Bijlage 1 Jaarstukken 2023-2024-11-06-2024 versie 8 Raad.pdf
Tekst van het document
Jaarstukken 2023
2
Inhoudsopgave
Jaarstukken 2023 ................................................................................................................ 1
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................ 3 Aanbieding............................................................................................................................................................... 5 Samenvatting........................................................................................................................................................... 6 Leeswijzer.............................................................................................................................................................. 10
Het jaarverslag................................................................................................................... 12
Programma 1. Bestuur .......................................................................................................................................... 13 Beleid programma 1 .............................................................................................................................................. 14 Financieel overzicht programma 1......................................................................................................................... 18 Programma 2. Veiligheid ....................................................................................................................................... 21 Beleid programma 2 .............................................................................................................................................. 22 Financieel overzicht programma 2......................................................................................................................... 23 Programma 3. Fysiek ............................................................................................................................................ 25 Beleid programma 3 ..............................................................................................................................................
26 Financieel overzicht programma 3......................................................................................................................... 32 Programma 4. Sociaal ........................................................................................................................................... 36 Beleid programma 4 .............................................................................................................................................. 37 Financieel overzicht programma 4......................................................................................................................... 42 Programma 5. Samenleving .................................................................................................................................. 45 Beleid programma 5 .............................................................................................................................................. 46 Financieel overzicht programma 5......................................................................................................................... 47 Paragrafen .............................................................................................................................................................
49 Lokale heffingen .................................................................................................................................................... 50 Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................................................................................ 54 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................................ 60 Financiering ........................................................................................................................................................... 63 Bedrijfsvoering ....................................................................................................................................................... 65 Regulier ........................................................................................................................................................ 65 Toelichting rechtmatigheidsverantwoording .................................................................................................. 72 Verbonden partijen ................................................................................................................................................
78 Grondbeleid ........................................................................................................................................................... 83
De jaarrekening ................................................................................................................. 88
Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................................................................... 89 Het overzicht van baten en lasten en de toelichting .............................................................................................. 90 De balans en de toelichting ................................................................................................................................... 95 Bijlagen ................................................................................................................................................................ 117 Bijlage: Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen ................................................................. 117 Bijlage: Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ........................................................ 136 Bijlage: Verplichte indicatoren door het Rijk................................................................................................ 141
3
4
Aanbieding Aanbieding Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u liggen de Jaarstukken 2023. Ons college legt met deze jaarstukken verantwoording af over de gemeentelijke inspanningen en de besteding van de middelen in 2023. Wij laten zien wat we in 2023 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. Het jaar 2023 was een jaar waarin onze samenleving erg in beweging was, ook als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen. Het is terecht dat veel mensen zich hier zorgen over maken. Met bijvoorbeeld de opvang van Oekraïners en de gevolgen van de gestegen energieprijzen voelen we ook in de gemeente steeds meer gevolgen hiervan in ons werk. De val van het kabinet Rutte IV betekende dat we in 2023 verkiezingen hebben georganiseerd die niet waren voorzien. Bovendien merken we ook als gemeente dat de lange periode van kabinetsformatie veel onzekerheden geeft, onder andere ten aanzien van de gemeentefinanciën. In deze onrustige tijden kunnen we toch ook met trots terugkijken op het jaar 2023 waarin, net zoals in voorgaande jaren, veel bereikt is. We spreken onze dank uit voor het vele werk dat is gedaan. Niet alleen door onze medewerkers, ook door onze partners en alle actieve en betrokken inwoners van Stichtse Vecht, zoals mantelzorgers en vrijwilligers. In 2023 streefden we realistische doelen na, met name op het gebied van wonen, zorg en een gezonde leefomgeving.
We bereikten mooie resultaten, zoals de ‘Startbouwimpuls’ van € 5 miljoen vanuit het Rijk voor versnelling van de woningbouw, het ‘Integraal Veiligheidsplan 2023-2026’, de opening van diverse opvanglocaties voor ontheemde Oekraïners, de uitbreiding en het beheer van buitensportfaciliteiten. Daarnaast werkten we opnieuw aan een stevig fundament van de ambtelijke organisatie. Er zijn mooie stappen gezet en tegelijkertijd beseffen we ons dat blijvende aandacht voor verdere verbetering nodig is. Op tal van onderwerpen kreeg de gemeente in 2023 een grote(re) rol. Steeds vaker wordt een brede, gedragen en uitgewerkte oplossing gevraagd op grote maatschappelijke onderwerpen, zoals de energietransitie, de opvang en huisvesting van vluchtelingen, belangrijke transities in het landelijke gebied, woningbouwafspraken en de zorg. Integraal werken, samen met partners en onze inwoners, is onmisbaar om passende antwoorden voor de grote uitdagingen van vandaag te vinden. Daarbij is het belangrijk om open met elkaar in gesprek te blijven. Juist wanneer ingewikkelde afwegingen moeten worden gemaakt. Na sluiting van het boekjaar kunnen wij u melden dat 2023 is afgesloten met een positief resultaat van € 4,9 miljoen. Dat is € 5,8 miljoen hoger dan de prognose in de bestuursrapportage (berap) 2023. Dit overschot wordt verklaard door verschillende redenen.
In de realisatie 2023 is een aantal voordelen ten opzichte van de begroting gerealiseerd, die in de berap 2023 niet zijn voorzien. Deze zien we vooral in programma 1 Bestuur (hogere baten van de algemene uitkering) en programma 3 Fysiek (onderbesteding op diverse projecten). Voor een aantal niet uitgegeven incidentele budgetten van 2023 wordt voorgesteld deze over te hevelen naar 2024. Tegelijk zien we dat de omvang van de begroting in lasten zich in volume ontwikkelde van € 155 miljoen in de primitieve begroting (november 2022) naar € 184 miljoen in het jaarverslag, met als saldo uiteindelijk dus € 4,9 miljoen positief. Dit geeft zowel de volatiliteit aan van de inkomsten (met name gemeentefonds) als dat in het verlengde hiervan ook over het geheel gezien meer middelen zijn ingezet ten behoeve van activiteiten. Hoewel de jaarrekening is bedoeld om verantwoording af te leggen over het gevoerde beleid in 2023, kijken we alvast vooruit. Duidelijkheid van het Rijk over de zogenaamde ‘ravijnjaren’ in 2026 en 2027 ontbreekt namelijk. Door wijziging van de bekostigingssystematiek van het Rijk, lijkt het erop dat gemeentelijke begrotingen fors onder druk komen te staan. De inspanningen in 2023 verbeterde de uitvoering van de gemeentelijke taken. Wij hopen dat het ons financieel mogelijk wordt gemaakt dit ook de komende jaren voort te zetten. Gemeentesecretaris drs. R.C.L. Heijdra
Burgemeester drs. A.J.H.T.H. Reinders
5
Samenvatting Beleidsverantwoording 2023
In deze samenvatting leest u de belangrijkste resultaten per programma van de meerjarenbegroting 2023 (zogenaamde mijlpalen). Resultaten die niet als mijlpaal in de meerjarenbegroting zijn opgenomen, worden expliciet vermeld. Programma 1 Bestuur In 2023 is veel gerealiseerd op het thema: het op orde brengen van het fundament van de ambtelijke organisatie. Daarmee is de organisatie ‘in control’ gebracht. We hebben fors ingezet op de werving van nieuwe medewerkers, het terugdringen van het verzuim en het behouden van medewerkers. Dit leidde tot meer instroom, tot meer kansen voor medewerkers om zich verder te ontwikkelen en tot een verdere afname van de uitstroom. Het is voor Stichtse Vecht van groot belang om te blijven investeren in het aantrekken en behouden van talentvolle mensen. In het coalitieakkoord ‘Bouwen aan een stevig fundament voor Stichtse Vecht’ is beschreven dat het college werkt aan de balans tussen de bestuurlijke ambities, de financiële positie en de ambtelijke organisatie. In 2023 zetten we een aantal belangrijke stappen. Zo maakten we een start met het programma ‘Een begroting van Stichtse Vecht gericht op de toekomst’ en verkenden raad, college en de ambtelijke organisatie gezamenlijk hoe maatschappelijke effectindicatoren kunnen bijdragen aan meer effectieve sturing. In 2023 is intensief gewerkt aan de verbetering van het bestuurlijk besluitvormingsproces.
