Bijlage 2. Onderzoek lokaal eigendom.pdf

23

De uitgaven tijdens de ontwikkeling en realisatie en mogelijke lokale opbrengsten Ook bij de uitgaven die nodig zijn om het zonnepark te realiseren zijn er diverse mogelijkheden om lokaal opbrengsten te genereren. De uitgaven vallen uiteen in de ontwikkelfase en de bouwfase. Kosten in de ontwikkelfase en mogelijke lokale opbrengsten In de eerste fases van het project, voordat de bouw begint, worden aanzienlijke kosten gemaakt voor het ontwerp, de vergunningsgaanvraag en de daarvoor benodigde onderzoeken (natuur, landschap, bodem, archeologie). Daarnaast worden er kosten gemaakt voor omgevingsmanagement, opstellen business case en juridische kosten. Deze werkzaamheden kunnen ook door bureaus in de omgeving worden uitgevoerd. Ook zal er een bedrag voor de aansluiting op het elektriciteitsnet moeten worden vooruitbetaald. De gemeente brengt legeskosten in rekening. De hoogte van de leges en het moment van betaling hiervan zijn van invloed op de haalbaarheid van het project: als de leges in de ontwikkelfase betaald moeten worden dan kost dit meer opslag op de lening, als de leges pas na 'financial close' betaald hoeven te worden dan kan dit met de banklening tegen een veel lagere rente. Tot slot zijn er kosten die samenhangen met de bankfinanciering zoals technical due diligence en andere financieringskosten en overdrachtsbelasting.

Kosten in de bouwfase en mogelijke lokale opbrengsten Bij de bouwkosten gaat het om de inkoop van de zonnepanelen, de onderconstructie, de bekabeling, omvormers, grond- en installatiewerkzaamheden, aansluiting op het elektriciteitsnet en transformatorhuis, natuurkosten en landschapsinrichting. Van de bouwkosten wordt het grootste deel buiten de gemeente ingekocht. Toch kunnen bepaalde onderdelen lokaal worden gekocht en werkzaamheden kunnen lokaal worden uitgevoerd. Onderdelen en werkzaamheden aan de constructie of beveiliging, grondwerkzaamheden, adviezen en agrarische werkzaamheden zijn voorbeelden daarvan. Daarnaast zijn in deze fase uitgaven voorzien voor de grondaankoop (facultatief), een eerste dotatie voor het omgevingsfonds, reservering voor amovatie (sloop, herstelwerkzaamheden), reservering voor planschade voorzien. 24

De periodieke opbrengsten en mogelijkheden lokaal De periodieke opbrengsten van het zonneveld bestaan uit: 1. Stroomopbrengst (vaak wordt de Engelse term PPA – Power Purchase Agreement - gebruikt voor het stroomcontract) 2. GVO-opbrengst (de garanties van oorsprong hebben een opbrengst) 3. SDE++ en/of SCE, landelijke subsidie die leidt tot een gegarandeerde opbrengst Als lokale spelers aan het roer staan, kunnen zij deze opbrengsten optimaliseren door een stroomleveringscontract (PPA) af te sluiten waarbij zo veel mogelijk waarde lokaal blijft. Voor de stroomopbrengst geldt dit met name wanneer de marktprijzen hoger zijn dan de gegarandeerde opbrengst uit de subsidie. De elektriciteit wordt meestal verkocht aan een regulier energiebedrijf. De stroom kan echter ook lokaal worden geleverd, zodat minder marge hoeft te worden afgedragen aan energiebedrijven. Later in dit hoofdstuk is dat nader uitgewerkt onder het kopje Zelflevering. Dit leidt tot extra lokale opbrengsten: voor de aandeelhouders in het project en/of in de vorm van een lagere stroomprijs voor de lokale afnemers.

25

De periodieke uitgaven en mogelijke lokale opbrengsten De kosten bestaan uit verschillende onderdelen. Hieronder zijn ze opgesomd en is de mogelijkheid voor een gehele of gedeeltelijke opbrengst benoemd. Periodieke uitgaven 1. aflossing en dividend certificaathouders 2. aflossing en dividend andere deelnemende investeerders 3. rente banklening 4. rente lening derden 5. grondvergoeding 6. aansluiting 7. Beheer en onderhoud 8. verzekering 9. overige beheerkosten (groen, beveiliging etc. 10. administratie en overig 11. omgevingsfonds / omwonendenregeling 12. reservering vervanging onderdelen 13. netbeheer 14. OZB

Mogelijk lokaal tot 100% tot 100% tot 100% Ja, mits eigenaar lokaal is deels deels deels 100% 100%

