Evaluatie Aanpak ondermijning 2019-2022.def.pdf

Evaluatie Aanpak Ondermijning 2019-2022

Evaluatie Aanpak Ondermijning

Inhoudsopgave 1

Inleiding _____________________________________________________________________________________________ 2

2

De aanpak op orde ____________________________________________________________________________________ 3

3

2.1

Doel aanpak Ondermijning Stichtse Vecht ________________________________________________________________________ 3

2.2

Keuzes in de aanpak _________________________________________________________________________________________ 3

2.3

Op orde van de aanpak _______________________________________________________________________________________ 4

Top-5 aanpak Ondermijning _____________________________________________________________________________ 6 3.1

Bestuurlijke weerbaarheid vergroten ____________________________________________________________________________ 6

3.2

Weerbaarheid organisatie vergroten ____________________________________________________________________________ 6

3.3

Drugs: netwerk in beeld brengen en aanpakken____________________________________________________________________ 6

3.4

Horeca: beleid op orde, toezicht beter inrichten en netwerk opbouwen ________________________________________________ 7

3.5

Recreatieterreinen: Integraal toezicht ___________________________________________________________________________ 8

4

5

Regionale aanpak / samenwerking ______________________________________________________________________ 9 4.1

Aanpak risicolocaties _________________________________________________________________________________________ 9

4.2

Samenwerking met RIEC Midden Nederland _____________________________________________________________________ 10

Conclusie __________________________________________________________________________________________ 11

DECEMBER 2022

1

Evaluatie Aanpak Ondermijning

1 Inleiding In september 2017 is het Ondermijningsbeeld voor de gemeente Stichtse Vecht opgesteld en aangeleverd door het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Naar aanleiding van het Ondermijningsbeeld is de Aanpak Ondermijning 2019-2022 opgesteld en in december 2018 vastgesteld door het college. Voor u ligt de evaluatie van de Aanpak Ondermijning 2019-2022. De Aanpak Ondermijning 2019-2022 is de basis geweest voor het opzetten van een stevige aanpak van ondermijning in de gemeente Stichtse Vecht. Naast de Aanpak Ondermijning 2019-2022 hebben wij ons gecommitteerd aan de gestelde prioriteiten uit het regionale actieplan ‘Wie praat, die gaat’. Ondermijning is daar waar onderwereld en bovenwereld elkaar raken. Het gaat om het gebruiken van legale structuren voor criminele handelingen of om crimineel geld wit te wassen. Door uitvoering te geven aan de Aanpak Ondermijning is de basis gelegd voor een stevige en structurele aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Ondermijning aanpakken vraagt om het maken van keuzes en het voeren van regie op de uitvoering. De gemeente is regiehouder voor de aanpak van Ondermijning, maar zoekt daarbij nadrukkelijk de samenwerking met diverse (veiligheid)partners.

Door een intensieve samenwerking met onder andere inwoners, ondernemers, Politie, Openbaar Ministerie, RIEC, Belastingdienst en de gemeenten om ons heen, kunnen wij Ondermijning effectief aanpakken.

ROL VAN DE GEMEENTE IN DE AANPAK VAN ONDERMIJNING De aanpak van Ondermijning vraagt op verschillende manieren om inzet van de kant van de gemeente. Ondermijning aanpakken kan alleen effectief zijn als er integraal wordt samengewerkt, zowel binnen de gemeente als met partijen daarbuiten. Een goede integrale samenwerking vraagt om een duidelijke regie. Deze rol ligt bij de gemeente. De regierol houdt in dat de gemeente: • Inzicht heeft m.b.t. Ondermijning, zowel de activiteiten als ook de factoren die onze gemeente aantrekkelijk maken voor criminelen • In afstemming met de veiligheidspartners maatregelen vaststelt en zorg draagt voor de uitvoering daarvan • In afstemming met de partners prioriteiten stelt in de aanpak • De interne- en externe samenwerking in goede banen leidt • Waarborgt dat alle betrokken partijen, zowel intern als extern, voldoende bijdragen aan de aanpak Naast de regierol heeft de gemeente de mogelijkheden om met een bestuurlijke aanpak barrières op te werpen. Dit kan door het beschikbare bestuurlijke instrumentarium in te zetten om de ondersteunende activiteiten van de ondermijnende criminaliteit te verstoren. Voorbeelden hiervan zijn toezicht en handhaving, adrescontroles, het uitvoeren van een Bibob-toets, het intrekken van vergunningen, het sluiten van panden en actief optreden rond panden waar overlast vandaan komt.

De gemeente neemt geen taken over van Politie of Openbaar Ministerie, maar werkt juist aanvullend op een strafrechtelijke aanpak of meer preventief.