Alle medewerkers die college- en raadsvoorstellen schrijven, volgden een training over het schrijven van deze stukken. Daarnaast is het proces om te komen tot een college- of raadsvoorstel geoptimaliseerd. Het doorvoeren van verbeteringen en maatregelen om de onrechtmatigheid van aanbestedingen te verminderen (via het project ‘Inkoopoptimalisatie’) is opgestart in 2023 en hier wordt nog verder aan gewerkt. Datzelfde geldt voor de versterking van de ICT-infrastructuur; we zetten in 2023 belangrijke stappen die in de komende jaren voortgezet moeten worden. Programma 2 Veiligheid In maart 2023 is het ‘Integraal Veiligheidsplan 2023-2026’ vastgesteld door de raad en in april het ‘Uitvoeringsplan IVP 2023-2024’ door het college van B&W. Daarnaast is in 2023 een Bibob-coördinator geworven. Aan alle raadsleden is een bewustwordings- en weerbaarheidstraining aangeboden. In april 2023 heeft een werkconferentie ‘Ondermijning’ plaatsgevonden met de raad. In maart 2023 is gestart met het OOV-piket. Hiermee is een strategische crisisorganisatie ingericht om 24/7 de (loco-)burgemeester te ondersteunen bij rampen, crises en OOV-incidenten. We spelen hiermee in op de aankomende ontwikkelingen in de regionale crisisorganisatie (Bevolkingszorg 3.0) vanuit de Veiligheidsregio Utrecht. Daarnaast is gewerkt aan de bezetting van de crisisorganisatie en het trainen van crisisfunctionarissen.
Ook evalueerden we de aanpak van de opvang van Oekraïense ontheemden, om in de toekomst nog beter te zijn voorbereid op de toestroom van vluchtelingen. Programma 3 Fysiek Op het gebied van woningbouw zijn in samenwerking met onze partners stappen gezet. Zo is de Woonvisie in september 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2023 zijn twee woningbouwprojecten opgeleverd: Vecht en Veld in Vreeland (totaal 60 woningen) en het project Vechtvoorde in Breukelen (29 woningen). Bovendien verleenden we het afgelopen jaar 713 omgevingsvergunningen voor woningbouwprojecten in Maarssenbroek. Het college stemde eind 2023 in met het ontwerp bestemmingsplan Nieuwer ter Aa (50 woningen). Ook stelde zij in juni 2023 het stedenbouwkundig plan voor de woonbuurt (125 tot 150 woningen) en het voorlopig ontwerp inrichtingsplan voor sportief park Zuilense Vecht vast. Het bestemmingsplan is door de raad in december 2023 vastgesteld. De ontwikkelkaders en het gebiedsfonds voor Planetenbaan/Ruimtekwartier zijn in 2023 vastgesteld. Aan het einde van dat jaar is het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd. Met twee van de vier projectontwikkelaars zijn anterieure overeenkomsten gesloten en met twee partijen vinden aanvullende gesprekken plaats. Door omstandigheden is een aantal belangrijke onderdelen van de Woonvisie nog niet tot stand gekomen, waaronder de doelgroepenverordening.
Er is extra capaciteit toegevoegd om dit op te pakken. We maakten in 2023 vorderingen voor een klimaatbestendige leefomgeving en duurzame energievoorziening (Uitvoeringsprogramma Op weg naar nieuwe energie). De voorbereidingen voor een nieuw afvalscheidingsstation en circulair ambachtscentrum zijn gestart, waardoor ingezet kan worden op de doelstelling ‘Van afval naar grondstof.’ Het project ‘Kockengen Waterproof’ is verder uitgevoerd en het uitvoeringsprogramma ‘Op Weg Naar Nieuwe Energie’ is in 2023 opgeleverd. De strategische verkenning van knooppunt Breukelen is in september 2023 in de raad behandeld. In 2023 is hard gewerkt aan de voorbereidingen van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Overige successen die niet in de mijlpalen van de meerjarenbegroting zijn opgenomen: 6
•
•
• •
Overeenstemming met het Rijk en de provincie Utrecht over de aanleg van een fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal tussen Nieuwer Ter Aa en Breukelen. Het voornemen om de pont vanwege veiligheidsrisico’s op het kanaal uit de vaart te nemen is met succes herzien. Het Rijk draagt maximaal € 20 miljoen bij aan de fietsbrug. Het tekenen van de Woondeal U10 In maart 2023. Dit is een overeenkomst tussen 16 Utrechtse gemeenten, de provincie, het Rijk en woningcorporaties. Naast een kwantitatieve opgave is hiermee een gezamenlijke agenda tot stand gekomen met alle betrokken partijen, mét benoeming van de randvoorwaarden. Het signaal van de ontwikkelende partijen dat door rentestijging en hogere bouwkosten de financiering niet meer rondkwam, is voortvarend opgepakt. In 2023 ontving Stichtse Vecht van het Rijk een ‘startbouwimpuls’ van ruim 5 miljoen euro. Vaststelling Soortenmanagementplan (SMP) als belangrijke stap in de bescherming van vleermuizen, mussen, gierzwaluwen én basis om aan de slag te kunnen gaan met natuurvriendelijk isoleren om zo de energierekening te verlagen. Er zijn voldoende aanmeldingen voor glasvezel in het buitengebied om tot aanleg over te gaan.
Programma 4 Sociaal Het afgelopen jaar namen TIM Stichtse Vecht en de gemeente gezamenlijk maatregelen om de kostenstijging, door een toenemende zorgvraag, bij TIM Stichtse Vecht te verminderen. Er is een bestuursopdracht over de positionering van het voorveld geformuleerd, die op dit moment wordt uitgevoerd. De raad stelde, na meer duidelijkheid over de beleids- en financiële verantwoording door TIM, extra budget beschikbaar. De doorontwikkeling van Kansis als leer- en ontwikkelbedrijf en intensievere samenwerking in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht, biedt extra kansen voor werkgevers en werknemers. De mijlpaal Wmotransformatieplan is behaald: het nieuwe contract huishoudelijke ondersteuning startte op 1 januari 2023. Ook kwam er overeenstemming over de harmonisatie van de buitensport. Het proces voor het ‘Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP)’ is vertraagd. Dit wordt naar verwachting rond de zomer van 2024 opgesteld en afgerond. Daarin worden ook de prioriteiten en de verschillende locaties gekozen. Overige successen die niet in de mijlpalen van de meerjarenbegroting zijn opgenomen: • De gemeente opende opvanglocaties voor ontheemde Oekraïners in Breukelen, Maarssenbroek, Maarssen-Dorp, Vreeland, Kockengen, Nieuwersluis en Loenersloot. • In de raad van december 2023 is het Wmo-transformatieplan vastgesteld.
In dit plan wordt uitgewerkt hoe de Wmo - en daarmee ook de huishoudelijke hulp - de komende jaren uitvoerbaar en betaalbaar blijft. Programma 5 Samenleving Het nieuwe schoolgebouw op het Harmonieplein is in gebruik genomen. De nieuwbouw van het Broeckland College is gestart. Door onder meer asbest is vertraging ontstaan. De ingebruikneming wordt nu in 2025 verwacht. Ook in het gebied Zuilense Ring is vertraging ontstaan; de bouw wordt voorzien in 2025/2026. Dorpshuis De Veenkluit heeft samen met de gemeente gewerkt aan een plan voor een nieuw dorpshuis en een gymzaal. De nieuwbouw is inmiddels vol in uitvoering. In de voormalige De Vondel is door vele vrijwilligers hard gewerkt aan het opzetten van een dorpshuis als levendige ontmoetingsplek.
