Document · PDF

Beleidsplan Waardevol Toerisme.pdf

Commissie Fysiek Domein 9 maart 2021, gemeente Stichtse VechtBij agendapunt: 6. 21:15: Beleidsplan Waardevol Toerisme.19.009 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Beleidsplan

Waardevol toerisme

W volgende

Inhoud

Samenvatting

Bijlagen

Inleiding en aanpak

Ambitie, doelstelling en principes

Marketing en doelgroepen

Profiel, vraag en aanbod

Trends en ontwikkelingen

Beleidsthema’s en agenda

Verlichting van de overlast

Financiën en tot slot

Beleidsplan - Waardevol toerisme

Samenvatting

Beleidsplan - Waardevol toerisme Samenvatting

Samenvatting Het voorliggende Beleidsplan Waardevol Toerisme Stichtse Vecht vormt de actualisatie van het toeristisch-recreatief Beleidsplan Recreatie en Toerisme Water Verbindt (2014) van de gemeente Stichtse Vecht. Het is gedeeltelijk geschreven in de maanden voordat de coronacrisis toesloeg en gedeeltelijk tijdens de coronacrisis in 2020. Het werpt een blik op een gewenste gebalanceerde aanpak van recreatie en toerisme in de gemeente Stichtse Vecht voor de periode tot 2030 met hierbij een concrete uitvoeringsagenda voor de jaren 2021, 2022 en 2023.

Met een gebalanceerde aanpak bedoelen we dat de toeristisch-recreatieve ontwikkeling dienstbaar dient zijn aan de kwaliteiten van erfgoed, cultuur, natuur en meer rekening wil houden met de leefbaarheid. Een bepaalde mate van reuring hoort bij bezoek en draagt een steentje bij aan de instandhouding van aantrekkelijke voorzieningen, zoals musea en horeca. We willen bij het laatstgenoemde aspect maatregelen treffen die de effecten van overlast en drukte van bezoek verlichten. De verwachting is dat herstel van de coronacrisis voor de toeristisch-recreatieve sector ten minste tot en met 2022 zal duren, uitgaande van een optimistisch scenario dat er op korte termijn een vaccin kan worden toegepast.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Samenvatting

De inzet van dit beleidsplan is om vanuit een gedeeld belang voor bewoners, bezoekers en bedrijven de kwaliteiten te koesteren, deze waar mogelijk te versterken en tegelijkertijd oog te hebben voor het in standhouden van voldoende banen en bestedingen van recreanten en toeristen. Want ondanks de coronacrisis en ondanks een aantal zaken die verbetering verdienen, kunnen we dankzij het rijke cultureel erfgoed, de fraaie rivier de Vecht en vele andere kwaliteiten ontspannen in een van de mooiste gemeenten van Nederland.

Beleidsplan en ambitie Het voorliggende beleidsplan borduurt voort op het Kompas voor Kwaliteitstoerisme dat lokale vertegenwoordigers in 2019 aan de gemeente hebben aangeboden. Verder kan het beleidsplan worden gezien als een lokale doorvertaling van het in 2018 verschenen landelijke Perspectief Nederland 2030 dat de provincies en het ministerie van EZK hebben omarmd. Hierin is de ambitie uitgesproken dat toerisme in 2030 van toegevoegde waarde is voor alle Nederlanders. We hebben de ambitie om een toekomstbestendig behoud en ontwikkeling van Stichtse Vecht als waardevolle toeristisch-recreatieve gemeente te realiseren. Toekomstbestendige betekent hier dat het belang van bezoekers, bewoners en bedrijven in samenhang wordt gewogen. De doelstelling draagt hierdoor een samengesteld maatschappelijk en economisch karakter. Behalve het opbouwen van het aantal banen van voor de coronacrisis dienen recreatie en toerisme de komende jaren ook bij te dragen aan Stichtse Vecht als aantrekkelijke woon- en werkgemeente, behoud en ontwikkeling van cultuur, cultureel erfgoed en natuur, een vitaal platteland en aan duurzame vrijetijdsmobiliteit in Stichtse Vecht.

Kenmerken uit analyse Stichtse Vecht functioneert voor recreatie en toerisme nauwelijks als bestemming. Het ontbreekt Stichtse Vecht nagenoeg aan grootschalige publiekstrekkers, want de aanwezige musea, horecavoorzieningen en andere attractiepunten kenmerken zich in het algemeen als kleinschalig

en brengen geen aanzienlijke bezoekstromen op de been. Het aantal vaarbewegingen op de Vecht zal naar verwachting de komende jaren rond de 35.000 per jaar blijven schommelen. Het aanbod van ligplaatsen zal beperkt veranderen, want er is geen capaciteitsverandering voorzien, zodat dit als natuurlijke rem op de groei van de vraag werkt. Wel is te verwachten dat het gebruik van de bestaande boten verder toeneemt. Het aantal overnachtingen (in 2019 zo’n 170.000) is door de coronacrisis gedaald. De analyse laat verder zien dat Stichtse Vecht vooral een passantengemeente voor vrijetijdsverkeer is. Veel boten, fietsers, wielrenners, auto’s rijden en varen letterlijk langs en door de Vecht als decor om de reis door te zetten naar hun bestemming elders. Dit is een eigenschap die kenmerkend is voor het functioneren van recreatie en toerisme in de gemeente Stichtse Vecht. Hiermee is de opgave voor Stichtse Vecht wezenlijk anders dan voor gemeenten die wel een toeristisch-recreatieve bestemming zijn.

Geen overtoerisme, wel piekbelasting Uit de analyse van de leefomgeving blijkt dat er in Stichtse Vecht geen sprake is van overtoerisme, omdat er geen structurele hoge druk bestaat van bezoekers op de leef omgeving. Er is wel sprake van piekmomenten door bezoek. Bewoners ervaren vooral overlast op mooiweer- dagen, die zijn geconcentreerd in de periode mei tot en met september met een duidelijke piek in de vakantiemaanden juli en augustus. De inzet van het beleid is om een situatie van overtoerisme te voorkomen en de ervaren druk van de piekbelasting te verlichten.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Samenvatting

Maatregelen om hinder te verlichten De door bewoners van Stichtse Vecht ervaren hinder wordt zodoende voor het eerst vroegtijdig betrokken in het beleid van de gemeente Stichtse Vecht. Bewoners van Nieuwersluis, Vreeland, Loenen aan de Vecht en Nigtevecht geven aan overlast te ervaren van drukte van bezoekers van mei tot en met september gerelateerd aan: - Passantenverkeer van auto’s, wielrenners en motorrijders aan de oevers van de Vecht - ‘Plasoverlast’ van bootvaarders op de oevers van de Vecht - Geluidsoverlast van passerende bootvaarders op de Vecht - Ergernissen over de snelheid van varende boten op de Vecht Deze hinder blijkt ook buiten de genoemde historische woonkernen te worden ervaren. In de uitwerking naar concrete projecten wordt aandacht gegeven om deze ervaren overlast van bewoners te verlichten. Denk hierbij aan het voorzien in extra sanitaire voorzieningen nabij de Vecht, een campagne voor hoffelijk gedrag van recreatievaarders en het opbouwen van een online druktemonitor om inzicht te krijgen in de drukke en minder drukke bezoeklocaties op verschillende tijdstippen en mensen erop te attenderen dat ze ook naar minder drukke plekken kunnen gaan. De uitvoeringsagenda voor 2021, 2022 en 2023 voor dergelijke verlichtende maatregelen is in hoofdstuk 6 uiteengezet.

Leidende principes Op basis van interviews, trendanalyse, een goed bezochte thema-avond met bewoners, bedrijven en nonprofit- partners, enkele klankbordsessies, een inspraakavond en een schriftelijke reactieronde is dit beleidsplan gericht op het voeren van beleid aan de hand van leidende inhoudelijke principes en beleidsthema’s.

Deze inhoudelijke principes zorgen ervoor dat Stichtse Vecht zich de komende jaren toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelt op het gebied van recreatie en toerisme. Zij zorgen ervoor dat recreatie en toerisme zich ontwikkelen in een gewenste richting die past bij de aard en het karakter van Stichtse Vecht. Het gaat om de volgende leidende principes:

Leidende principes

Principe 1

Individueel bezoek staat voorop; groeps bezoek stimuleren we niet actief.

