Bijlage 2 - cultuurtechnische toelichting.pdf

Bijlage 2: (Cultuur)technische toelichting Versie 20 januari 2026 (Registratienummer 689442) In deze technische toelichting staat aanvullend informatie en onderbouwing op het collegeen raadsvoorstel ‘Kredietaanvraag herstel beschoeiing Vechtoever & herinrichting Zandpad’. Achtereenvolgens worden de volgende onderwerpen behandeld: 1. Project herstel Beschoeiing Vechtoever a. Bomen b. Cultuurhistorie en ecologie c. Duurzaamheid, energiedamwand 2. Project herinrichting Zandpad a. Jaagpad b. Parkeren c. Bewegwijzering d. Duurzaamheid, vleermuisvriendelijke LED-verlichting

1. Project herstel Beschoeiing Vechtoever Bij het herstel van de beschoeiing zijn bomen en cultuurhistorie / ecologie belangrijke onderwerpen om extra informatie over te geven. Bomen In de berm tussen de Vecht en het Zandpad staat veel opschot van bomen, vaak vergroeid met de slechte houten beschoeiing langs de Vecht. Bij het herstel van de beschoeiing wordt de oude vervangen en komt er een nieuwe beschoeiing voor in de plaats. De berekeningen voor het spoedherstel t.h.v. de brug bij Breukelen en de damwand t.h.v. Weersloot hebben er toe geleid dat de nieuwe beschoeiingen in staal zijn uitgevoerd. Ook voor dit project geven de berekeningen aan dat een stalen damwand nodig is. De bomen belemmeren het verwijderen van de oude- en aanbrengen van een nieuwe beschoeiing. Voor de werkzaamheden is een vrije ruimte nodig. De wortels en de kroon van de bomen zorgen ervoor dat er niet gewerkt kan worden. Pagina 1 van 7

Ook gaan de Nutsbedrijven (Vitens en Stedin) oude leidingen vervangen en verzwaren. De nieuwe kabels komen allemaal in de berm aan de Vechtzijde. Dat vindt plaats in de wortelzone van de huidige bomen. Een deskundig bomenbureau voert een boom effect analyse uit, enerzijds ter onderbouwing dat de bomenkap voor de werkzaamheden, anderzijds om in beeld te krijgen of er bomen tussen staan die na de werkzaamheden levensvatbaar zijn. Voor die laatste categorie wordt onderzocht wat er nodig is om ze te behouden. Naast de incidentele boom die mogelijk gehandhaafd kan worden, komen er geen bomen terug in de berm om de volgende redenen: •

Wortels van bomen kunnen schade aanrichten aan de damwand / beschoeiing;

•

De Nutsbedrijven staan geen bomen toe op of in de directe nabijheid van kabels en leidingen tracés;

•

Waternet staat geen bomen toe op een secundaire waterkering.

•

Uitvoering van het vastgestelde Bomenbeleid en structuurplan 2013-2033 waar in 8.6.2 de aanbeveling staat om geen bomen toe te passen op de oevers van de Vecht in verband het historisch beeld en herstel jaagpaden.

Cultuurhistorie en ecologie Om zowel de ruimtelijke kwaliteit als ook de cultuurhistorische waarden en de natuur- en landschapswaarden van de Vecht te behouden mag de stalen damwand niet zichtbaar zijn. Daarom is in de kredietaanvraag gerekend met het realiseren van een natuurvriendelijke oever inclusief begroeiing (circa 90% van het traject). Waar dit vanuit nautische of hydraulische randvoorwaarden vanuit het waterschap niet mogelijk is, wordt er een ‘cosmetisch schort’ voor de damwand bevestigd. De vormgeving hiervan wordt nog uitgewerkt. Deze aankleding is een dwingende eis van de GAVO voor het toekennen van een omgevingsvergunning.

Pagina 2 van 7

Duurzaamheid Energiedamwand Op 18 maart 2025 hebben de raadsfracties de peilnota over de herinrichting van en de vervanging van de beschoeiing langs het Zandpad besproken. Daar is afgesproken dat de mogelijkheden worden verkent om de nieuwe beschoeiing te gebruiken als energiebron voor het verwarmen van gebouwen langs de Vecht via het concept van een energiedamwand. In de verkenning is gekeken naar de kosten van een energiedamwand ten opzichte van de kosten om de gebouw te verwarmen met een bodemwarmtepomp. In een energiedamwand is een warmtewisselaar geïntegreerd. Hierdoor kan warmte van het water van de Vecht worden onttrokken en dient als bron voor een warmtepomp. Het is vergelijkbaar met een bodemenergiebron en een deel van de energie komt ook uit de bodem. Waar de damwand contact heeft met het water, is het vermogen een factor 10 groter dan in het deel dat contact heeft met de grond. Tijdens de verkenning is gekeken hoe de kosten van het aanleggen van een energiedamwand zich verhouden tot de kosten van het aanleggen van een bodemwarmtepomp. De conclusie is dat de energiedamwand toegepast in het project ‘herstel beschoeiing Vechtoever Zandpad’ niet tot significant lagere kosten leidt dan de bodemwarmtepomp.

