3. Bijlage 2 - Afwegingskader zonnevelden Stichtse Vecht.pdf

Bijlage 2: afwegingskader zonnevelden – mei 2021

Bijlage 2:

Afwegingskader zonnevelden Stichtse Vecht Toelichting De afweging vindt plaats aan de hand van de volgende vijf onderdelen: 1. Algemeen 2. Voorselectie 3. Meerwaarde 4. Participatieplan 5. Businessplan In het eerste onderdeel vult u de algemene gegevens rondom het zonneveld in. Het tweede onderdeel vormt een voorselectie. In dit onderdeel wordt beoordeeld of uw projectvoorstel wel of niet in behandeling kan worden genomen (go/no go). De kleur van de kansenkaart, de aansluitingsmogelijkheden bij Stedin en de gedragscode ‘Zon op Land’ zijn hiervoor harde criteria. Daarnaast geeft u een onderbouwing waarom u voor dit specifieke kavel heeft gekozen. Deze toelichting wordt gebruikt indien er bij de prioritering een keuze tussen initiatieven gemaakt moet worden. In onderdeel 3 licht u de landschappelijke meerwaarde die het initiatief gaat bieden aan de omgeving toe. In onderdeel 4 wordt gevraagd naar uw participatieplan (proces en financieel). In het vijfde en laatste onderdeel onderbouwd u de financiële haalbaarheid van het initiatief. De wijze van beoordelen voor de onderdelen 3, 4 en 5 is onvoldoende, voldoende of goed. Ieder los criterium moet minimaal een voldoende scoren om verder in behandeling te worden genomen. Uiteindelijk volgt er een integrale afweging tussen de verschillende onderdelen en belangen.

U kunt een voldoende scoren als u aantoonbaar aandacht besteed aan het onderdeel. En een goed als u aantoonbaar een significante meerwaarde creëert op het onderdeel. Bijvoorbeeld op het gebied van participatie (meer dan 50% lokaal eigendom), een goed onderbouwd voorstel met collega-agrariërs of een grote verbetering van bodemkwaliteit en biodiversiteit. Een ‘cosmetische’ benadering met een minimale toepassing van de criteria levert een onvoldoende op. Enkele schapen is nog geen dubbel ruimtegebruik, wat akkerkruiden langs de rand is geen substantiële bijdrage aan natuur en één informatiebijeenkomst waarop u uw plannen gaat presenteren is geen bewijs van (proces)participatie. In bijlage 4 ‘toelichting beoordelingsformulier zonnevelden’ staat beschreven op welke wijze uw principeverzoek wordt beoordeeld.

Invullen beoordelingsformulier Om u te ondersteunen bij het behalen van een zo goed mogelijke beoordeling vragen we u om het beoordelingsformulier (zie hiervoor bijlage 3) ook zelf in te vullen. U geeft aan óf en waarom uw voorstel een bepaalde beoordeling verdient op een onderdeel. In onderdeel 2, 3, 4 en 5 vragen we per onderwerp om een ‘omschrijving’ waarin u in een korte toelichting samenvat hoe u dit onderwerp heeft beschreven in uw voorstel. Daarnaast geeft u aan welke ‘bewijsvoering’ u hiervoor aanlevert of gaat aanleveren. Bij ‘conclusie’ geeft u met een toelichting aan welke beoordeling u voor dat specifieke onderdeel denkt te behalen (onvoldoende, voldoende, goed). De minimale score per criterium is een ‘voldoende’. 1

Bijlage 2: afwegingskader zonnevelden – mei 2021

De gemeente Stichtse Vecht maakt een eigen beoordeling, onafhankelijk van het door u ingevoerde beoordelingsformulier. Indien de gemeente afwijkt van de door u zelf gegeven beoordeling zal zij dit in haar besluit toelichten. Het volledig invullen van het beoordelingsformulier uit bijlage 3 is verplicht om in aanmerking te komen voor de beoordeling door de gemeente. Hieronder leest u de beschrijving van de 5 onderdelen van het beoordelingsformulier:

Onderdeel 1: ALGEMEEN

Titel initiatief: Naam initiatiefnemer: Naam grondeigenaar: Vermogen zonneveld: Aantal hectare (totaal + specifiek benodigd voor zonneveld): Aantal panelen, opstelling, hoogte en de afstand tussen de rijen: Planlocatie: Huidige bestemming: Totaal beoordeling:

ONDERDEEL 2: VOORSELECTIE

a. Kansenkaart zonnevelden In de kansenkaart zonnevelden is aangegeven waar zonnevelden goed, beperkt of niet in te passen zijn. De kaart gaat over de wenselijkheid van een zonneveld in een bepaald gebied. De grenzen en de kleuren (kansrijkheid) zijn richtinggevend bedoeld. • Groen gebied: een zonneveld is in principe mogelijk met een goede inpassing in de omgeving. • Oranje gebied: een zonneveld is alleen mogelijk indien er extra aandacht is voor de inpassing in de omgeving. • Rood gebied: de gemeente acht de kans van slagen voor een zonneveld laag. Alleen principeaanvragen met hele goede oplossingen voor de (vaak grote) bezwaren in dat gebied worden in behandeling genomen. • Donkerrood gebied: hier zijn geen zonnevelden mogelijk. Een principeaanvraag wordt dan ook niet in behandeling genomen. ⇒ Benoem de kleur op de kansenkaart van uw zonneveld. b. Stedin check De kansenkaart houdt geen rekening met de benodigde netcapaciteit en netaansluitingen. Dit is wel een belangrijk onderdeel voor de haalbaarheid van het zonneveld. ⇒ Beschrijf de mogelijkheden die u heeft om het zonneveld aan te sluiten bij een van de aansluitpunten van Stedin. c. Gedragscode ‘Zon op Land’ Ondertekening van en deelname aan de ‘Gedragscode Zon op Land’ is een vereiste om een zonneveld in de gemeente Stichtse Vecht te kunnen realiseren. ⇒ Toon aan dat u deze gedragscode heeft ondertekend. d.

Keuze kavel Een zonneveld staat niet op zichzelf, het wordt geplaats in een gebied met omwonenden en andere belanghebbenden. Daarnaast zijn er mogelijk ook andere ontwikkelingen en of aandachtspunten in het gebied waar rekening mee gehouden moet worden.

2

Bijlage 2: afwegingskader zonnevelden – mei 2021

⇒ Beschrijf waarom u voor dit gebied heeft gekozen voor uw zonneveld. Op welke manier past uw zonneveld in het gebied, welke uitdagingen heeft dit gebied volgens u, hoe gaat u hiermee om en welke meerwaarde kan dit zonneveld aan het gebied bieden?

ONDERDEEL 3: MEERWAARDE

a. Landschap en recreatie Welke maatregelen zijn opgenomen voor landschappelijke inpassing van het zonneveld in het landschap inclusief recreatieve waarde? Beleidskader: De gemeente wil het unieke karakter van het Vechtlandschap, het Groene Hart en de overige buitengebieden zo goed mogelijk behouden. Het gebied is afwisselend en biedt uiteenlopende mogelijkheden voor wandelen, fietsen, en waterrecreatie. De kwaliteit van het landschap en het erfgoed is van groot belang voor recreatie. Als het landschap wordt aangetast, neemt de aantrekkingskracht af. Veranderingen in het landschap hebben dus direct invloed op de recreatieve waarde van het gebied. Waar zonnevelden toegestaan zijn, is een goede inpassing noodzakelijk. Passend bij de maat, schaal en richting van de elementen in het landschap. Het landschap krijgt haar karakter door landschappelijke structuren. Met zonnevelden voeg je een landschappelijke structuur toe. Belangrijk is dat de bestaande beeldkwaliteit behouden blijft of zelfs wordt verbeterd.

Aandachtspunten zijn: • Kwaliteit van randen en zichtlijnen, • Hoogte van de opstelling (vanwege uitzicht maar ook bodem en natuur), • Het percentage van het gebied dat tot zonneveld transformeert, ten opzichte van het deel dat onveranderd blijft (passende maat en schaal bij inpassing in het landschap), • Meervoudig ruimtegebruik, • Aansluiten en of verbeteren aanwezige recreatieve infrastructuur, • Aansluiten en of versterken van identiteit van het gebied, • Informatievoorziening en educatie bezoekers. Toelichting: Bij het landschappelijke inpassingsplan moet u aangegeven welke onderdelen gehandhaafd blijven wanneer u de opstelling na verloop van tijd opruimt (zie ‘Opruimplicht’). Daarnaast beschrijft u de omgeving en het landschap. Daarbij geeft u aan waarom uw initiatief passend is, de hoogte van en afstand tussen de panelen in relatie tot de omgeving, welke maatregelen worden genomen om dit het geval te laten zijn en de meerwaarde die u creëert met uw plan. b. Natuur en biodiversiteit Welke ecologische waarden worden, naast de aanleg van het zonneveld, versterkt en door welke maatregelen? Beleidskader: De invloed van het zonneveld op natuur en biodiversiteit wordt geminimaliseerd én gecompenseerd. Het zonneveld creëert een positieve invloed op natuur en biodiversiteit (bijvoorbeeld omzomen met kruidenrijke gewassen waar dit agrarische bedrijfsvoering niet hindert).