Principe 2

De focus ligt op bezoekers uit de directe regio, hoewel iedereen welkom is.

Principe 3

Duurzame vormen van vrijetijdsmobili teit, zoals fietsen en elektrisch varen, ondersteunen we actief.

Principe 4

We hebben aandacht voor verblijfstoerisme naast dagbezoek.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Samenvatting

Principe 5

We faciliteren door deweeks zakelijk bezoek om de piek belasting van dag bezoek in het week end aan te vullen.

Principe 6

We hebben aandacht voor verlichtende maatregelen van drukte en hinder van bezoekers.

Beleidsthema’s De beleidsthema’s waaraan de gemeente Stichtse Vecht in de uitvoering van het beleid prioritaire aandacht wil schenken zijn:

I Beleefbare kastelen en buitenplaatsen

III Stimuleren van duurzame vrijetijdsmobiliteit

II Beleefbare waterlinie

Keuzes in toeristische marketing

IV Buitenrecreatie

Door de focus de komende jaren op deze thema’s te leggen, kiest de gemeente Stichtse Vecht voor het richting geven aan een waardevolle toeristisch-recreatieve ontwikkeling, die past bij de kwetsbare kwaliteiten van de gemeente. Bovendien sluiten de leidende principes en de

beleidsthema’s inhoudelijk aan op het Kompas voor Kwaliteitstoerisme. De thema’s ‘beleefbare kastelen en buitenplaatsen’ en ‘beleefbare waterlinie’ kennen een kleinschalig karakter en spreken kwaliteitsbezoekers aan. Het thema ‘duurzame vrijetijdsmobiliteit’ faciliteert initiatieven als elektrisch varen, kleinschalig varen, meer aandacht voor de (elektrische) fiets en mogelijk andere passende activiteiten. Het thema ‘buitenrecreatie’ omvat de brede scope van inspanningen op het vlak van buitenrecreatie voor, zoals het voorzien in recreatiegebieden, wandel-, fiets- en vaarroutes (voor sloepen).

Het beleid richt zich op het richting geven aan de regionale druk van (regio-)bewoners en de verwachte trends die hierbij waarneembaar zijn (zie hoofdstuk 5). Voor wat de visie op toeristische marketing betreft, is de lijn om aan te sluiten bij de marketinginspanningen die het beste passen bij de gekozen beleidsthema’s, zodat hier gericht kan worden gestuurd. Dit betekent dat samenwerking met Visit Gooi & Vecht, Visit Utrecht Region en NBTC worden voortgezet. Stichtse Vecht zal echter niet de samenwerking opzoeken met Amsterdam en/of Amsterdam&partners. Gezien de focus op erfgoedthema’s en de keuze voor duurzame vrijetijdsmobiliteit en buitenrecreatie, is het niet opportuun om de internationale bezoekersstroom in Amsterdam te willen benutten. Dit past inhoudelijk en strategisch niet bij de voorliggende visie.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Samenvatting

Meeropbrengst toeristenbelasting voor projecten Voor 2021 is voor recreatie en toerisme een budget van €617.160,- begroot, waarvan €500.766,- als vaste bijdrage in de recreatieschappen. De reeds door de raad door gevoerde verhoging van de toeristenbelasting zal per 2021 structureel voor toeristisch-recreatieve projecten worden toegevoegd, passend binnen de contouren van dit beleidsplan. Hiervoor is de post Meeropbrengst toeristenbelasting van €53.692 structureel toegevoegd. We willen hiermee toeristisch-recreatieve projecten financieel ondersteunen die een bijdrage leveren aan de gewenste balans met erfgoed, cultuur en natuur. Hiermee wordt de meeropbrengst van toeristenbelasting direct als kwaliteitsversterker ingezet. Dit sluit aan op het advies uit het Kompas voor Kwaliteitstoerisme om return on investment na te streven: de meeropbrengst toeristenbelasting vloeit hiermee direct terug naar projecten die passen binnen het vastgestelde beleid.

Richtinggevende ruimtelijke noties Tot slot is het onze inzet om specifieke noties voor recreatie en toerisme door te vertalen in ruimtelijk beleid, omdat dit eveneens instrumentarium is om richting te kunnen geven aan gewenste functies. Bij het opstellen van dit rapport wordt parallel gewerkt aan een integrale Omgevingsvisie voor de gemeente Stichtse Vecht. Input en noties met ruimtelijke betekenis voor recreatie en toerisme zullen uiteindelijk in deze Omgevingsvisie een plek krijgen en

worden nader betrokken bij de integrale ruimtelijke afwegingen. In het laatste hoofdstuk zijn deze richtinggevende ruimtelijke noties weergegeven. Er zal ook rekening worden gehouden en afgestemd met de bredere regionale ontwikkelingen zoals in samenwerking met de U16 en de provincie Utrecht (denk aan Ruimtelijk Economisch Programma, Recreatie om de Stad, Ringpark en Groen Groeit Mee).

Beleidsplan - Waardevol toerisme Samenvatting

Inleiding en aanpak

Beleidsplan - Waardevol toerisme Inleiding en aanpak

Inleiding en aanpak Dit eerste hoofdstuk beschrijft de context voor de actualisatie, de afbakening van het beleidskader en de belangrijkste begrippen. De inhoudelijke uitgangspunten zijn uiteengezet. Ook is beschreven hoe de input is vergaard en op welke wijze de stakeholders bedrijven, non-profitorganisaties en bewoners zijn betrokken in de totstandkoming van de actualisatie. Het hoofdstuk eindigt met een leeswijzer voor de rest van het rapport.

Collegewerkprogramma en Kompas voor Kwaliteitstoerisme Het collegewerkprogramma (programma 5 Samenleving) ambieert behoud en ontwikkeling van Stichtse Vecht als een aantrekkelijke gemeente om in te werken, wonen en ontspannen. Het bestuur kiest voor een integrale aanpak voor de thema’s Economie, Recreatie en Toerisme met een focus op kwaliteitstoerisme, passend bij de aantrekkelijke erfgoed, cultuur- en natuurkwaliteiten. Bovendien werkt het college mee aan de uitvoering van de strategie Utrecht Region voor het aantrekken van internationaal bezoek. Hiervoor is het nodig om de Beleidsnota Recreatie en Toerisme ‘Water Verbindt’ uit 2014 te actualiseren. In april 2019 is met het Kompas voor Kwaliteitstoerisme door vertegenwoordigers van het toeristisch-recreatieve en erfgoedveld een oproep gedaan aan de gemeente Stichtse Vecht. Het Kompas kwam voort uit het cultuurpact dat Stichtse Vecht samen met de provincie Utrecht had afgesloten. De centrale boodschap is dat de gemeente bewuste keuzes dient te maken die zoveel mogelijk in balans zijn met de leefbaarheid van de bewoners en met de kwaliteiten van landschap, cultuur en erfgoed. De gemeente heeft een belangrijke rol aan het roer om met partners samen te werken aan kwaliteitstoerisme voor de schatten van de Vechtstreek.

Het kompas benadrukt hierbij het belang van drie opgaven: - Maak het aanbod, met name cultuur en erfgoed, beter beleefbaar voor publiek - Focus in marketing en communicatie op cultuur en erfgoed

Beleidsplan - Waardevol toerisme Inleiding en aanpak

- Stimuleer betere bereikbaarheid door duurzaam vervoer Het college van B&W heeft eind 2019 het Kompas voor Kwaliteitstoerisme omarmd als te betrekken bouwsteen in het opstellen en uitwerken van het beleidsplan.

Inhoudelijke uitgangspunten Toerisme als middel: maatschappelijke doelen en economie Het landelijke Perspectief 2030 van NBTC Holland Marketing uit 2018 markeert een wissel in het denken over toeristische ontwikkeling in Nederland. Hierbij is toerisme niet alleen een economisch domein om bij te dragen aan meer werkgelegenheid (‘meer, meer-benadering’), maar evengoed een breder domein om steun te bieden voor bredere maatschappelijke opgaven (’duurzame benadering en toerisme als middel’). Het landelijke perspectief heeft inmiddels tientallen overheden en destinatiemarketing organisaties (DMO’s) aangezet tot het ontwikkelen van nieuwe, duurzame plannen. Een belangrijk onderdeel hierbij is dat behalve ondernemers ook bewoners vroeg tijdig dienen te worden gehoord, dat er goed dient worden ingespeeld op het DNA van het gebied en dat de koppel kansen met andere, specifieke opgaven worden door vertaald naar inspanningen van het toeristisch-recreatieve werkveld. Het uitgangspunt is om dit landelijke perspectief als richtinggevend kader aan te houden voor de specifieke opgaven van Stichtse Vecht.

