2. Uitvoeringsplan verduurzaming gem gebouwen.pdf

Vandaar ook het belang van egaliseren van kredieten en het meenemen van eventuele overschotten tijdens de volledige uitvoeringsperiode. Energiemonitoring en -management Het verhogen van het energiebewustzijn is een hulpmiddel voor het behalen van besparing. Door het aanstellen van een energiemanager kan actief het energieverloop worden gevolgd en bij gestuurd waar nodig. Daarnaast kunnen, door aanvullende gedrags- en gebruikersmaatregelen te nemen, de duurzaamheidsmaatregelen optimaal renderen en zelfs tot extra besparing leiden.

24 van 30 Uitvoeringsplan verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente Stichtse Vecht

11. Verantwoording Bij de inrichting van de projectfinanciering, administratie en verantwoording zijn we uitgegaan van de volgende punten: • Betrouwbare ramingen van investeringen en besparingen in het verduurzamingsvoorstel • Zo min mogelijk administratieve belasting • De duurzaamheidsmaatregelen zijn waar mogelijk integraal uit te voeren met andere werkzaamheden, bijvoorbeeld op het gebied van brandveiligheid of onderhoud. Deze uitgangspunten leiden tot de volgende verantwoording: • Voortgang investeringskredieten • Energiebesparing en CO2-reductie Verantwoording op hoofdlijnen Deze punten zijn ieder voor zich per gebouw en over het gemiddelde gebouwenbestand te verantwoorden. Dit betekent dat er geen verantwoording wordt afgelegd over de totale businesscase of het verduurzamingsvoorstel per gebouw. Dit zou veel extra administratie betekenen. We gaan uit van betrouwbare ramingen in het voorstel en hebben de mogelijkheid om eventuele risico’s op te vangen. Rapporteren voortgang aan college en raad Tijdens de reguliere momenten worden het college en de raad geïnformeerd over de voortgang. Aanvullend kan er met memo’s en raadsbrieven uitgebreidere aandacht worden gegeven aan de projectuitvoering.

25 van 30 Uitvoeringsplan verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente Stichtse Vecht

12. Communicatie in het gebouw

In de gebouwen waar we aan de slag gaan, zorgen we voor duidelijke communicatie uitingen: welke

duurzaamheidsmaatregelen nemen we, waarom worden ze uitgevoerd en wat is het effect ervan? Zo willen we het bewustzijn van de bezoekers van de gebouwen vergroten en duurzaam gebruikersgedrag stimuleren.

Zichtbaar maken van de maatregelen We werken deze communicatie- en voorlichtingsplannen nog verder uit in samenwerking de interne projectgroep ‘gemeentelijke organisatie klimaatneutraal’ en in samenspraak met de huurder/gebruiker. Daarbij houden we er rekening mee dat de duurzaamheidsmaatregelen in de meeste gevallen niet zichtbaar zijn. Zo zal niemand er iets van merken als een cv-ketel is vervangen door een warmtepomp. En ook het effect van HR++ glas zal niet direct merkbaar zijn. Daar zit dan ook de uitdaging: we willen de maatregelen zo duidelijk en aansprekend mogelijk toelichten. Daarnaast betrekken we de gebruikers ook bij de uitvoering en oplevering van de duurzaamheidsmaatregelen. Hierdoor raken zij betrokken bij het onderwerp en weten ze ook welke invloed zij zelf hebben op het verlagen van de energierekening. Bij de Stinzenhal hebben we bijvoorbeeld een rondleiding verzorgd voor en technische uitleg gegeven over de nieuwe installaties aan alle gebruikers. Alleen dit al zorgt ervoor dat ze positief ten opzichte van nut en noodzaak van de maatregelen staan.

26 van 30 Uitvoeringsplan verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente Stichtse Vecht

Bijlage 1: toelichting scenario’s Maximaal scenario renovatie

Basis scenario

Maximaal scenario gebouwd na 2000

Binnenklimaat Lucht:

Gebalanceerde luchtbehandeling met warmteterugwinning

Ventilatie

(klasse/debiet afhankelijk van gebouw) Afgifte: luchtverdeelslang of roosters

Comfort winter:

Laagtemperatuur verwarming

Verwarming

Afgifte: afhankelijk van gebouw

Comfort zomer:

Buitenzonwering, zomernachtventilatie, actieve koeling

Koeling

Afgifte: afhankelijk van gebouw

Comfort visueel:

300 tot 500 lux (afhankelijk van gebouw)

Verlichting

Energie Laaghangend fruit Laaghangend fruit

Inregelen van installaties, isolatie van leidingwerk en appendages, etc. Bouwkundige maatregelen Kruipruimte-isolatie

