1.1 Bijlagen bij Toelichting Bp Bisonspoor 332.pdf

3000

3000

hekwerk van metalen balusters en regels vulling van blank doorvalveilig glas voorzien van folie met steppe textuur metalen onderdelen in kleur gepoedercoat kleur RAL 9001

Aluminium afdekkap Kleur RAL 9001

3000

20105 +P (20115+N.A.P.) b.k. dakrand

Aluminium afdekkap Kleur RAL 9001

+19700 06 dak

Gipsblokken 70mm

*

h.w.1

*

*

Tegelwerk in aanzicht (verdeling indicatief)

h.w.1

Geisoleerd plafond 4,7m2K/W

V

Akoestisch plafond 1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

*

* h.w.1

*

*

*

*

*

Akoestisch/geisoleerd plafond 4,7m2K/W

*

h.w.1

h.w.1

*

Renvooi brandweersymbolen

3000

3000

V

hwa, kleur overeenkomend met kaders

+7700 02 tweede verdieping

30min.

*

*

30min.

30min.

h.w.1

*

30min.

30min.

30min.

*

*

30min.

*

30min.

*

30min.

h.w.1

*

30min.

30min.

30min.

*

*

30min.

*

*

30min.

30min.

30min.

h.w.1

*

*

*

*

h.w.1

*

*

+7700 02 tweede verdieping

*

30min.

3000

30min.

3000

*

*

*

h.w.1

Alucobond Plus 4mm kleur goud n.t.b. Uitwerking vlgns opgave WVH

+4700 01 eerste verdieping

*

*

h.w.1

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

*

*

h.w.1

h.w.1

*

*

*

*

*

*

*

h.w.1

Garagedeur metaal, kleur zwartbruin

+1700 00a begane grond

3000

Gevelsteen Kleur zwart/grijs Dikte 100mm

+1700 00a begane grond

Weerstand tegen rookdoorgang, rookklasse voor warme rook

Ra

Weerstand tegen rookdoorgang, rookklasse voor koude rook

* *

*

*

*

*

*

h.w.1

*

F3

F1 2970 +P b.k. dakrand

V

Gevelsteen Kleur zwart/grijs Dikte 100mm

+10 N.A.P.

1300

+10 N.A.P. -1300 -01 kelder

entree parkeren (kelder)

entree parkeren (beganegrond)

-1300 -01 kelder

Hoofdentree gebouw (brandweeringang)

1700

+0 00 begane grond

Vliesgevel kleur goud

1300

1700

intercom

+0 00 begane grond

entree fietsenstalling

7045 7800

7800

7800

7800

7800

7800

7800

20

20 min. brandwerende deur en zelfsluitend

30

30 min. brandwerende deur en zelfsluitend

60

60 min. brandwerende deur en zelfsluitend

30

30 min. brandwerende deur

60

60 min. brandwerende deur

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

D

Aansluitpunt drogeblusleiding V

R200

V

*

Betonkolommen in zicht, kleur zwart

3000

Aluminium kozijn Gepoedercoat, verborgen waterafvoer. verstijvingsprofielen aan binnenzijde Kleur RAL 8022

+4700 01 eerste verdieping

h.w.1

*

*

hwa, kleur overeenkomend met kaders

B20

20 min. brandwerende wand/kozijn

B30

30 min. brandwerende wand/kozijn

B60

60 min. brandwerende wand/kozijn

RM

Rookmelder conform NEN 2555

vl

Vluchtdeur te openen aan de vluchtzijde zonder losse hulpmiddelen

VD

Vrijloopdranger

10475 24040

7800

Sleutelbuis/kluis Aansluitpunt droge blusleiding

62960

Aansluitpunt (voeding) droge blusleiding

Noordoostgevel

Noordwestgevel

ANV

Algemene noodverlichting

V

Ventilatierooster

BMI/OAI

Brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie

Opmerkingen Alle maten zijn in mm. Peil = 0 is +0.010 N.A.P. Beton- en staalconstructies volgens opgave constructeur Hoofddraagconstructie 120min. WBDBO Alle woningscheidende wanden 60min. WBDBO in beide richtingen Alle schachten minimaal 60min. WBDBO De schachtwanden in de woningen dienen te voldoen aan WBDBO 60 minuten en WRD van R200 (enkelzijdig vanuit de woning) inclusief de aanwezige doorvoeringen.

1

2

3

4

F2

5

6

7

8

9

A

B

*Glazen borstwering Alle glazen borstweringen op de verdiepingen zonder hekwerk voorzien van doorvalveilige beglazing (gelaagd glas)

C

Hekwerken (h.w.1) Hekwerk balkon met vulling van blank doorvalveilig glas voorzien van folie met steppe textuur

Aluminium afdekkap Kleur RAL 9001

20105 +P (20115+N.A.P.) b.k. dakrand

3000

+19700 06 dak hekwerk van metalen balusters en regels vulling van blank doorvalveilig glas voorzien van folie met steppe textuur metalen onderdelen in kleur gepoedercoat kleur RAL 9001

+16700 05 vijfde verdieping

*

+19700 06 dak

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

h.w.1

h.w.1 *

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

h.w.1 *

*

Alucobond Plus 4mm kleur goud n.t.b. Uitwerking vlgns opgave WVH

3000

Aluminium afdekkap Kleur RAL 9001

h.w.1 *

h.w.1 *

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

h.w.1 *

*

* *

*

*

*

Alucobond Plus 4mm Kleur cremewit Uitwerking vlgns opgave WVH

*

*

h.w.1

*

*

h.w.1

Verwijzing - Renvooi, materialen, symbolen, afkortingen: Zie blad TO-000 - Materialen en kleuren volgens de Kleur- en materialenstaten. (d.d. 23-07-2021) - Gebruiksoppervlakten, Toegankelijkheidssectoren: zie boekje TO-700 - Bouwfysica, akoestiek en brandveiligheid volgens Adviesrapporten IOB 23-07-2021

V

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

*

+13700 04 vierde verdieping

*

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

h.w.1

3000

3000 +13700 04 vierde verdieping

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

h.w.2 Stalen hekwerk VMG spijlenhek LA540A balusterloos 1-laags gecoat of gelijkwaardig

V

*

Alucobond Plus 4mm Kleur cremewit Uitwerking vlgns opgave WVH Metaal, Alucobond o.g. kleur goud n.t.b. Uitwerking vlgns opgave WVH

hekwerk van metalen balusters en regels vulling van blank doorvalveilig glas voorzien van folie met steppe textuur metalen onderdelen in kleur gepoedercoat kleur RAL 9001

+16700 05 vijfde verdieping

*

20105 +P (20115+N.A.P.) b.k. dakrand

h.w.1

* *

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

h.w.1

+10700 03 derde verdieping

3000

3000

V

Aluminium kozijn Gepoedercoat, verborgen waterafvoer. verstijvingsprofielen aan binnenzijde Kleur RAL 8022

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

h.w.1 *

h.w.1 *

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

h.w.1 *

*

*

Aluminium kozijn Gepoedercoat, verborgen waterafvoer. verstijvingsprofielen aan binnenzijde Kleur RAL 8022

+10700 03 derde verdieping

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

* h.w.1

* *

*

*

*

Bevestigingsstrip in kleur zwart

*

*

h.w.1

*

*

h.w.1

V

h.w.1 *

*

*

h.w.1 *

*

*

30min.

30min.

30min.

h.w.1 *

*

*

*

*

30min.

30min.

30min.

30min.

30min.

h.w.1 *

*

*

*

*

30min.

30min.

30min.

30min.