De periodieke kosten komen jaarlijks terug. Het effect hiervan is dat een kleine variatie in deze kosten een grote invloed heeft op de haalbaarheid en dat te hoge kosten kunnen leiden tot een onhaalbaar project. Aan de totale kosten zit een maximum waarbij het project nog haalbaar is. Met name het dividend, de grondvergoeding, overige beheerskosten en het omgevingsfonds zijn bij het begin van het project beïnvloedbaar, zodat zeker wordt gesteld dat er een haalbaar project kan ontstaan. Concreet betekent dit dat als er een te hoge grondvergoeding of een te hoog dividend wordt afgesproken, het project onhaalbaar wordt. Dit kan worden voorkomen als vanaf het allereerste begin de verschillende belanghebbenden zoals grondeigenaren, de energiecoöperatie die de certificaathouders vertegenwoordigt en de andere investeerders, om de tafel zitten. Er kunnen dan afspraken worden gemaakt over de onderlinge verdeling van de lokale opbrengsten en de hoogte van ieders deel daarvan.

26

In de onderstaande taartdiagrammen zijn de totale uitgaven, na de eenmalige investering, weergegeven, exclusief de aflossingen. Hier zijn twee situaties onder elkaar gezet: met 100% lokaal eigendom en met alleen een obligatielening en een omgevingsfonds voor omwonenden. Dit illustreert de het verschil in de mate waarin het financieel profijt lokaal “neerslaat”. Donkergroen staat voor geheel lokaal, lichter groen voor gedeeltelijk, grijs voor geen lokaal profijt. Met 100% lokaal eigendom:

Uitgaven gehele projectduur 30 jaar, referentie project 100% lokaal eigendom (groene kleuren zijn 'lokaal') omgevingsfonds 10%

overige beheerkosten (incl. verzekering) 9%

Dividend certificaathouders (Eigen vermogen) 32%

OZB belasting 5%

onderhoud 11% Dividend leden obligatie 2%

aansluiting 3% pacht (grondvergoeding) 11%

Bank rente 17%

Zonder lokaal eigendom:

Uitgaven gehele levensduur 30 jaar bij commercieel project, met obligaties en omgevingsfonds, referentie project (groene kleuren zijn 'lokaal') omgevingsfonds 10% overige beheerkosten (incl. verzekering) 9%

Dividend certificaathouders (Eigen vermogen) 32%

OZB belasting 5%

onderhoud 11% Dividend leden obligatie 2%

aansluiting 3% pacht (grondvergoeding) 11%

Bank rente 17%

27

Zelflevering – lokale levering van de opgewekte energie De energie die is opgewekt door een zonneveld in lokaal eigendom kan ook direct worden geleverd aan lokale energieverbruikers die deelnemen in het zonneveld. Dat kan tegen de kostprijs plus een redelijke opslag voor risico en continuïteit. Dit wordt zelflevering genoemd, omdat lokale participanten die investeren in de opwekking van zonne-energie dan de energie ook zelf afnemen. De kostprijs bestaat dan in principe uit een stabiel bedrag van rente, aflossing en andere periodieke kosten plus de kosten om het aanbod van de lokaal opgewekte energie te matchen met de vraag op elk tijdstip. Dit vergt het aan- en verkopen van energie van anderen of op de energiemarkt. De mogelijkheid om de energieprijs hierdoor stabieler te maken vormt een toekomstig extra voordeel van het lokaal eigendom van de zonnevelden. De lokale energielevering wordt daarmee tevens minder afhankelijk van externe factoren, zoals geopolitieke ontwikkelingen. Op termijn ontstaat dus de mogelijkheid dat de prijzen van levering stabiel worden en ook gunstiger qua prijs dan de marktprijs, in de veronderstelling dat die nog sterk aan fossiele energie gelinkt blijft en stijgt. Een aantal coöperatieve energiebedrijven in Nederland, zoals OM |nieuwe energie en Energie van Ons, werkt met Energie Samen aan de ontwikkeling van zelflevering.

Het principe van zelflevering is in het onderstaande plaatje geïllustreerd. Essentieel daarbij is dat de energie uit eigen opwekking zonder tussenkomst van een extern energiebedrijf direct (tegen kostprijs+) wordt geleverd aan lokale gebruikers die ook eigenaar zijn van de opwekking. Het grote voordeel is dan dat lokale ondernemers en inwoners tegen een stabiele prijs stroom kunnen afnemen, wat hen kosten scheelt en concurrerender maakt en de gemeente wellicht subsidies en inkomenssteun scheelt.

28