DECEMBER 2022

2

Evaluatie Aanpak Ondermijning

2 De aanpak op orde Voordat een start gemaakt kon worden met de aanpak, was het van belang een doel te stellen, prioriteiten te benoemen en de randvoorwaarden op orde te brengen. 2.1 Doel aanpak Ondermijning Stichtse Vecht Het doel van de aanpak van Ondermijning in Stichtse vecht is: Voorkomen en bestrijden van de criminaliteit die ons gezag en het vertrouwen in de overheid ondermijnt. Dit doen we samen met onze inwoners, ondernemers en partners. We zetten daarbij in op weerbaarheid, het opwerpen van barrières en het bestrijden van verschijningsvormen. In de afgelopen vier jaar zijn belangrijke stappen in de aanpak van Ondermijning gezet. Integraal samenwerken, zowel intern als extern, is een belangrijk onderdeel in de aanpak. Je hebt elkaar als veiligheidspartners nodig om elkaar aan te vullen en te versterken om tot een daadkrachtige aanpak te komen. De aanpak van Ondermijning is continue in beweging en is nooit afgerond. Dit door het feit dat er altijd georganiseerde ondermijnende criminaliteit zal zijn, criminelen daar veel geld mee verdienen en er steeds andere verschijningsvormen van Ondermijning komen. De aanpak van Ondermijning dient hierin mee te bewegen. De afgelopen jaren is met de aanpak van Ondermijning de georganiseerde ondermijnende criminaliteit in Stichtse Vecht zoveel als mogelijk voorkomen en bestreden.

De aanpak is de afgelopen jaren opgestart en doorontwikkeld. Aan de hand van de gestelde doelen en prioriteiten in de Aanpak Ondermijning 2019-2022 zal de aanpak specifieker worden geëvalueerd in de komende hoofstukken.

1. 2. 3. 4. 5.

Bestuurlijke weerbaarheid Weerbaarheid organisatie Drugs Horeca Recreatieterreinen

Deze Top-5 bevat thema’s die doorlopend de aandacht verdienen. Voor het realiseren van de doelen zijn jaarlijks uitvoeringsplannen opgesteld en afgestemd met de burgemeester en de teamchefs van politie. In deze uitvoeringsplannen werd geconcretiseerd wat de prioriteiten en doelen voor het volgende jaar zouden zijn en hoe deze zouden worden behaald. Door te werken met jaarlijkse uitvoeringsplannen kon tijdig worden bijgestuurd in de prioriteiten. De aanpak van Ondermijning is immers niet in een vast kader gegoten, maar vraagt om een flexibele aanpak. De afgelopen jaren is tevens geïnvesteerd op andere prioriteiten dan de oorspronkelijke vijf thema’s. Zo is de aanpak van risicolocaties uit het regionale actieplan een van de grootste prioriteiten geworden. De aanpak van risicolocaties is een vastgesteld thema voor district West-Utrecht en bevat een veelzijdigheid aan locaties en fenomenen. De aanpak van risicolocaties vormt een onderdeel van de evaluatie en komt terug in hoofdstuk 4. Corona Vanaf maart 2020 hebben wij te maken met de wereldwijde coronacrisis en verschillende (vrijheidsbeperkende) maatregelen om verspreiding van het coronavirus af te remmen. Op ambtelijk niveau is een aparte crisisorganisatie tot het derde kwartaal 2021 actief geweest. In 2020 en 2021 hebben wij ervaren dat corona een negatieve invloed heeft gehad op de aanpak van ondermijning.

Mede daardoor hebben er geen grootschalige integrale controles, fysieke bewustwordings- en weerbaarheid sessies of trainingen kunnen plaatsvinden.

2.2 Keuzes in de aanpak Om de doelstelling van deze aanpak te bereiken zijn op basis van het Ondermijningsbeeld keuzes gemaakt voor het prioriteren van de aanpak. Hiervoor is in overleg met veiligheidspartners en het college een top-5 opgesteld:

DECEMBER 2022

3

Evaluatie Aanpak Ondermijning 2.3 Op orde van de aanpak Met de aanpak ondermijning is al veel bereikt. Om tot een gedegen aanpak te komen is het van belang om een aantal randvoorwaarden op orde te hebben. Zo is begonnen met het opzetten van de basis, te beginnen bij het invullen van sleutelfuncties, het weerbaar en bewust maken van de organisatie en het bestuur. Daarnaast zijn een bestuurlijk en lokaal overleg Ondermijning en de meldroutes voor signalen opgezet. Daarna is de focus gelegd op het versterken van de basis om een duurzame aanpak van ondermijning te realiseren. Door een betere samenwerking met interne en externe partners is onze informatiepositie verbeterd. Hierdoor kunnen wij bij signalen sneller handelen om tot interventie te komen. Ook zijn stappen gezet in het kader van integraal toezicht en handhaving. Er zijn meerdere structurele en gerichte toezichthoudende en handhavende acties geweest.