Rekeningresultaat 2023 in een oogopslag
Het jaar 2023 laat een positief saldo zien van € 4,9 miljoen. In onderstaande tabel vindt u de realisatie per programma (onder kolom 'begroting' en 'berap prognose' alleen op totaalniveau), met onder de tabel een analyse op hoofdlijnen. Een meer uitgebreide analyse ten opzichte van de begroting is opgenomen in de programma’s. Programma (x €1.000)
Begroting 2023
Berap
Begroting
prognose
na wijziging
2023
1. Bestuur
Realisatie
Verschil
2023
2023
2023
-87.022
-92.666
-5.644
2. Veiligheid
6.795
7.141
346
3. Fysiek
19.264
16.225
-3.038
4. Sociaal
48.722
51.506
2.784
5. Samenleving
12.069
12.910
841
-173
-4.884
-4.711
Totaal
-277
904
7
Analyse op hoofdlijnen
Analyse op hoofdlijnen ten opzichte van berap 2023 In de bestuursrapportage (berap) 2023 werd een resultaat van € 904.000 nadelig verwacht. In de berap 2023 zijn alleen een aantal technische begrotingswijzigingen verwerkt. De in de prognose voorziene nadelige afwijkingen zijn niet in een begrotingswijziging verwerkt. Deze laten in de realisatie nadelige afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging zien. De gerealiseerde afwijkingen zijn hierna toegelicht in de analyse ten opzichte van de begroting na wijziging. Het werkelijke resultaat over 2023 bedraagt € 4,9 miljoen voordelig. Dat is € 5,8 miljoen voordeliger dan de prognose in de berap 2023. In de realisatie 2023 zijn een aantal voordelen ten opzichte van de begroting gerealiseerd, die in de berap 2023 niet zijn voorzien. Deze zien we vooral in programma 1 Bestuur (hogere baten van de algemene uitkering) en programma 3 Fysiek (onderbesteding op diverse projecten). Analyse op hoofdlijnen ten opzichte van begroting na wijziging De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en de realisatie per programma zijn: • Programma 1 'Bestuur': het voordelig resultaat wordt vooral veroorzaakt door hogere baten van de algemene uitkering. Daarnaast is er ook een voordelig effect op de 'vrijval' van de opgenomen stelposten, die overschrijdingen in andere programma's compenseren.
Opvallende overschrijdingen, ook gesignaleerd tijdens de bestuursrapportage 2023, zijn de rentelasten en de migratie van het datacenter. • Programma 2 'Veiligheid': de overschrijdingen op de lasten worden veroorzaakt door de hogere energielasten van de brandweerkazerne en de - in de bestuursrapportage 2023 gemelde - loonindexatie bij de VRU. • Programma 3 'Fysiek': het positieve resultaat is met name te danken aan extra legesinkomsten omgevingsvergunningen. De vergunningstrajecten van aantal grotere projecten zijn in het laatste half jaar van 2023 afgerond. • Programma 4 'Sociaal': het nadelige resultaat is groter dan verwacht in de bestuursrapportage 2023. De meerkosten van TIM SV worden binnen dit programma gedempt door hogere gerealiseerde baten voor opvang Oekraïne en door minder ingezette specialistische jeugdhulp. • Het nadelige resultaat in programma 5 'Samenleving' wordt voor een groot deel veroorzaakt door de hogere energielasten van zwembad ‘t Kikkerfort.
Analyse financiële positie op hoofdlijnen
Voor inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van gemeente Stichtse Vecht, zijn meerdere kengetallen en de ontwikkeling hiervan in meerdere jaren relevant. In de paragraaf Weerstandsvermogen zijn deze kengetallen voor 2023 weergegeven. Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van deze kengetallen in de afgelopen jaren en in de verschillen tussen begroting en realisatie. De weergegeven waarden worden met kleuren geduid (risicovol: lichtrood, neutraal: lichtgeel, minst risicovol: lichtgroen). Uit het overzicht 'Kentallen financiële positie SV' blijkt onder meer dat de kengetallen in de jaarstukken (realisatie) positiever zijn dan begroot. Een aantal kengetallen is gunstig. De solvabiliteit vertoont echter een dalende trend en is in 2023 onder de 20% (meest risicovol). Het rekeningresultaat 2023 is opgebouwd uit een structureel en een incidenteel resultaat. Het incidentele resultaat bedraagt € 1,9 miljoen voordelig. Het structurele resultaat komt hiermee op € 3,0 miljoen voordelig. Dat is 1,6% van het totaal van de baten, wat te zien is onder de structurele exploitatieruimte. De gemeenteraad heeft een streefwaarde voor de weerstandsratio vastgesteld tussen de 1,4 en 2,0 procent. Voor andere kengetallen heeft de gemeenteraad geen streefwaarden vastgesteld.
In het project ‘Een begroting gericht op de toekomst’ werken we aan het formuleren van een strategisch financieel beleid, waarin we voor meerdere kengetallen streefwaarden voorstellen. Daarmee definiëren we een voor Stichtse Vecht solide financiële positie. Kentallen financiële positie SV
2019
2020
2021
2022
2023
structurele exploitatieruimte
-0,6
0,5
1,3
-1,6
1,5
weerstandsratio
1,7
1,8
1,8
1,7
1,7
netto schuld quote
75,0
105,0
82,0
78,0
78,0
debt-ratio
77,0
82,0
78,0
78,0
78,0
solvabiliteitsratio
23,0
18,0
22,0
22,0
22,0
belastingcapaciteit
110,1
111,8
114,4
102,1
100,4
structurele exploitatieruimte
6,9
1,4
1,7
0,1
1,6
weerstandsratio
1,8
1,8
1,6
1,7
2,2
netto schuld quote
67,6
64,0
64,0
64,0
69,0
debt-ratio
73,2
74,0
76,0
79,0
81,0
solvabiliteitsratio
26,8
26,0
24,0
21,0
19,0
belastingcapaciteit
110,1
111,8
114,4
102,1
100,4
Begroting
Jaarrekening
8
Betekenis waarden kentallen
Minst risicovol
Neutraal
structurele exploitatieruimte
>0
0
Meest risicovol <0
weerstandsratio
> 1,4
1,4 - 1,0
< 1,0
netto schuld quote
< 90
90 - 130
> 130
debt-ratio
< 50
50 - 80
> 80
solvabiliteitsratio
> 50
50 - 20
< 20
belastingcapaciteit
< 95
95 - 105
> 105
Ontwikkeling Algemene Reserve
Onderstaande stortingen en onttrekkingen in de Algemene reserve zijn in 2023 verwerkt op basis van raadsbesluiten. In het overzicht zijn ook de verwachte mutaties in 2024 opgenomen, zoals de effecten van de kadernota 2024 en de begroting 2024. In het raadsvoorstel bij de jaarrekening 2023, is een afzonderlijk voorstel opgenomen over de resultaatbestemming van 2023. We stellen u voor om (1) het positieve rekeningresultaat over 2023 van € 4,9 miljoen te storten in de Algemene reserve; (2) een budgetoverheveling van € 1,5 miljoen te onttrekken aan de Algemene reserve en (3) de bestemmingsreserve grondexploitatie aan te vullen met € 0,4 miljoen ten laste van de Algemene reserve. Hiermee groeit de Algemene reserve als gevolg van het saldo van het positieve rekeningresultaat 2023, de budgetoverheveling en de toevoeging aan de bestemmingsreserve grondexploitatie met € 3,0 miljoen. Verloop Algemene reserve (x €1.000)
Bedrag
Saldo 31 december 2022
14.383
Stortingen: Jaarrekening 2022: rekeningresultaat
4.348
Jaarrekening 2022: verhaalbare kosten gebiedsfonds Ruimtekwartier
250
Jaarrekening 2022: toevoeging vanuit reserve onderhoud kapitaalgoederen (geluidsschermen)
158
Begroting 2023
272
Onttrekkingen: Investeringsbijdrage buitensport overheveling budget vanuit 2022 Decembercirculaire 2022: overheveling extra middelen energietoeslag 2023
-322 -1.025
Jaarrekening 2022: budgetoverheveling vanuit 2022 naar 2023
-2.073
Saldo 31 december 2023
15.991
Stortingen: Begroting 2024 Voorstel jaarrekening 2023: rekeningsaldo 2023
569 4.884
Onttrekkingen: Kadernota 2024: incidenteel algemene reserve
-2.416
Voorstel jaarrekening 2023: budgetoverheveling vanuit 2023 naar 2024
-1.489
Voorstel jaarrekening 2023: toevoeging aan bestemmingsreserve grondexploitatie Prognose saldo 2 juli 2024, op basis van voorstellen aan de raad
-400 17.139
9
Leeswijzer Leeswijzer
Inleiding Voor u liggen de Jaarstukken 2023 van gemeente Stichtse Vecht. Met de Jaarstukken leggen we verantwoording af over het gevoerde beleid. We laten zien wat we in 2023 hebben bereikt, wat we daarvoor hebben gedaan en wat dat heeft gekost. Op grond van de Gemeentewet (artikelen 198 en 200) dient uw raad de Jaarstukken vast te stellen vóór 15 juli 2023. De Jaarstukken zijn het laatste product in de jaarlijkse planning- en controlcyclus. Het ‘Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten (BBV)’ maakt onderscheid tussen het jaarverslag (de beleidsverantwoording) en de (financiële) jaarrekening. Het jaarverslag is opgebouwd uit de programmaverantwoording (een programma is een samenhangend geheel van activiteiten) en de verplichte paragrafen. De financiële jaarrekening is opgebouwd uit de balans, het overzicht van baten en lasten, de rechtmatigheidsverantwoording, de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen en een toelichting op onderdelen. Jaarverslag In de programma’s wordt het uitgevoerde beleid verantwoord, door beantwoording van drie vragen, ook wel de 3W-vragen. De vragen zijn: wat wilde de gemeente bereiken in het afgelopen jaar? Wat hebben we daarvoor gedaan? Wat heeft het gekost? In dit hoofdstuk geven stoplichten de mate van realisatie van de mijlpalen aan, met de volgende legenda: Groen: gerealiseerd in 2023. Rood: niet gerealiseerd in 2023.
