Procesverslag Vitale coalitie onder begeleiding van The Alignment House.pdf
Tekst van het document
Procesverslag Vitale coalitie Stichtse Vecht
Inhoudsopgave 1.
Aanleiding ...................................................................................................... 3 Doelstelling Vitale Coalitie Stichtse Vecht .................................................................. 3 Uitgangspunten Vitale Coalitie Stichtse Vecht ............................................................. 3 Traject doelgroep Ouderen .................................................................................... 4 Bezuinigingsopgave .............................................................................................. 4 Proces .............................................................................................................. 5
2.
Inzicht in het gebied en inwoners .......................................................................... 7 Inzicht in het gebied ............................................................................................ 7 Inzicht in de doelgroepen ...................................................................................... 8 Inzicht in de doelgroepen: Jongeren ......................................................................... 8 Inzicht in de doelgroepen: Volwassenen/Medioren ........................................................ 9 Inzicht in de doelgroepen: Ouderen .......................................................................... 9 Gezamenlijke dienstverlening ................................................................................ 10
3.
Focus op levensbepalende momenten .................................................................... 11 Thema’s en klantreizen........................................................................................ 11 Interventies en MKBA’s ........................................................................................ 12
4.
Conclusies en vervolg ....................................................................................... 15
Bijlage 1 - Handreiking voor de scenario-analyses............................................................ 16 Handreiking vanuit benoemde interventies (MKBA’s) .................................................... 17 Handreiking vanuit ontwikkelde klantreizen............................................................... 18 Bijlage 2 - grootste groepen huishoudens Stichtse Vecht ................................................... 21
2
1.
Aanleiding
In 2018 is een verkenning gestart voor een intensievere samenwerking tussen de Bibliotheek Angstel, Vecht en Venen, Welzijn Stichtse Vecht, Kwadraad en HandjeHelpen. Vier partijen met ieder een eigen kracht en rol in het sociaal-maatschappelijk speelveld. In 2020 zijn LEEF en Jeugd-Punt als partners aangehaakt. De samenwerking tussen de organisaties is bekend onder de naam ‘Vitale Coalitie Stichtse Vecht’. De samenwerking is ontstaan vanuit de overtuiging dat de partners gezamenlijk meer maatschappelijke impact en publieke waarde kunnen realiseren voor de (kwetsbare) inwoners van Stichtse Vecht.
Doelstelling Vitale Coalitie Stichtse Vecht De vitale coalitie heeft een gezamenlijk ‘krachtig verbindend doel’ (KVD) geformuleerd: Wij – de bibliotheek AVV, Welzijn Stichtse Vecht, Kwadraad, HandjeHelpen, LEEF en Jeugd-Punt - geloven dat de kracht van de samenleving in Stichtse Vecht zelf ligt. Bij inwoners en (maatschappelijke) organisaties. Het is onze ambitie samen te werken met een integrale wijk- en doelgroepgerichte aanpak en bundelen onze krachten op het gebied van preventie en zelfredzaamheid. All that we care. Zorgen voor elkaar.
Uitgangspunten Vitale Coalitie Stichtse Vecht De Vitale Coalitie Stichtse Vecht hanteert in haar samenwerking als uitgangspunten: •
We werken opgavegericht. We hebben inzicht in de relevante opgaven (thema’s) in Stichtse Vecht. We willen met onze preventieve dienstverlening maatschappelijke impact realiseren door bij te dragen aan het realiseren van de opgaven.
•
We werken gebiedsgericht. De kernen en wijken van Stichtse Vecht verschillen onderling in termen van de relevante thematieken en opgaven. Dit betekent dat de dienstverlening daarop wordt afgestemd.
•
We werken doelgroepgericht. We kennen de verschillende groepen inwoners in Stichtse Vecht, waar ze zich bevinden en welke problematieken spelen. Onze dienstverlening richt zich op de specifieke behoeften van de inwoners.
•
We werken impactgericht. Financiële en maatschappelijke impact wordt nagestreefd en gemeten.