30min.

h.w.1 *

*

*

*

*

+7700 02 tweede verdieping

*

h.w.1

*

*

*

*

Bevestigingsstrip in kleur zwart

PEIL= 0.00 (beg grond) = bouwpeil 0.010m +N.A.P 1300- (kelder-1)

*

*

*

*

*

*

*

h.w.1

*

*

*

*

*

*

h.w.1 *

*

*

*

*

Gevelroosters t.b.v. mechanische ventilatie volgens opgave I.O.B.

3000

Gevelisolatiesysteem + stuclaag zwart geschilderd conform kleur- en materialenstaat

*

Gevelsteen Kleur zwart/grijs Dikte 100mm

+4700 01 eerste verdieping

30min.

h.w.1

D

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

Noordoostgevel

* *

*

*

*

*

*

*

*

h.w.1

F3 2970 +P b.k. dakrand

Betonkolommen in zicht, kleur zwart

+0 00 begane grond

+10 N.A.P.

N

Zuidwestgevel ZONSONDERGANG

W

-1300 -01 kelder

draadmat hekwerk in kleur

ZO

draadmat hekwerk in kleur

1700

+1700 00a begane grond

Gevelsteen Kleur zwart/grijs Dikte 100mm

7800

7800

7800

7800

7800

7800

7800

10475

7800

24040

62960

7045 WIJZIGING

DATUM

REVIT-LINKS CONSTRUCTIEMODEL: INSTALLATIEMODEL:

Zuidwestgevel

O

*

h.w.1

30min.

Zuidoostgevel

Z

*

h.w.1

Gevelisolatiesysteem + stuclaag zwart geschilderd conform kleur- en materialenstaat

1300

1700

30min.

h.w.1

ZONSOPKOMST

3000 *

3000 -1300 -01 kelder

30min.

*

N 21 NES JU TA N ND I

30min.

1300

+10 N.A.P.

*

Zuidoostgevel

30min.

F1

+0 00 begane grond

*

7700+ (2e verd) 4700+ (1e verd)

Noordwestgevel

30min.

3000

h.w.1

+1700 00a begane grond

*

10700+ (3e verd)

V

30min.

+4700 01 eerste verdieping

13700+ (4e verd)

*

30min.

+7700 02 tweede verdieping

16700+ (5e verd)

5x3000

hwa, kleur overeenkomend met kaders

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

1300 4700

3000

3000

19700+ (dak)

hwa, kleur overeenkomend met kaders

KLUNDER ARCHITECTEN

GETEKEND

OMSCHRIJVING

DATUM

MODELNAAM

16-07-2021 16-07-2021

Bisonspoor_CON R20.rvt Bisonspoor_INST R20.rvt

PROJECT

: 75 appartementen Bisonspoor Maarssen

OPDRACHTGEVER

: Urban Renewal VOF

ONDERWERP

: Definitief Ontwerp t.b.v. aanvraag omgevingsvergunning Gevels

STATUS

: DEFINITIEF : A0

POSTBUS 4150 3006 AD ROTTERDAM K.P. VAN DER MANDELELAAN 32 T 010 24 25 310 INFO@KLUNDERARCHITECTEN.NL WWW.KLUNDERARCHITECTEN.NL

FORMAAT

SJOERD BERGHUIS ARNOLD DRIESPRONG

PROJECTNR. SCHAAL GETEKEND DATUM GEWIJZIGD

: 17896 : 1:100 : KG/JdK : 22-07-2021 :

TEKENINGNUMMER

TO-200

Renvooi materialen Gewapend beton (in het werk gestort) Beton (prefab) Metselwerk Isolatiemateriaal Kalkzandsteen 100/120/150/214mm HSB wand 265,5mm 1

9

8

7

6

5

4

3

2

Gipsblokken 70mm

2

Dakopbouw Rc 6,3m K/W: - 2 laags bitumineuze dakbedekking - isolatie op afschot 16mm/m - 170mm vlakke isolatie - dampremmende laag

Gipsblokken hydro 100mm Gipsblokken zwaar 70mm

20105 +P (20115+N.A.P.) b.k. dakrand

+19700 06 dak

Metalstud wand 205mm

3000

Metalstud voorzetwand 125mm, Rc 4,7m2k/W Woningtype H lift

lift

gang

Woningtype L

schacht

badkamer

Woningtype Lsp

schacht

toilet

gang

berging

berging

Woningtype L

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer schacht

Woningtype Lsp toilet

gang

berging

berging

gang

Woningtype L toilet

schacht

Woningtype Lsp

badkamer badkamer schacht

toilet

gang

berging

berging

Woningtype K

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer gang

techniek

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

trappenhuis

Cellenbeton 70/100mm

+16700 05 vijfde verdieping

Tegelwerk in doorsnede

3000

Woningtype L Woningtype H lift

gang

lift

Woningtype L badkamer

schacht

Woningtype Lsp toilet

schacht

gang

berging

berging

Woningtype L

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer schacht

Woningtype Lsp toilet

gang

berging

berging

gang

Tegelwerk in aanzicht (verdeling indicatief)

Woningtype L toilet

schacht

Woningtype Lsp

badkamer badkamer schacht

toilet

gang

berging

berging

Woningtype K

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer gang

techniek

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

trappenhuis

Geisoleerd plafond 4,7m2K/W Akoestisch plafond

3000

12290

+13700 04 vierde verdieping

isolatie d=140mm Rc>4,7m2K/W

Akoestisch/geisoleerd plafond 4,7m2K/W Woningtype H

lift

lift

gang

Woningtype L

schacht

badkamer

Woningtype Lsp

schacht

toilet

gang

berging

berging

Woningtype L

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer schacht

Woningtype Lsp toilet

gang

berging

berging

gang

Woningtype L toilet

schacht

Woningtype Lsp

badkamer badkamer schacht

toilet

gang

berging

berging

Woningtype K

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer gang

techniek

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

trappenhuis

Renvooi brandweersymbolen

+10700 03 derde verdieping

3000

1865 Woningtype E lift

lift

3000

3850

450 375 70

2620

155

+7700 02 tweede verdieping

gang

lift

lift

schacht 3305

Woningtype E gang

Woningtype Asp

badkamer

schacht

toilet

gang

1480

1800

100 930 70

1645

100

berging 70

1355

Woningtype A badkamer

schacht

toilet

1355 70 37570 1200 70 930 100

schacht 1800

badkamer badkamer schacht 100

1480

250

toilet

schacht

gang

berging

berging

1480

100

1800

Woningtype Asp toilet

gang

berging

100 930 70 1200 70 375 70

2960

toilet

schacht

badkamer badkamer schacht

gang

toilet

7037570 1200 70 930 100

schacht 1800

Woningtype Asp

Woningtype A

gang

berging

Woningtype A

toilet

gang

berging

berging

gang

badkamer badkamer schacht 100

1480

250

1480

100

1800

toilet

gang

100 930 70 1200 70

berging 1800

Woningtype A toilet

schacht

gang

schacht

1355 70 375 70 1200 70 930 100

1800

berging 250

badkamer badkamer gang 100

1480

250 1450 100

Woningtype Asp

badkamer badkamer schacht

toilet

gang

berging

berging

Ra

Weerstand tegen rookdoorgang, rookklasse voor koude rook

Woningtype K techniek

1200 70 375 70 1380 100

2805

140 265

Woningtype G

gang

toilet

schacht

badkamer badkamer gang

techniek

trappenhuis

150 290 90

90 290

2470

parkeergarage

20

20 min. brandwerende deur en zelfsluitend

30

30 min. brandwerende deur en zelfsluitend

60

60 min. brandwerende deur en zelfsluitend

30

30 min. brandwerende deur

60

60 min. brandwerende deur

280 930 280 90

maaiveld

2720

1700

lift

B20

20 min. brandwerende wand/kozijn

B30

30 min. brandwerende wand/kozijn

B60

60 min. brandwerende wand/kozijn

parkeergarage

4320

3000

parkeergarage

RM

Rookmelder conform NEN 2555

vl

Vluchtdeur te openen aan de vluchtzijde zonder losse hulpmiddelen

VD

Vrijloopdranger

parkeergarage

Sleutelbuis/kluis Aansluitpunt droge blusleiding

300

-1300 -01 kelder

lift

1300

+10 N.A.P.