De benodigde investeringen, de mogelijke financiële risico’s en de onzekerheden van afname door gebouweigenaren leverde geen onderbouwing op de vraag of een energiedamwand interessanter is dan een bodemwarmtepomp. Daarom wordt er geen verder onderzoek gedaan naar een energiedamwand in relatie tot het herstel van de beschoeiing langs het Zandpad tussen Maarssen en Nieuwersluis.

2. Project herinrichting Zandpad Bij de herinrichting is er extra informatie over de haag, het jaagpad, parkeren, wegbewijzering en verlichting die relevant zijn om te noemen. Haag De haag zorgt voor optische versmalling van de weg. Hierdoor wordt het rijgedrag onbewust beïnvloed: automobilisten ervaren minder ruimte en verlagen hun snelheid. Pagina 3 van 7

Bij de scenario’s 1a en 1b is de haag in de berm een essentieel element om dit effect te bereiken. Een haag zorgt ervoor dat (zwaar)verkeer niet dicht bij de damwand komt en dat heeft een gunstig effect op de benodigde dikte en diepte van de damwand. Dit betekent een lichtere damwand die minder diep in de grond in moet en daarmee goedkoper is. Kernpunt: De haag versterkt het optisch versmalde wegbeeld, verlaagt de snelheid en verhoogt daarmee de verkeersveiligheid voor fietsers en de leefbaarheid voor bewoners. In de geheime financiële bijlage 1 zijn de kosten voor de haag inzichtelijk gemaakt. In de collegevergadering van 20 januari 2026 heeft het college van B&W besloten over het gehele traject geen haag aan te leggen conform scenario 2. Jaagpad Het jaagpad is op verzoek van bewoners en de klankbordgroep opgenomen in het ontwerp en vergroot de veiligheid voor de voetgangers op het Zandpad die in de huidige situatie op de rijbaan lopen. Ook is de aanleg van een jaagpad een kans om een historische element langs de rivier te herstellen. De uitwerking van het jaagpad in het ontwerp betreft een eenvoudig pad van 0,50 m breed, bestaande uit een zandkleurige halfverharding. Tijdens de vergadering van de Commissie Fysiek Domein van 18 maart 2025 waren er zorgen of het jaagpad wel langs het volledige tracé realiseerbaar is.

Op basis van de definitieve ontwerptekeningen is hierover het volgende te zeggen: •

Op het tracédeel Nieuwersluis (Vechtbrug Nieuwersluis – tot aan de Weersloot bebouwde komgrens Breukelen) is een jaagpad realiseerbaar op gemeentegrond, zonder dat hiervoor water van de Vecht wordt gedempt. Ook is het Zandpad hier een onderdeel van het lange-afstand-wandelpad Waterlinie etappe 11 en het LegakkerFortenpad (zie Peilnota herinrichting Zandpad en bijlage 1, technische toelichting);

•

Op het tracédeel Breukelen en Maarssen (vanaf de Weersloot tot de Machinekade) ligt het jaagpad helemaal (Breukelen) of gedeeltelijke (Maarssen) op particulier terrein. Ontwerptechnisch is een doorlopend jaagpad mogelijk. Pagina 4 van 7

Omdat op dit deel van het tracé het jaagpad (deels) op particuliere grond komt is hiervoor toestemming van de eigenaar nodig. Tijdens de keukentafelgesprekken vindt hierover het gesprek plaats met de eigenaren. Indien eigenaren geen medewerking verlenen zijn er twee opties: a. Het totale dwarsprofiel van de weg lokaal zodanig aanpassen dat geen particuliere grond nodig is (de opties hiervoor zijn zeer beperkt, er van uitgaande dat verkeersveiligheid in de breedste zin van het woord geborgd blijft); b. Als optie ‘a’ niet mogelijk is, dan komt er op die locatie geen jaagpad. Wanneer het jaagpad op meerdere plekken in Breukelen en Maarssen niet aangelegd kan worden omdat particuliere eigenaren geen toestemming verlenen en het daarmee zijn functionaliteit verliest, kan het jaagpad alleen in Nieuwersluis worden aangelegd en komt in het definitieve uitvoeringsontwerp geen jaagpad in Breukelen en Maarssen. Uitgangspunt is dat er geen onteigening van gronden plaatsvindt om een jaagpad te realiseren. In de geheime financiële bijlage 1 zijn de kosten voor het jaagpad inzichtelijk gemaakt. In de collegevergadering van 20 januari 2026 heeft het college van B&W besloten over het gehele traject geen jaagpad aan te leggen conform scenario 2. Parkeren Parkeren algemeen Langs het Zandpad zijn er woningen die geen gelegenheid hebben om op eigen terrein te parkeren.