3
Traject doelgroep Ouderen Vanuit het Krachtig Verbindend Doel zijn de organisaties van de Vitale Coalitie in 2020 gestart met een gezamenlijk traject om te komen tot samenwerking voor de doelgroep ouderen. Door verbindingen te maken tussen de organisaties, aansluiting op elkaars dienstverlening, en waar mogelijk gezamenlijk op te treden om doelgroepen nog beter te bereiken en te bedienen, brengt de Vitale Coalitie haar maatschappelijke waarde tot uitdrukking. Dit traject heeft geleid tot een drietal mogelijke, gezamenlijke proposities vanuit de Vitale Coalitie: een centraal informatiepunt, een Talentbureau voor vrijwilligers en een evenementprogrammering voor 60-plussers (aanstaande gepensioneerden).
Bezuinigingsopgave In de tweede helft van 2020 is door de gemeente aan de partners binnen de Vitale Coalitie een bezuinigingsopgave van 20% opgelegd. Om tot een, voor zover mogelijk, verantwoorde invulling van deze opgave te komen, heeft de gemeente Stichtse Vecht aan de partners binnen de Vitale Coalitie opdracht gegeven om een aantal scenario’s (5, 10 en 20 procent) nader uit te werken, waarbij de werkwijze zoals gevolgd in het ouderentraject – op basis van een solide feitenfundament, en opgave-, gebieds-, doelgroep- en impactgericht – als uitgangspunt is genomen. Met deze werkwijze wordt beoogd: 1. Een bezuiniging met zo min mogelijk impact op de behoeften en opgaven, door te komen tot een gezamenlijke, efficiëntere dienstverlening vanuit de Vitale Coalitie; 2. Wanneer dit niet volledig mogelijk is, in ieder geval inzichtelijk is wat de impact is van het schrappen van bepaalde activiteiten en diensten op de behoeften van inwoners en de opgaven in Stichtse Vecht. Binnen het tussen januari – maart 2021 doorlopen traject, zijn naast de ouderen de ‘jongeren’ (ca. 16-28 jaar) en de ‘volwassenen’ (medioren ca. 30-55 jaar) binnen de scope opgenomen.
Vanuit een noodzakelijke focus is de doelgroep 0-16 jaar niet expliciet meegenomen in het proces, echter komt deze groep wel terug bij de doelgroepen ‘volwassenen’, waaronder huishoudens met jonge kinderen en kinderen in de puberleeftijd. We hebben op deze manier ondervangen dat alle kwetsbare inwoners van Stichtse Vecht in beeld zijn binnen de gevolgde aanpak.
4
Proces Het gevolgde proces staat schematisch weergegeven in de onderstaande figuur. Ten eerste is inzicht verworven in de verschillende doelgroepen in Stichtse Vecht, in hun behoeften en specifieke kenmerken. Hierbij zijn verschillende onderzoeksmethoden ingezet – zowel kwalitatief als kwantitatief. Op basis van deze inzichten is focus bepaald op thema’s per doelgroep.
Van daaruit hebben we de levensloop en klantreizen geschetst die passen bij de kritische momenten in de levensfasen, wanneer er veranderingen optreden waarbij de Vitale Coalitie met haar preventieve dienstverlening relevant kan zijn. Per klantreis is in kaart gebracht wat de huidige dienstverlening is van de Vitale Coalitie partners. Op deze manier komen eventuele dubbelingen, maar ook blinde vlekken, in beeld. Dit biedt houvast voor het aantonen van de maatschappelijke effecten voor de kwetsbare inwoners als gevolg van een eventuele versobering van de dienstverlening. Op deze manier kan het zuivere gesprek gevoerd worden tussen de Vitale Coalitie partners en de gemeente.