 Juridische handhaving bij Ondermijningscasussen, opdat constateringen ook een opvolging kunnen krijgen. Het gaat hier om brede juridische kennis naast kennis van integraal handhaven (bouwen, brandveiligheid, milieu, APV, Drank- en Horecawet, Opiumwet, Gemeentewet, Bibob) en ondermijnende criminaliteit;  Vergunningverlening op het gebied van bijzondere wetgeving en het goed gebruik maken van Bibob-onderzoeken bij diverse soorten vergunningen, vastgoedtransacties en subsidies;  Het (door)ontwikkelen van beleid op terreinen zoals Bibob, drugs, horeca en recreatieparken;  Het versterken en professionaliseren van toezicht en handhaving op de Basis Registratie Personen, APV en Bouwen;  Het structureel inzetten van een integriteitsfunctionaris.

De afgelopen jaren is de samenwerking met Politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst en andere veiligheidspartners intensiever geworden. Door integraal samen te werken komt een strafrechtelijk, bestuursrechtelijke en fiscale aanpak tot stand. Hiermee wordt de aanpak vanuit verschillende kanten aangevuld. Met name de bestuursrechtelijke aanpak is de afgelopen jaren in ontwikkeling geweest. Hiervoor was het van belang en noodzakelijk om een aantal sleutelposities binnen de gemeentelijke organisatie te versterken. Dit ging zowel om nieuwe capaciteit als om uitbreiding van bestaande capaciteit. Het gaat om functies die cruciaal zijn voor de aanpak van Ondermijning. Immers indien meer signalen worden opgehaald volgt meer handhaving en is meer opvolging nodig. In het coalitieakkoord 2018-2022 heeft de coalitie €300.000,- vrij gemaakt voor de aanpak van ondermijning en versterking van de capaciteit van handhaving. Deze gelden zijn gebruikt voor het versterken van sleutelposities en voor het uitvoeren van de aanpak.

De bovenstaande sleutelposities zijn ingevuld door het aanstellen en aantrekken van de volgende medewerkers:  Aandachtsfunctionaris Ondermijning;  OOV jurist;  Handhavingsjurist;  Bijzonder Opsporingsambtenaar;  Integriteitsfunctionaris.

Versterken sleutelposities De onderstaande sleutelposities zijn de afgelopen jaren versterkt:  Het structureel inzetten van een Aandachtsfunctionaris Ondermijning, die de regie voert op de aanpak van Ondermijning en de ambtelijke bestuurlijke advisering op strategisch en tactisch niveau vervult. Zowel binnen de organisatie als richting onze partners;

DECEMBER 2022

Daarnaast is gebruik gemaakt van de bestaande capaciteit van de organisatie aan vergunningverleners en toezichthouders uit verschillende domeinen, zoals Bouw en Woningtoezicht, Burgerzaken en Sociaal Domein. Bibob In maart 2021 is er nieuw en geactualiseerd Bibob-beleid vastgesteld, wat helpt in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Als kanttekening hierbij moet worden gemaakt dat de implementatie van Bibob en de werkwijze met Bibob nog moet worden ingebed in de organisatie. Hiervoor was een externe Bibob-coördinator ingehuurd om dit voor ons te bewerkstelligen, maar vanwege meerdere omstandigheden is dit een lastige opdracht gebleken en is de opdracht teruggegeven. Door corona moest een groot gedeelte van het jaar verplicht worden thuisgewerkt, hierdoor ontbreken fysieke contactmomenten en is het lastig om collega’s bewust te maken en te overtuigen van de nut en noodzaak van het gebruik van Bibob. Daarnaast komt de implementatie van

4

Evaluatie Aanpak Ondermijning Bibob op een ongeschikt moment. Collega’s moesten hiervoor extra handelingen verrichten en een andere werkwijze hanteren op een moment dat de ambtelijke organisatie onder druk stond. De doorontwikkeling van de organisatie en het capaciteitsgebrek maakten dat de werkdruk te hoog was en prioriteiten in de organisatie elders lagen. Bestuurlijk en lokaal overleg Ondermijning Vanaf 2019 tot en met 2022 hebben periodiek bestuurlijke overleggen over Ondermijning plaatsgevonden. Hierin stellen de burgemeester en teamchefs van politie de strategische keuzes voor de aanpak vast. Tevens worden tijdens deze overleggen de voortgang en prioriteiten van de aanpak besproken en de uitvoeringsplannen vastgesteld. Daarnaast is het Lokaal Overleg Ondermijning (LOO-SV) opgezet. In het periodiek LOO-SV, met verschillende partners zoals RIEC en de politie, worden signalen en meldingen met betrekking tot ondermijning besproken om van signaal tot interventie/aanpak te komen. MMA meldingen blijken waardevol te zijn, waardoor meerdere acties/interventies zijn uitgevoerd en resultaten zijn behaald. Ondanks dat er door corona in 2020 en 2021 weinig grote integrale controles konden plaatsvinden, is er toch continuïteit in LOOSV gehouden door in afstemming met elkaar kleine gezamenlijke controles/acties uit te voeren of monodisciplinair op te pakken.