Aandacht voor (perceptie van) drukte en overlast De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) heeft begin september 2019 het advies ‘Waardevol Toerisme’ uitgebracht aan staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken. Hierin bepleit de raad meer aandacht voor de wederkerige relatie tussen toerisme en de leefomgeving. Voorkomen dient te worden dat de negatieve effecten van toerisme (zoals overlast, hoge parkeerdruk, filevorming etc.) de overhand krijgen en ten koste gaan van de kwaliteit van de bestemming. Het draagvlak voor toerisme voor bewoners is evengoed een belangrijke factor en hiervoor is meer aandacht nodig om te voorkomen dat de kip met de gouden eieren geslacht worden. De methodiek van RLI om vroegtijdig toeristische ontwikkeling te koppelen aan het signaleren en sturen van drukte en mogelijke overlast van bezoekers. Het uitgangspunt is om met het analysemodel van RLI te komen tot een uitgebalanceerde groei, door te vertalen voor de specifieke opgaven van Stichtse Vecht. Ruimtelijke visie op recreatie en toerisme landt in Omgevingsvisie in ontwikkeling Het rapport Verleden, heden en toekomst, Trendlijnen van Stichtse Vecht laat zien hoe het grondgebied van Stichtse Vecht zich door de wisselwerking van mens en natuur door de eeuwen heen heeft ontwikkeld.

Het geeft inzicht in de manier waarop het verleden doorwerkt in onze huidige leefomgeving en trekt dit door naar de toekomst. Dit zijn de trendlijnen van Stichtse Vecht. In Stichtse Vecht kennen we acht trendlijnen, te weten: het watersysteem, de (rivier)

dorpen, veenontginning, buitenplaatsen, waterlinies, infrastructuur en suburbanisatie en industrialisatie en het recreatielandschap. Het voorliggende beleidsplan borduurt voort op de ruimtelijke indeling van vier deelgebieden. In een parallel proces werkt de gemeente Stichtse Vecht aan een nieuwe Omgevingsvisie. In deze Omgevingsvisie worden de ruimtelijke noties voor recreatie en toerisme uitgewerkt en aangedragen, waarna integrale ruimtelijke afwegingen volgen voor het ruimtelijk beleid. Inclusief koersbepaling toeristische marketing Een voor Stichtse Vecht actueel thema betreft toeristische marketing. Het gaat hier om marketingcommunicatie en publieksbereik gericht op het beïnvloeden van het profiel, de bekendheid en het gedrag van bewoners en bezoekers aan de publieksvoorzieningen van Stichtse Vecht. Voor 2020 heeft de gemeente zich ingeschreven voor het onderdeel recreatie en toerisme binnen de bredere samenwerking in Regio Gooi en Vechtstreek (programma Cultuur Erfgoed Recreatie Toerisme). Een inhoudelijke herijking van de marketingopgave maakt deel uit van het beoogde beleidsplan. Stichtse Vecht werkt verder samen in het (inter-)nationale programma van Utrecht Region.

Ook deze samenwerking wordt betrokken in de nieuwe visie, zodat Stichtse Vecht een duidelijke koers kiest voor effectieve marketing op het juiste schaalniveau en onder het meest kansrijke toeristische merk. In hoofdstuk 3 is de marketingopgave inhoudelijk uitgewerkt.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Inleiding en aanpak

Afbakening beleid Het voorliggende beleidsplan bestrijkt zowel recreatie activiteiten van bewoners als toeristische activiteiten van bezoekers. Alternatieve termen zijn vrijetijdseconomie, gastvrijheidseconomie en bezoekerseconomie. De term waardevol toerisme heeft in dit kader zowel betrekking op de recreatieactiviteiten als de toeristische activiteiten van bezoekers. De termen worden door elkaar gebruikt. In de beleidspraktijk lopen recreatie en toerisme als vakgebied door elkaar en is het niet relevant om hiertussen onderscheid te maken. Immers, een bewoner uit de eigen gemeente of uit de regio maakt als recreant evengoed gebruik van de voorzieningen en activiteiten als een bezoeker die uit Groningen of van buiten Nederland komt. We volgen de gebruikelijke definities van het Centraal Bureau voor de Statistiek, waarin drie hoofddomeinen zijn te onderscheiden, namelijk dagtoerisme, verblijfstoerisme en zakelijk toerisme. Dagtoerisme omvat alle vrijetijds activiteiten waarvoor men minimaal twee uur van huis zonder daarbij een overnachting plaatsvindt. Verblijfs toerisme wordt gedefinieerd als alle vakantie van Nederlanders en buitenlanders die in toeristische accommodaties worden doorgebracht en waarvoor toeristenbelasting is verschuldigd.

Zakelijk toerisme behelst alle binnenlandse en buitenlandse dagtochten en reizen met een zakelijk of educatief motief denk aan vergaderingen, congressen en trainingen. Deze kunnen zowel eendaags als meerdaags van karakter zijn. Recreatie en toerisme als beleidsdomein vormen feitelijk de optelsom van dag-, verblijfs- en zakelijk toerisme.

Proces en input Het Kompas voor Kwaliteitstoerisme en relevante beleids stukken en onderzoeken zijn geanalyseerd. Samen met NBTC Holland Marketing en het Nederlands Debat Instituut heeft de gemeente Stichtse Vecht als aftrap de themaavond Waardevol Toerisme in Stichtse Vecht georgani seerd, waarbij de eerste hoofdlijnen van de visie zijn gepeild en waarbij bewoners en ondernemers actief hebben meegedacht over oplossingen voor bestaande overlastsituaties die verband houden met recreatie en toerisme op piekmomenten. De afgelopen maanden zijn ca. 25 interne en externe interviews gehouden, hebben klankbordsessies plaatsgevonden en zijn een inspraakavond en een schriftelijke reactieronde georganiseerd. In de inspraakronde en reactieronde is een concept beleidsplan voorgelegd en op basis van de 113 ontvangen punten van 32 organisaties/personen verder aangescherpt. Diverse reacties zijn overgenomen en indien de punten niet zijn overgenomen is dit gebeurd op basis van een onderbouwde argumentatie. De belangrijkste constateringen uit de reactieronde zijn als volgt: - In het algemeen is er breed draagvlak voor het beleidsplan. - Het beleidsplan is volgens NBTC een van de eerste gemeentelijke nota’s in Nederland die de aanpak voor waardevol toerisme, geadviseerd door de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (2019), integraal door vertaalt in concreet beleid.

Hiermee is er vroegtijdig meer aandacht voor de effecten van toerisme op de leefbaarheid.

- In de regio Utrecht is Stichtse Vecht volgens de provincie Utrecht de eerste gemeente die werk maakt van toerisme in balans; de meeste gemeenten in de regio zien toerisme vooralsnog als een economisch domein. - Samenwerkingspartners als de provincie Utrecht (beleids medewerker), de recreatieloods Oostelijke Vechtplassen, gemeente Wijdemeren (beleidsmedewerker), de Fietsboot, Visit Utrecht Region, Visit Gooi & Vechtstreek, Slot Zuylen en Buitenplaats Doornburgh hebben aan gegeven het beleid te steunen. - Diverse vertegenwoordigers van bewonersverenigingen geven aan op hoofdlijnen het voorgestelde beleid te steunen en zijn blij met het opnemen van maatregelen om drukte te verlichten. De bewoners hebben diverse suggesties voor aanvullingen en nadere acties. - Diverse opmerkingen en reacties zijn gegeven over aangrenzende beleidsvelden en uitvoering, zoals over verkeerssituaties (last van wielrenners aan de rechteroever van de Vecht), landschap en vergunningen. Handhaving is relatief vaak genoemd als zijnde voor verbetering vatbaar. - In bijlage 1 is het proces voor de totstandkoming van het beleidsplan verder toegelicht.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Inleiding en aanpak

Leeswijzer Hoofdstuk 2 geeft de visie op waardevol toerisme weer met de leidende principes die Stichtse Vecht richting geven aan de verwachte toeristisch-recreatieve ont wikkeling in de komende jaren. Feitelijk vormt dit hoofdstuk zodoende de weergave van de inhoudelijke strategie, met een ambitie, meervoudige doelstelling en leidende principes. Hoofdstuk 3 gaat in op de visie voor toeristische marketing met inzicht in de diverse geografische schaalniveaus voor het organiseren van marketing en de best passende doelgroepen. Het hoofdstuk maakt ook duidelijk welke organisaties als uitvoeringspartner voor de gemeente Stichtse Vecht de komende jaren aan zet zijn. Hoofdstuk 4 gaat nader in op het huidige toeristischrecreatieve profiel van de gemeente Stichtse Vecht. Het aanbod is geanalyseerd, net als beschikbare gegevens over het aantal banen, vestigingen en de huidige vraag. We merken hierbij op dat data niet altijd beschikbaar zijn op het juiste schaalniveau of voor het gewenste deel onderwerp. De analyses zijn gebaseerd op bestaand onderzoek en afgenomen interviews.