gang

Woningtype Asp

Plafond Rc 4,7m2 K/W

+1700 00a begane grond

+0 00 begane grond

250

berging

Woningtype A

Weerstand tegen rookdoorgang, rookklasse voor warme rook

30

+4700 01 eerste verdieping

Woningtype A

Woningtype Asp

R200

Aansluitpunt (voeding) droge blusleiding

7800

7800

7800

7800

7800

7800

7800

7800

62960

ANV

Algemene noodverlichting

V

Ventilatierooster

BMI/OAI

Brandmeld- en ontruimingsalarminstallatie

Opmerkingen

Doorsnede A

Alle maten zijn in mm. Peil = 0 is +0.010 N.A.P. Beton- en staalconstructies volgens opgave constructeur Hoofddraagconstructie 120min. WBDBO Alle woningscheidende wanden 60min. WBDBO in beide richtingen Alle schachten minimaal 60min. WBDBO De schachtwanden in de woningen dienen te voldoen aan WBDBO 60 minuten en WRD van R200 (enkelzijdig vanuit de woning) inclusief de aanwezige doorvoeringen.

C

A

B

C

Dakopbouw Rc 6,3m2K/W: - 2 laags bitumineuze dakbedekking - isolatie op afschot 16mm/m - 170mm vlakke isolatie - dampremmende laag afschot

+19700 06 dak

Hekwerken (h.w.1) Hekwerk balkon met vulling van blank doorvalveilig glas voorzien van folie met steppe textuur

afschot

badkamer

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

slaapkamer 1

2620

woonkamer-keuken

berging

2620

Woningtype L berging

Verwijzing - Renvooi, materialen, symbolen, afkortingen: Zie blad TO-000 - Materialen en kleuren volgens de Kleur- en materialenstaten. (d.d. 23-07-2021) - Gebruiksoppervlakten, Toegankelijkheidssectoren: zie boekje TO-700 - Bouwfysica, akoestiek en brandveiligheid volgens Adviesrapporten IOB 23-07-2021

380

90

gang

290

380

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

woonkamer-keuken

380

90

woonkamer-keuken

+10700 03 derde verdieping

290

gang

290

Woningtype C

Woningtype L

Woningtype L

2620

Woningtype Lsp

3000

2620

gang

2620 90

woonkamer-keuken

1865 badkamer

gang

290

slaapkamer 1

Woningtype C

380

90 290

slaapkamer 1

badkamer

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

+13700 04 vierde verdieping

2620

Woningtype Bsp

h.w.2 Stalen hekwerk VMG spijlenhek LA540A balusterloos 1-laags gecoat of gelijkwaardig

berging

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

woonkamer-keuken

380

gang

Woningtype Lsp

3000

badkamer

2620

1865

90

3000 +10700 03 derde verdieping

HSB element (Rc >=4.7 m2.K/W) opbouw van binnen naar buiten; - 12.5mm fermacell - dampremmende laag - houten regels 235mm v.v. minerale wol - buitenplaat - waterkerende dampdoorlatende laag

woonkamer-keuken

380

90 290

slaapkamer 1

+13700 04 vierde verdieping

slaapkamer 1

Woningtype C

+16700 05 vijfde verdieping

2620

3000

Woningtype Bsp

badkamer

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

2620

gang

Woningtype Lsp

3000

badkamer

2620

290

slaapkamer 1

+16700 05 vijfde verdieping

2620

3000

Woningtype Bsp

20105 +P (20115+N.A.P.) b.k. dakrand

afschot

290

afschot

20105 +P (20115+N.A.P.) b.k. dakrand

Dakopbouw Rc 6,3m2K/W: - 2 laags bitumineuze dakbedekking - isolatie op afschot 16mm/m - 170mm vlakke isolatie - dampremmende laag

2620

+19700 06 dak

*Glazen borstwering Alle glazen borstweringen op de verdiepingen zonder hekwerk voorzien van doorvalveilige beglazing (gelaagd glas)

A

B

3000

6480

5x3000

2620

Woningtype A

PEIL= 0.00 (beg grond) = bouwpeil 0.010m +N.A.P 1300- (kelder-1)

B

30

woonkamer-keuken

530

A

parkeergarage

A

3970

7045 2035

DATUM

GETEKEND

OMSCHRIJVING

DATUM

MODELNAAM

16-07-2021 16-07-2021

Bisonspoor_CON R20.rvt Bisonspoor_INST R20.rvt

Z

W

ZO

ZONSONDERGANG

N 21 NES JU TA N ND I

C

B

N

150

parkeergarage

1500

10475

ZONSOPKOMST

430

-1300 -01 kelder

2570

+10 N.A.P.

1300

parkeergarage

inrit parkeergarage maaiveld

2570

+0 00 begane grond

1700

fietsenstalling

WIJZIGING

7045

7700+ (2e verd)

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

C

berging

10700+ (3e verd)

4700+ (1e verd)

266

1300 4700

70 1050 70

13700+ (4e verd)

280

+1700 00a begane grond

woonkamer-keuken

16700+ (5e verd)

O

parkeergarage

2470

F1 2970 +P b.k. dakrand

gang

150 150 290 90

F3

woonkamer-keuken

+4700 01 eerste verdieping

berging

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

380

290

Gevelisolatiesysteem + stuclaag zwart geschilderd conform kleur- en materialenstaat

2320

slaapkamer 1

Woningtype C

D

2620

3000

badkamer

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

Woningtype A

820

2620

3000

2620

2620

2030 90

6750

380

gang

2620

badkamer

Woningtype Asp

300

-1300 -01 kelder

1300

+10 N.A.P.

5986

266

300

2570

maaiveld

woonkamer-keuken

1300

2470

1700

150 280

+1700 00a begane grond

100

Woningtype C

+7700 02 tweede verdieping

30

150 290 90

30

3000

1250+ vl.p. b.k. betonnen borstwering

2670

slaapkamer 1

380

slaapkamer 1

Plafond Rc 4,7m2 K/W

+0 00 begane grond

2030

badkamer

1200+ beloopbaar opp. b.k. hekwerk

150

Woningtype Bsp

D

2620

3000

1865

+4700 01 eerste verdieping

2670

290

90

4246

2470

100

Woningtype Asp

430

+7700 02 tweede verdieping

badkamer

2570

slaapkamer 1

2620

3000

19700+ (dak)

Woningtype Bsp

10475 17520

REVIT-LINKS CONSTRUCTIEMODEL: INSTALLATIEMODEL:

KLUNDER ARCHITECTEN

PROJECT

: 75 appartementen Bisonspoor Maarssen

OPDRACHTGEVER

: Urban Renewal VOF

ONDERWERP

: Definitief Ontwerp t.b.v. aanvraag omgevingsvergunning Doorsneden A, B en C

STATUS

: DEFINITIEF : A0

POSTBUS 4150

Doorsnede B

Doorsnede C

3006 AD ROTTERDAM K.P. VAN DER MANDELELAAN 32 T 010 24 25 310 INFO@KLUNDERARCHITECTEN.NL WWW.KLUNDERARCHITECTEN.NL

FORMAAT

SJOERD BERGHUIS ARNOLD DRIESPRONG

PROJECTNR. SCHAAL GETEKEND DATUM GEWIJZIGD

: 17896 : 1:100 : KG/JdK : 22-07-2021 :