5
Daarnaast is gekeken welke interventies de Vitale Coalitie partners in gezamenlijkheid kunnen ondernemen om efficiency te realiseren en tegelijkertijd maatschappelijke waarde te creëren. Hier komt het bestaansrecht van de Vitale Coalitie nadrukkelijk in beeld: door samen te werken zijn mogelijk efficiency-voordelen te behalen zonder dat dit ten koste gaat van de behoeften van (kwetsbare) inwoners en de opgaven in Stichtse Vecht. Mogelijk is er zelfs een win-win mogelijk: kostenbesparing én maatschappelijke rendement. Voor de gezamenlijke interventies (dienstverlening) wordt als sluitstuk van dit traject gewerkt aan kosten-baten analyses als onderdeel van de gevraagde scenario-analyses.
6
2.
Inzicht in het gebied en inwoners
Er zijn in het proces veel verschillende onderzoeken uitgevoerd, zowel kwantitatief als kwalitatief. Hieronder worden de belangrijke inzichten gedeeld.
Inzicht in het gebied Inzicht in het gebied is verworven door een huishoudensanalyse op basis van het Whize segmentatiemodel. Binnen dit model worden alle huishoudens van Nederland gekarakteriseerd op basis van feitelijke data en lifestyle-gegevens. Langs de hoofdassen van welstand en leeftijd ontstaan op deze manier 11 zogenaamde persona-huishoudens. Deze manier van kijken geeft concrete handvatten voor het bereiken van en de dienstverlening aan verschillende groepen inwoners in de kernen van Stichtse Vecht. Uit de gebiedsanalyse komt naar voren dat de grootste groepen in Stichtse Vecht zijn: Volks en Uitgesproken (18.7%), Gewoon Gemiddeld (13,6%) en Gezellige Emptynesters (13,5%). De vertegenwoordiging van deze groepen in Stichtse Vecht is vergelijkbaar met de vertegenwoordiging in geheel Nederland. De groep Luxe Leven komt in Stichtse Vecht relatief veel voor ten opzichte van Nederland totaal, terwijl Dromen en Rondkomen relatief weinig voorkomt.
7
Er is door de gebiedsanalyse een duidelijk beeld ontstaan waar zich de verschillende huishoudens in Stichtse Vecht en in de verschillende kernen bevinden. Dit inzicht is cruciaal om te bepalen op welke kernen van Stichtse Vecht we ons met name moeten richten per type dienstverlening.
Inzicht in de doelgroepen Na de kwantitatieve analyse (gebiedsanalyse) is met de doelgroepen in gesprek gegaan. Op deze manier is verdiept op de gebiedsanalyse en is de basis gelegd voor de levensloop per doelgroep. Hierna beschrijven we kort de belangrijkste inzichten per doelgroep in Stichtse Vecht.
Inzicht in de doelgroepen: Jongeren Door middel van gesprekken en een survey is inzicht gekregen in wat de jongeren in Stichtse Vecht belangrijk vinden én wat voor hen belangrijke levensmomenten zijn. Van hieruit heeft de Vitale Coalitie een viertal thema’s benoemd voor de groep jongeren: (1) opgroeien in het gezin, (2) zelfstandig leven opbouwen, (3) jezelf ontdekken en zijn, en (4) ontmoeting. In de onderstaande figuur worden deze thema’s nader geduid.
8
Inzicht in de doelgroepen: Volwassenen/Medioren Door middel van gesprekken en een survey is inzicht gekregen in wat de volwassenen/medioren in Stichtse Vecht belangrijk vinden én wat voor hen belangrijke levensmomenten zijn. Van hieruit heeft de Vitale Coalitie een viertal thema’s benoemd voor deze groep: (1) spitsuur van het leven, (2) opvoeden, (3) gezondheid, en (4) relatie (of juist niet). In de onderstaande figuur worden deze thema’s nader geduid.
Inzicht in de doelgroepen: Ouderen Door middel van gesprekken en een survey is inzicht gekregen in wat de senioren in Stichtse Vecht belangrijk vinden én wat voor hen belangrijke levensmomenten zijn. Van hieruit heeft de Vitale Coalitie een drietal thema’s benoemd voor deze groep: (1) gezond ouder worden, (2) structuur en zingeving, en (3) financiële zelfredzaamheid In de onderstaande figuur worden deze thema’s nader geduid.
