaken en Dienstverlening

Begrotingswijziging

E-mail opsteller

Niet van toepassing

martin.van.alfen@stichtsevecht.nl

Datum raadsvergadering

Telefoonnummer opsteller

16 december 2025

06- 58 07 63 17

Portefeuillehouder

Registratie nummer

D.R. Polman

754399

Aan de gemeenteraad Voorgesteld besluit 1.

De Participatieverordening Stichtse Vecht 2026 vast te stellen en gelijktijdig de Inspraakverordening Stichtse Vecht 2011 in te trekken.

Samenvatting Stichtse Vecht voldoet met deze verordening aan de wettelijke verplichting om uiterlijk 1 januari 2027 een participatieverordening (inclusief uitdaagrecht) in te voeren. In 2026 en 2027 wordt het uitdaagrecht mogelijk gemaakt voor het ruimtelijk domein. Op deze manier wordt ervaring opgedaan voor het uitdaagrecht ook voor de overige domeinen mogelijk is. In 2028 wordt de verordening en de ervaringen met het uitdaagrecht geëvalueerd en kan het uitdaagrecht eventueel per 1 januari 2029 uitgebreid worden naar andere domeinen. A Inleiding Aanleiding Gemeenten moeten op basis van de wet ‘Versterking participatie op decentraal niveau' de inspraakverordening vervangen door een participatieverordening. Deze wet is met ingang van 1 januari 2025 van kracht geworden. Deze wet beoogt dat het decentraal bestuur inwoners in staat stelt te participeren bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Daarvoor is de regeling over inspraak in onder meer de Gemeentewet, Provinciewet en Waterschapswet uitgebreid naar participatie. Daarmee is het uitdaagrecht, als specifieke vorm van participatie, wettelijk verankerd. Doel hiervan is dat inwoners weten op welke manier zij kunnen participeren en kunnen proberen bepaalde gemeentelijke taken over te nemen. Een aantal taken is uitgesloten van het uitdaagrecht. Dit zijn taken die exclusief zijn voor de overheid.

Zoals bijvoorbeeld: strafvervolging, het werk van de hulpdiensten, bevolkingsregistraties, het afgeven van vergunningen of de uitgifte van paspoorten. Ook taken die gemeenten

uitvoeren namens het Rijk (medebewindstaken) zoals bijvoorbeeld individuele specialistische (jeugd-)zorg zijn uitgesloten van het uitdaagrecht. Bevoegdheid Het vaststellen van verordeningen is een bevoegdheid van de raad. Afweging scenario’s Naar aanleiding van de bespreking in de commissie van 18 maart 2025 wordt voorgesteld om het uitdaagrecht in 2026 en 2027 voor het ruimtelijk domein open te stellen. Beoogde effecten van het uitdaagrecht zijn: • • • •

Maatschappelijk doel en beoogd effect: uitdaagrecht geeft inwoners de kans om meer invloed op hun leefomgeving uit te oefenen en stimuleert hun betrokkenheid bij de besluitvorming. Efficiëntie en kostenbesparing: door de mogelijkheid om taken over te nemen, kunnen initiatieven soms efficiënter en/of goedkoper worden uitgevoerd dan door de gemeente. Meer maatschappelijk draagvlak: inwoners die zelf initiatief nemen, hebben vaak meer draagvlak in de buurt voor hun plannen. Of worden bijvoorbeeld eerder mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ingezet. Verhoging van de kwaliteit: het uitdaagrecht kan leiden tot vernieuwende ideeën en een verbetering van de kwaliteit van het beleid omdat inwoners over expertise en/of meer creativiteit beschikken dan de gemeente.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening Op 17 maart 2025 heeft een technisch vragenuurtje over de peilnota ‘Participatieverplichtingen/-mogelijkheden’ plaatsgevonden. Deze peilnota is op 18 maart 2025 besproken in de commissie Financiën en Bestuur. B Beslispunten, Argumenten en Risico’s Argumenten 1.1 Eerst ervaring opdoen met het uitdaagrecht bij ruimtelijke initiatieven, dit evalueren en dan (als groeimodel) stapsgewijs uitbreiden naar de andere domeinen. Een goed onderbouwd initiatiefverzoek wordt voorgelegd aan de directie, die beoordeelt of het initiatief voldoet aan de voorwaarden, niet boven de drempelwaarde uitkomt, het mogelijke grote maatschappelijke impact en/of grote risico’s met zich meebrengt. Afhankelijk daarvan wordt bepaald wie beslist op het verzoek (directie, college of gemeenteraad). 1.2 Voorgesteld wordt om in eerste instantie het uitdaagrecht mogelijk te maken voor het ruimtelijk domein. Mochten zich voorstellen in andere domeinen voordoen, dan zullen die niet op voorhand (op grond van de verordening) worden afgewezen. Bezien zal worden of die in de ‘geest’ van de verordening kunnen worden beoordeeld. Dat zal ook afhangen van het daadwerkelijke aantal voorstellen ten aanzien van het uitdaagrecht.