Oranje: gedeeltelijk gerealiseerd in 2023. Dit komt vooral voor wanneer meerdere mijlpalen zijn benoemd per doelstelling. De financiële overzichten per programma bevatten een afzonderlijke toelichting op de lasten en de baten en op de mutaties van de reserves. Een afzonderlijke toelichting vindt plaats, als de afwijking tussen de begroting na de wijziging en de realisatie groter is dan € 50.000 per taakveld of op afwijkingen met politieke relevantie. De analyse van de lasten vindt plaats op de volgende onderdelen: toegerekende personeelslasten, kapitaallasten en overige lasten. De afwijking in de toegerekende personeelslasten (de loonsom van de organisatie) van de programma’s bedraagt in totaal € 2,3 miljoen en wordt toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. De afwijking voor de kapitaallasten bedraagt in totaal € 0,3 miljoen en wordt op taakveldniveau toegelicht. Dit is te vinden in een tabel in de jaarrekening in de toelichting bij het overzicht van baten en lasten. De paragrafen zijn een dwarsdoorsnede van de programma's, gezien vanuit een door het BBV voorgeschreven perspectief . Vaak gaat het om programma-overstijgende beleidslijnen voor beheerszaken of reguliere activiteiten. Deze kunnen grote financiële gevolgen hebben en/of van belang zijn voor het aanvullende inzicht in vergelijking met de programma’s.
Zo staan we in de paragrafen stil bij de volgende onderwerpen: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen, Grondbeleid. Jaarrekening De jaarrekening begint met de rechtmatigheidsverantwoording, dit is een nieuw onderdeel zoals vastgelegd in Kadernota Rechtmatigheid 2023 van de Commissie BBV van november 2023. Vervolgens bestaat de jaarrekening uit door het BBV voorgeschreven overzicht van baten en lasten met toelichting, de balans met toelichting en verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (de zogenaamde SISA-verantwoording). In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is een overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld opgenomen, volgens een door het CBS voorgeschreven indeling. Bij de financiële cijfers worden lasten met een positief getal weergegeven en baten met een negatief getal. Dat betekent dat een positief saldo met een negatief getal wordt weergegeven en een negatief saldo met een positief getal. Onttrekkingen uit de reserves zijn voor de exploitatie een bate en dus een negatief getal. Toevoegingen aan de reserves zijn lasten voor de exploitatie en dus een positief getal. Voor de leesbaarheid is gekozen om bedragen af te ronden op € 1.000. Het kan gebeuren dat hierdoor bij afronding een minimaal verschil optreedt.
Wanneer bedragen op € 1 staan, wordt dit toegelicht. Pilot monitoring maatschappelijke effecten In deze raadsperiode brengen we het fundament van de gemeente Stichtse Vecht op orde, met als doel om een slagvaardige en betrouwbare lokale overheid te zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Onderdeel hiervan is het programma 'Een begroting gericht op de toekomst', waarin we werken aan een nieuwe opzet van een begroting met meer sturingsmogelijkheden. Met deze nieuwe opzet moet de raad beter in staat zijn om kaderstellende en controlerende taken uit te voeren. Zo draagt het vastleggen en (waar mogelijk) meetbaar maken van de maatschappelijke effecten die we willen bereiken bij aan een transparante en betrouwbare overheid. In deze leeswijzer lichten we toe welke nieuwe informatie-elementen we aan de beleidsprogramma’s en specifiek in dit jaarverslag 2023 toevoegen. 10
In de beleidsprogramma’s voegen we vijf informatie-elementen toe: 1) doelomschrijving én doelenboom, 2) effectindicatoren, 3) prestatie-indicatoren, 4) mijlpalen en 5) duiding bij causaliteit tussen activiteiten of prestaties en de effecten in P&C-documenten (beoogd vooraf en gerealiseerd achteraf). In de beleidsbegroting 2023 (en 2024) is een eerste stap gezet door het toevoegen van een doelomschrijving bij de vraag 'Wat willen we bereiken?' en mijlpalen bij de vraag 'Wat gaan we daarvoor doen?'. De overige informatie-elementen voegen we toe aan toekomstige begrotingen, nadat de raad in 2024 een besluit neemt over het voorstel ‘Monitoren maatschappelijke effecten’.
Tijdens een informatieve commissie op 27 februari 2024, is aan het sociaal domein gepresenteerd hoe een uitgewerkte set indicatoren eruitzien in de begroting en jaarrekening. In het jaarverslag 2023 presenteren we, als ‘pilot’ in programma 4 Sociaal, een verantwoording waarin alle vijf informatie elementen zijn toegevoegd. Daardoor zijn ten opzichte van de ‘Beleidsbegroting 2023’ extra toegevoegd: een doelenboom, effectindicatoren, prestatie-indicatoren en de duiding bij de causaliteit tussen activiteiten of prestaties en effecten (achteraf). De gepresenteerde effecten en prestatie-indicatoren zijn nog niet formeel door de raad vastgesteld én we presenteren nog geen nulmeting en streefwaarde. Hiermee zetten we in dit jaarverslag 2023 weer een stap in het versterken van het fundament van de organisatie.