9
Gezamenlijke dienstverlening Voor elk van de thema’s is in kaart gebracht welke dienstverlening de Vitale Coalitie partners nu al aanbieden. Hiervoor is een zogenaamde ‘masterfile dienstverlening’ ontwikkeld. Op basis hiervan kan een eerste indicatie verkregen worden voor de taakstelling Concreet: zijn er diensten die nu worden aangeboden, maar die niet aansluiten bij de hiervoor bepaalde thema’s (en dus focus)? En, wat betekent dit dat dan voor het al dan niet blijven aanbieden van deze diensten in het kader van de bezuinigingsopgave? De masterfile gezamenlijke dienstverlening is vervolgens toegepast om tot een invulling van de klantreizen te komen, welke we beschrijven in hoofdstuk 3.
10
3. Focus op levensbepalende momenten
Thema’s en klantreizen In een werksessie met de organisaties van de Vitale Coalitie is op basis van de verworven inzichten gekomen tot de volgende uitgangspunten: •
We zetten preventief in op één of meerdere thema’s (opgaven)
•
We werken op basis van (te ontwikkelen) klantreizen, waarbij de bij de gekozen thema’s aansluitende levensbepalende momenten de ‘haakjes’ zijn voor dienstverlening vanuit de Vitale Coalitie;
•
We werken vanuit de gedachte van positieve gezondheid: wat is er wél mogelijk?
•
We nemen een proactieve rol die past bij preventief werken: voorlichting & educatie, signalering & doorverwijzen naar formele zorg en ondersteuning bieden.
•
We werken vanuit de huidige activiteiten en inspanningen, aangevuld met kant-enklare effectief bewezen interventies
Op basis van deze uitgangspunten heeft de Vitale Coalitie gekozen voor een focus op dienstverlening rond de volgende levensbepalende momenten per doelgroep en per thema: Jongeren
Volwassenen
Ouderen
-
Op eigen benen (18 jaar)
-
Identiteit ontdekken vs groepsdruk
-
Studiekeuze en/of eerste baan
-
Mantelzorger worden
-
Kinderen krijgen en opvoeding
-
(V)echtscheiding
-
Mantelzorger worden
-
Naderend pensioen
-
Verlies en eenzaamheid
-
Chronische ziekte krijgen
-
Mantelzorger worden
11
Bij elke punt is een klantreis ontwikkeld, waarbij een verdere rationalisatie heeft plaatsgevonden van de gezamenlijke dienstverlening. Voor een beschrijving van de klantreizen verwijzen we naar het slidedeck in de bijlage.
Interventies en MKBA’s Naast de klantreizen is gekeken naar interventies die de Vitale Coalitie in gezamenlijkheid kan doen om maatschappelijke impact te vergroten en mogelijk tegelijkertijd een efficiency te realiseren. Hierbij is aangesloten bij de behoeften en opgaven, gekeken hoe de dienstverlening thans plaats vindt, en hoe hier in de samenwerking een optimalisatie mogelijk is. Hierbij was het uitgangspunt dat interventies zoveel mogelijk multi-inzetbaar zijn. Dus: ten bate van meerdere doelgroepen en op meerdere levensbepalende momenten. De gedefinieerde interventies zijn: 1. Welzijn op recept 2. Vastgoed 3. Opbouwwerk 4. Centraal informatiepunt 5. Online communities/Talentbureau 6. Propositie chronisch zieken* 7. Events 60+** *) deze interventie is benoemd, maar wordt nu niet verder uitgewerkt. De Vitale Coalitie ziet vanuit het gevolgde proces hier nu geen primaire rol voor zichzelf. Wel is er dienstverlening voor deze doelgroep, deze zit verwerkt in de interventies Centraal Informatiepunt en Online communities/Talentbureau **) Events 60+ is reeds benoemd in het Ouderentraject en wordt derhalve hier verder niet beschreven
Hierna beschrijven we kort elk van de benoemde interventies, met de beoogde maatschappelijke, organisatorische en financiële impact (mede met het oog op de bezuinigingsopgave en de te ontwikkelen scenario’s).