Onderzoek is noodzakelijk (ook in de groene gebieden op de kansenkaart) naar de mogelijke effecten van het zonneveld op: • Beschermde soorten (Wet Natuurbescherming), • Beschermde gebieden (Natura2000 en overig Natuurnetwerk Nederland NNN), • Groene Contouren (gewenst Natuurnetwerk Nederland), • Overige belangrijke natuurgebieden zoals weidevogelkerngebied en -randzone en gemeentelijke natuur. Aandachtspunten zijn: • Natuur en biodiversiteit (ecologie) in zowel ontwerp als beheer in gebruiksfase, • Waterkwaliteit, bijvoorbeeld natuurvriendelijke oevers,

3

Bijlage 2: afwegingskader zonnevelden – mei 2021

• •

Klimaatbestendigheid, Tegen gaan van barrière werking.

Toelichting: Het initiatief heeft een duidelijke meerwaarde en verbetering op het gebied van natuur en biodiversiteit ten opzichte van de bestaande situatie. Daarbij is aandacht voor vogels, zoogdieren, insecten en beplanting die oorspronkelijk in het karakteristieke landschap voorkomen. c. Cultuurhistorie en archeologie

Welke maatregelen zijn opgenomen voor het behoud van cultuurhistorische en archeologische waarden?

Beleidskader: Er liggen op diverse plaatsen binnen de Gemeente Stichtse Vecht waardevolle sporen in de bodem. Een deel van de sporen van het verleden is bovengronds zichtbaar, zoals de Hollandse Waterlinie, maar een ander deel van het verleden ligt voornamelijk nog verborgen in de bodem. Voor het funderen van een zonneveld is het noodzakelijk te weten wat de archeologische waarde in de bodem is. Daarnaast wordt er rekening gehouden met de cultuurhistorie waarden. Zoals de Vechtzone met haar buitenplaatsen, parken en tuinen, de Hollandse Waterlinies, monumentale gebouwen waaronder molens, erven en de kenmerkende cope-verkaveling in de veenweidegebieden maken deel uit van cultureel erfgoed. Aandachtspunten zijn: • Instandhouding en conservering van de aanwezige archeologie en de natuurlijke glooiing (bv stroomruggen) van het landschap, • De wijze van fundering en afwatering, • Het zichtbaar en beleefbaar maken van archeologische en cultuurhistorische waarde, • Buitenplaatsen (tuinen, parken, biotopen), • Molen(biotopen) • Historische vormgeving bodem (geomorfologie) • Hollandse Waterlinie (Oude en Nieuwe) Toelichting: Bij de inpassing van een zonneveld houdt u rekening met cultuurhistorische- en archeologische waarden.

Daarbij geeft u aan waarom uw initiatief passend is, welke maatregelen u neemt om dit het geval te laten zijn en de eventuele meerwaarde die u creëert met uw plan. d. Landgebruik, bodem, water en milieu Hoe beschermt u het agrarische karakter van de gemeente en de bodemkwaliteit? Beleidskader: Wanneer een grondeigenaar kiest voor een zonneveld, dan heeft dit impact op de omgeving. Zeker als veel meer grondeigenaren in hetzelfde gebied dezelfde keuze maken. De gemeente vindt het agrarische karakter en de kwaliteit van de bodem in Stichtse Vecht van groot belang. Ook is voldoende landbouwgrond nodig om de landelijke doelen voor duurzame landbouw te behalen. Extra aandacht voor zonnevelden op en nabij agrarische gronden In geval van agrarische grond is vooroverleg met andere agrariërs verplicht met oog op eventuele ruilverkaveling en/of (financiële) participatie. De bestaande bodemkwaliteit wordt minimaal behouden of verbetert met aandacht voor uitlogen van materialen. Bij bodemkwaliteit is aandacht voor biologie, chemie en waterhuishouding (ook schoonmaak- en bestrijdingsmiddelen t.b.v. onderhoud zijn natuurlijk of biologische afbreekbaar) en beheer.

Aandachtspunten zijn: • Impact voor en mogelijke samenwerking met omliggende agrarische bedrijven, • Kwaliteit van erf, bedrijfsvoering en agrarische grond (inpassing, toekomstig agrarisch gebruik, waterhuishouding, uitlogen van materialen), • Verduurzaming van de agrarische sector (sluiten van kringlopen, professionalisering, extensivering, bodemkwaliteit). Toelichting: Agrarische grond die gebruikt wordt voor het telen van gewassen of als grasland is kostbaar. De gemeente geeft voorkeur aan zon op laagwaardige gronden of dubbel landgebruik van agrarische gronden. Daarnaast is eventuele belemmering van bedrijfsvoering voor naastgelegen