In 2022 zijn wel weer grote integrale controles uitgevoerd. In het LOO-SV is een integrale werkwijze ontwikkeld om signalen en meldingen lokaal op te pakken. Bij complexe casuïstiek wordt opgeschaald naar Districtelijk Team Ondermijning (DTO RIEC), waarbij meer partners meewerken in de aanpak, zoals het Openbaar Ministerie, de Douane en de Belastingdienst. Daarnaast hebben wij meer inzicht en expertise gekregen in de aanpak van Ondermijning op gebied van risicolocaties, bedrijventerreinen, horeca, illegale prostitutie en buitengebied. Tot slot is intern het Integraal Interventie Team opgericht, waarin met interne afdelingen en toezichthouders signalen worden besproken. Zo weten we elkaar te vinden en wie welke signalen, al dan niet gezamenlijk, het beste kan oppakken.

DECEMBER 2022

Meldroutes voor signalen Naast de algemene en interne meldroutes bij politie en gemeente, is er een gemeentelijk meldpunt Ondermijning op de website van Stichtse Vecht opgericht waarbij ook anoniem en laagdrempelig gemeld kan worden. Tevens zijn wij als Stichtse Vecht aangesloten bij MMA, waar veel waardevolle meldingen binnenkomen. Communicatie Om de integrale aanpak van Ondermijning effectief te laten zijn is het noodzakelijk een passende communicatiestrategie te hanteren. Met behulp van heldere communicatie over de problematiek en de aanpak, creëren en behouden wij het bewustzijn onder bestuurders, ambtenaren, inwoners en ondernemers. Communicatie vindt regelmatig preventief plaats in het kader van bewustwordingscampagnes, maar ook achteraf naar aanleiding van een integrale controle of actie op het gebied van Ondermijning. Communicatie over Ondermijning is enerzijds gericht op het weerbaarder maken van bestuur (college en raad) en ambtelijke organisatie tegen de verschillende vormen van ondermijnende criminaliteit. Dit doen we door regelmatig te communiceren door middel van (vertrouwelijke) OOV RIB’s en het interne intranet van de organisatie. Anderzijds is de communicatie over ondermijning gericht op het ontwikkelen en versterken van het bewustzijn in de samenleving. Hiermee willen wij de weerbaarheid en de meldingsbereidheid onder inwoners en ondernemers vergroten.

Bij inwoners en ondernemers wordt ondermijning op veel manieren onder de aandacht gebracht, zoals de Veiligheidskrant, social media, de Week van de Veiligheid, de gemeentelijke website en nieuwsberichten. Sinds 2019 besteden wij regelmatig aandacht aan het meldpunt ondermijning, MMA, bewustwordingscampagnes en is een bewustwordingsbijeenkomst voor agrariërs georganiseerd. Tijdens alle campagnes, bijeenkomsten en persberichten wordt een handelingsperspectief gegeven en over de verschillende meldroutes gecommuniceerd.

5

Evaluatie Aanpak Ondermijning

3 Top-5 aanpak Ondermijning In dit hoofdstuk komen de vastgestelde prioriteiten per onderdeel van de top-5 van de aanpak voor de periode 2019-2022 aan bod. 3.1 Bestuurlijke weerbaarheid vergroten In het Ondermijningsbeeld kwam naar voren dat de bewustwording op het gebied van Ondermijning onder het bestuur verbeterd kan worden. Een bestuur met onvoldoende aandacht voor dit onderwerp is namelijk kwetsbaar. Daarom is de afgelopen jaren ingezet op het vergroten van de weerbaarheid en bewustwording van het bestuur. Door onder meer het organiseren van bewustwordingstrainingen en informatieve commissies op het gebied van Ondermijning en integriteit is hier de nodige aandacht voor geweest. Daarnaast is er regelmatig aandacht voor Ondermijning geweest door Ondermijning op te nemen als terugkerend agendapunt (politiek/bestuurlijk/ambtelijk) en door resultaten op het gebied van Ondermijning te delen via nieuwsberichten en vertrouwelijke OOV RIB’s. In 2020 is door het RIEC een weerbaarheidsscan uitgevoerd voor de gemeentelijke organisatie op thema’s als bewustwording, integriteit, organisatie inrichting & informatiepositie, beleid, handhaving en veiligheid. Uit de weerbaarheidsscan komt naar voren dat de gemeente Stichtse Vecht op alle thema’s voldoende tot ruim voldoende scoort.

Daarbij is binnen de eigen organisatie van de gemeente Stichtse Vecht veel aandacht besteed aan bewustwording, zowel gericht op ambtenaren als op bestuur. Bestuurlijke weerbaarheid is een jaarlijks terugkerend onderdeel van de aanpak van ondermijning. Vanwege de beperkende maatregelen door het coronavirus konden in 2020 en 2021 geen grote fysieke bijeenkomsten plaatsvinden. Hierdoor zijn er in deze beleidsperiode minder bewustwordingssessies georganiseerd dan oorspronkelijk beoogd. 3.2 Weerbaarheid organisatie vergroten Naast een weerbaar bestuur is ook een weerbare organisatie noodzakelijk om Ondermijning effectief aan te pakken. In de afgelopen jaren is er regelmatig aandacht geweest voor Ondermijning om de bewustwording en weerbaarheid van de ambtelijke organisatie te vergroten. Hiervoor zijn bewustwordingssessies, alertheidstrainingen en specifieke trainingen voor afzonderlijke teams georganiseerd. Echter geldt ook hiervoor dat de DECEMBER 2022