TEKENINGNUMMER

TO-300

B I SONS POOR MAARSSEN

DEF I N I T I EF S T E D E N B OU W KUND I G K AD ER EN BEELD K WALI TE ITPL A N JA NUA R I 2018

BI SONS POOR MA A RSSEN

D E FINITIEF STEDEN B OUWKUN D I G K A D ER EN B EEL DKWAL ITEITPL A N JA NUA R I 2018

3

BISONSPOOR MAARSSEN

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 5

Landmark - P2 Locatie

31

1.0 Actualisaties

5

Bisonstaete

33

1.1 Aanleiding

5

Bisonspoor 333

34

1.2 Planproces

5

Bisonspoor 332

35

Voetgangersbruggen

36

2. CULTUURHISTORIE 7 3. PROGRAMMA

10

3.1 Huidige situatie

10

3.2 Ontwikkelingen

11

3.3 Fasering 13 4. STEDENBOUWKUNDIG KADER

15

4.1 Identiteit Bisonspoor

15

4.2 Stedenbouwkundige Kernwaarden

16

4.3 Visie Bisonspoor

18

5. BEELDKWALITEITPLAN

22

5.1 Algemeen

22

5.2 Gebouwen

25

Winkelcentrum Bisonspoor

27

Bisondok- P3 Locatie

29

Parkeergarage - P1 Locatie

30

6 OPENBARE RUIMTE 37 6.1 Ruimtelijke kwaliteit ‘Bisonplein’

37

6.2 Deelaspecten - Thema’s

37

6.3 Deeluitwerkingen - Locaties

45

6.4 Gebruikskwaliteit, functionaliteit en bereikbaarheid

50

6.5 Beheers- en uitvoeringsaspecten

56

7 DUURZAAMHEID

57

8 PROJECTMATIGE AANPAK 59

BIJLAGEN Bijlage I Blauwe kaders uit het Ambitiedocument

61

Bijlage II Consultatie volgens het Ambitiedocument

62

Bijlage III Beleidskaders volgens het Ambitiedocument

62

Bijlage IV Gebouw & gebiedsbeschrijving

64

Bijlage V - XI Kaartbijlagen

66

BISONSPOOR MAARSSEN

4

Huidige situatie

5

1 INLEIDING 1.0 Actualisaties 14 december 2017 Het stedenbouwkundig kader en beeldkwaliteitplan Bisonspoor Maarssen, zoals eerder vastgesteld in juni 2017, is op 14 december 2017 aangepast om een aantal aanvullende inzichten te kunnen verwerken. De eerste aanpassing hangt samen met aanvullende ambities om een geoptimaliseerd (woningbouw)programma mogelijk te maken tussen het huidige politiebureau en de P1parkeergarage en deels boven de P1-parkeergarage. De tweede aanpassing hangt samen met de ambitie voor de ontwikkeling van commerciële, leisure en/ of zorgconcepten (zorgcentrum met eventueel zorgwoningen). Hiertoe is de stedenbouwkundige essentiekaart aangepast, zijn er twee bouwenveloppen benoemd op basis van het vigerende bestemmingsplan en zijn er aanvullende randvoorwaarden voor de betreffende locaties opgenomen. Daarnaast zijn in het hoofdstuk Duurzaamheid de bevindingen van Deltares omtrent een klimaatrobuuste ontwikkeling van het plangebied opgenomen. 31 januari 2018 Op 31 januari 2018 is het Stedenbouwkundig kader en Beeldkwaliteitplan vastgesteld door de gemeenteraad Stichtse Vecht. Het aangenomen amendement om voor de locatie Bisonspoor 333 een bouwhoogte toe te staan van maximaal 40 meter, is (op de pagina’s 4, 25, 26 en 34) verwerkt in dit document.

Aangaande de motie ‘speelplaatsen en parkeren Bisonspoor’ zijn ook de speelplekken expliciet benoemd en zijn er aanvullende referentiebeelden en randvoorwaarden opgenomen (op de pagina’s 42, 45, 47 en 48).

1.1 Aanleiding

Voor u ligt het stedenbouwkundig kader en beeldkwaliteitplan voor de architectuur en de openbare ruimte van het gehele plangebied rondom winkelcentrum Bisonspoor. In dit document worden verschillende aspecten behandeld, van ontwerpafwegingen tot technische randvoorwaarden. Dit zijn onder andere de situering van gebouwen, de hoogtes en beeldkwaliteit hiervan, de structuur van de openbare ruimte en hoe te parkeren. Een stedelijke omgeving met een eigen kwaliteit, als tegenhanger van de historische dorpskern, die de bezoekers aangenaam verrast en gastvrij verwelkomt. Een plek met een menselijke maat en schaal, die inwoners van Maarssenbroek ervaren als onderdeel van hun wijk. Voor de ondernemers een aantrekkelijk winkelconcept gekoppeld aan een heldere ruimtelijke structuur, als basis voor een duurzaam en toekomstbestendig winkelcentrum.

1.2 Planproces

Dit document is een vervolgstap op het bestaande Ambitiedocument Bisonspoor, vastgesteld door de gemeenteraad in december 2016. Het voorziet in stedenbouwkundige vertrekpunten en een ruimtelijk afwegingskader voor de reeds geformuleerde ambities, ten aanzien van de architectuur en openbare ruimte van het winkelcentrum en de omliggende bebouwing. Het plangebied wordt begrensd door het spoor aan de noordzijde en de watergangen aan de oost, zuid en westzijde van Bisonspoor (zie luchtfoto blz 4). Samen met winkeliers is door de eigenaar van het Winkelcentrum Bisonspoor, een proces tot vernieuwing van het gebouw geïnitieerd. In samenwerking met de gemeente Stichtse Vecht zijn in het Ambitiedocument ambities benoemd die bijdragen aan een kwaliteitsimpuls, zowel van het vastgoed als van de openbare ruimte in de directe omgeving van het winkelcentrum. Realisatie van de gedeelde ambities moet zorgen voor: • • • • • • • •

het creëren van werkgelegenheid; stimuleren van bestedingen binnen de gemeente; verbetering van het voorzieningenniveau; meer bedrijvigheid in de kantoortorens; grotere bezettingsgraad winkelunits; betere parkeergelegenheid; betere en veilige(re) bereikbaarheid; een sociaal prettiger verblijfs- en winkelgebied.

1

6

INLEIDING

De geplande opwaardering van het winkelcentrum volgt op een recente renovatie van de kantoortorens en bij schrijven van het document liggen er reeds verschillende ontwerpvoorstellen voor onder andere het winkelcentrum zelf, de parkeergarage op de P1 locatie en woningbouw op de P2 locatie. Intussen is ook de (woning)bouw op de herontwikkelingslocatie aan het marktplein bijna voltooid. Dit document legt een stedenbouwkundig kader vast; een raamwerk dat op hoofdlijnen de ruimtelijke samenhang van ontwikkelingen rondom het winkelcentrum borgt. Daarnaast biedt het ook flexibiliteit en ruimte voor toekomstige ontwikkelingen. Middels het beeldkwaliteitplan wordt gestuurd op de ruimtelijke en architectonische samenhang van de verschillende ontwikkellocaties en de openbare ruimte daartussen. Het stedenbouwkundig kader is er op gericht lopende en toekomstige ontwikkelingen in te bedden in een nieuwe ruimtelijke structuur. Deze nieuwe ruimtelijke structuur schept voorwaarden voor een toekomstbestendig en duurzaam winkelcentrum. Het stedenbouwkundig kader en het beeldkwaliteitplan vormen voor onder andere de Welstandscommissie het toetskader voor de (her)ontwikkeling van Bisonspoor. Voor de openbare ruimte wordt een inrichtingsplan opgesteld als uitwerking van het Ambitiedocument en het beeldkwaliteitplan.