12
1. Welzijn op recept Door een nauwere samenwerking tussen welzijn en zorg wordt gestreefd naar een afname van zorgvragen met niet-medische noodzaak, een lagere instroom in Wmo en Jeugdhulp/ggz. Deze interventie zal leiden tot een besparing op termijn. Derhalve beoogt de Vitale Coalitie in eerste instantie een pilot van een jaar, waarbij wordt samengewerkt met een huisartsenpraktijk en met praktijkondersteuner sociaal domein. Dit zal moeten aantonen dat een substantiële besparing in de doorverwijzingen naar de tweede lijn mogelijk is. 2. Vastgoed De centrale gedachte achter deze interventie is dat door een kritische beschouwing op het gebruik van het aantal vierkante meters door de Vitale Coalitie-partners zowel een kwaliteitsverbetering, als ook een besparing gerealiseerd kan worden. In de afgelopen jaren heeft al een verschuiving in het denken plaatsgevonden van ‘locatie centraal’ naar ‘programmering centraal’. Vervolgens wordt bekeken via welke kanalen de programmering het beste de doelgroepen kan bereiken, ofwel een combinatie van locatie (offline) en online in samenhang. Deze interventie sluit aan bij alle doelgroepen, alle thema’s en klantreizen. Er is een samenhang met de interventie ‘centraal informatiepunt’ (zie ook hoofstuk 5, handreiking bezuiniging). 3.
Opbouwwerk De Vitale Coalitie ziet opbouwwerk primair als sociaal makelaarschap, dat zorgt voor de verbinding tussen organisaties en tussen mensen. Geconstateerd wordt dat er nu vooral aanbod is wanneer er al (bijna) iets mis is. De ambitie is om eerder te interveniëren, door programma’s voor bepaalde groepen zoals eenzame mensen. De maatschappelijke impact zit vooral in de toegenomen participatie en leefbaarheid. 4. Centraal informatiepunt Het Centrale Informatiepunt is reeds benoemd in het Ouderentraject, en op dit moment al in ontwikkeling. Het centrale idee hierbij is dat zowel informatiebehoefte aan de voorkant wordt afgevangen, waarna zo nodig gerichte doorverwijzing kan plaatsvinden. Voor de inwoners is helder dat zij voor een breed scala aan vragen terecht kunnen bij dit centrale informatiepunt. Binnen dit informatiepunt is ook ruimte voor een Geldpunt (dit was een aparte interventie, maar later toegevoegd aan het Centraal informatiepunt) en het is
13
ondersteunend aan Welzijn op Recept. Interventie 2 (Vastgoed) en 4 (Centraal informatiepunt) dienen in nauwe samenhang ontwikkeld worden, vanuit de gedachte dat de inwoner in elke fase via het meest geëigende kanaal bereikt en bediend wordt: fysieke en online locatie(s). 5. Online communities/Talentbureau Het Talentbureau is ook reeds benoemd in het Ouderentraject. Het Talentbureau is gericht op het werven, ontwikkelen, boeien en binden van vrijwilligers. Hieraan wordt als middel toegevoegd online communities, waarbij een interactieve online omgeving wordt gerealiseerd voor de begeleiding van vrijwilligers, maatjes en coaches. De maatschappelijke impact zit hier met name in het groter bereik en het vroegtijdig beantwoorden van zorg(gerelateerde) vragen.
Voor elke interventie zijn in het kader van de scenario-analyse zogenaamde MKBA’s (maatschappelijke kosten baten analyses) in ontwikkeling. In een MKBA wordt onderbouwd beredeneerd wat de directe gevolgen en de impact zijn van een bepaalde interventie. Hierbij wordt de impact gedefinieerd als de blijvende verandering die zonder de interventie niet had plaatsgevonden voor een groep en/of de (lokale) maatschappij. Het rendement van een interventie kan zowel maatschappelijk als organisatorisch zijn, zowel materieel (financieel) als immaterieel. De MKBA’s zijn in de basis ontwikkeld en zijn opgenomen in de slidedeck bijlage.