11
Het jaarverslag
12
Programma 1. Bestuur
13
Beleid programma 1 Wat hebben we bereikt in 2023? Een betrokken en professionele ambtelijke organisatie Begroting 2023 Het is noodzakelijk om het fundament van Stichtse Vecht op orde te brengen met als doel om een slagvaardige en betrouwbare lokale overheid te zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Voor de zomer van 2022 zijn we gestart met een programma om de werkkracht van de ambtelijke organisatie te vergroten. Op 1 juli 2022 is een belangrijke fase van het lopende project Doorontwikkeling afgerond. Vanaf die datum is een nieuwe fase gestart met een project dat erop gericht is om de organisatie op kracht te brengen en de organisatie weer volledig te laten functioneren. Onderdeel van deze fase (zomer 2022 - zomer 2024) zijn in ieder geval: • het stoppen van de grote uitstroom van personeel; • het terugbrengen van het ziekteverzuim naar een gemiddeld percentage; • het intensiveren van de werving van nieuw personeel op de openstaande vacatures; • de huidige medewerkers koesteren, waarderen en blijven boeien (potentie benutten). Fase 1 – de organisatie wordt ‘in control’ gebracht (periode zomer 2022- zomer 2023) Fase 2 – De organisatie wordt toekomstbestendig gemaakt (periode zomer 2023 - zomer 2024)
Wat hebben wij daarvoor gedaan in 2023? Plan van aanpak ‘Op orde brengen fundament van de ambtelijke organisatie’ Mijlpalen 1. Zomer 2023 Fase 1 (coalitieakkoord) gereed. Realisatie Er zijn in 2023 belangrijke doelen uit het coalitieakkoord bereikt in het versterken van het fundament van de organisatie. Daarmee is de organisatieontwikkeling in control gekomen. Net als alle gemeenten heeft ook Stichtse Vecht echter te maken met een krappe arbeidsmarkt en een continue spanning tussen ambities/taken en beschikbare financiën en capaciteit. Dat vraagt verdere reguliere aandacht voor doorontwikkeling. Het afgelopen jaar realiseerden wij: 1. De beschrijving van een organisatievisie en missie. 2. De beschrijving van meerjarendoelen. 3. Belangrijke stappen in de versterking van de ICT-infrastructuur. 4. Verbetering van de kwaliteit van bestuurlijke stukken door investering in trainingen en nieuwe formats. 5. Het doorvoeren van verbeteringen en maatregelen om de onrechtmatigheid van aanbestedingen te verminderen (via het project inkoopoptimalisatie). 6. Een stijgende lijn in het mentale welzijn van medewerkers en een lager verzuim, dankzij interventies rondom het onder controle houden van uitstroom en verzuim. 7. Een kwaliteitsslag rondom de P&C-cyclus en -producten, waardoor de organisatie steeds beter in control komt. 8.
Het afronden van het managementleiderschapsprogramma en het zetten van stappen voor het vergroten van rolduidelijkheid van de managementfuncties. 9. Het vaststellen van de concernagenda in december, waarin onze vier strategische doelen staan: Dienstverlening versterken, Koesteren en waarderen, Wij versterken het fundament en De opgaven zijn leidend. Daarmee ontstond een logische samenhang tussen organisatievisie en missie, strategische en organisatiedoelen en effectindicatoren die de voortgang bewaken. De vaststelling van deze gezamenlijke agenda biedt een belangrijk sturingsinstrument, mét focus en prioritering om de organisatie verder in control te brengen. Daarnaast gaan we in de paragraaf Bedrijfsvoering voortaan in op een aantal kernindicatoren die tot voor kort werden gecommuniceerd via de ‘staat van de organisatie’.
14
Wat hebben we bereikt in 2023? Een begroting gericht op de toekomst Begroting 2023 Een toekomstgerichte begroting geeft meer sturingsmogelijkheden Een toekomstgerichte begroting heeft als doel om te komen tot een strategisch financieel meerjarenbeleid. In 2022 werken we aan een nieuwe opzet van onze begroting. Dit is noodzakelijk om de sturing te versterken, tijdig te kunnen anticiperen op ontwikkelingen en heldere keuzes te maken. Ook als het gaat om nieuw beleid. Met de nieuwe opzet van de begroting moet de raad beter in staat worden gesteld om zijn kaderstellende en controlerende taak uit te voeren. Het vastleggen van de maatschappelijke effecten die we willen bereiken en deze effecten (waar mogelijk) meetbaar maken draagt bij aan een transparante en betrouwbare overheid.
Wat hebben wij daarvoor gedaan in 2023? Nieuwe opzet beleidsbegroting Mijlpalen 1. Start gesprekken met de raad en vaststellen effectindicatoren periode 2022-2026 Realisatie In 2023 hebben we in drie werkbijeenkomsten met de raad gesproken over monitoring van maatschappelijke effecten. In samenspraak met de raad worden effectindicatoren voor de periode 2022-2026 bepaald en in 2024 vastgesteld. Hiermee maken we deze maatschappelijke effecten (waar mogelijk) meetbaar. In de daaropvolgende P&C-documenten rapporteren we hierover. Plan van aanpak ‘Een begroting gericht op de toekomst’ Mijlpalen 1. Vaststellen plan van aanpak ‘Een begroting gericht op de toekomst’ Realisatie Het plan van aanpak 'Een begroting gericht op de toekomst' is op 28 maart 2023 vastgesteld en op 6 juni 2023 besproken in de auditcommissie. Strategisch financieel beleid Mijlpalen 1. Aanpak, proces en richtinggevende uitgangspunten Kadernota 2024 2. Vaststellen strategisch financieel beleid 2024-2026 Realisatie Gemeenten worden geconfronteerd met inhoudelijk grote opgaven en financieel onzekere tijden. Het bestuur weegt ambities, beleidswensen en dekkingsmogelijkheden af. Dilemma’s zijn aan de bestuurlijke tafel besproken en in de Kadernota 2024 aan de raad voorgelegd. De Kadernota 2024 is op 4 juli 2023 in de raad behandeld. De keuzes zijn in de Begroting 2024 verder vertaald.
De raad is, voorafgaand aan de begrotingsbehandeling, in het memo Begroting TIM SV 2024 geïnformeerd over de actualiteit van de begroting van TIM SV, in relatie tot de financiële positie van de gemeente. De Begroting 2024 is op 7 november 2023 unaniem door de raad vastgesteld. Vanuit het programma ‘Een begroting van Stichtse Vecht gericht op de toekomst’ werken we aan het formuleren van het strategisch financieel beleid. Om onze ambities en doelen te realiseren, moeten we nadenken over hoe we wendbaar en weerbaar blijven en om kunnen gaan met grote financiële onzekerheden. Hiervoor is het strategisch financieel beleid een belangrijke richtinggevend document. Doel van het strategisch financieel meerjarenbeleid is om de sturing te versterken, tijdig te kunnen anticiperen op ontwikkelingen en heldere keuzes te maken. Een solide financiële positie betekent niet alleen een structureel sluitende begroting (baten en lasten in evenwicht), maar ook voldoende incidenteel weerstandsvermogen. We denken na over interne kaderstelling voor meer kengetallen die relevant zijn voor een solide financiële positie en duiden wat een solide financiële positie volgens de gemeente is. Wendbaarheid en weerbaarheid zijn belangrijke aandachtspunten voor het uit te werken strategisch financieel beleid. Hierbij werken we ook onze kaderstelling uit, voor het aanhouden van structureel weerstandsvermogen.
Dit is de methodiek waarmee we de gevoeligheid van onze begroting voor onzekerheden bepalen en de mate van risicoacceptatie en de gewenste omvang van de buffer die we willen aanhouden. In de Begroting 2024 is een impactanalyse van de gevoeligheid van de begroting voor structurele risico's opgenomen en is het structureel weerstandsvermogen aangevuld. Dit beschikbare structureel weerstandsvermogen is 15
voldoende dekking voor de onderkant van de realistische bandbreedte van de kosten voor TIM SV in 2024. Dit blijkt uit het hiervoor genoemde memo. De Provincie Utrecht heeft deze methodiek geaccepteerd en repressief toezicht vastgesteld voor 2024. In 2024 werken we aan een raadsvoorstel over het strategisch financieel beleid, waarin kaderstelling wordt voorgesteld voor meer relevante kengetallen voor de financiële positie van Stichtse Vecht. Daarmee voeren we een solide financieel beleid en passen we niet willekeurig ieder jaar de methodiek en gewenste omvang van het structureel weerstandsvermogen aan.