beperkende maatregelen door het coronavirus van invloed zijn geweest op het aantal fysieke bewustwordingssessies die georganiseerd zijn. Wel is er regelmatig aandacht besteed aan Ondermijning door te communiceren over dit onderwerp via nieuwsberichten en het interne intranet. Uit de weerbaarheidsscan volgt ook dat er is geïnvesteerd in het inbedden van de aanpak van Ondermijning in de gemeentelijke organisatie. Men is zich bewust van de risico’s van ondermijnende criminaliteit en op verschillende afdelingen is men goed in staat om signalen van ondermijning te herkennen. Tevens is ingezet op verbeteren van onze informatiepositie door een duidelijke en laagdrempelige meldroute voor signalen op te zetten. Zo weten collega’s waar zij, al dan niet anoniem, terecht kunnen met hun signalen. Deze signalen worden besproken in het lokaal overleg en het Integraal Interventie Team. 3.3 Drugs: netwerk in beeld brengen en aanpakken Ondermijning komt in veel verschillende vormen voor. De meest bekende vorm is drugscriminaliteit. De afgelopen jaren zijn de meldingen en signalen die wij binnenkrijgen veelal drugs gerelateerd. Van een hennepkwekerij of drugsproductielab in een woning of schuur, tot drugshandel op straat. De aanpak van drugscriminaliteit en het verstoren van deze criminele processen hebben de afgelopen jaren de hoogste prioriteit gehad binnen de aanpak van Ondermijning.

Ten behoeve van de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit en voornamelijk de aanpak van drugscriminaliteit is het regionale actieplan ‘Wie praat, die gaat’ opgesteld. In samenwerking met de politie en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) in onder andere het lokaal overleg is hierop geïnvesteerd door het zicht en de bewustwording te vergroten en door integraal samen te werken om van signaal tot interventie te komen. Dit heeft geresulteerd in het aantreffen van verschillende hennepkwekerijen en harddrugsvondsten. Waar eerst voornamelijk hennepkwekerijen werden ontmanteld, zien wij momenteel een verschuiving naar de handel in harddrugs. Het aantal ontmantelde hennepkwekerijen is aanzienlijk gedaald, terwijl een stijging wordt waargenomen van het aantal drugslabs en de drugshandel op straat. Naar aanleiding van het aantreffen van hennepkwekerijen en drugslabs zijn de afgelopen jaren meerdere woningen en panden gesloten. Voor de drugshandel op straat worden last onder dwangsommen opgelegd om herhaling te voorkomen. Zeker de laatste twee jaar zien wij hierin een aanzienlijke stijging.

6

Evaluatie Aanpak Ondermijning Daarnaast zien wij een toename van het aantal jongeren dat betrokken is bij casuïstiek rondom drugscriminaliteit. Drugscriminaliteit heeft aantrekkingskracht op jongeren en jongvolwassenen. Jongeren worden aangetrokken tot het geld en de status van drugshandel. Naast repressief optreden is het van belang om hier preventief op te investeren. De afgelopen periode hebben wij dit mede vanuit de jeugdaanpak gedaan in samenwerking met het jongerenwerk, Halt en scholen. Door voorlichtings- en bewustwordingslessen op scholen te organiseren trachten wij te voorkomen dat jongeren afglijden richting de drugscriminaliteit. Daarnaast staan wij in contact met wijkagenten en scholen over signalen van drugshandel op en rondom scholen. Jaarlijks worden er in samenwerking met middelbare scholen kluiscontroles georganiseerd om onder andere te controleren op de aanwezigheid van drugs. Ondersteunend hieraan zijn wij begonnen in samenwerking met Straatwaarden (RIEC) aan een onderzoek naar de jonge aanwas in drugscriminaliteit in onze gemeente. Regio Midden-Nederland speelt een cruciale rol in de internationale drugshandel. Ook in Stichtse Vecht merken we daar de uitwerking van en zien we een toename van het aantal zaken rondom drugshandel op straat, met name cocaïne.