In hoofdstuk 5 zijn de verwachte bepalende trends en ontwikkelingen voor Stichtse Vecht inzichtelijk gemaakt. De input voor deze analyse is verzameld uit interviews met vertegenwoordigers van lokale, regionale en landelijke stakeholders. Hoofdstuk 6 geeft de beschikbare sturingsinstrumenten voor een gemeente in algemene zin aan en hierna de keuze voor de best passende beleidsthema’s, die prioriteit verdienen met de beperkte middelen en menskracht die beschikbaar zijn. Per thema is de visie aangegeven met de uitvoeringsagenda met projecten. Hoofdstuk 7 benoemt aan de hand van het analyse model van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur in hoeverre er sprake is van negatieve effecten van recreatie en toerisme op de fysieke leefomgeving van Stichtse Vecht. Het hoofdstuk eindigt met het maatregelenpakket dat de overlast van bewoners verlicht. Hoofdstuk 8 sluit het beleidsplan af met de beschikbare financiën en de laatste relevante inhoudelijke aandachtspunten, waaronder richtinggevende ruimtelijke noties.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Inleiding en aanpak

Ambitie, doelstelling en principes

Beleidsplan - Waardevol toerisme Ambitie, doelstelling en principes

Ambitie, doelstelling en principes Dit hoofdstuk introduceert de visie op het beleid, beschrijft de ambitie van de gemeente Stichtse Vecht en vermeldt de specifieke doelstellingen. Vervolgens volgt een overzicht van de inhoudelijke principes die richting geven aan de beoogde toeristisch-recreatieve koers voor de komende jaren. Feitelijk vormen zij het inhoudelijke filter waaraan alle beleidskeuzen en de uitvoeringsprojecten (zie hoofdstuk 6) dienen te voldoen.

Algemene uitgangspunten Benut maatschappelijke opgaven In lijn met de landelijke koerswijziging van NBTC Holland Marketing, provincies en andere partners dient toerisme niet alleen economische waarde op te leveren maar even goed waardevol te zijn voor de eigen bewoners. In het opstellen van het voorliggende beleid zijn bewoners en partners vroegtijdig betrokken. Toerisme leunt niet meer op louter economische doelen, maar kan evengoed een bijdrage leveren aan maatschappelijke opgaven. Zoals in het Kompas voor kwaliteitstoerisme aangegeven, gaat het voor Stichtse Vecht om een beoogde bijdrage van toerisme aan instandhouding van de kwetsbare kwaliteiten van cultuur, erfgoed en natuur. Versterk de sterkten De inzet is om de (in potentie) aanwezig sterkten die het beste passen bij Stichtse Vecht verder te ontwikkelen mits hierbij balans is met ongewenste effecten op de leefomgeving. Locaties en betekenisvolle verhalen met aantrekkingskracht krijgen zodoende de meeste aandacht in de uitwerking van het beleid.

dragen hierdoor bij aan meer aandacht voor het DNA van de verschillende kernen van Stichtse Vecht. Wij willen passende bezoekers matchen met passend aanbod.

Het gedeelde belang centraal Bron: Perspectief Bestemming Nederland 2030, 2018

Bezoekers

Voortborduren op DNA Toerisme stimuleert om verhalen te vertellen over waar we vandaan komen en wie we zijn. Toerisme versterkt hiermee de trots van bewoners en ondernemers en bevestigt onze identiteit. De unieke lokaal gewortelde historische kwaliteiten dienen zodoende centraal te staan. Bezoekers

Beleidsplan - Waardevol toerisme Ambitie, doelstelling en principes

Bedrijven

Bewoners

Ambitie De ambitie van het voorliggende Perspectief 2030 is een toekomstbestendige ontwikkeling van Stichtse Vecht als waardevolle toeristisch-recreatieve gemeente. Toekomstbestendig betekent hier dat het belang van bezoekers, bewoners en bedrijven steeds in samenhang wordt gewogen, zoals hieronder weergegeven.

Doelstelling Doorvertaling van deze ambitie naar een doelstelling levert op dat de toeristisch-recreatieve ontwikkeling van Stichtse Vecht een bijdrage levert aan zowel maatschappelijke als economische doelen. Op basis van interne en externe interviews, de inhoud van het Kompas voor Kwaliteits toerisme, de output van de thema-avond Waardevol Toerisme en een klankbordsessie is voor Stichtse Vecht de volgende vijfvoudige doelstelling geformuleerd: - Recreatie en toerisme versterken Stichtse Vecht als aantrekkelijke woon- en werkgemeente (maatschappelijk). - Recreatie en toerisme leveren een waardevolle bijdrage aan behoud en ontwikkeling van cultuur, cultureel erfgoed, natuur en landschap van Stichtse Vecht (maatschappelijk). - Recreatie en toerisme leveren een waardevolle bijdrage aan duurzame vrijetijdsmobiliteit in Stichtse Vecht (maatschappelijk). - Recreatie en toerisme leveren een bijdrage aan de vitalisering van het platteland (maatschappelijk).

Het gaat zodoende om het bewaken en het versterken van het gedeelde belang van bezoekers, bewoners en bedrijven. In alle uit te voeren projecten dienen deze belangen met elkaar te worden bezien, voordat ze in uitvoering worden gebracht. Hiermee krijgt het toeris tisch-recreatief een integrale aanpak met inhoudelijke verbindingen naar domeinen als bijvoorbeeld erfgoed, cultuur, verkeer en vergunningen.

- Het minimaal terugbrengen van het aantal toeristischerecreatieve banen en bestedingen in Stichtse Vecht (economisch) op het niveau van voor de coronacrisis.

Leidende principes op maat van Stichtse Vecht Uit het Kompas voor Kwaliteitstoerisme, gesprekken met bewoners en aanvullende analyse vloeien specifiek voor de lokale situatie van Stichtse Vecht inhoudelijke principes voort. Deze zijn tijdens het proces bediscussieerd en aangescherpt tot de volgende zes principes. Ze geven strategisch richting aan de beoogde toeristische ont wikkeling voor Stichtse Vecht in de komende jaren.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Ambitie, doelstelling en principes

17 Principe 1

Principe 2

Principe 3

Individueel bezoek staat voorop; groepsbezoek zullen we niet actief stimuleren

De focus ligt op bezoekers uit de directe regio, hoewel iedereen welkom is

We steunen duurzame vormen van vrijetijdsmobiliteit, zoals fietsen en elektrisch varen

Om de in het hoogseizoen op piekmomenten ervaren bezoekersdruk te verlichten in combinatie met de beperkte opvangcapaciteit in sommige historische kernen (zoals Vreeland, Nigtevecht, Nieuwersluis en Loenen aan de Vecht) noopt dit tot een keuze niet actief bezoek van groepen aan te jagen. Bezoek van groepen van bussen of grote boten (passagiersvaart) zijn in het algemeen domi nanter in hun belasting, omdat deze bezoekers bij elkaar blijven, zich minder goed mengen onder de locals en kunnen zorgen voor een rij of wachttijd. Individueel bezoek laat zich in het algemeen goed absorberen door de lokale bevolking.

