rvs GR ODU en ontwerpbegroting 2026 en bijdrageverordening.pdf

Endelhovenlaan 1, 3601 GR Maarssen Postbus 1212, 3600 BE Maarssen T 140346 F 0346 25 40 10 www.stichtsevecht.nl info@stichtsevecht.nl

Raadsvoorstel Onderwerp Treffen van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Utrecht (ODU) en zienswijze (ontwerp) programmabegroting 2026 ODU en (ontwerp) bijdrageverordening

Begrotingswijziging nee

Datum raadsvergadering

Organisatie onderdeel Bedrijfsvoering Leefomgeving

E-mail opsteller eveliene.slapak-van.bussel@gmail.com

Telefoonnummer opsteller 0346254268 Registratie nummer

30 september 2025

Portefeuillehouder D.R. Polman

Aan de gemeenteraad Voorgesteld besluit 1. Het college toestemming te verlenen voor het treffen van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht (ODU) door middel van bijgevoegde concept Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht. 2. Een zienswijze te geven op de ontwerpbegroting 2026 ODU en ontwerpbijdrageverordening met als strekking dat: - robuustheid van de ODU door monitoring blijvend gewaarborgd wordt; - de ODU in de toekomst oog blijft houden voor mogelijkheden om (d.m.v. efficiency) kosten te besparen; - wij conform de kadernota 2026 geen indexering toepassen op onze bijdrage; - verwacht wordt dat jaarlijks meermaals zorgvuldige rapportages over de gemaakte UVP- en aanvullende uren opgestuurd worden i.v.m. risico op overschrijden begroting; - ondanks het grote aantal deelnemers van de nieuwe omgevingsdienst er oog is voor de belangen van gemeente Stichtse Vecht.

Samenvatting De gezamenlijke algemeen besturen (AB) van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) en de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht hebben op 7 december 2023 besloten om te starten met het traject om één robuuste omgevingsdienst voor de hele provincie Utrecht op te richten. Fase 1 van het fusie traject is op 17 oktober 2024 afgerond door het besluit van zowel het algemeen bestuur RUD Utrecht als het algemeen bestuur ODRU om in te stemmen met de start van fase 2 van het traject. Inmiddels is fase 2 vergevorderd en is de ontwerp gemeenschappelijke regeling, de financieringssytematiek, de bijdrage verordening en de ontwerpbegroting ODU 2026 uitgewerkt. Alle colleges (van gemeenten en provincie) in de provincie Utrecht wordt nu gevraagd om in te stemmen met de gemeenschappelijke regeling en een (concept) zienswijze aan hun gemeenteraad/provinciale staten voor te leggen. De start van de taakuitvoering door de nieuwe Omgevingsdienst Utrecht is voorzien per 1 januari 2026. Op dat moment moet het proces van vaststelling conform de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn doorlopen. De gemeenteraad wordt geadviseerd om het college in te laten stemmen met de gemeenschappelijke regeling om te voldoen aan het robuustheidscriteria (IBT-VTH) door de vorming van één robuuste omgevingsdienst voor de hele provincie Utrecht.

De begroting van de ODU past binnen de huidige begroting van Stichtse Vecht en binnen het besluit om gemeenschappelijke regelingen niet te indexeren. Tevens hebben de deelnemende gemeenten en provincie Utrecht brede steun en betrokkenheid uitgesproken naar het respectievelijk algemeen bestuur ODRU en RUD Utrecht. Ook wordt de gemeenteraad geadviseerd om een zienswijze in te dienen op de Ontwerpbegroting Omgevingsdienst Utrecht (inclusief kadernota) 2026 en/of Ontwerpbijdrageverordening ODU. Door de uitgewerkte financieringssystematiek is nu de vaste formatie van de nieuwe Omgevingsdienst bekend en wat dit betekent voor de gemeente Stichtse Vecht.