Wat hebben we bereikt in 2023? Samenwerking en participatie Begroting 2023 Door de kracht van onze samenleving te benutten, bereiken we onze doelen. Wij willen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties betrekken bij beleid en uitvoering. Door vooraf aan te geven welke ruimte er is om mee te denken en mee te doen creëren we duidelijkheid. De door de raad vastgestelde participatieleidraad biedt hiervoor een uitstekende basis. Daarnaast introduceren we een inwonerpanel voor inwoners en ondernemers. Omdat onze opgaven veelal over de gemeentegrenzen heen gaan, is samenwerking in de regio, met de provincie en andere partijen eveneens belangrijk. Ten slotte heeft Stichtse Vecht de vernieuwende ideeën en energie van jongeren hard nodig, nu en in de toekomst. We willen met deze groep in gesprek om hen meer te betrekken bij de lokale democratie.
Wat hebben wij daarvoor gedaan in 2023? Inrichten inwonerpanel Mijlpalen 1. Vaststellen opzet inwonerpanel 2. Inwonerpanel operationeel Realisatie Er zijn sinds de start van het inwonerspanel drie peilingen uitgevoerd. De professionalisering van de centrale plek waar cijfers en onderzoeksresultaten van de gemeente getoond worden is nog niet afgerond. Naar verwachting is dit in Q1 2024 gereed. Jongeren betrekken bij de lokale democratie Mijlpalen 1. Jaarlijks gesprek met de raad, college en jongeren Realisatie In de tweede helft van 2023 zijn de voorbereidingen gestart voor het jaarlijkse gesprek van de raad, het college en jongeren. In januari 2024 hebben drie gesprekken plaatsgevonden (Jeugd-Punt, Niftarlake college en Broklede Regionale Scholengemeenschap). Uitvoering Participatieleidraad Mijlpalen 1. Vaststellen formats t.b.v. kaderstellende en controlerende rol raad 2. Opstellen participatieleidraad voor initiatiefnemers 3. Evaluatiemoment met raad Realisatie Leidraad voor initiatiefnemers is opgesteld in combinatie met de verordening met dezelfde naam: 'Leidraad participatie bij ruimtelijke initiatieven Stichtse Vecht 2023'. Onderzoek is uitgevoerd of de participatieleidraad (die in 2021 is vastgesteld) voldoende kaderstellend is.
De uitkomst van dat onderzoek wordt in 2024 gecommuniceerd in combinatie met het opstellen van een gemeentebrede participatieverordening die samengevoegd wordt met de bestaande verordening 'Participatie bij ruimtelijke initiatieven Stichtse Vecht 2023'.
16
Verbonden partijen
Binnen dit programma werken we samen met NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU). Voor nadere toelichting hieromtrent verwijzen we naar de paragraaf Verbonden partijen. Wij werken met de regiogemeenten in U10-verband samen aan de grote maatschappelijke opgaven woningbouw, energietransitie, economische ontwikkeling, mobiliteit en het behoud en ontwikkeling van groen en landschap.
17
Financieel overzicht programma 1 Wat heeft het gekost in 2023? Bedragen x €1.000 Programma 1
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Saldo 2023
Lasten 0.1 Bestuur
4.263
4.043
4.237
0.2 Burgerzaken
1.963
2.028
2.872
844
0.4 Overhead
21.264
24.045
27.464
3.418
0.5 Treasury
-349
-349
604
953
0.6 Belastingen
1.017
1.019
1.107
88
0.8 Overige baten en lasten (stelposten)
3.945
4.612
0
-4.612
0.9 Vennootschapsbelasting
0
0
2
2
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
0
0
6
6
32.102
35.398
36.292
893
Totaal Lasten
194
Baten 0.1 Bestuur
-1
-56
-99
-43
-753
-753
-988
-234
0.4 Overhead
-7
-1.169
-868
301
0.5 Treasury
-53
-63
-205
-142
0.2 Burgerzaken
0.6 Belastingen
-14.364
-14.364
-15.326
-962
0.7 Algemene uitkering
-101.920
-104.632
-108.426
-3.794
0.8 Overige baten en lasten (stelposten)
2.331
1.667
0
-1.667
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden
-40
-40
-38
2
Totaal Baten
-114.808
-119.411
-125.950
-6.539
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-82.706
-84.013
-89.659
-5.646
297
547
522
-26
-244
-3.556
-3.529
27
53
-3.009
-3.007
2
-82.652
-87.022
-92.666
-5.644
Stortingen 0.10 Mutaties reserves Onttrekkingen 0.10 Mutaties reserves Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat
Toelichting lasten en baten per soort kosten Bestuur
(x €1.000) Toegerekende personeelslasten
Begroting
Begroting
primitief
na wijziging
2023
2023
Realisatie
Saldo
2023
2023
17.136
18.951
18.976
Kapitaallasten
-502
-459
-368
25 91
Overige lasten
15.468
16.906
17.683
777
Totaal lasten
32.102
35.398
36.292
893
Totaal baten
-114.808
-119.411
-125.950
-6.539
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
-82.706
-84.013
-89.659
-5.646
Toevoeging aan reserves
297
547
522
-26
Onttrekking aan reserves
-244
-3.556
-3.529
27
Gerealiseerd resultaat
-82.652
-87.022
-92.666
-5.644
18
Toelichting van de verschillen in de lasten Analyse verschillen lasten (x €1.000) Lasten Toelichting
Begroting Realisatie Verschil 2023 2023 35.398
36.292
893
Taakveld
Bedrag
Toegerekende personeelslasten (zie paragraaf Bedrijfsvoering)
div
Kapitaallasten
div
25 91
Hogere kosten van energie (zie toelichting in paragraaf bedrijfsvoering)
0.1
143
De onderhoudswerkzaamheden van de locaties in Breukelen zijn hoger uitgevallen, door stijgende prijzen.
0.1
78
Verkiezingen: Gemeenteraad, 2 Waterschappen en Tweede kamer
0.2
350
Burgerzaken, inhuur personeel om de onderbezetting op te vangen
0.2
120
Voor het optimaliseren van het inkooptraject en parallel daaraan het reguliere inkoopproces was in 2023 onvoldoende vaste formatie beschikbaar. Dit had tot gevolg dat extern moest worden ingehuurd. Vanaf 2024 is de formatie aangepast, waarmee deze toereikend is.
0.4
986
De premies van diverse verzekeringen stijgen periodiek, echter het budget is de afgelopen jaren daar niet op aangepast.
0.4
156
Migratie datacenter
0.4
1.002
Extra kosten die gemaakt zijn voor de Cloud Expert Group
0.4
244
ICT Systeembeheer: kosten zijn hoger uitgevallen door stijgende prijzen.
0.4
230
ICT Software, kosten zijn hoger uitgevallen door stijgende prijzen. Prijsindexatie vooraf te laag ingeschat.
0.4
73
Ondersteuning aanbesteding financiële applicatie
0.4
89
Implementatie e-HRM in 2023 gestart, dit wordt in 2024 afgerond.
0.4
-178
Het budget voor de Digitale toegankelijkheid van de gemeentelijke websites is in de kaderbrief 2023 te hoog vastgesteld. Dit wordt in kadernota 2025 gecorrigeerd.
0.4
-56
Hogere kosten van energie (zie toelichting in paragraaf bedrijfsvoering)
0.4
217
De onderhoudswerkzaamheden van het gemeentekantoor zijn hoger uitgevallen, door stijgende prijzen.
0.4
211
Voor het inwonerspanel is een interne oplossing gevonden, daardoor geen inhuur externen nodig is geweest.
0.4
-96
Extra budget in 2023 ten behoeve van de organisatieontwikkeling en toekomstbestendig begroten
0.4
-105
Implementatie Zaaksysteem
0.4
63
Scholing personeel
0.4
161
Mutatie voorziening dubieuze debiteuren
0.4
111
Project vervanging telefonie is uitgelopen, daardoor dubbele kosten in 2023.