Hiermee wordt samenhang gecreëerd tussen de openbare ruimte van het winkelcentrum en de wijk Bisonspoor. Het Ambitiedocument geldt als vertrekpunt voor het stedenbouwkundig kader en het beeldkwaliteitplan. De uitgangspunten uit het Ambitiedocument worden zoveel mogelijk meegenomen in dit vervolgdocument.

1.3 Communicatie

1.4 Randvoorwaarden Beleid

Bij het opstellen van het Ambitiedocument zijn eerder verschillende partijen betrokken. De uitkomsten van de consultatie van deze partijen zijn opgenomen in de bijlage van dit document (zie pagina 62).

1.5 Retailvisie

Elk onderdeel van de omvangrijke aanpassing van het Bisonspoor wordt gecommuniceerd met omwonenden en mensen uit Maarssen.

De beleidskaders zoals geformuleerd in het Ambitiedocument zijn opgenomen in de bijlage van dit document (zie pagina 62).

(Inter)nationale trends en ontwikkelingen kunnen van grote invloed zijn op de ontwikkeling van lokale detailhandel. Denk aan internetwinkels, of het toenemend succes van de horeca in stadscentra. Het kunnen inspelen op dergelijke trends is bepalend voor de toekomstbestendigheid van mede dit winkelgebied. Het snel kunnen inspelen op veranderende retailconcepten heeft invloed op de gebouwde ruimte en architectuur van Bisonspoor. Het is daarom van belang flexibel te kunnen anticiperen met ruimtelijke en architectonische middelen op deze hedendaagse en toekomstige veranderingen met een blijvende ruimtelijke kwaliteit.

7

2 CULTUURHISTORIE

Bisonspoor ligt in Maarssenbroek, een uitbreidingswijk uit de jaren ’70 en ’80 voor zo’n 23.000 inwoners nabij de historische kern van het dorp Maarssen. Vanaf de middeleeuwen tot ongeveer 1970 was Maarssenbroek agrarisch gebied. De naam Maarssenbroek voert terug op een gebied met een moerasachtig karakter. Het contrast tussen Maarssen-dorp en Maarssenbroek is duidelijk zichtbaar, laatstgenoemde heeft een meer stedelijke uitstraling t.o.v. het dorpse karakter van Maarssen-dorp. Dit contrast wordt versterkt door de harde scheidslijn die wordt gevormd door het Amsterdam-Rijnkanaal en parallel daaraan de eerder aangelegde spoorlijn tussen Utrecht en Amsterdam. Samen met de aanleg van de snelweg A2 hebben deze drie elementen voor een groot deel bijgedragen aan de bereikbaarheid van Maarssen.

Inmiddels bestaat Maarssenbroek uit veertien woonwijken. Het centrum van Maarssenbroek vormt het voorzieningencentrum voor heel Maarssen, maar heeft tevens een ook regionale functie met als hart het winkelcentrum, treinstation en omliggende functies. Het winkelcentrum Bisonspoor (fase 1) werd in 1981-1982 gerealiseerd. Het ontwerp, getekend door Groosman uit Rotterdam was voor die tijd erg modern met prefab gevelelementen. Het plan omvatte 11.000 m2 winkels, 17.000 m2 kantoor en 2.500 m2 recreatieruimte. Al bij de ontwikkeling van Bisonspoor wordt aansluiting gezocht met de grootschalige infrastructuur. In de vorm van loopbruggen naar het station en de gebouwde parkeergarages worden verschillende verkeersstromen van elkaar gescheiden. Het maaiveld is voornamelijk het domein van de auto.

De oorspronkelijke stedenbouwkundige en architectonische uitwerking is karakteristiek voor de tijdsgeest waarin het complex gebouwd is en vertrekt vanuit structuralistische principes. Binnen het structuralisme is een gebouw meer dan een optelling van functies. De architectuur moet menselijke activiteiten mogelijk maken en sociale contacten bevorderen. Gebouwen bestaan voornamelijk uit kleinere eenheden, meestal van dezelfde vorm, die zich op één of andere manier herhalen. De kleinere eenheden zijn gebaseerd op de menselijke maat en vormen samen een totaalstructuur. Bij de inrichting van de openbare ruimte stond de auto centraal en werd langzaam verkeer gescheiden van autoverkeer. Hierdoor is een sterke scheiding ontstaat tussen interieur en exterieur en wordt het winkelcentrum als introvert ervaren. De buitenruimte is vooral een functionele ruimte met weinig belevingswaarde. * http://www.joostdevree.nl/shtmls/structuralisme.shtml

2

8

CULTUURHISTORIE

Het Bisonspoor winkelcentrum voor de verbouwing

De polder van Maarssenbroek in 1975

Huidige situatie

2

9

CULTUURHISTORIE

Inmiddels zijn de loopbruggen ontmanteld en heeft de oorspronkelijke architectuur een gedateerde uitstraling. De laatste jaren wordt gewerkt aan het opknappen van het gebieden de gebouwen. In 2011 is gestart met diverse kleinere renovaties en vervolgens het vernieuwen van de kantoortorens die op het winkelcentrum staan. Tegelijkertijd heeft het stationsplein een impuls gekregen met onder meer de nieuwbouw van MAR’CS. Aan de andere zijde van het winkelcentrum is de oorspronkelijke sporthal gesloopt en is er een multifunctioneel centrum voor in de plaats gekomen. Het opknappen heeft zich in de meeste gevallen beperkt tot kleinschalige incidentele ingrepen met name op gebouwniveau. De rust en eenheid die voorheen uitging van de architectuur lijkt daarmee uiteengevallen in een diffuse verzameling van objecten zonder duidelijke oriëntatie en samenhang. Met het verdwijnen van de loopbruggen en door de komst van nieuwbouw is het winkelcentrum meer verscholen komen te liggen. De ontsluitingsring

Bisonspoor voelt sinds deze nieuwe ontwikkelingen meer aan als een functionele expeditiestraat. De relatie en samenhang tussen het winkelcentrum en zijn omgeving is daarmee onder druk komen te staan. De meeste entrees zijn niet uitnodigend. Een uitzondering hierop vormt de noordoost zijde van het winkelcentrum, het MAR’CS en het stationsgebouw. Samen omkaderen ze een plein dat een entree vormt tot beide functies. Een nieuw Bisonspoor Het stedenbouwkundige kader stuurt op het creëren en herstellen van de ruimtelijke en architectonische samenhang tussen de verschillende onderdelen van het winkelcentrum en het realiseren van een aantrekkelijke openbare ruimte. Ook wordt ingezet op het verbeteren van de relatie van het winkelcentrum met de directe omgeving en op een eigentijdse uitstraling voor wonen, werken en winkelen. Het doel hiervan is de zichtbaarheid, toegankelijkheid en aantrekkingskracht van Bisonspoor te versterken voor nu en in de toekomst.