De analyse laat zien dat Stichtse Vecht beperkt een bestemming is en juist relatief veel passantenverkeer van wandelaars, fietsers en boten telt. De diverse kernen aan de Vecht kennen veel passanten die niet afstappen, maar de Vecht als decor beleven. De economische effecten voor middenstand en horeca dienen beter te worden benut. De opgave is hier om de eigen inwoners en de bewoners uit de directe regio zoals uit Leidsche Rijn en Utrecht, Wijdemeren, Abcoude en Hilversum te verleiden tot herhaal bezoek. Het vormt nu al de kurk waarop recreatie en toerisme in Stichtse Vecht drijven en de projecten zullen focus krijgen op regiobewoners. Het is waardevol om deze bezoekers beter te bedienen, omdat de regiobewoners vaker een herhaalbezoek kunnen brengen en in potentie gemakkelijker met de fiets kunnen komen.

Fietsen is gezond, duurzaam en leuk. Stichtse Vecht beschikt over een relatief goede fietsinfrastructuur. Tegelijkertijd neemt de fiets weinig ruimte in en zou op termijn de e-bike steeds meer een alternatief kunnen bieden voor automobiliteit, juist voor vrijetijdsactiviteiten. De stad en de provincie Utrecht investeren de komende jaren fors in fietsinfra structuur. De provincie Utrecht heeft als ambitie om de fietsregio van Europa te worden. Stichtse Vecht kan als buurgemeente van Utrecht actief op deze ontwikkelingen aanhaken door het gebruik van de fiets en e-bike voor vrijetijd en toerisme te stimu leren. Dit ontlast bovendien de groeiende druk van autoverkeer in de historische kernen. Hierbij merken we op dat de basis van de fietsinfrastructuur op orde dient te zijn, zoals het verkeersbeleid (GVVP) stelt.

Uiteraard zijn en blijven groepen welkom, maar de gemeente Stichtse Vecht wil het groepssegment (in de reisindustrie ook wel ‘travel trade’ genoemd) niet actief stimuleren. Dit betekent concreet dat Stichtse Vecht geen projecten zal uitvoeren die groepsbezoek faciliteren of budget zal inzetten voor marketing en promotie voor groepen. Verder richten we ons op bezoek dat gericht is op publieksvoorzieningen en minder op passanten.

Voor wat het onderdeel internationaal bezoek betreft vloeit hieruit voort dat Stichtse Vecht goed past bij individuele bezoekers uit nabijlanden, zoals Duitsland en België. Deze nationaliteiten gaan in hun vrijetijds gedrag goed op in het gedrag van de bewoners.

Behalve meer aandacht voor fiets, zoals bijvoorbeeld voor oplaadpunten, past hier ook meer aandacht voor elektrisch varen op de Vecht. Een ontwikkeling van minder dieselsloepen naar meer fluistersloepen, het stimuleren van botendelen door meerdere gebruikers en minder geluid van motoren draagt bij aan instandhouding van de kwaliteiten van de Vecht.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Ambitie, doelstelling en principes

18 Principe 4

Principe 5

Principe 6

We hebben aandacht voor verblijfs toerisme in plaats van alleen voor dagbezoek

We steunen doordeweeks zakelijk bezoek om de piekbelasting van dagbezoek in het weekend te ontzien

We hebben aandacht voor verlichtende maatregelen van drukte en overlast van bezoekers

Een bezoeker die een of enkele nachten in een logies verblijft (hotel, B-en-B of vakantiepark) biedt een grotere waarde in de zin van bestedingen dan een bezoeker die slechts enkele uren aanwezig is of alleen maar door de gemeente heen rijdt of vaart. De bestedingen van een verblijfsbezoeker zijn aanzienlijk groter dan een dagbezoeker en de verplaatsingen zullen vaker buiten de spitsdrukte plaatsvinden. Het stimuleren van overnachtingen ten opzichte van dagbezoek is zodoende effectief om spreiding van bezoek in de tijd te bewerkstelligen. Hierbij merken we op dat permanente bewoning op nieuwe vakantieparken en recreatiebedrijven ongewenst is. Voor de ontwikkeling van particuliere verhuur (zoals Airbnb) houden we een vinger aan de pols.

Bezoekers kunnen voor plezierdoelen reizen of voor een zakelijk of educatief motief. Voor Stichtse Vecht betekent meer aandacht voor zakelijke bezoekers (vergaderingen/trainingen/congressen/ opleidingen) een interessante aanvullende doelgroep die met tientallen aantrekkelijke locaties goed is waar te maken. Business Universiteit Nyenrode, Van der Valk Breukelen en buitenplaatsen als Doornburgh en Slangevegt, diverse toprestaurants als De Nederlanden, Tante Koosje en ’t Amsterdammertje en andere bijzondere vergaderlocaties als Fort Nieuwersluis, Fort Maarsseveen, Inn Style zorgen voor een gevarieerd aanbod.

Werken vanuit een gedeeld belang betekent meer aandacht geven aan de negatieve effecten die bewoners en andere gebruikers ervaren van bezoekers aan Stichtse Vecht. Bezoekers kunnen zowel afkomstig zijn uit de eigen gemeente of regio (recreant) of uit de rest van Nederland of het buitenland (toerist). Het signaleren van de overlast en het uitvoeren van maatregelen om deze overlast te verlichten, zien we als een van de leidende principes. Bewoners willen gehoord worden en doen een beroep op de gemeente om verantwoordelijkheid te nemen. We zien dit als een belangrijk nieuw principe en willen hieraan structureel bijdragen. Tegelijkertijd kan de gemeente het niet alleen, en is ze afhankelijk van de medewerking van partners en bedrijven. En misschien wel net zo belangrijk: er is vaak sprake van een gedragscomponent, waarbij de bezoeker een eigen verantwoordelijkheid heeft en er niet alleen naar de gemeente dient worden gekeken. Bovendien is handhaving hierin niet altijd goed mogelijk of ontbreekt hier de capaciteit. In hoofdstuk 7 hebben we een maatregelenpakket voor verlichting van overlast van bezoek uitgewerkt.

De zakelijke doelgroep maakt op relatief rustige momenten gebruik van de faciliteiten (doordeweeks) en zorgt voor ontlasting van de druk op piekmomen ten. Een ander argument is dat de gemiddelde bestedingen van deze doelgroep beduidend hoger zijn dan van een bezoeker met vrijetijdsmotieven. Hier is onder de bewoners geen overlast of drukte geconstateerd. Zakelijk bezoek kent veelal een sociaal programma, zodat hier nadere kansen liggen voor arrangementontwikkeling en combinatiebezoek aan de horeca en andere voorzieningen.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Ambitie, doelstelling en principes

Marketing en doelgroepen

Beleidsplan - Waardevol toerisme Marketing en doelgroepen

Marketing en doelgroepen Dit hoofdstuk geeft de gewenste visie van de gemeente op toeristische marketing met inzicht in de diverse geografische schaalniveaus voor het organiseren van marketing en de best passende doelgroepen. Het hoofdstuk maakt ook duidelijk welke organisaties als uitvoeringspartner voor de gemeente Stichtse Vecht de komende jaren het beste passen.

Visie op toeristische marketing Zoals het vorige toeristisch-recreatieve beleidsplan Water Verbindt (2014) reeds benoemt, heeft Stichtse vecht door haar centrale ligging een recreatieve spilfunctie tussen Amsterdam en Utrecht (Noord en Zuid) en de Vinkeveense en Loosdrechtse Plassen (Oost en West). De plassen en de Vecht vormen samen een in Nederland centraal gelegen watersportgebied. Het water maakt ons duidelijk dat wij deel zijn van een groter geheel en dat recreatie en toerisme gemeente- en provinciegrenzen overstijgen. Dit vraagt van Stichtse Vecht dat wij ons niet laten beperken door bestuurlijke grenzen en samen met andere gemeenten en partners doelen behalen die voor Stichtse Vecht alleen niet goed haalbaar zijn. Dit gegeven geldt ook voor het domein van toeristische marketing. Met toeristische marketing bedoelen we in dit kader het vakgebied van marketingcommunicatie om te sturen op profiel, bekendheid en daadwerkelijk gedrag. Deze vorm van marketing gaat niet om sturen op ‘meer’ maar sturen op ‘beter passend’ bij het profiel van Stichtse Vecht en de geformuleerde ambitie en doelstelling van Stichtse Vecht als waardevolle bestemming. Hier kan gerichte marketingcommunicatie en publieksbereik aan bijdragen.