Tevens hebben we in 2022 een integrale controle georganiseerd, mede in het kader van een strafrechtelijk onderzoek. Hetgeen is aangetroffen tijdens deze integrale controle heeft ertoe geleidt dat er verschillende aanhoudingen zijn verricht in een internationaal drugsonderzoek in samenwerking met de Finse autoriteiten. Dit bevestigd wederom dat drugscriminaliteit in Stichtse Vecht aanwezig is en dat de aanpak hiervan blijvende aandacht verdiend. Drugscriminaliteit gaat gepaard met excessief geweld, wat steeds extremere vormen aanneemt. Naar aanleiding van een conflict in het drugscircuit hebben meerdere explosies en dreigingen plaatsgevonden in de regio MiddenNederland. Daar zijn we in 2022 in Stichtse Vecht ook mee geconfronteerd. Er heeft een gerichte actie plaatsgevonden waarbij een explosie bij een woning heeft plaatsgevonden. Dit incident en de dreiging die hiervan uitging heeft niet alleen de betreffende bewoners, maar ook de omgeving in gevaar gebracht. Dit heeft grote invloed gehad op het veiligheidsgevoel van buurtbewoners. Om de openbare orde en veiligheid te beschermen hebben politie, Openbaar Ministerie en gemeente in nauw overleg meerdere (nood)maatregelen

DECEMBER 2022

getroffen. Het treffen van passende maatregelen vergt veel afstemming, tijd en capaciteit van alle betrokken partijen. Dit excessieve geweld is zeer zorgelijk en zal naar verwachting niet de laatste keer zijn dat een dergelijk incident plaats zal vinden. 3.4 Horeca: beleid op orde, toezicht beter inrichten en netwerk opbouwen Om inmenging van criminelen in de horecabranche te voorkomen, is het van belang barrières op te werpen. Een belangrijk instrument hiervoor is de wet Bibob. Het Bibob-beleid is in maart 2021 geactualiseerd. Bij nieuwe aanvragen voor vergunningen op basis van de Alcoholwet en exploitatievergunningen voor horecagelegenheden wordt een Bibob toets standaard uitgevoerd. Tevens wordt bij nieuwe informatie over mogelijke misstanden in een horecagelegenheid gekeken naar de mogelijkheden om bestaande vergunningen opnieuw te beoordelen door middel van een Bibob onderzoek. Op basis van het Bibob onderzoek zijn de afgelopen jaren meerdere aanvragen voor vergunningen in de horeca geweigerd. Voor de corona periode is geïnvesteerd op het toezicht in de horeca door een nauwere samenwerking tussen de boa’s en het horecateam van politie. Hierdoor kon adequaat opgetreden worden tijdens excessen, maar is tevens de informatiepositie verbeterd. In 2020 en 2021 was het de bedoeling om het zicht op de horeca te vergroten door middel van het project Horeca In Beeld.

Mede door corona en de beperkte openstelling van de horeca is niet ingezet op reguliere controles in en van de horeca op bijvoorbeeld de vergunning, maar is nagenoeg alleen gecontroleerd op de naleving van de toen geldende coronamaatregelen. Met het project Horeca in Beeld zijn alle vergunningen in de horeca geïnventariseerd en is in beeld gebracht waar en hoeveel afwijkingen in de vergunningen zijn aangetroffen. Hiermee wordt beoogd om alle vergunningen op orde te krijgen. Nu de horeca weer open is na corona wordt het toezicht in en op de horeca geïntensiveerd. Meldingen en signalen over misstanden en overtredingen in horecagelegenheden worden besproken in het LOO-SV om tot een aanpak of interventie te komen.

7

Evaluatie Aanpak Ondermijning

3.5 Recreatieterreinen: Integraal toezicht Het toezicht op de recreatieparken is nagenoeg niet aanwezig. Van de meeste parken kan worden gezegd dat het ‘blinde vlekken’ zijn. Wij weten niet precies wie er wonen en wat er gebeurt. Dat maakt deze locaties erg aantrekkelijk voor criminelen en dat brengt met zich mee dat de andere bewoners van deze parken te maken kunnen krijgen met criminaliteit. Voor het verbeteren van het zicht op deze parken en het aanpakken van misstanden is in samenwerking met de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) in 2017 een project opgestart: project Molen. Het doel van dit project was o.a. het creëren van een schoon leefklimaat, wat onder andere inhoudt dat de gemeente een duidelijk beeld heeft van de bedrijven die actief zijn in het gebied, een actueel beeld heeft van welke personen er wonen, wie er recht heeft op ondersteuning van de overheid en wie niet. Aan deze doelstelling is, ondanks dat er niet heel veel misstanden zijn vastgesteld, voldaan. Project Molen is in november 2019 afgesloten. Een belemmerende factor in dit project was de handhaving tegen illegale bewoning. Tijdens controles zijn situaties van illegale bewoning geconstateerd, aangezien het bestemmingsplan alleen recreatief wonen toestond.

Echter was er tijdens het project sprake van het feit dat eigenaren van de recreatieparken gebruik konden maken van een wijzigingsmogelijkheid van het bestemmingsplan, waarmee de bestemming wordt gewijzigd van recreatief wonen naar permanent wonen. Door het merendeel van de recreatieparken is hiervan gebruik gemaakt. In oktober 2022 zijn controles uitgevoerd door de gemeente en de Veiligheidsregio Utrecht of is voldaan aan de gestelde veiligheidseisen. Door hieraan te voldoen is de bestemming gewijzigd naar wonen en is formeel geen sprake meer van recreatieparken. Recreatieparken in onze gemeente blijven onze aandacht houden. Signalen over misstanden op recreatieparken worden besproken in het LOO-SV en de recreatieparken zijn opgenomen in de aanpak van risicolocaties.