A Inleiding Aanleiding In de raadsvergadering van 28 januari 2025 heeft u besloten een zienswijze op de ontwerp gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Utrecht (ODU) kenbaar te maken aan het college. Vrijwel alle colleges van deelnemende gemeenten en provincie hebben een zienswijze gegeven op de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU. Deze zijn inmiddels beoordeeld door elk van de algemeen besturen ODRU en RUD Utrecht. Uit de zienswijzen bleek dat er brede steun is voor de voorgestelde gemeenschappelijke regeling. Daarom is besloten de procedure tot het treffen van de gemeenschappelijke regeling ODU te vervolgen. Wij zijn bevoegd over te gaan tot het treffen van een gemeenschappelijke regeling na verkregen toestemming van de gemeenteraad. De raad kan deze toestemming slechts weigeren op grond van strijd met het recht of strijd met het algemeen belang. Bovendien kan de raad géén voorwaarden aan de toestemming verbinden.

Ook hebben wij op 14 juli 2025 de ontwerpbegroting ODU 2026 (inclusief kadernota 2026) en ontwerp bijdrageverordening ODU ontvangen. De gemeenteraad kan hierop haar zienswijze geven. De termijn voor het geven van deze zienswijze loopt tot en met 17 oktober 2025.

Bevoegdheid Op grond van artikel 1 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is het college bevoegd om een gemeenschappelijke regeling te treffen ter behartiging van de belangen van de gemeente. Het college kan niet overgaan tot het treffen van een gemeenschappelijke regeling dan nadat toestemming van de raad is verkregen. Deze toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang (artikel 1 lid 4 Wgr). De raad kan géén voorwaarden aan de toestemming verbinden. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om haar zienswijze te geven op de (ontwerp) programma begroting ODU 2026 (inclusief kadernota 2026) en de (ontwerp) bijdrageverordening ODU. De termijn voor het geven van deze zienswijze loopt tot en met 17 oktober 2025.

Afweging scenario’s Nee

Maatschappelijk doel en beoogd effect Het college is voornemens deel te nemen aan de nieuwe, nog op te richten, Omgevingsdienst Utrecht. Dit is één robuuste Omgevingsdienst in de provincie Utrecht die vanuit kennis en kunde inspeelt op maatschappelijke ontwikkelingen. Vanwege deze robuustheid zal de nieuwe omgevingsdienst beter haar doelen bereiken dan de huidige omgevingsdienst en draagt zij bij aan een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. Daarbij levert zij een gelijk speelveld op voor inwoners en bedrijven in de gehele provincie Utrecht. De ontwerpbegroting Omgevingsdienst Utrecht 2026 en bijdrageverordening onderbouwen de gemeentelijke bijdrage. In het proces om te komen tot één omgevingsdienst is ingegaan op kwaliteitsverbetering, innovatie en efficiëntie bij de nieuwe omgevingsdienst.

Eerdere besluitvorming en informatievoorziening Eerder bent u al geïnformeerd over de ophanden zijnde fusie van de ODRU en RUD d.m.v. een raadsinformatiebrief op 15 juni 2023 en op 14 december 2023. Tevens is er op 27 februari 2024 en 6 mei 2025 een informatieve commissievergadering geweest over dit onderwerp. In het voorjaar 2024 zijn er twee Webinars voor raads- en statenleden en collegeleden georganiseerd om hen te informeren over het beoogde proces. Half juni dat jaar volgden er twee bijeenkomsten voor raads- en statenleden over hun rol in het proces en in de nieuwe omgevingsdienst in Utrecht. In de raadsvergadering van 28 januari 2025 heeft u het college een zienswijze op de ontwerp gemeenschappelijke regeling meegegeven welke op 24 februari 2025 naar de stuurgroep ‘Naar 1 omgevingsdienst Utrecht’ is gestuurd.

B Beslispunten, Argumenten en Risico’s Argumenten 1.1 Er is brede steun voor de voorgestelde GR-ODU De deelnemende gemeenten en provincie Utrecht hebben in hun zienswijzen brede steun en betrokkenheid uitgesproken naar het algemeen bestuur van de ODRU en de RUD Utrecht.