Het gaat niet om commerciële doelen: centraal staan betekenisvolle maatschappelijke thema’s, die in hoofdstuk 6 zijn benoemd, te weten ‘kastelen en buiten plaatsen’, ‘waterlinie’, ‘duurzame vrijetijdsmobiliteit’ en ‘buitenrecreatie’. Ook voeren we maatregelen uit die de hinder van bezoek dien en te ontlasten.

Het is van belang om keuzen te maken vanuit het uitgangs punt dat kan worden meegelift op bestaande sterke toeristische gebiedsmerken die door bezoekers als zodanig herkenbaar zijn. Afhankelijk van de herkomst van de bezoekers (te weten regionaal, nationaal of internationaal) is het belangrijk om de juiste geografische schaalniveaus te kiezen. Voor Stichtse Vecht zijn er dan vier geografische niveaus: - Gooi en Vechtstreek (bewoners, regiobewoners) - Utrecht Regio (regiobewoners, nationale markt, internationaal) - Amsterdam (internationaal) - Nederland (internationaal) Het hangt van het specifiek project en de bijbehorende doelgroep af welke geografisch merk voor Stichtse Vecht het best passend is. Stichtse Vecht dient zodoende steeds te ‘dansen tussen de schalen’ en niet voor een enkel toeristisch geografisch merk te kiezen. Verder is van belang te beseffen dat Stichtse Vecht als zodanig voor bezoekers geen relevant toeristisch merk is en er zodoende altijd vanuit een van de bovengenoemde geografische merken te worden gecommuniceerd. Voor Stichtse Vecht zijn hiermee vier destinatiemarketing organisaties (DMO’s)/programma’s relevant om al dan niet aan mee te werken, te weten: - Visit Gooi & Vecht - Visit Utrecht Region (samenwerking tussen 19 gemeenten en provincie Utrecht)

Beleidsplan - Waardevol toerisme Marketing en doelgroepen

- Amsterdam&partners en MRA (samenwerking tussen 16 gemeenten in Metropoolregio) - NBTC Holland Marketing Visit Gooi & Vecht (voorheen Stichting Regionaal Bureau voor Toerisme Gooi & Vecht) verzorgt de regionale promotieactiviteiten voor de regio Gooi en Vechtstreek, inclusief de gemeente Stichtse Vecht. Visit Gooi & Vecht is verantwoordelijk voor de VVV-activiteiten, product ontwikkeling en overkoepelende toeristische promotie van de regio Gooi & Vecht. Als toeristisch informatiecentrum ontvangen ze in vijf VVV-infopunten in Stichtse Vecht bezoekers, namelijk in Breukelen, Loenen aan de Vecht, Vreeland, Maarssen en Maarsseveen. Visit Utrecht Region is een programma dat wordt gefinanciërd door 19 gemeenten en de provincie Utrecht. Het accent ligt hierin op het spreiden van het bezoek van Duitse en Vlaamse bezoekers naar de Utrechtse regio. Stichtse Vecht kan, mede met de inzet van Visit Gooi & Vecht, binnen deze samenwerking de thema’s kastelen en buitenplaatsen en waterlinie beter benutten. Dit zijn thema’s die aansluiten bij de gewenste cultuurbezoeker en het profiel van Stichtse Vecht als waardevolle bestemming verder kunnen versterken. De gemeente Stichtse Vecht zal voor het beleid geen aansluiting zoeken in de samenwerking met de gemeente Amsterdam, MRA of Amsterdam&partners.

Gezien de aandacht voor waardevol toerisme, is het niet opportuun om de internationale bezoekersstroom in Amsterdam te

willen benutten. Dit past inhoudelijk niet bij de voor liggende visie met de nadruk op kleinschalig toerisme. Het beleid richt zich immers op het richting geven aan de regionale druk van (regio-)bewoners en de verwachte trends die waarneembaar zijn (zie hoofdstuk 4), aangevuld met individuele bezoekers uit Duitsland en België. NBTC Holland Marketing voert zogenoemde verhaallijnen rondom thema’s onder meer voor kastelen en buiten plaatsen. De inspanningen zijn gericht op het stimuleren van bezoek uit Duitsland en Vlaanderen. De gemeente Stichtse Vecht kan zich hierin actiever positioneren met de gewenste kwaliteitsthema’s (door relevante content aan te dragen, persbezoek te stimuleren etcetera). Slot Zuylen en andere publiekskastelen en -buitenplaatsen (zoals horeca) kunnen hiervan profiteren. Deze samenwerking past zodoende goed in de beleidskoers.

Vier passende doelgroepen Op basis van interviews, trendanalyse en input van een thema-avond met bewoners, bedrijven en nonprofitpartners komen we voor de toeristische marketing tot vier best passende doelgroepen, namelijk (regio-) bewoners, internationals uit de stad Utrecht, vergader- en congres bezoekers en buitenlandse bezoekers uit Duitsland en Vlaanderen.

Vier passende doelgropen

Regiobewoners

Internationals uit Utrecht

Vergader- en congresbezoekers

Buitenlandse bezoekers uit Duitsland en Vlaanderen

I Dagbezoek van (regio-)bewoners De eigen bewoners zijn een belangrijke doelgroep voor uitjes en dagtochten in brede zin. Vanuit de aangrenzende gemeenten De Ronde Venen, Wijdemeren en Utrecht

Beleidsplan - Waardevol toerisme Marketing en doelgroepen

vormen de inwoners een interessante doelgroep. Vermeldingswaardig hierbij is dat de stad Utrecht de komende 20 jaar fors groeit: er worden 100.000 nieuwe Utrechters verwacht (bovenop de huidige 350.000). In combinatie met diverse trends (zie hoofdstuk 4) is de inschatting dat de groep regiobewoners verder aan belang zal winnen en het bezoek aan Stichtse Vecht zal stijgen. Zoals het Kompas voor Kwaliteitstoerisme aangeeft zijn de ook robuust onder de bewoners van aangrenzende gemeenten. De strategische doelgroepkeuze voor toeristische marketing is zodoende om in te zetten op Stijlzoekers en Inzicht zoekers. Op www.leefstijlvinder.nl zijn datasets kosteloos beschikbaar met de profielkenmerken van beide segmenten, denk aan interesses lees- en mediagedrag, gebruik van social media. We zullen het gebruik van deze tool stimu leren onder onze uitvoeringspartners. II Dagbezoek van internationals uit stad Utrecht Het aantal internationale werknemers en studenten in de stad Utrecht stijgt, na herstel uit de coronacrisis, waarschijnlijk sterk: de verwachting is een verdubbeling van 20.000 naar 30.000 over 5 jaar. Deze doelgroep bevindt zich letterlijk op fietsafstand van Stichtse Vecht, heeft relatief veel tijd in de weekeinden (want beperkt familiebezoek) en is bovendien goed te benaderen met marketinginstrumenten (bv via lokale Facebookgroepen voor expats).

De in Utrecht aanwezig scene van expats kenmerkt zich in het algemeen door een relatief hoge opleiding en heeft interesse in Nederlands erfgoed, zoals de buitenplaatsen, de Vecht en de forten.

III Vergader- en congresbezoekers uit Nederland Vanwege de ligging in de Randstad en gunstige ligging ten opzichte van steden als Utrecht, Amsterdam en Hilversum is Stichtse Vecht een interessante zakelijke bestemming voor de markt van vergaderingen, congressen en trainin gen (zogenaamde MICE-markt). Deze markt heeft, na de coronacrisis een gunstige ontwikkelprognose, zeker in combinatie met het feit dat Stichtse Vecht relatief veel bijzondere (erfgoed-)locaties telt. Door corona zal er meer behoefte ontstaan aan kleinschaligere bijeenkomsten en hybride concepten. IV Duitse en Vlaamse verblijfsbezoekers In lijn met de inhoudelijke principes is een focus op individuele bezoekers uit buurlanden Duitsland en België (vooral Vlaanderen) effectief. De regionale samenwerking binnen Utrecht regio richt zich ook voornamelijk op deze landen. NBTC verwacht vanuit beide landen, na het terugveren uit de coronacrisis, voor de komende jaren een aanhoudende groei. Duitsers en Vlamingen zijn herhaalbezoekers die ook graag buiten de bekende toeristische paden treden, een grote interesse hebben in erfgoed en natuur en zijn echte fietsers en wandelaars bovendien. De uitdaging is hier om vooral in te zetten op het verblijfstoerisme van deze internationale bezoekersgroepen.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Marketing en doelgroepen

Profiel, vraag en aanbod

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

Profiel, vraag en aanbod Dit hoofdstuk beschrijft het toeristischrecreatieve profiel van Stichtse Vecht. Het huidige aanbod voor dag-, verblijfs- en zakelijk toerisme is gekarakteriseerd. Vervolgens is met de beschikbare databronnen het huidige toeristisch-recreatieve gebruik geanalyseerd. De bestaande databronnen zijn helaas nog niet optimaal, omdat ze de huidige vraag in brede zin niet geheel dekken.