14
4. Conclusies en vervolg Op basis van het voorliggende resultaat, en de daaruit voortgekomen interventies zullen door de Vitale Coalitie partners MKBA’s worden vervolmaakt en doorrekening met scenario’s plaatsvinden. Hier zal sprake zijn van een wisselwerking. Op het moment van schrijven van deze rapportage was dit proces nog volop in gang, met als deadline 15 april 2021. Op dat moment leveren de partners van de Vitale Coalitie een totaalvoorstel aan voor een de taakstelling van 20%. Vanuit de voorgenomen interventies zal moeten blijken of de bijbehorende doorgerekende MKBA’s (al dan niet) tot een besparing leiden, en of een eventuele besparing in de buurt komt van de opgelegde taakstelling. Als dit niet het geval is, zal de Vitale Coalitie aanvullende maatregelen moeten doorrekenen. Hiervoor bieden de ontwikkelde klantreizen een houvast. Per klantreis is aangegeven wat op dit moment het aanbod is vanuit de Vitale Coalitie. De consequenties – voor de doelgroepen en maatschappelijke opgaven - van versobering van het aanbod kunnen op basis van het aangelegde feitenfundament en de klantreizen inzichtelijk gemaakt worden. In de ‘Handreiking voor bezuinigingsopties’, welke hierna in Hoofdstuk 5 is toegevoegd aan dit procesverslag, zullen vanuit de MKBA’s en klantreizen enkele richtingen voor de scenario-analyses in het kader van de bezuinigingstaakstelling nader worden beschreven.
Tot slot merken we nog op dat het traject is ingezet vanuit een tweeledig doel. Enerzijds is de urgentie op het traject gezet vanwege de geldende taakstelling. Anderzijds kan het beschouwd worden als vervolg op het eerdere Ouderentraject, waarbij er geen sprake was van een financiële taakstelling maar wel van een gezamenlijke ambitie om te komen tot een soms gezamenlijk, maar in ieder geval een goed op elkaar afgestemd aanbod vanuit de Vitale Coalitie, om de maatschappelijke impact van haar dienstverlening te vergroten. De resultaten van dit traject geven hiervoor ook een goede basis, en daarmee zit het vervolg ook in het verder uitwerken van de interventies en bijbehorende proposities, mits passend binnen de nieuwe financiële werkelijkheid.
15
Bijlage 1 - Handreiking voor de scenario-analyses Het ontwikkelde feitenfundament, de daaruit benoemde focus (thema’s), de interventies – als basis voor nader uit te werken MKBA’s – en ontwikkelde klantreizen, bieden handvatten voor de scenario-analyse in het kader van de bezuinigingstaakstelling. Bij het ontwikkelen van de scenario’s kan de volgende driestapsbenadering gevolgd worden: 1. Leveren de Vitale Coalitie partners op dit moment diensten die niet ten dienste staan van de benoemde focus, thema’s en klantreizen? Zo ja, kunnen deze diensten dan geschrapt worden en wat zijn daarvan de maatschappelijke implicaties? Middel: masterfile gezamenlijke dienstverlening 2. Leveren de benoemde interventies dusdanige besparingen (efficiency) op dat hiermee een deel van de taakstelling kan worden bereikt? Middel: benoemende interventies en kwalitatieve MKBA’s (in ontwikkeling) 3. Als laatste stap ligt een kritische beschouwing van de klantreizen voor. Wat is de besparing en maatschappelijke impact als de Vitale Coalitie partners een klantreis, of fasen daarvan, niet meer of niet meer in dezelfde intensiteit faciliteren? Middel: ontwikkelde klantreizen Door telkens de mogelijke besparing te spiegelen aan de maatschappelijke gevolgen kunnen de Vitale Coalitie partners en gemeente (College/Raad) met elkaar het gesprek voeren.