0.4
106
Diverse licenties en abonnementen Dienstverlening en Samenleving
0.4
100
Mutaties voorzieningen personeel
0.4
51
Diverse licenties en abonnementen Leefomgeving en Toezicht Buiten
0.4
56
Diverse kosten overhead (zie ook paragraaf bedrijfsvoering)
0.4
275
Hogere rente door aantrekken nieuwe leningen eind 2022. Zie ook bestuursrapportage 2023.
0.5
770
De toegerekende rente op de kapitaallasten is lager dan begroot. Dit komt doordat een aantal investeringen niet zijn afgesloten in 2023 en zijn doorgeschoven naar 2024. Dit geeft een positief effect op de programma’s (de begrote kapitaallasten worden niet benut), maar een negatief resultaat op het taakveld Treasury, waar de rentebaat wordt verantwoord.
0.5
164
Vanwege een bijstelling op o.a. de belastinginkomsten uit voorgaande jaren is per saldo een afboeking van € 50.000 aan de lastenkant opgenomen.
0.6
50
Vrijval stelposten (o.a. lonen en prijzen € 1,5 mln., structureel weerstandsvermogen € 1 mln. en inhuur € 2 mln.). In de Bedrijfsvoeringsparagraaf is een nadere toelichting opgenomen op de inzet van de stelposten inhuur en lonen en prijzen. Voor de hogere energielasten, zoals in de Bestuursrapportage 2023 aangekondigd, zetten we de stelpost lonen en prijzen in ter dekking van deze kostenstijgingen.
0.8
-4.538
De begrootte post voor onvoerziene uitgaven is niet direct ingezet.
0.8
-90
Nog te bestemmen resultaat
0.11
-173
Diverse
208
Overig Totaal mutatie lasten programma 1
893
19
Toelichting van de verschillen in de baten Analyse verschillen baten (x €1.000) Baten Toelichting
Begroting 2023 -119.411
Realisatie Verschil 2023 -125.950 Taakveld
-6.539 Bedrag
Extra legesinkomsten door het meer uitgeven van documenten en huwelijken
0.2
-234
Generatiepact
0.4
146
Vergoedingen voor personeel
0.4
73
Voordeel rente rekening-courant Rijks schatkist
0.5
-99
Ontvangen dividenden en overige rente inkomsten
0.5
-50
Hogere inkomsten van met name OZB belasting, doordat de werkelijke WOZ-waardestijging hoger lag dan de geraamde WOZ-waardestijging.
0.6
-961
Hogere algemene uitkering gemeentefonds, zoals beschreven in o.a. de RIB Decembercirculaire 2023.
0.7
-3.794
Vrijval stelposten (o.a. achteruitgang algemene uitkering € 0,95 mln. en taakmutaties en doeluitkeringen € 0,72 mln.).
0.8
-1.667
Overig Totaal mutatie baten programma 1
Diverse
47 -6.539
20
Programma 2. Veiligheid
21
Beleid programma 2 Wat hebben we bereikt in 2023? Een veilige gemeente voor iedereen Begroting 2023 • • • • •
Inwoners voelen zich veilig in onze gemeente. Handhaving van wetten en regels is merkbaar, uitlegbaar en helder voor iedereen. Behoud objectief veiligheidsniveau. Het voorkomen en aanpakken van ondermijning. Een kwaliteitsniveau van de professionele crisis- en brandweerorganisatie die in VRU-verband (Veiligheidsregio Utrecht) voldoet aan de gestelde richtlijnen.
Wat hebben wij daarvoor gedaan in 2023? Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 Mijlpalen 1. Vaststellen van en uitvoering geven aan uitvoeringsplannen op geprioriteerde thema’s uit het Integraal veiligheidsplan (IVP) 2023-2026. Realisatie Op 7 maart 2023 is het IVP 2023-2026 vastgesteld door de raad. Op 18 april 2023 is het Uitvoeringsplan IVP 2023-2024 vastgesteld door het college van B&W. In 2023 is uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan IVP. Daarnaast is de Bibob-coördinator in 2023 geworven en eind 2023 gestart. Uitvoering plan van aanpak Ondermijning. Mijlpalen 1. Bewustwordings-/weerbaarheidstraining voor de nieuwe raad. Realisatie Op 11 april 2023 heeft een werkconferentie ‘Ondermijning’ plaatsgevonden met de raad. We willen voorbereid zijn op een nieuwe crisis Mijlpalen 1. Inrichten van een strategische crisisorganisatie. Realisatie In maart 2023 is gestart met het OOV piket. Hiermee fungeren we 24/7 als strategisch filter voor de (loco-) burgemeester bij rampen, crises en OOV-incidenten. We spelen hiermee in op de aankomende ontwikkelingen van de regionale crisisorganisatie (Bevolkingszorg 3.0) vanuit de Veiligheidsregio Utrecht. Daarnaast is gewerkt aan de bezetting van de crisisorganisatie en het trainen van crisisfunctionarissen.
Ook de aanpak van de opvang Oekraïense ontheemden is geëvalueerd, om in de toekomst nog beter te zijn voorbereid op andere crises dan flitsrampen en –crises.
Verbonden partijen
Binnen dit programma werken we samen met Veiligheidsregio Utrecht (VRU). Voor nadere toelichting hieromtrent verwijzen we naar de paragraaf Verbonden partijen.
22
Financieel overzicht programma 2 Wat heeft het gekost in 2023? Bedragen x €1.000 Programma 2
Begroting 2023 primitief
Begroting 2023 na wijziging
Realisatie 2023
Saldo 2023
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer
5.055
5.030
5.517
487
1.2 Openbare orde en veiligheid
1.860
1.902
1.736
-167
Totaal Lasten
6.915
6.932
7.253
320
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
-9
-9
1
11
1.2 Openbare orde en veiligheid
-40
-40
-55
-16
Baten
Totaal Baten
-49
-49
-54
-5
6.866
6.884
7.199
315
0.10 Mutaties reserves
-57
-89
-57
31
Gerealiseerd resultaat
6.809
6.795
7.141
346
Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen
Toelichting lasten en baten per soort kosten Veiligheid
(x €1.000) Toegerekende personeelslasten
Begroting
Begroting
primitief
na wijziging
2023
2023
Realisatie
Saldo
2023
2023
1.198
1.220
1.247
Kapitaallasten
372
342
339
-3
Overige lasten
5.345
5.371
5.667
296
Totaal lasten
6.915
6.932
7.253
320
Totaal baten
-49
-49
-54
-5
6.866
6.884
7.199
315
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
27
Toevoeging aan reserves
-
-
-
-
Onttrekking aan reserves
-57
-89
-57
31
Gerealiseerd resultaat
6.809
6.795
7.141
346
23
Toelichting van de verschillen in de lasten Analyse verschillen lasten (x €1.000)
Begroting Realisatie Verschil 2023 2023
Lasten
6.932
Toelichting
7.253
320
Taakveld
Bedrag
Toegerekende personeelslasten (zie paragraaf bedrijfsvoering)
div
Kapitaallasten
div
-3
Personeelslasten buiten loonsom. Met deze vrijval worden de hogere toegerekende personeelslasten opgevangen.
div
-26
De gemeenteraad heeft op 30 mei 2023 de geactualiseerde VRU-begroting 2023 besproken. In deze actualisatie is een loonindexatie opgenomen o.b.v. de nieuwe cao. Dit heeft geresulteerd in een structurele stijging van onze bijdrage met ongeveer € 190.000.
1.1
193
Hogere kosten brandweerkazernes, o.a. € 150.000 aan hogere energielasten. We zetten de stelpost lonen en prijzen in ter dekking van deze kostenstijgingen (zie Bestuursrapportage 2023).