Algemeen profiel Stichtse Vecht kent ca. 65.000 inwoners en bestaat uit twaalf kernen. Ruwweg van noord naar zuid zijn dit Nigtevecht, Vreeland, Loenersloot, Loenen aan de Vecht, Nieuwersluis, Nieuwer Ter Aa, Breukelen, Kockengen, Maarssen-Dorp, Maarssenbroek, Tienhoven/Molenpolder (onder andere bestaande uit Tienhoven, Oud-Maarsseveen, Maarsseveen, Bethunepolder en Molenpolder) en Oud-Zuilen. De gemeente Stichtse Vecht is gelegen in de steden driehoek tussen Utrecht, Hilversum en Amsterdam en heeft met rivier de Vecht een bepalende cultuur historische en landschappelijke identiteitsbepaler. De Vecht maakt Stichtse Vecht aantrekkelijk als een historische, buitenplaatsgemeente in een herkenbare, groene landschappelijke gordel. Stichtse Vecht is rijk aan cultuurhistorie, bijzondere landschappen en (waterrijke) natuurgebieden. Deze gebieden zijn hiermee zowel attractief voor bezoeker en inwoners als kwetsbaar vanuit de landschappelijke en culturele waarde. De gemeente Stichtse Vecht strekt zich van noord naar zuid uit over ruim 27 kilometer en volgt voor een belangrijk deel de rivier de Vecht met haar omgeving. De rivier bestaat uit twee hoofdkarakteristieken, namelijk de Boerenvecht en de Herenvecht. In het noorden van de gemeente kenmerkt de rivierloop zich door openheid, agrarisch gebruik en deels lintbebouwing (Boerenvecht).

Het zuidelijk deel kent een rijke historie met aantrekkelijke

buitenplaatsen, kastelen en tuinen die vanaf het water de beleving versterken (Herenvecht). De Vecht is een aantrekkelijke rivier die kernen, landgoederen, buitens, natuurgebieden en lintbebouwing met elkaar verbindt. Veel van de bebouwing is hierbij ook van oudsher gericht naar de rivier, veel woningen hebben hun tuin pal aan de rivier. Dit betekent dat er op diverse plekken een directe invloedsfeer is van de recreatievaart op de woningen aan de Vecht. Daarom wordt in deze visie nadrukkelijk aandacht gegeven aan hinder die bewoners ervaren (zie hoofdstuk 7).

Ruimtelijk profiel en kenmerkend aanbod Zoals het Kaderstellend Koersdocument Omgevingsvisie 2019 laat zien, bestaat Stichtse Vecht ruimtelijk gezien uit vier deelgebieden, namelijk de Snelle Vecht, de Langzame Vecht, Veenweidegebied Westzijde en Veenweidegebied Oostzijde. Profiel Snelle Vecht: harde as met dominante infrastructuur De Snelle Vecht vormt de ‘harde as’ van de gemeente. Het is een strook die van noord naar zuid door de gemeente heen loopt en gedomineerd wordt door infrastructuur (Amsterdam-Rijnkanaal, A2, Spoorverbinding AmsterdamUtrecht) en bedrijven. Deze corridor is vooral interessant voor zakelijke (verblijfs-)aanbieders, vanwege de goede bereikbaarheid nabij de A2 en het doelgericht bezoek dat ze genereren. Bezoekers aan de publieksvoorzieningen die hier kunnen landen, maken in het algemeen beperkt

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

combinaties met andere vrijetijdsfuncties en de voor zieningen functioneren in het algemeen solitair. Het grootste hotel in Stichtse Vecht, Hotel Van der Valk Breukelen ligt in deze corridor, net als indoor publieks voorzieningen zoals kinderspeelhal Monkey Town Maarssen en McDonald’s Breukelen. Kenmerkend is dat het hier gaat om publieksvoorzieningen die een relatief grote schaalgrootte hebben qua omvang, doelgericht worden bezocht en doorgaans solitair functioneren en in het algemeen beperkt combinatiebezoek met andere voorzieningen met zich meebrengen. Profiel Langzame Vecht: museum zonder muren De Langzame Vecht vormt feitelijk het kerngebied voor recreatie en toerisme. Het is het deelgebied dat vanwege zijn natuurlijke en cultuurhistorische kwaliteiten Stichtse Vecht zo bijzonder maken. Sommigen spreken dan ook over een ‘museum zonder muren’. De rivier de Vecht vormt hier letterlijk en figuurlijk de verbindende factor: zeven van de twaalf kernen in Stichtse Vecht zijn hieraan gelegen en de rivier rijgt de meeste dorpskernen van de gemeente aan elkaar. Deze zeven kernen zijn van noord naar zuid: Nigtevecht, Vreeland, Loenen aan de Vecht, Nieuwersluis, Breukelen, Maarssen en Oud-Zuilen. Ook Loenersloot, met hier gesitueerd Kasteel Loenersloot, bevindt zich in dit deelgebied.

De Vecht vormt de belangrijkste recreatieve vaarroute van de provincie Utrecht voor pleziervaart vanaf Weesp en Muiden (en de provincie Noord-Holland) onderweg naar de stad Utrecht en andersom. Met aan haar oevers de grootste concentratie historische buitenplaatsen van heel Nederland, kronkelt de Vecht langs monumentale

dorpsgezichten waar unieke, hoogwaardige, maar kleinschalige horecagelegenheden, hotels en bed-en-breakfast-aanbieders te vinden zijn. De Vecht vertelt een historisch verhaal: dat van de opkomst en neergang van de kastelen en buitenplaatsen van Amsterdamse kooplui die hun zomerhuizen er vanaf de 17e eeuw vestigden. Slot Zuylen (museum, horeca en tuinen), Buitenplaats Doornburgh (expositieruimte, activiteiten, restaurant) en het Vechtstreekmuseum zijn voorbeelden van publieks voorzieningen die hier zijn gevestigd. De Nieuwe en Oude Hollandse Waterlinie, doorkruisen dit gebied met Fort Nieuwersluis als bezoekbaar publieksfort. Fort Nieuwersluis maakt ook deel uit van de Stelling van Amsterdam.

Ruimtelijke deelgebieden Stichtse Vecht 1. Snelle Vecht 2. Langzame Vecht 3. Veenweidegebied West 4. Veenweidegebied Oost

Profielschets Veenweidegebied West: buitenrecreatie Veenweidegebied West strekt zich grotendeels westelijk van zowel de Vecht als het Amsterdam-Rijnkanaal. Een landelijk gebied, typisch voor wat men zich voorstelt bij polderlandschap van het Groene Hart. Het gebied karakteriseert zich door rust en ruimte, met dorpskernen als Kockengen en Nieuwer ter Aa. Er zijn relatief kleine, rustige recreatieterreinen te vinden in het Veenweide gebied: Bosdijk, De Aa, De Geer, Zwaan en Oukoperdijk. Het gebied is momenteel vooral interessant voor buiten recreatie zoals varen, fietsen, wandelen, vissen en kanoën en er zijn enkele kleinschalige functies voor verblijfs recreatie te vinden, onder andere in combinatie met agrarische functies. In het algemeen functioneert dit deelgebied voornamelijk lokaal. We zien in dit deelgebied ontwikkelkansen voor recreatieve functies.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

Profielschets Veenweidegebied Oost: concentratie dagrecreatie Maarsseveense Plassen Het Veenweidegebied Oostzijde biedt plaats aan een concentratie van dagrecreatiefuncties bij de Maarsseveense Plassen met het strandbad, een wellnessvoorziening en diverse horeca- en recreatiefuncties (onder meer pannenkoekenhuis, surfen, duiken, skaten etc.). Maarsseveense Plassen is een van de drukstbezochte recreatieterreinen van de provincie Utrecht met een regionale functie. Ook De Strook is een populair dagrecreatiegebied. Maarsseveense Plassen biedt als evenementenlocatie plaats aan maximaal 12 evenementendagen per jaar. Molenpolder herbergt een concentratie van vakantie parken. Het gebied kenmerkt zich door een open landschap en mogelijkheden voor routegebonden extensieve recreatievormen als varen, fietsen en wandelen. De Kievitsbuurt ten oosten van Breukelen maakt deel uit van het Loosdrechtse Plassengebied met een kenmerkende kleinschalige structuur van rieteilanden en historische water wegen. Dit gebied heeft hiermee een belangrijke functie voor watersport. Er bevinden zich ook watergebonden bungalows en recreatiewoningen met onder andere een door Gerrit Rietveld ontworpen vakantiehuisje. De Nieuwe Hollandse Waterlinie, waarvan een UNESCO-werelderfgoedstatus wordt verwacht, doorkruist dit gebied met het Werk bij Maarsseveen als bezoekbaar fort.