Hierna beschrijven we een aantal mogelijke richtingen, waarbij een onderscheid gemaakt wordt tussen bezuinigingsopties vanuit de benoemde interventies (stap 2) enerzijds en vanuit de ontwikkelde klantreizen (stap 3) anderzijds. Bij de interventies is het waarschijnlijk dat eerst nog een investering nodig is voordat een structurele bezuiniging gerealiseerd kan worden. Hierbij is de impact op de opgaven en behoeften gering, of zelfs positief. Bij de klantreizen kijken we vooral naar een versobering van de huidige klantreizen, waarbij een bezuiniging naar alle waarschijnlijkheid gepaard zal gaan met een verminderde maatschappelijke impact.
16
Handreiking vanuit benoemde interventies (MKBA’s) Vanuit de interventies benoemen we twee mogelijke richtingen: (1) een integraal dienstverleningsmodel door het combineren van de interventies ‘vastgoed’ en ‘centraal informatiepunt’, en (2) samenwerking op de werving, opleiding en begeleiding van vrijwilligers zoals benoemd in de interventie ‘online communities/talentbureau’. Vastgoed / Centraal informatiepunt Op dit moment hebben de verschillende Vitale Coalitie partners hun eigen locaties, en grotendeels hun eigen informatie- en contactstructuren. Reeds in het ouderentraject is geconstateerd dat een centralisering van de informatie niet alleen kan leiden tot meer efficiency, maar vooral ook ten goede komt van de inwoners die voor zoveel mogelijk vragen één informatiepunt krijgen. Hiermee wordt primair een grote maatschappelijke waarde gecreëerd met een mogelijke efficiencywinst. Het ligt voor de hand dat de Bibliotheek vanuit haar kerntaak een voortrekkersrol pakt in het realiseren van dit centrale informatiepunt. Tevens is geconstateerd dat een substantiële bezuiniging mogelijk is wanneer kritisch wordt gekeken naar het vastgoed. Hierbij zou niet alleen gekeken moeten worden naar de locaties van de Vitale Coalitie-partners, maar ook breder naar maatschappelijk vastgoed inclusief gemeentelijk vastgoed.
Door deze twee ontwikkelingen – centraal informatiepunt en vastgoed – te combineren, en daarbij ook de mobiele dienstverlening (zoals bijvoorbeeld de Bibliotheek die heeft) te betrekken, kan de Vitale Coalitie een visie ontwikkelen op multi-channel maatschappelijke dienstverlening, waarbij steeds het meest geëigende ‘kanaal’ – fysiek, digitaal of mobiel – wordt ingezet. Het digitale kanaal is hierbij niet alleen een informatiepunt, maar ook een plek waar dienstverlening plaatsvindt, bijvoorbeeld door digitale spreekuren. Hiermee ontstaat de mogelijkheid om een ‘Coolblue van de maatschappelijke dienstverlening’ te creëren, met een ‘one portal’ digitale dienstverlening, een beperkt aantal maar bewust gekozen fysieke locaties, en een mobiele dienstverlening voor die doelgroepen waar een fysieke locatie in de nabijheid ontbreekt of digitale dienstverlening onvoldoende past.
17
Actie: ontwikkel een visie op een gezamenlijke, ‘multi channel’ maatschappelijke dienstverlening en bepaal de business case (ofwel MKBA, waarbij de initiële investering wordt gerechtvaardigd door de structurele efficiency winst en het maatschappelijk rendement op langere termijn) Online communities / Talentbureau De Vitale Coalitie partners zijn voor hun dienstverlening in meer of mindere mate afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Op dit moment stoppen Vitale Coalitie organisaties energie in het werven, opleiden en behouden van vrijwilligers, waarbij vooral tussen HandjeHelpen en Welzijn Stichtse Vecht sprake lijkt van een overlap. Vanuit het ouderentraject is reeds geconstateerd dat het ontwikkelen van een gezamenlijke Talentenbureau voor de werving, opleiding en binding van vrijwilligers kan leiden tot efficiency winst en maatschappelijk rendement. Hieraan is later de digitale component, in de vorm van online communities, nadrukkelijk toegevoegd. Actie: werk (blijf werken) aan de inrichting van een Talentbureau, dat de werving, opleiding en binding van vrijwilligers voor de Vitale Coalitie partners faciliteert. Vanuit de kerntaken lijkt hier een voortrekkersrol voor HandjeHelpen en Welzijn. Bepaal de business case (ofwel MKBA, waarbij de initiële investering wordt gerechtvaardigd door de structurele efficiencywinst en maatschappelijk rendement op langere termijn).