Daar waar mogelijk zijn er in het ontwerp op die locaties parkeervoorzieningen opgenomen (vaak op locaties waar dit in de huidige situatie ook plaatsvindt). Daarnaast wordt tijdens de keukentafelgespreken waar het nodig is naar een passende oplossing gezocht. Dit geldt ook voor de locaties die in de huidige situatie als vislocatie worden gebruikt. Bij de nadere uitwerking vindt hierover afstemming plaats met visverenigingen Hengelsportvereniging Breukelen en Algemene Utrechtse Hengel Vereniging om deze locaties voor vissers toegankelijk te houden.

Pagina 5 van 7

Parkeren Nieuwersluis Langs het Zandpad ter hoogte van de Penitentiaire Inrichting Nieuwersluis (PI) en het openlucht zwembad Zwemlust zijn er in de huidige situatie parkeerproblemen. De parkeerproblemen worden met name veroorzaakt door onderstaande factoren: -

Tekort aan parkeervoorzieningen in het dorp Nieuwersluis blijkt uit recent verkeersonderzoek;

-

Bezoekdagen PI op dinsdag, woensdag en zaterdag;

-

Restaurant en horecabezoek in combinatie met hogere parkeerdruk bewoners in weekend;

-

Landelijke justitievergadering bij de PI;

-

Bezoekers zwembad (zomerdagen bij mooi weer).

Dit leidt tot parkeren in de berm langs de Vecht, tot aan buitenplaats Huntum en veroorzaakt onveilige situaties, zeker in combinatie met mooi weer, veel fietsers en ander recreatieverkeer op het Zandpad. Ook is het in de zomerperiode druk met landbouwverkeer. Door de herinrichting van het Zandpad wordt de parkeeruitdaging groter. Het is een mooie koppelkans om met de herinrichting van het Zandpad dit bredere parkeerprobleem op te lossen. Er zijn oplossingsrichtingen in beeld en hierover is constructief overleg met de PI, Rijksvastgoed, Zwembad Zwemlust, particuliere grondeigenaren en de gemeente. Op dit moment is er nog geen helderheid of een breed gedragen oplossing mogelijk is.. De uitvoering van een overeengekomen oplossing hoeft niet te wachten op de herinrichting van het Zandpad maar kan per direct worden opgepakt. De kosten voor de aanleg van een natuurvriendelijke parkeerplaats (met halfverharding en gras) zijn opgenomen in het bedrag voor de kredietaanvraag. Uitgangspunt is dat de eventueel benodigde aanpassingen aan de beveiliging van de gevangenis door de PI / Rijksvastgoed worden gedragen. Bewegwijzering Om de leefbaarheid langs het Zandpad zoveel mogelijk te vergroten wordt in overleg met de Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd) de bewegwijzeringsborden langs het Zandpad en haar directe omgeving geactualiseerd.

De bewegwijzering wordt zodanig aangepast dat alleen fietsers over het Zandpad worden verwezen en autoverkeer niet. Deze maatregel gaat doorgaand autoverkeer op het Zandpad tegen. Pagina 6 van 7

Duurzaamheid Vleermuisvriendelijke LED-verlichting Uit ecologisch onderzoek blijkt dat de Vecht een essentieel foerageergebied is voor de watervleermuis. Deze en andere vleermuissoorten gebruiken de Vecht als migratieroute. De watervleermuis is zeer lichtschuw en mijdt plekken met direct en indirect licht of strooilicht op het water. Er is daarom een maximale gemiddelde horizontale verlichtingssterkte boven het wateroppervlak toelaatbaar (maximaal 0,5 lux). Het ontwerp van de verlichting is hierop aangepast waarbij het afwijkt van de door de gemeente ‘standaard’ gehanteerde masten en armaturen. Dit staat los van het verlichtingsniveau op het Zandpad; die voldoet aan de vigerende richtlijnen en wordt beter dan de huidige situatie.

Pagina 7 van 7