2.1 De inspraakverordening gaat op in ‘Participatieverordening Stichtse vecht 2026’ Risico’s 1.1 Voor de verordening van kracht wordt dienen de werkzaamheden die het gevolg zijn van deze verordening geborgd te worden in de ambtelijke organisatie. In het ruimtelijk domein wordt getoetst wat nodig is om invulling te geven aan deze taak. De kans bestaat dat er onvoldoende capaciteit, kennis, ervaring en/of budget beschikbaar is om invulling aan deze taak te geven. 1.2 Daarnaast is het vooraf moeilijk in te schatten hoeveel uitdagingen op ons af gaan komen en welke kosten daarmee gemoeid zijn. C Overige aspecten Financieel Voor het uitdaagrecht is vanaf 2026 structureel € 25.000,- beschikbaar (Kadernota 2026) voor de afhandeling van het uitdaagrecht door de ambtelijke organisatie. Kosten en dekking zijn afhankelijk van de toets in het ruimtelijk domein wat nodig is om invulling aan deze taak te geven. Daarnaast speelt het aantal en het type initiatief waarmee inwoners de gemeente uitdagen ook een rol in de hoogte van de kosten.

Juridisch Het uitdaagrecht is ondergeschikt aan het (Europese) aanbestedingsrecht. Met de ‘Participatieverordening Stichtse Vecht 2026’ voldoet gemeente Stichtse Vecht aan de wet ‘Versterking participatie op decentraal niveau’. Kanttekeningen Met het uitdaagrecht kunnen inwoners verzoeken om de uitvoering van een taak van de overheid over te nemen, al dan niet met bijhorend budget, omdat zij denken deze taak beter of efficiënter te kunnen uitvoeren. Overigens is het van belang dat de wet niet verplicht dat de taak beter of goedkoper wordt uitgevoerd. Het bestuur kan daarin dus zelf een afweging maken en waarde hechten aan het feit dat inwoners of maatschappelijke partijen die taak willen overnemen en dat als maatschappelijke meerwaarde zien. Het uitdaagrecht past hoe dan ook in een breder streven naar burgerparticipatie, waarbij de gemeente niet alleen uitvoerder is, maar ook samenwerkt met haar inwoners. Overigens zijn er diverse voorbeelden in Stichtse Vecht waarbij inwoners al gemeentelijke taken hebben overgenomen. Zo is bijvoorbeeld de exploitatie van Zwem & Recreatiepark ‘De Koet’ in Kockengen overgenomen van de gemeente. Betrokken inwoners hebben een stichting opgericht die met vrijwilligers, donateurs en een financiële bijdrage van de gemeente het zwembad exploiteert. Daarnaast wordt op diverse plekken openbaar groen onderhouden door buurtbewoners (zelfbeheer).

Participatie wordt al toegepast op veel onderwerpen van de gemeente en kent verschillende vormen. Verbetering en versterking daarvan door ervaren en leren blijft een algemeen streven van het college. Er is veel kennis en kunde in onze samenleving en die moeten we benutten. Participatie is van belang voor betrokkenheid van inwoners, organisaties, ondernemers bij beleid en uitvoering en bij de politiek. En dat kan weer bijdragen aan het vertrouwen in de (lokale) overheid. De participatieverordening, inclusief het daarin opgenomen uitdaagrecht is bij ons streven een extra duwtje in de rug. Belangrijk daarbij blijft ook een duidelijke communicatie over waar participatie in een specifieke situatie wel en niet over gaat en over politieke keuzes. Communicatie De ‘Participatieverordening Stichtse Vecht 2026’ wordt na vaststelling door de raad gepubliceerd en gecommuniceerd. Dan komt de vastgestelde verordening ook beschikbaar op www.overheid.nl. Participatie Niet van toepassing. Vervolg Niet van toepassing. Bijlagen 1. Participatieverordening Stichtse Vecht 2026. 2. Inspraakverordening Stichtse Vecht 2011. 3. Artikel ‘Negen redenen waarom challenges in het uitdaagrecht soms mislopen’ (toegezegde analyse ervaringen).

28 oktober 2025 Burgemeester en wethouders van Stichtse Vecht

Gemeentesecretaris drs. R.C.L. Heijdra

Burgemeester drs. A.J.H.T.H. Reinders