1.1
271
Overschot van het IVP-budget: Enerzijds zijn we zuinig op dit budget, omdat het bedoeld is om (een deel van de) onverwachte kosten op te vangen van OOV-incidenten of crises. Anderzijds hebben we bewust wat ruimte gehouden om de overschrijding op lokale crisisbeheersing op te vangen. Het jaar 2023 stond in het teken van het werven van nieuwe medewerkers en was er minder ruimte voor projecten in de uitvoering. Pas aan het eind 2023 zijn 3 junior adviseurs OOV gestart en een Bibob-coördinator/OOV-jurist.
1.2
-71
Bij de inkoop van camera’s is een afschrijvingstermijn gehanteerd van 5 jaar. Jaarlijks wordt beoordeeld of vervanging van camera's noodzakelijk is. Inmiddels is de afschrijvingstermijn van alle camera’s afgelopen, maar functioneren deze nog goed naar de behoefte van de politie. De post kapitaallasten valt daarmee vrij; hierdoor is ruimte om de inzet van de flexibele camera's te bekostigen.
1.2
-18
In 2023 is de veiligheidsmonitor uitgevoerd. Hiervoor is in 2023 een aanbetaling gedaan, het resterende bedrag wordt betaald na oplevering van de rapportage in 2024.
1.2
-26
Overig
Diverse
Totaal mutatie lasten programma 2
Toelichting van de verschillen in de baten Analyse verschillen baten (x €1.000) Baten
-27 320
Begroting 2023
Realisatie 2023
-49
-54
Toelichting
Taakveld
Overig
Diverse
Totaal mutatie baten programma 2
27
Verschil -5 Bedrag -5 -5
24
Programma 3. Fysiek
25
Beleid programma 3 Wat hebben we bereikt in 2023? Voldoende betaalbare en passende woningen Begroting 2023 We willen dat alle inwoners een betaalbare en kwalitatief goede woning kunnen vinden. Daarom werken we hard aan het herstellen van de balans op de woningmarkt en investeren we met alle betrokken partijen in een woningmarkt die in balans is. Dat wil zeggen dat de woningbehoefte en het woningaanbod op elkaar aansluiten. De vraag naar (betaalbare) woningen is enorm. Er zijn ouderen die uit hun huidige grondgebonden woning naar een appartement of kleinere (gelijkvloerse) woning willen. Jongeren willen een eigen plek om te wonen. Daarnaast zijn er verschillende andere groepen die een woning nodig hebben, zoals statushouders, spoedzoekers, doorstromers uit maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Iedereen wil niets liever dan een passende woning. We hebben met name een tekort aan sociale huurwoningen, betaalbare koopwoningen en woningen in de middenhuur. Binnen deze typen woningen is er vooral behoefte aan woningen voor starters en senioren. Op basis van de huidige prognoses is er in Stichtse Vecht tot 2040 behoefte aan 3.750 woningen. Op dit moment zijn er voldoende woningbouwplannen om aan deze behoefte te voldoen met een totaal van 4.500 woningen.
We bouwen niet alleen in de grote kernen we letten ook op een goede spreiding van projecten over de gemeente, zodat de vitaliteit van de kernen wordt vergroot. Daarnaast onderzoeken we of we tussen 2030 en 2040 bij het knooppunt Breukelen (het stationsgebied) ca 3.000 woningen kunnen toevoegen. Voor de gehele periode tot 2040 gaat het dus in Stichtse Vecht om minimaal 4.500 en maximaal 7.500 woningen. Een stevige opdracht en tegelijkertijd een kans om onze ambities op de woningmarkt waar te maken. In Stichtse Vecht bouwen we 30% sociale huur. Om te garanderen dat sociale huurwoningen ook op langere termijn beschikbaar blijven, gaan we de exploitatie van sociale huurwoningen exclusief aan woningbouwcorporaties toekennen. Onze wettelijke taak ten aanzien van de huisvesting van statushouders voeren we uit. Hierbij houden we vanzelfsprekend oog voor reguliere woningzoekenden. De bouw van woningen vindt altijd plaats in de bestaande omgeving. Een omgeving waar inwoners aan gewend zijn. Voor diezelfde inwoners bouwen we deze woningen. Om te zorgen dat Stichtse Vecht een prettige en leefbare omgeving blijft benaderen we woningbouwprojecten als gebiedsontwikkeling. Naast woningen voor diverse doelgroepen zal er daarom ook gekeken worden naar de voorzieningen in een wijk, buurt of dorp.
Hierbij kan onder andere gedacht worden aan goede bereikbaarheid (OV, fiets en auto), maatschappelijke voorzieningen, openbaar groen, speelvoorzieningen, parkeren en ruimte voor ondernemers. Dit betekent een meer strategische benadering op het niveau van (deel)gebieden, wijken en dorpen. Bij deze opgave hebben we de volgende ambities: • We bouwen tot 2030 4.500 woningen • We versterken de samenwerking met de woningbouwcorporaties • We actualiseren de Woonvisie • We kijken naar mogelijkheden voor permanente bewoning van recreatiewoningen • We bekijken woningbouw vanuit een breder perspectief
Wat hebben wij daarvoor gedaan in 2023? Doelgroepenverordening Mijlpalen 1. Vaststellen doelgroepenverordening Realisatie In de Woonvisie 2023-2030 is aangegeven dat wij onderzoeken of doelgroepen opgenomen kunnen worden in de nieuwe huisvestingsverordening. Door omstandigheden is een aantal belangrijke onderdelen van de woonvisie (dit was al een opdracht uit de vorige woonvisie) nog niet tot stand gekomen, waaronder de doelgroepenverordening. Dit wordt in 2024 opgepakt, waarbij ook extra capaciteit is toegevoegd. Haagstede (155 woningen) in voorbereiding Mijlpalen 1. Start bouw Realisatie
26
De gemeente heeft de randvoorwaardelijke werkzaamheden afgerond. De opdrachtnemer kan starten met de woningbouw: • De omgevingsvergunning is verleend. • De rotonde aan de Floraweg is aangelegd en in gebruik genomen. • Naar verwachting start de woningbouw in Q2 2024.
Herziening woonvisie Mijlpalen 1. Vaststellen woonvisie Realisatie De Woonvisie is op 29 september 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Nieuwer Ter Aa (50 woningen) in voorbereiding Mijlpalen 1. Ontwerp bestemmingsplan/ Omgevingsplan Realisatie Het college heeft eind 2023 ingestemd met het ontwerp bestemmingsplan. Raadsbehandeling van het bestemmingsplan wordt uiterlijk verwacht in het tweede kwartaal van 2024. Planetenbaan/Ruimtekwartier in voorbereiding Mijlpalen 1. Vaststellen grondexploitatie Realisatie De ontwikkelkaders en het gebiedsfonds zijn in 2023 vastgesteld. Eind 2023 is het ontwerp bestemmingsplan ter inzage gelegd. De anterieure overeenkomsten zijn met twee van de vier ontwikkelaars gesloten. Met twee partijen vinden aanvullende gesprekken plaats. Projecten in uitvoering Mijlpalen 1. Opleveren 110 woningen + 260 studentenwoningen Realisatie In 2023 zijn twee woningbouwprojecten opgeleverd: Vecht en Veld in Vreeland (totaal 60 woningen) en het project Vechtvoorde in Breukelen (29 woningen). Bovendien hebben we in 2023 omgevingsvergunningen verleend voor de volgende woningbouwprojecten in Maarssenbroek: Kwadrant fase 2 (499 woningen), Bisonspoor 332 (75 woningen) en Haagstede fase 1 (139 woningen). Woningbouwprogramma Mijlpalen 1.
Vaststellen Woningbouwprogramma Realisatie Het woningbouwprogramma is onderdeel van de Woonvisie die op 29 september 2023 is vastgesteld door de raad. Zuilense Vecht (125 tot 150 woningen in voorbereiding Mijlpalen 1. Vaststellen inrichtingsplan 2. Vaststellen Bestemmingsplan 27