DECEMBER 2022

8

Evaluatie Aanpak Ondermijning

4 Regionale aanpak / samenwerking 4.1 Aanpak risicolocaties Zoals eerder benoemd is de aanpak van risicolocaties uit het regionale actieplan ‘Wie praat, die gaat’ een grote prioriteit geworden, ondanks dat de aanpak van risicolocaties niet opgenomen is in de lokale Aanpak Ondermijning 2019-2022. De aanpak van risicolocaties is een vastgesteld thema voor district West-Utrecht en bevat een veelzijdigheid aan locaties en fenomenen. Daarom is in district West-Utrecht in 2019 gestart met een (brede) aanpak van risicolocaties. Dit betreffen locaties waarbij vermoedens zijn van ondermijnende criminaliteit. In de districtelijke programmaplannen van 2019 - 2022 zijn de volgende doelstellingen met betrekking tot de aanpak van risicolocaties beschreven en in Stichtse Vecht behaald: - Minimaal 30% van het aantal risicolocaties uit de nulmeting is na afloop van 2021 in beeld; - In elke gemeente is minimaal 1 locatie aangepakt; - Er is een integrale werkwijze ontwikkeld voor het in beeld brengen en aanpakken van drugsgerelateerde criminele activiteiten op risicolocaties; - In 2022 zetten we de aanpak op risicolocaties voort, testen en verbeteren we onze werkwijze en verdiepen we op enkele subthema’s die mogelijk een effectieve aanpak van ondermijnende (drugs)criminaliteit kunnen bieden.

2021 geen grootschalige integrale controles plaatsgevonden. Wel heeft er één schouw op een bedrijventerrein plaatsgevonden. In de 2e helft 2021 heeft er één grote integrale controle plaatsgevonden op een bedrijventerrein. Tevens zijn wij in het kader van deze aanpak in september 2021 gestart met het Keurmerk Veilig Buitengebied en dit project loopt nog door. In 2022 hebben wij aan de hand van de opgestelde integrale werkwijze de aanpak van risicolocaties voortgezet en de werkwijze verder ontwikkeld. In 2022 heeft er één schouw, twee multidisciplinaire controles en twee integrale controles plaatsgevonden. Hierdoor is onze informatiepositie op enkele locaties verbeterd en zijn ondermijnende criminele activiteiten ontdekt en aangepakt. Naast het in beeld brengen en aanpakken van risicolocaties hebben wij in 2022 ingezet op een efficiëntere en effectievere samenwerking met veiligheidspartners op het gebied van ondermijning. Dit heeft geresulteerd in een werkwijze waarbij effectiever van signaal naar interventie wordt gewerkt en meer signalen integraal worden opgepakt. In totaal zijn er in de periode van 2019-2022 tien risicolocaties in beeld gebracht, acht integrale controles en twee keer een schouw uitgevoerd. Daarnaast zijn meerdere multidisciplinaire controles uitgevoerd en zijn meerdere zaken in samenwerking met politie opgepakt, zoals drugshandel op straat.

Tijdens deze controles zijn veel verschillende overtredingen geconstateerd. Zo zijn onder andere meerdere hennepkwekerijen, grote hoeveelheden harddrugs, een Outlaw Motor Gang, grote hoeveelheid illegale medicijnen, illegale bewoning en overtredingen van bestemmingsplan en milieuwetgeving aangetroffen en geconstateerd. Dit heeft geresulteerd in handhavingstrajecten en het opleggen van bestuurlijke maatregelen, zoals sluitingen van panden.

In 2019 is gestart met het opstellen van een nulmeting, wat geresulteerd heeft in een lijst met risicolocaties, zoals bedrijventerreinen, buitengebied en horecagebieden. Voor Stichtse Vecht kwamen bovenstaande regionale doelstellingen concreet uit op de doelstellingen om voor eind 2021 minimaal dertig procent van het aantal risicolocaties uit de nulmeting (zes locaties) in beeld te brengen en minimaal één locatie aan te pakken. In 2020 en 2021 hebben wij ervaren dat corona een negatieve invloed heeft gehad op de aanpak van ondermijning. Mede daardoor hebben er in 2020 en in de 1e helft DECEMBER 2022

9

Evaluatie Aanpak Ondermijning 4.2 Samenwerking met RIEC Midden Nederland Afgelopen jaren is lokaal gestart met het op orde brengen van de basis voor de aanpak van ondermijning. Naast het ontwikkelen van de lokale aanpak van ondermijning is ook ingezet op regionale samenwerking. Een belangrijke partner daarin is RIEC Midden Nederland. In samenwerking met het RIEC en partners zijn het regionale actieplan en de districtelijke uitvoeringsplannen opgesteld. De aanpak van risicolocaties is daar een onderdeel van, maar er wordt ook aansluiting gezocht op andere lokale prioriteiten, zoals de aanpak van drugscriminaliteit en het versterken van de bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid. Zo wordt complexe casuïstiek vanuit het LOO-SV ingebracht bij het Districtelijk Team Ondermijning van het RIEC om tot een integrale aanpak met bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en fiscale interventies te komen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van informatie, kennis en expertise van gespecialiseerde diensten van bijvoorbeeld de politie, Openbaar Ministerie en Belastingdienst. Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van het Team Operationele Versterking van het RIEC. Daarbij valt te denken aan juridische ondersteuning, maar ook aan de inzet van toezichthouders bij integrale controles.