Begane grondvloer

Gevel

Dak

Ramen

(Rc ≥ 3,5) Spouwisolatie of voorzetwand

Buitengevelisolatie of voorzetwand

Spouwisolatie

(Rc ≥ 2,5)

(Rc ≥ 4,5)

(Rc ≥ 2,5)

Na-isolatie dak (binnen of buiten)

Na-isolatie dak (binnen of buiten)

(Rc ≥ 3,5)

(Rc ≥ 6,0)

HR++ in bestaande of nieuwe kozijnen

Triple glas in nieuwe kozijnen

Triple glas in bestaande kozijnen

(Uw ≤ 1,7)

(Uw ≤ 1,0)

(Uw ≤ 1,0)

Installatietechnische maatregelen Opwekking warmte

Warmtepomp (lucht)

Warmtepomp (bodem of WKO)

Opwekking koude

Warmtepomp (lucht)

Bodem of WKO

Verlichting

Led (incl. DAR en AWD)

Duurzame energieopwekking

Maximalisatie PV-panelen op dak

Resterend energie

Inkoop duurzame energie

27 van 30 Uitvoeringsplan verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente Stichtse Vecht

Bijlage 2: infographic aanpak 2022 - 2024

Bijlage 3: uitgangspunten Omschrijving CO2-uitstoot CO2-uitstoot elektriciteit CO2-uitstoot aardgas Energieprijzen Elektriciteitsprijs

Eenheid

Waarde

Toelichting

[kg CO2/kWh] [kg CO2/m3]

0,4034 1,884

Emissiefactoren Emissiefactoren

[€/kWh]

0,041

Gasprijs

[€/m3]

0,205

Excl. BTW, ODE en milieubelasting Excl. BTW, ODE en milieubelasting

[-] [W/m2] [-]

85% 35 50/50%

[-] [-]

5,0 4,0

[-] [-]

4,0 6,0

[-]

2,5

[-]

2,0

[hr] [hr] [hr] [hr] [W/m2] [W/m2] [-] [W/m2] [W/m2] [m3/appendage] [W/m2] [kWh/Wp] [Wp/paneel]

1.400 300 1.900 1.900 14 6 20% 10 5 40 15 0,9 360

[€/m2]

35

[€/stuk] [€/m2] [€/m2]

200 200 650

[€/m2] [€/kW] [€/kW] [€/kW] [€/kW] [€/kW] [€/kW]

50 650 750 800 550 800 90

Energetische uitgangspunten Rendement (combi) CV ketel Koelvraag Verhouding vermogen warmtevoorziening WKO/gasketels COP WKO LT verwarmen COP lucht/water warmtepomp LT verwarmen COP lucht/water warmtepomp LT koelen COP water/water warmtepomp LT verwarmen COP lucht/water warmtepomp MT COP lucht/water warmtepomp t.b.v. tapwater Vollasturen verwarming Vollasturen koeling Vollasturen verlichting Vollasturen ventilatie overige ruimte Verbruik TL-verlichting Verbruik LED-verlichting Besparing DAR en AWD Besparing dakisolatie Besparing beglazing + kierdichting Besparing isoleren appendages Besparing door ventilatie PV opbrengst PV vermogen Investeringskosten bouwkundig (excl. BTW) Plat dak, isolatie aan buitenzijde incl. afwerking en gelijktijdig met onderhoudswerkzaamheden dak Isoleren appendages HR++-glas in bestaande kozijnen HR+++-glas in nieuwe kozijnen Investeringskosten installaties (excl. BTW) LED verlichting incl. nieuwe armaturen Lucht/water warmtepomp LT Lucht/water warmtepomp MT Lucht/water warmtepomp HT Water/water warmtepomp LT Bodemwarmtewisselaars CV-ketel

Met laag temperatuur aanvoerwater (≤ 45°C)

Met midden temperatuur aanvoerwater (≤ 65°C)

2 van 30 Uitvoeringsplan verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente Stichtse Vecht

Elektrische boiler Verwijderen gasaansluiting Balansventilatie met WTW en CO2-sturing Stralingspanelen Laag temperatuur (LT) convectoren PV-panelen Onderhoud en beheer (excl. BTW) Vastrecht elektra t/m 630 kVA (vastrecht+aansluit) Vastrecht gas t/m G65 Heffingskorting Bouwkundig Warmteopwekking installaties

[€/stuk] [€/stuk] [€/m2] [€/m2] [€/m2] [€/Wp]

2.000 568 90 50 50 0,9

[€/jaar]

1.206

Stedin, prijspeil 2021

[€/jaar] [€/jaar] [investering/jaar] [investering/jaar]

1.161 462 0,0% 2,0%

Stedin, prijspeil 2021

Liander

3 van 30 Uitvoeringsplan verduurzaming gemeentelijke gebouwen Gemeente Stichtse Vecht