1.2

U heeft een inhoudelijke reactie ontvangen op uw zienswijze op de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU De reactie op deze zienswijze (bijlage 3) komt tegemoet aan het verzoek om tijdig inzicht te krijgen in de financiële gevolgen van de fusie voor de gemeente. De reactiebrief van respectievelijk algemeen bestuur ODRU en algemeen bestuur RUD Utrecht is opgenomen in de bijlage 3. Het proces en de planning zijn zodanig aangepast dat het college nu inclusief de financiële consequenties aan u kan adviseren om toestemming te verlenen tot het treffen van de nieuwe gemeenschappelijke regeling. 1.3

Uit de zienswijzen van twee gemeenten volgen enkele aanpassingen in de definitieve gemeenschappelijke regeling De gemeenten Bunnik en De Bilt hebben opmerkingen geplaatst die tot aanpassingen hebben geleid van de ontwerp gemeenschappelijke regeling ODU. Dit betreft artikelen 4 lid 1, 8 lid 2, 9 lid 3, 18 lid 1 en artikel 34 lid 1. Deze aanpassingen vormen een tekstuele kwaliteitsverbetering en leiden niet tot inhoudelijke wijziging. De aangepaste gemeenschappelijke regeling is opgenomen in bijlage 4. De onderbouwing van de wijzing ten opzichte van de ontwerp gemeenschappelijke regeling is opgenomen in de bijlage 5. 1.4

Wij gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van de gemeenteraad Het college is op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen bevoegd een besluit te nemen over het treffen van een regeling. Voorafgaand aan dat besluit is wel toestemming nodig van de gemeenteraad. De raad kan deze toestemming weigeren op grond van strijd met het recht of strijd met het algemeen belang. Bovendien kan de raad geen voorwaarden aan de toestemming verbinden. 2.1

De raad heeft de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de (ontwerp) programmabegroting (inclusief kadernota) 2026 en (ontwerp) bijdrageverordening van de Omgevingsdienst Utrecht. De basis voor de ontwerpbegroting (inclusief kadernota) en ontwerpbijdrageverordening zijn de bestuurlijke afspraken zoals deze zijn verwoord in het Richtingsplan. Deze heeft u gelijktijdig met de gemeenschappelijke regeling ODU van ons ontvangen. De ontwerpbegroting 2026 en de bijdrageverordening zijn zorgvuldig tot stand gekomen. Met de twee voorliggende producten (verordening en ontwerpbegroting) is de vaste formatie van de nieuwe Omgevingsdienst bekend. Verder is tegemoet gekomen aan de wens van gemeenten en provincie voor een soepele regeling bij beperkte afname van uren. Een korte samenvatting van de ontwerpbegroting 2026 ODU en bijdrageverordening is opgenomen in bijlage 9. Risico’s 1.1 Verplichting tot deelname aan de omgevingsdienst De gemeente is verplicht om de aangewezen wettelijke milieutaken te beleggen bij de Omgevingsdienst van de provincie waarin zij zich bevindt. Indien het college of de raad geen toestemming geeft tot het treffen van de gemeenschappelijke regeling is de gemeente per 1 januari 2026 geen deelnemer in de Omgevingsdienst Utrecht en voldoet zij niet meer aan de wettelijke verplichting. Vanaf 1 januari 2026 is er

binnen de provincie Utrecht nog maar één Omgevingsdienst, de ODU. De RUD en ODRU zijn op dat moment niet meer operationeel. 2.1 Bij niet voorziene grote ontwikkelingen en/of milieucalamiteiten kan de bijdrage hoger uitvallen Wanneer op jaarbasis het aantal afgesproken DVO-uren wordt overschreden met 10% of meer, vindt er een herrekening plaats van de vaste bijdrage. Door monitoring en zo mogelijk prioritering houden we dit risico beperkt.