Handreiking vanuit ontwikkelde klantreizen Binnen het proces is de huidige dienstverlening van de Vitale Coalitie partners in kaart gebracht (en geregistreerd in de zogenaamde masterfile). Vervolgens is dit verbijzonderd naar de verschillende klantreizen. Dit geeft handvatten om tot een - zo nodig en zo mogelijk – versobering van de dienstverlening per klantreis te komen. Hierbij kan een onderscheid gemaakt worden tussen eventuele quick wins en meer structurele ingrepen die weliswaar tot substantiële besparing kunnen leiden, maar niet zonder gevolg zijn voor de opgaven en behoeften in Stichtse Vecht. Ten aanzien van de quick wins lijken er een beperkt aantal mogelijkheden:
18
•
Er worden een groot aantal trainingen aangeboden, soms gaat om per fase van de klantreizen meerdere trainingen. Kijk kritisch naar de verschillende trainingen, in hoeverre deze allemaal aangeboden zouden moeten worden, of dat een integratie mogelijk is. En bepaal of hiermee een substantiële bezuiniging te realiseren is.
•
Veel VC-partijen bieden per fase van de klantreizen ondersteuning aan de vorm van maatjes en coaches. Een besparing kan plaatsvinden door aan te haken bij de stroomlijning die al wordt ingezet met de ontwikkeling van het Talentbureau.
De vraag is of het schrappen van enkele diensten leidt tot de substantiële besparing die nodig is. Een nog kritischer evalueren van de klantreizen ligt dan ook voor de hand, waarbij de Vitale Coalitie partners de scenario-analyse zo insteken dat zij een aantal mogelijke keuzes maken ten aanzien van de focus in de toekomst. Met andere woorden: als wij substantieel moeten bezuinigen, wat doen we dan nog wel, en wat doen we niet meer? Hierbij zijn twee invalshoeken: •
Blijven de Vitale Coalitie-partners in de toekomst nog alle voor Stichtse Vecht belangrijke klantreizen faciliteren?
•
Blijven de Vitale Coalitie-partners in de toekomst nog alle fasen van de voor Stichtse Vecht belangrijke klantreizen faciliteren?
Ten aanzien van het eerste punt: stel dat de Vitale Coalitie besluit om in het geheel de klantreis ‘(v)echtscheiding’ niet meer te ondersteunen. Hiermee kan mogelijk een substantiële besparing bereikt worden, maar het betekent ook dat gezinnen waarin een (v)echtscheiding plaats vindt het zelf moeten zien te redden, of een onevenredig beroep moeten doen op de informele omgeving en/of (dure) commercieel-professionele zorg. Het is dan aan de gemeente om te bepalen of de besparing opweegt tegen de mogelijke negatieve maatschappelijke gevolgen. Ten aanzien van het tweede punt: stel dat de focus gelegd wordt op zuiver preventie, dus op het moment dat het (bijna) mis gaat, is er vanuit de Vitale Coalitie geen dienstverlening meer. De facto, laat de Vitale Coalitie in dit scenario de laatste stap van de klantreizen aan anderen. Ook hier moge duidelijk zijn dat een (substantiële) besparing mogelijk is, maar dat er negatieve maatschappelijke - maar zelfs ook financiële - impact is
19
doordat er mogelijk onvoldoende aansluiting is tussen preventief en curatief, of te snel mogelijk duurdere - zorg ingezet moet worden. Actie: bekijk met elkaar kritisch de klantreizen en bepaal scenario’s door te veronderstellen dat sommige (fasen van) klantreizen niet meer door de Vitale Coalitie partners worden ingevuld. Bepaal vervolgens per casus de bezuiniging én de maatschappelijke impact.
20
Bijlage 2 - grootste groepen huishoudens Stichtse Vecht
21
22
23