10

3 PROGRAMMA De huidige economische situatie noodzaakt tot aanpassing van het oorspronkelijke programma met meer flexibiliteit en een goede fasering. Het Ambitiedocument omschrijft uitvoerig de bestaande situatie en knelpunten rondom het winkelcentrum Bisonspoor en benoemd de programmatische uitgangspunten die ten grondslag liggen aan de stedenbouwkundige visie en beeldkwaliteitsplan.

ligt de voetgangersverbinding van en naar de noordelijk gelegen woonwijk Antilopespoor. Op de begane grond is er vanuit de parking via een voetgangersoversteekplaats direct toegang tot het winkelcentrum. Een traverse vormt de verbinding tussen de parking en het winkelcentrum op de eerste verdieping. Het kantoorgebouw 6 is niet meer in gebruik en staat net als de parking op de nominatie om gesloopt te worden.

3.1 Huidige situatie (volgens Ambitiedocument)

Parking P2 en kantoorgebouw 5 Aan de westzijde van het winkelcentrum is een tweelaagse parking P2 (350 parkeerplaatsen) en kantoorgebouw 5 gelegen. De parking heeft de ingang aan de Safariweg en de uitgang aan de Bisonspoor. De bouwwerken bevinden zich in de zelfde staat als parking P1 en kantoorgebouw 6, en zullen ook gesloopt worden. Er is vanuit parking P2 geen directe verbinding met het winkelcentrum dat aan deze zijde een anoniem en enigszins ‘unheimisch” karakter heeft. Naast parking P2 ligt het tankstation Tango en vakgarage Accuraat.

Winkelcentrum Bisonspoor maakt onderdeel uit van de jaren ‘70-80 uitbreidingswijk Maarssenbroek. Het is een groot overdekt winkelcentrum verdeeld over twee etages met gratis parkeervoorzieningen. Er bevinden zich zowel food als non-food winkels en er zijn diverse horecagelegenheden. Boven het winkelcentrum bevinden zich kantoortorens. Kenmerkend zijn de galerijflats en kantoortorens op het winkelcentrum, de 2 parkeergarages met (leegstaande) kantoortorens en de vele appartementengebouwen en voorzieningen rondom het winkelcentrum. Het gebied heeft een stenig karakter door de vele parkeerplaatsen die rondom de appartementengebouwen en het winkelcentrum zijn gesitueerd. Het plangebied bestaat uit het winkelcentrum zelf met de bebouwing erboven en de parkings P1 en P2 met de kantoorgebouwen 5 en 6. Parking P1 en kantoorgebouw 6 De belangrijkste en grootste parkeergelegenheid vormt parking P1. De tweelaagse parkeergarage heeft 650 parkeerplaatsen die bereikbaar zijn vanuit de Safariweg en Bisonspoor. De technische staat van de parking is door achterstallig onderhoud matig doch veilig. Op de begane grond kunnen in de parking ook fietsen gestald worden, maar daar wordt relatief weinig gebruik van gemaakt. Er zijn stallingsplekken voor de winkelwagens van de supermarkten Albert Heijn en Dirk van den Broek. Dwars door de parking

Winkelcentrum Het winkel- en kantorencentrum Bisonspoor vormt samen met het Safarigebouw het grootschalige voorzieningencentrum van Maarssenbroek. Vanwege de centrale ligging en goede bereikbaarheid vanuit de regio heeft het winkelcentrum een bovenlokale winkelfunctie gekregen, met bezoekers uit Maarssen, Breukelen, maar ook Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. Het voorzieningencentrum bevat in haar huidige verschijning circa 20.500 m² detailhandel, 1.600 m², horeca, 2.000 m² dienstverlening en ca. 1.300 m² recreatieruimte. Op het complex staan 180 galerijwoningen en kantoren. De kantoortorens zijn ontsloten via het winkelcentrum. In het winkelcentrum zijn twee winkellagen aanwezig. De tweede verdieping is verbonden met één van de parkeerdekken middels een loopbrug. Aan de noord- en oostzijde van

het winkelcentrum zijn parkeergarages aanwezig met in totaal circa 1000 parkeerplaatsen. Daarnaast zijn op maaiveldniveau nog 244 parkeerplaatsen aanwezig. Marktplein Aan de zuidzijde van het winkelcentrum ligt het Marktplein. Dit plein met in het midden het kunstwerk “De Naald” doet dienst als parkeerplaats en op zaterdag is hier de markt. Aan het Marktplein ligt het bedrijvenverzamelgebouw Bisonstaete en de voormalige bibliotheek. Dit laatste pand is gesloopt en er wordt momenteel een appartementencomplex met 60 appartementen met een halfverdiepte parkeergarage (voor huurders) gebouwd. Nadat de bouw van het appartementencomplex gereed is zal de gemeente Stichtse Vecht het Marktplein herinrichten waarna er nog beperkt geparkeerd kan worden. Huidige wegenstructuur Bisonspoor Rond winkelcentrum Bisonspoor ligt een binnenring. Rondom Bisonspoor loopt de Safariweg. De binnenring kent een ringstructuur met een verplichte rijrichting tegen de klok in. Parkeren Het parkeren vindt plaats op maaiveld (oranje aanduidingen op de kaart) en in twee parkeergarages: P1 en P2. De parkeerplaatsen op maaiveld zijn eigendom van de gemeente Stichtse Vecht. De parkeergarages P1 en P2 zijn in privaat eigendom, net als de winkels en de kantoorruimtes die daarboven liggen. De parkeerplaatsen op maaiveld aan Bisonspoor zijn te bereiken via de binnenring.

P1 is bereikbaar via de binnenring en de Safariweg. P2 is alleen bereikbaar via de Safariweg. De uitgang van P2 zit zowel aan de Safariweg als aan de binnenring. De parkeergarages zijn met slagbomen afgesloten en geopend van 08:00uur tot 02:00uur.

3

11

PROGRAMMA

Laden en lossen Het laden en lossen in Bisonspoor vindt op een aantal locaties plaats: • Achter de HEMA op het parkeerterrein • Achter Albert Heijn/Bison Bowling op het parkeerterrein • Naast Dirk van den Broek (tussen Dirk van den Broek en het politiebureau) • Op het marktterrein • Naast het Safarigebouw

3.2 Ontwikkelingen

Ook de ambities ten aanzien van het toekomstig vastgoed en de herinrichting van de openbare ruimte staan benoemd in het Ambitiedocument. De geplande renovatie van het winkelcentrum gaat gepaard met een aantal grote wijzigingen in de functieverdeling van het winkelcentrum en de overige functies. Daarnaast wordt er door de geplande sloop van de twee kantoortorens op de P1 en P2 locaties in totaal 12.000m2 onttrokken aan de kantoormarkt. Op de P2 locatie wilt de huidige eigenaar ongeveer 200 tot 300 appartementen terugbouwen. De parkeerfaciliteiten voor het winkelcentrum zullen voor het overgrote deel worden geconcentreerd op de huidige P1 locatie. Hiervoor wordt een nieuwe meerlaagse parkeergarage op deze locatie gerealiseerd. Deze ontwikkelingen hebben een grote invloed op het openbaar gebied rondom het winkelcentrum. In het Ambitiedocument zijn ook nog een aantal andere aanvullende functies benoemd, zoals een gezondheidscentrum en business centrum als toevoeging op het bestaande programma rondom Bisonspoor en ter verdichting van het winkelcentrumcomplex. Ook de locaties van het Politiekantoor, Bisonstaete, Bisonspoor 332 en 338 (waar op het moment van

schrijven van dit document nog geen concrete plannen voor zijn) zouden in de toekomst herontwikkeld kunnen worden en zijn daarom toegevoegd aan dit stedenbouwkundig document. Ook hier kunnen mogelijk nieuwe functies worden toegevoegd aan het Bisonpoor die verder bijdragen aan het versterken van een levendig, uitnodigend en aantrekkelijk karakter van het centrumgebied Bisonspoor. Stedelijke ‘leisure’ functies zoals een wijktheater, bioscoop of museum kunnen nog goed worden ingepast in het plangebied.