De afgelopen jaren is tevens ingezet op het vergroten van kennis en expertise op het gebied van de aanpak van ondermijning. Belangrijk onderdeel daarvan is het leren van elkaar door kennis en ervaringen met elkaar te delen. Het RIEC organiseert kennisbijeenkomsten en werkgroepen voor thema’s op het gebied van ondermijning. Door deze kennisuitwisseling wordt de aanpak versterkt en is meer inzicht in mogelijkheden en geleerde lessen uit andere delen van het district / de regio / het land.

DECEMBER 2022

10

Evaluatie Aanpak Ondermijning

5 Conclusie Er is de afgelopen jaren veel gedaan en bereikt in de aanpak van ondermijning in Stichtse Vecht. Met het geld dat vrij gemaakt is een stevige aanpak van ondermijning in de gemeente Stichtse Vecht opgezet. Deze gelden zijn gebruikt voor het versterken van sleutelposities en voor het uitvoeren van de aanpak, zoals het bewust en weerbaar maken van het bestuur, de ambtelijke organisatie en de inwoners. Met het op orde brengen van deze randvoorwaarden is een basis gelegd voor de aanpak van ondermijning. Het opzetten van periodieke bestuurlijke en lokale overleggen ondermijning en meldroutes voor signalen van ondermijning hebben bijgedragen aan een gestructureerde aanpak en werkwijze. Van groot belang hierbij is het integraal samenwerken, zowel intern als extern. Hier zijn de afgelopen jaren belangrijke stappen in gezet, mede door de samenwerking met het RIEC Midden Nederland en alle aangesloten veiligheidspartners. Dit heeft bijgedragen aan het door ontwikkelen van de lokale aanpak van ondermijning, waarin veel ervaringen zijn opgedaan en mooie successen zijn behaald. Het geheel overziend kunnen wij concluderen dat wij erin zijn geslaagd om de basis op orde te krijgen, sleutelposities te vervullen en de aanpak van ondermijning door te ontwikkelen.

daarom van belang dat er voldoende aandacht komt voor publiek-private samenwerkingsverbanden. Het opbouwen van deze samenwerkingen en goede relaties zijn arbeidsintensief en vragen om een investering en bereidwilligheid van zowel de overheid als inwoners en ondernemers. Hiermee vergroten we samen het maatschappelijk tegenwicht richting ondermijnende criminaliteit. Denk aan publiek-private samenwerkingen in het buitengebied, op bedrijventerreinen, in horeca-gebieden en met scholen. De aanpak van ondermijning is een continue proces en de ontwikkelingen op het gebied van ondermijning volgen elkaar hard op. Het is van belang om deze ontwikkelingen nauwgezet te volgen en tijdig prioriteiten te bepalen om een effectieve aanpak te houden. Zo hebben wij de afgelopen jaren jaarlijkse uitvoeringsplannen opgesteld om doelstellingen en prioriteiten vast te stellen en bij te sturen. Dit zullen wij ook de komende jaren blijven doen. De vastgestelde thema’s en prioriteiten komen terug in het regionale actieplan en het nieuwe Integraal Veiligheidsplan 2023-2026, waaronder uitvoeringsplannen komen te liggen. Hiermee wordt voor de komende jaren een stevige en gestructureerde aanpak van ondermijning in de gemeente Stichtse Vecht geborgd.

Veel thema’s binnen de aanpak van ondermijning verdienen blijvend aandacht. Nadat de basis op orde is gebracht, hebben wij ons meer kunnen focussen op het door ontwikkelen van de aanpak, het oppakken van casuïstiek en het inspelen op nieuwe fenomenen op het gebied van ondermijning. Zo hebben wij tussentijds bijgestuurd door de aanpak van risicolocaties te prioriteren. Om de aanpak van ondermijning verder te ontwikkelen is het van belang dat voldoende financiële middelen en capaciteit beschikbaar wordt gesteld. De middelen die de overheid inzet om drugscriminaliteit en nieuwe verschijningsvormen van ondermijnende criminaliteit aan te pakken staan in schril contrast tot de enorme hoeveelheid geld die omgaat in de onderwereld. De aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit is een integrale aangelegenheid die geen partij afzonderlijk kan doen. De laatste jaren wordt steeds meer duidelijk dat de overheid dit ook niet alleen kan. Inwoners en ondernemers beschikken over veel informatie over hun omgeving die voor de overheid cruciaal is in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het is DECEMBER 2022

11