4

Bijlage 2: afwegingskader zonnevelden – mei 2021

agrariërs een aandachtspunt. Evenals het behouden en/of verbeteren van de bodemkwaliteit en het beheerplan. e. Toekomstig gebruik (‘opruimplicht’) Welke voorziening heeft u opgenomen om de zonnepanelen na gebruik op te ruimen, te laten hergebruiken of recyclen? Beleidskader: Bij einde zonneveld worden de panelen verwijderd en hergebruikt (conform richtlijn AEEA, bijv. via lidmaatschap Stichting SAR en/of Stichting ZRN). Hiervoor is een (financiële) voorziening getroffen. De bodemkwaliteit is minimaal gelijk gebleven of verbeterd. Toelichting: Dit geldt niet voor het handhaven van onderdelen van het landschappelijk inpassingsplan. Als het verzoek niet in een opruimplan voorziet wordt er een onvoldoende gegeven. f. Overige toegevoegde meerwaarde Op welke wijze biedt uw voorstel, naast de punten die u bij de vorige onderdelen al heeft beschreven, meerwaarde aan het gebied? g. Conclusie meerwaarde Wat is uw eigen algemene conclusie over de meerwaarde die uw voorstel aan dit gebied biedt? Geef voor dit onderdeel uw eigen korte en bondige conclusie op de kansen, uitdagingen en risico’s van uw voorstel.

ONDERDEEL 4: PARTICIPATIEPLAN

a. Procesparticipatie Op welke manier zijn en/of worden omwonenden betrokken bij uw initiatief, hoe informeert u hen en welke inspraak hebben zij in uw plan? Beleidskader: De initiatiefnemer betrekt omwonenden bij het plan voor een zonneveld. Hiervoor stelt de initiatiefnemer een participatieplan op. Het initiatief wordt verrijkt met ideeën en wensen vanuit omwonenden. Aandachtspunten zijn: • Samenwerking met onderwijs- en kennisinstellingen, • Maatschappelijke meerwaarde (collectiviteit, participatie, ook financieel), • Betrekken van zowel bewoners als bedrijven agrariërs en organisaties. Toelichting: u betrekt gedurende het voorbereidingsproces, vroegtijdig èn in samenspraak met de gemeente aantoonbaar en verifieerbaar omwonenden, bedrijven en maatschappelijke organisaties met een belang in het gebied. Dit kan bijvoorbeeld door hun wensen over landschappelijke inpassing en/of meervoudig ruimtegebruik in te passen in uw plan. Doel is dat de lasten van het zonneveld voor de directe omgeving worden geminimaliseerd en dat er ook in positieve zin veranderingen in het gebied plaatsvinden. b.

Financiële participatie Hoe geeft u invulling aan (minimaal) 50% lokaal eigendom? Hoe en in welke mate werkt u samen met een lokale energiecoöperatie, biedt u inwoners van gemeente Stichtse Vecht de gelegenheid financieel in het initiatief te participeren of stroom af te nemen, of laat u op een andere wijze de gemeenschap mee profiteren van de opbrengsten van het zonneveld? Beleidskader: De gemeente verplicht initiatiefnemers om ook op financieel vlak lokale participatie te organiseren. Het plan voorziet in financiële deelname van de omgeving in het zonneveld, met ten minste 50% lokaal eigendom. De opgewekte stroom wordt met certificaat van oorsprong op de markt aangeboden.

5

Bijlage 2: afwegingskader zonnevelden – mei 2021

Toelichting: Omwonenden, al dan niet vertegenwoordigd in een lokale energie coöperatie krijgen de mogelijkheid om financieel te participeren in het plan. Uw plan voldoet aan het uitgangspunt (minimaal) 50% lokaal eigendom. Hier geeft u zelf invulling aan. Denk bijvoorbeeld aan collectief eigendom, aandelen/obligaties, postcoderoos, gebiedsfonds, stroomafname en/of certificaten van oorsprong. c. Conclusie participatie Wat is uw eigen algemene conclusie over uw participatieplan? Geef voor dit onderdeel uw eigen korte en bondige conclusie op de kansen, uitdagingen en risico’s van uw voorstel.

ONDERDEEL 5: BUSINESSCASE

a. Begroting Geef inzicht in begroting van het zonneveld Geef voor dit onderdeel aan hoe de businesscase er in grote lijnen uit ziet. Het is belangrijk dat het voorgestelde plan financieel haalbaar is. Het creëren van meerwaarde kost geld. Geef hierbij ook aan wat de kwantiteit in euro is van 50% financiële participatie. b. Financiële haalbaarheid Geef een toelichting op de financiële haalbaarheid van de onderdelen meerwaarde en participatie. In dit onderdeel geeft u inzicht of de beloftes bij het onderdeel meerwaarde en participatie financieel rendabel gerealiseerd kunnen worden. c. Conclusie businessplan Wat is uw eigen algemene conclusie over uw businessplan ? Geef voor dit onderdeel uw eigen korte en bondige conclusie op de kansen, uitdagingen en risico’s van uw voorstel.

6