3

PROGRAMMA

12

3

13

PROGRAMMA

3.3 Fasering

Het stedenbouwkundig plan bestaat uit meerdere opgaven voor zowel de gebouwen als de openbare ruimte die in meerdere fasen worden uitgevoerd. De uitvoeringswerkzaamheden voor de openbare ruimte en gebouwen dienen logistiek op elkaar te worden afgestemd en vinden te allen tijde in overleg met de gemeente plaats. Fase 0 Tijdelijke parkeervoorzieningen voorbereiding op fase 1.

en

routing

als

Fase 1 De sloop en vernieuwing van de parkeergarage op de locatie P1. De nieuwe parkeergarage krijgt een capaciteit, gelijkwaardig aan de huidige hoeveelheid parkeerplaatsen van de locaties P1 en P2. De openbare ruimte rondom de nieuwe P1 locatie wordt bij de oplevering van het gebouw eveneens heringericht.

Fase 2 De renovatie en wijziging van de eerste twee verdiepingen van het winkelcentrum. Hierbij wordt de gehele buitengevel vernieuwd en een aantal ingangen verplaatst of gesloten. De openbare ruimte aan de (nieuwe) entrees wordt heringericht, met de nadruk op het Marktplein en het plein tussen het winkelcentrum en MAR’ CS. Deze fase gaat bijvoorkeur gelijktijdig op met fase 1.

3

14

PROGRAMMA

Fase 3 De kantoortoren en parkeergarage op de locatie P2 worden gesloopt en vervangen door een appartementencomplex. Het is bij het schrijven van dit document nog onduidelijk wat er precies met het tankstation en de garage gaat gebeuren. Voor de ruimtelijke kwaliteit en aantrekkelijkheid van het winkelcentrum is de herontwikkeling van deze locatie echter van groot belang. Dit geldt ook voor de openbare ruimte rondom het tankstation en de P2 locatie. Met name vanaf de Safariweg en het P&R terrein vormt deze hoek de voorkant van Bisonspoor.

Fase 4 Deze fase betreft een aantal cruciale locaties die het winkelcentrum vanaf de hoofdinfrastructuur een nieuw modern gezicht kunnen geven; het Politiekantoor, Bisonstaete en Bisonspoor 332. Deze locaties bieden tevens kansen om Bisonspoor beter te verankeren aan zijn omgeving. Bij een eventuele herontwikkeling van deze locaties zijn andere partijen (eigenaren) betrokken ten opzichte van de eerste drie fasen. Het is van belang hen ook tijdig te betrekken in dit proces.

Fase 5 De sociale woningbouw rondom Bisonspoor kan in een latere fase ook worden meegenomen als potentiële herontwikkeling. Met name de aansluiting op maaiveld kan hier aan kwaliteit winnen.

15

4 STEDENBOUWKUNDIG KADER 4.1 Identiteit Bisonspoor

Bisonspoor is herkenbaar als een karakteristiek centrumgebied waar verschillende activiteiten; wonen, winkelen, werken en recreatie samenkomen. Voor zowel bewoners als bezoekers is het gebied goed bereikbaar. Nieuwe en bestaande doelgroepen vinden hier hun weg. De van oorsprong krachtige ‘superstructuur’, ontworpen als architectonische eenheid geeft, na diverse veranderingen door de tijd heen, aanleiding voor een nieuwe stedenbouwkundige totaalopzet met een hedendaagse vertaling. Om te komen tot gedeelde criteria ten aanzien van de stedenbouwkundige, architectonische opzet en toekomstige inrichting van de openbare ruimte rondom het winkelcentrum is - in aanvulling op het bestaande Ambitiedocument - een overkoepelende stedenbouwkundige visie voor het plangebied opgesteld. Deze visie is geschreven op basis van een reeks bestaande en nieuwe stedenbouwkundige kernwaarden.

4

16

STEDENBOUWKUNDIG KADER

4.2 Stedenbouwkundige Kernwaarden

De onderstaande stedenbouwkundige kernwaarden zijn reeds aanwezig en vormen een uitgangspositie waarbinnen verschillende ontwikkelingen kunnen plaatsvinden: Strategische Positie Bisonspoor heeft een centrale positie binnen Maarssenbroek en is strategisch gelegen ten opzichte van bovenlokale infrastructuur. Het kanaal, het spoor en de Safariweg als hoofdwijkontsluiting, vormen een duidelijke begrenzing van het gebied. De schaal en maat van de bebouwing aan de noord- en oostzijde sluit aan op de beleving vanuit de passerende auto en trein- en busreiziger. De bebouwing aan de zuid- en westzijde sluit aan op de bezoekers vanuit de omliggende woonwijken. Groenstructuur Maarssenbroek heeft een kenmerkende groenstructuur. Deze structuur begeleidt de hoofdinfrastructuur door verschillende woonbuurten. De groenstructuur wordt strategisch ingezet om de ruimtelijke relatie met de wijk te versterken t.b.v. de oriëntatie in het gebied en om de verblijfskwaliteit van het winkelcentrum Bisonspoor te vergroten. Van grote naar kleine gebouwen De bebouwing rondom de Bisonspoorweg, heeft een grotere schaal dan de bebouwing in de omliggende woonbuurten. De woonwijken worden gekenmerkt als een woonmilieu met voornamelijk grondgebonden woningen en bijbehorende voorzieningen.

Aan de zuidwest zijde van het winkelcentrum, daar waar het gebied direct grenst aan de omliggende woonbuurten, hebben de gebouwen een kleinere schaal. Richting de Safariweg worden de gebouwen in schaal en maat groter,

hier zijn appartementengebouwen en kantoorgebouwen van 4-6 lagen terug te vinden. Door intensivering van het programma is er sprake van schaalvergroting om en nabij het winkelcentrum Bisonspoor. Hiermee wordt het contrast tussen Bisonspoor en de omliggende buurten versterkt. Ensemblevorming (Eenheid vs. Diversiteit) De oorspronkelijke opzet en het gebouwontwerp van het winkelcentrum wordt gekenmerkt als een gebouwde totaalstructuur. Er was sprake van een architectonische samenhang tussen verschillende gebouwvolumes, de doorlopende plint en verbindingsbruggen op verdiepingsniveau. Latere toevoegingen en gebouwtransformaties, zoals het multifunctionele Safari-, stations- en MAR’CS gebouw, zorgen ervoor dat er steeds meer architectonische diversiteit in het gebied is ontstaan. Nieuwe architectonische programmatische eenheden moeten zorgvuldig worden afgestemd op de schaal en maat van het gebied. Zij versterken de diversiteit van het centrum Bisonspoor als geheel. Dit geeft ruimte voor flexibiliteit en diverse verschijningsvormen, maar vraagt per ontwikkeling om een architectonische eenheid of ensembles. De bestaande schaal en maat van de huidige gebouwen zijn daarbij richtinggevend voor in de verschijningsvorm van de architectuur. In het beeldkwaliteitsplan worden op bijzondere plekken uitzonderingen gefaciliteerd.

Deze dragen vanuit de omgeving gezien bij aan de oriëntatie en herkenbaarheid van Bisonspoor.