We zien in dit deelgebied ontwikkelkansen voor recreatieve functies.

Economische betekenis in banen en vestigingen De provincie Utrecht monitort de ontwikkeling van het aantal banen en het aantal vestigingen in recreatie en toerisme in Stichtse Vecht. Tussen 2008 en 2018 is het banenvolume gegroeid van 1.816 naar 2.013 toeristischrecreatieve banen, goed voor een groei van ca. 9% in 10 jaar. Dit is een beperkte groei te noemen in vergelijking met de gemiddelde groei op provinciale schaal in hetzelfde tijdsbestek, die namelijk ca. 26% bedraagt. Recreatie en toerisme zijn in 2018 goed voor 8,7% van de banen in Stichtse Vecht (23.230 in totaal). De tabel laat zien dat het aantal banen in recreatie en toerisme het afgelopen decennium relatief licht is gegroeid, hoewel het aandeel van recreatie en toerisme in alle banen in deze gemeente wel groter werd. Dit is het beeld van voordat de coronacrisis losbrak. Van de effecten van de coronacrisis op het aantal banen zijn helaas nog geen data beschikbaar. Op basis van de eerste algemene landelijke noties en een eerste, zeer globale inschatting kan worden gesteld dat het banenverlies voor Stichtse Vecht voor 2020 tot enkele honderden banen kan oplopen. De lichte groei van de afgelopen jaren zal hiermee naar verwachting geheel teniet worden gedaan en zal het aantal banen afnemen. Tussen verschillende deelsectoren zijn tussen 2008 en 2018 verschillen te zien.

Zo is de logies verstrekking in Stichtse Vecht het afgelopen decennium gegroeid van 313 banen in 2008 naar 384 in 2018. De deelbranche sport was goed voor een toename van

143 naar 229 banen. Tegelijkertijd valt op dat de deelsector horeca maar beperkt is gegroeid van 743 naar 780 banen en dat de recreatieve vervoerssector (inclusief rederijen) halveerde in banenvolume van 307 naar 148 banen. Gezien het gesignaleerde positieve effect in 2020 op de recreatievaart is voor dit onderdeel door corona wel weer groei te verwachten (uitgezonderd het groepsvervoer dat veel beperkingen kent door corona). Een andere typische ontwikkeling voor Stichtse Vecht is dat het volume van toeristisch-recreatieve vestigingen is gestegen van 348 in 2008 naar 495 in 2018, een stijging van 42%. Dit betekent dat er sprake is van een schaalverkleining van de sector: de beperkte groei van het aantal banen wordt overtroffen door een sterkere stijging van het aantal vestigingen. Dit past bij het beeld dat er sprakeis van een steeds groter aandeel zzp-ers in de toeristisch-recreatieve sector. De provinciale Monitor Toerisme en Recreatie 2018 laat zien dat de toeristisch-recreatieve branche in de gehele provincie Utrecht goed is voor 40.740 banen. De regio Utrecht faciliteert hiermee 7,1% van alle toeristischrecreatieve banen in Nederland. Binnen de provincie Utrecht zijn de steden Utrecht en Amersfoort de banenmotoren voor de bezoekerseconomie: Utrecht is goed voor 36% en Amersfoort voor 12% van de provinciale werkgelegenheid in recreatie en toerisme.

Stichtse Vecht draagt met de ca 2.000 banen voor 5% bij van alle toeristischrecreatieve banen in de provincie Utrecht.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

Ontwikkeling toeristisch-recreatieve banen in Stichtse Vecht

Ontwikkeling 2008-2018 toeristisch-recreatieve banen in Stichtse Vecht

23.163

22.743

Ontwikkeling 2008-2018 toeristisch-recreatieve banen

23.283

22.978

22.864

23.230

2012

2021

Totaal aantal arbeidsplaatsen in Stichtse Vecht

deelsectoren totaal van 1816 naar 2013 banen

Totaal R&T

1807

1728

1792

+ 86 banen

Sport van 143 naar 229 banen

1807 8,8

8,7

Relatief aandeel R&T van het totaal aantal arbeidsplaatsen in % Stichtse Vecht sinds 2008

Logies verstrekking 313 naar 384 banen

7,8 7,8

+ 71 banen

+ 37 banen

Horeca 743 naar 780 banen

7,6

7,7 - 159 banen

Vervoer van 307 naar 148 banen

2008

2010

2012

2014

2016

2018

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

Toeristisch-recreatieve bestedingen en herkomst in geheel provincie Utrecht (meetjaar 2018) Bron: provincie Utrecht, Ecorys Monitor Recreatie en Toerisme 2018. Op het lagere schaalniveau van de gemeente Stichtse Vecht zijn geen specifieke data beschikbaar. Dagtochten en vakanties Binnenlandse dagtochten totaal €1.311 mln

extern €423 mln

Binnenlandse vakanties

totaal €68 mln extern €47 mln

Inkomende verblijfstoerisme

totaal €59 mln extern €59 mln

Zakelijk toeristisch Binnenlands geen overnachting

totaal €1.431 mln

extern €1.073 mln

Binnenlands met overnachting

Buitenlands met overnachting

totaal €110 mln

totaal €86 mln

extern €97 mln

extern €86 mln

Vrijetijdsbezoek en zakelijk bezoek Op regionaal niveau zijn cijfers bekend van de herkomst van toeristisch-recreatieve bestedingen. In de provincie Utrecht besteden bewoners en bezoekers gezamenlijk ongeveer €3 mld aan recreatie en toerisme, waarvan ca. €1,4 mld aan dagtochten en vakanties en €1,6 mld ten behoeve van zakelijk toerisme (vergaderingen, trainingen, congressen). Uit ouder onderzoek (Monitor Toerisme en Recreatie, 2015) is bekend dat in Stichtse Vecht in 2014 jaarlijks zo’n €68 miljoen aan toeristisch-recreatieve beste dingen zijn gemaakt, waarvan €41 mln voor vrijetijdsbezoek en €27 miljoen zakelijk. Gesteld dat de herkomst op regionale schaal indicatief is voor de lokale situatie van Stichtse Vecht dan zijn de volgende kenmerken bruikbaar. Van de dagtochtbeste dingen in de provincie Utrecht valt op dat 68% van de bestedingen afkomstig is van de eigen bewoners en 32% van buiten de provincie. Van de binnenlandse vakan ties geldt dat 30% afkomstig is uit de eigen regio en 70% van buiten de provincie. Voor zakelijk toerisme zonder overnachting is 75% afkomstig van buiten de provincie en 25% van binnen de provincie en voor zakelijk toerisme met overnachting is liefst 88% afkomstig van buiten de provin cie en 12% van binnen de provincie.

Op basis van de monitor is het opvallend dat recreatie en toerisme op dit moment vooral een regionale aangelegenheid is voor dagtochten. Dit is een relevant gegeven voor Stichtse Vecht, want dit betekent dat de

gemeente Stichtse Vecht nauwelijks een functie heeft voor nationaal, laat staan internationaal bezoek. Verder valt te constateren dat het zakelijk bezoek een aanzienlijk grotere herkomst kent dan het bezoek voor plezierdoeleinden (dagtochten en vakanties). Voor Stichtse Vecht, dat relatief veel aanbod voor de zakelijke markt kent, is dit eveneens relevante informatie, omdat zakelijke aanbieders zodoende eerder op een bovenregionale schaal functioneren dan dagtoeristische aanbieders.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raadsinformatie.stichtsevecht.nl/api/v1/meetings/1497/documents/32148