C Overige aspecten Financieel De huidige begroting is toereikend om de nieuwe begrotingscomponenten meerjarig te dekken. De begroting van de ODU past binnen de huidige begroting van Stichtse Vecht. Tevens past dit binnen het besluit om gemeenschappelijke regelingen niet te indexeren. In de hierop volgende jaren zal indexering weer worden afgewogen. Voor het bepalen van het Uitvoeringsprogramma (UVP)2026 die ten grondslag ligt aan de gemeentelijke bijdrage ODU is kritisch gekeken naar het werkelijk aantal afgenomen uren van de afgelopen 3 jaar. Het UVP 2026 is hierop afgestemd en dat heeft geresulteerd in een afname van ongeveer 1400 uur t.o.v. 2025. De gemeentelijke bijdrage 2026 voor de nieuwe omgevingsdienst ODU zal op basis van het nieuwe aantal UVP-uren €2.281.700,- bedragen (zie bijlage 6: Ontwerp programmabegroting 2026 ODU) waarbij de kosten voor MEC Maarssen opgeteld moeten worden.

DVO-variabel deel (17.288 uur) DVO-vast deel Vast deel MEC Maarssen Aanvullende opdrachten (684 uur) Totaal

Begroting SV ODU € 1.413.300 € 804.100 € 50.000 € 64.300 € 2.331.700

Milieubudget in begroting SV 2026

€ 2.524.000

Bij berekening van de mogelijke bijdrage ODRU in 2026, waarbij uitgegaan wordt van het uurtarief uit de ontwerpbegroting ODRU 2026-2029, zou de totale gemeentelijke bijdrage €2.364.000,- (incl. kosten MEC Maarssen) bedragen. Geconcludeerd kan worden dat de nieuwe omgevingsdienst ODU voordeliger is dan de ODRU met vergelijkbaar takenpakket (bijlage 8). Als gevolg van de oprichting van de nieuwe gemeenschappelijke regeling ODU worden de ODRU en RUD geliquideerd. Uit de eerste resultaten van een financiële QuickScan (SWOT-analyse) komt dat de financiële risico’s en gevolgen beperkt zullen zijn. Eventuele financiële gevolgen zijn voor de oorspronkelijke deelnemers van de betreffende dienst en incidenteel. Het liquidatieplan wordt in het najaar door het algemeen bestuur vastgesteld en ter zienswijze aangeboden.

In de gemeenschappelijke regeling ODU is opgenomen dat na de vaste periode van twee jaar weer wijzigingen mogelijk zijn. Hieraan zijn net als in de huidige gemeenschappelijke regeling ODRU in bepaalde situaties voorwaarden en verplichtingen gekoppeld (zoals bijvoorbeeld een doorrekening van frictiekosten).

Juridisch Het college is op grond van artikel 51, eerste lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen bevoegd om een gemeenschappelijke regeling te treffen. Hiervoor is op grond van artikel 51, vierde lid van de Wet gemeenschappelijke regelingen voorafgaand toestemming nodig van de raad. Artikel 59, derde lid, 35 Wgr en artikel 29, vijfde lid, van de concept-Gemeenschappelijke regeling gaat over zienswijze op ontwerpbegroting. In september 2025 ligt naar verwachting een herijkte versie van de ‘Nota verbonden partijen’ bij de raad ter besluitvorming voor. Op het beoogde moment van aangaan van onderhavige gemeenschappelijke regeling, geldt naar verwachting dus de nieuwe ‘Nota verbonden partijen’. Het is echter mogelijk dat het thans voorliggende ontwerp van de gemeenschappelijke regeling op onderdelen daarvan afwijkt. Dit was echter redelijkerwijs niet te voorkomen nu het concept van de nieuwe gemeenschappelijke regeling eerder op ambtelijk niveau tussen partijen overeengekomen was dan dat een concept van de nieuwe Nota verbonden partijen gereed was. Nu de Nota overigens een algemeen kader betreft, ligt discrepantie niet voor de hand.

Kanttekeningen Er zijn geen kanttekeningen.

Communicatie De algemeen besturen van zowel ODRU als RUD ontvangen de zienswijzebrief van de raad en instemming met de Gemeenschappelijke Regeling ODU van het college per mail. De instemming met de gemeenschappelijke regeling zal in een aparte brief gemaild worden aan beide besturen.

Participatie Ook voor de fase van ‘inrichting van de ODU’ is een programmaorganisatie ingericht met een programmateam en stuurgroep. Gemeenten en provincie nemen deel aan verschillende werkgroepen om samen met de projectorganisatie en vraagstukken voor de inrichting te bespreken en stukken op te stellen (Uitvoeringsprogramma, Financieringssystematiek, Governance, Begroting 2026, Informatiebeheer en Juridisch). Terugkoppeling naar alle regievoerders vindt regelmatig plaats waarbij er voldoende ruimte is voor reactie. Raadsleden en raadsrapporteurs worden op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen via het platform raadsrapporteurs in Utrecht en met een nieuwsbrief van de programmaorganisatie. In het bestuurlijk besluitvormingsproces wordt ook samengewerkt met de betrokken regievoerders zoals in de voorbereiding op de bestuursvergadering van het gezamenlijk Algemeen Bestuur ODRU en RUD (gezamenlijke annotatie).

Vervolg Na verkregen toestemming van de gemeenteraad kan het college definitief overgaan tot het treffen van de gemeenschappelijker regeling ODU. De uiterste datum hiervoor is 8 oktober 2025. De programmaorganisatie ontvangt het getekende collegebesluit waarna het vervolgtraject tot oprichting van de gemeenschappelijke regeling ODU verder kan worden doorlopen. De gemeenschappelijke regeling

ODU komt tot stand nadat alle in de ODRU en RUD Utrecht deelnemende colleges van gemeenten en provincie hebben ingestemd met het treffen van de regeling. De tekst van de regeling wordt bekendgemaakt in het provincieblad Utrecht. Het provinciebestuur zorgt dat de gewijzigde tekst wordt gepubliceerd bij de decentrale regelgeving op overheid.nl. De dag na de bekendmaking in het Provincieblad treedt de regeling ODU in werking. Na de inwerkingtreding van de GR ODU worden de benodigde inschrijvingen bij de kamer van koophandel, Belastingdienst, UWV, BNG, etc. gerealiseerd. In november 2025 zal de eerste algemeen bestuursvergadering van de ODU plaatsvinden. Voor die tijd moeten de colleges van alle deelnemers een AB-lid toewijzen die in het algemeen bestuur ODU plaatsneemt. Na de start van de Omgevingsdienst Utrecht per 1 januari 2026 zullen de colleges en raden/staten van alle deelnemers worden betrokken in het besluitvormingsproces om de gemeenschappelijke regeling RUD Utrecht en ODRU op te heffen. Indien de gemeenteraad besluit een zienswijze op ontwerpbegroting ODU 2026 (inclusief kadernota 2026) en de ontwerp bijdrageverordening ODU te geven, zal deze samen met de instemming of in ieder geval voor 17 oktober 2025 aan de ODU bekend gemaakt worden.

Bijlagen Raadsbesluit Bijlage 1: Concept zienswijzebrief op ontwerpbegroting 2026 ODU en ontwerpbijdrageverordening Bijlage 2: Concept GR ODU Bijlage 3: Reactie op zienswijze van gemeente Stichtse Vecht Bijlage 4: Voorstel aanpassing artikelen ontwerp-GR Bijlage 5: Onderbouwing aanpassingen ontwerp-GR Bijlage 6a: Aanbiedingsbrief mogelijkheid zienswijze (Ontwerp) Programmabegroting ODU 2026 Bijlage 6b: (Ontwerp) programmabegroting ODU 2026 (inclusief kadernota) Bijlage 7a: Aanbiedingsbrief mogelijkheid zienswijze (Ontwerp) Bijdrageverordening ODU Bijlage 7b: (Ontwerp) bijdrageverordening ODU Bijlage 8: Taakoverzicht SV-ODU Bijlage 9: Korte samenvatting van de ontwerpbegroting 2026 ODU en bijdrageverordening

2 september 2025 Burgemeester en wethouders van Stichtse Vecht

Gemeentesecretaris drs. R.C.L. Heijdra

Burgemeester drs. A.J.H.T.H. Reinders