Fijnmazig Netwerk Naast de positionering van Bisonspoor aan de hoofdinfrastructuur, heeft het gebied ook een fijnmazig netwerk van plekken, pleinen en passages. De ambitie is, binnen en buiten zorgvuldig in elkaar over te laten lopen om zo de verblijfskwaliteit te versterken. Het winkelplein binnen in het winkelcentrum presenteert zich straks naar buiten toe als een welkom voor de bezoekers. Het langzaam verkeersnetwerk vanuit de omliggende wijken sluit hierop aan. Tweede maaiveld Kenmerkend aan de ontwikkeling van Bisonspoor als werk- en winkelconcept uit de jaren ’80 is de introductie van een tweede maaiveld. Dit maaiveld wordt bereikbaar gemaakt middels loopbruggen en stijgpunten in het winkelcentrum. Deze bevinden zich in het openbaar gebied en winkelcentrum op strategisch gekozen plekken. Ze zorgen voor een zichtbare dynamiek en dragen bij aan de stedelijke beleving. De loopbruggen en stijgpunten zijn opvallende elementen in de openbare ruimte en benadrukken de publieke toegankelijkheid. Hierboven bevindt zich het derde maaiveld, een daklandschap tussen de kantoortorens dat wordt behandeld als vijfde gevel.

4

17

STEDENBOUWKUNDIG KADER

1. Strategische positie

Strategisch gelegen, aan de hoofdontsluiting, langs het kanaal en het spoor

2. Groenstructuur

Verankering in groenstructuur van Maarssen

3. Korrel

De grove korrel van het centrum versus de kleinere korrel van de omringende woonwijken

4. Ensemblevorming

5. Fijnmazig netwerk

6. Tweede maaiveld

Onderlinge afstemming van volumes

Fijnmazig netwerk van langzaam verkeer met een diagonale verbinding tussen het Safarigebouw en het station

Bisonspoor heeft een gelaagde opbouw

4

STEDENBOUWKUNDIG KADER

4.3 Visie Bisonspoor

Bisonspoor kan vanuit bovenstaande kernwaarden een eigen, hedendaagse architectonische identiteit aannemen. Eén waarbij wordt geleund op de eenheid en rust van het oorspronkelijke ontwerp en één die lonkt naar de karakteristieke diversiteit van uitnodigende stedelijke centra. Het leunen komt onder andere tot uitdrukking in de aandacht voor de menselijke schaal en maat; een herkenbare routing door het gebied en eenduidigheid in het ontwerp van de openbare ruimte (als podium) voor de gebouwen. Het lonken heeft onder andere te maken met het verbijzonderen van de pleinen als onderdeel van de openbare ruimte; de zichtlijnen tussen de verschillende gebouwen door; en de uitnodigende en expressieve uitstraling van de gebouwen naar de omgeving. Zo krijgt Bisonspoor een divers, stedelijke uitstraling passend bij een uitnodigend centrumgebied. Aantrekkelijk voor meerdere doelgroepen (ondernemers en bewoners) en voor ieder wat wils. Door de prominente ligging aan de wijkontsluitingsweg en langs het spoor, bepaalt Bisonspoor het ‘gezicht’ van Maarssenbroek. Deze uitgangspunten zijn vertaald naar een visie op hoofdlijnen, die de ruimtelijke stedenbouwkundige samenhang borgt. Deze zijn verbeeld in de stedenbouwkundige visiekaart.

Architectonische aspecten en inrichtingsaspecten van de openbare ruimte worden verder uitgewerkt in het beeldkwaliteitsplan en zijn vertaald naar gebiedsgerichte criteria.

18

4

19

STEDENBOUWKUNDIG KADER

Drie deelgebieden Bisonspoor bestaat uit drie kenmerkende deelgebieden: • Het centrale winkelhart, bestaande uit het winkelcentrum in de plint en op de 1e verdieping, met daarop de twee ensembles van woon- en kantoorgebouwen. Hierbij horen ook de twee autonome gebouwvolumes aan het marktplein. • De representatieve buitenwand gericht op de Safariweg als ontvangstgebied van bezoekers en passanten met de auto en het openbaar vervoer. De schaal en maat van de gebouwen is hier groter, met ruimte voor een hoogte-accenten tot 70 m en een aantal lagere volumes. De gebouwen wijken in architectonische expressie af van de bestaande ensembles. • De groene binnenschil grenzend aan de omliggende woonwijken, opgebouwd uit vrijstaande volumes, ontspannen in het groen. De woongebouwen laten zich daarbij kenmerken als ensemble terwijl het Safarigebouw daar als afwijkend volume tussenuit springt.

Het ‘Bisonplein’ De nu nog versnipperde openbare ruimte rondom het winkelcentrum word straks door middel van een eenduidige inrichting van de openbare ruimte één geheel. De openbare ruimte is herkenbaar als een doorlopend stedelijk plein met een hoogwaardige inrichting en een duidelijke begrenzing. Het ‘Bisonplein’ is straks de onderlegger van het centrale winkelhart en de representatieve buitenwand. Dit omvat het winkelcentrum, de parkeergarage, appartementsgebouwen met multifunctionele plint, het politiekantoor en andere mogelijke programma’s. Ook de gebouwen in de representatieve wand langs de Safariweg komen eveneens op het ‘Bisonplein’ te staan, waarmee het winkelcentrum zich met de inrichting van de openbare ruimte ook presenteert naar de hoofdwijkontsluiting. Het gebied is autoluw en vrachtwagens ten behoeve van bevoorrading zijn te gast.

Differentiatie van het plein door routing, programmering en situering ‘De Bisonpromenade’ Met het creëren van een aantal nieuwe entrees voor het winkelcentrum ontstaat er een nieuwe, meer directe publieke looproute tussen het Station en Safarigebouw ‘de promenade’. Om de looproute tussen deze plekken te veraangenamen en bezoekers naar het winkelcentrum te trekken wordt deze route en andere routes herkenbaar gemaakt door subtiele afwijkingen in de inrichting van het plein. Ook de verbinding tussen de nieuwe parkeergarage en het winkelcentrum wordt zo herkenbaar gemaakt.

4

20

STEDENBOUWKUNDIG KADER

Differentiatie van het programmering en situering

plein

door

routing,

‘Bisonmarkt’, ‘Bisonallee’, ‘Bisonpoort’, ‘Bisonplantsoen’, en ‘Bisondok’ Daar waar nieuwe entrees worden gerealiseerd krijgen de pleinruimtes rondom het winkelcentrum ook een meer publieke functie en meer verblijfskwaliteit, waardoor mensen langer in het gebied en het winkelcentrum verblijven. De inrichting van deze verblijfsruimtes wordt gestuurd door het gebruik van de ruimte, zoals de markt en de aangrenzende functies. Door subtiele accenten, andere programmering of gebruikswaarde krijgen deze plekken een eigen karakter, maar blijven zij wel onderdeel van het ‘Bisonplein’.

Bisontransferium Bisonpoort

Bisondok

Bisonallee

Bisonplantsoen

Bisonmarkt

Bisonprommenade

Bisonallee

4

21

STEDENBOUWKUNDIG KADER

Gebouwaccenten In de representatieve buitenwand is ruimte voor hoogbouwaccenten. Langs het Amsterdam-Rijn kanaal en het spoor Amsterdam-Utrecht, wordt een representatief hoogbouwvolume gerealiseerd (max. 70m) dat functioneert als landmark en voor de voorbijganger beleefbaar is vanaf het spoor, het kanaal, de N230 en N402. De huidige locatie van het politiebureau vormt de entree voor automobilisten komende vanaf de A2. In tegenstelling tot het huidige politiekantoor is het wenselijk dat hier (bij een eventuele herontwikkeling) een meer alzijdig gebouw komt te staan dat qua hoogte aansluiting zoekt bij het MAR’CS gebouw (max 40m). Het gebouw is expressief, autonoom en heeft een eigenzinnig architectonisch silhouet. Bij een eventuele herontwikkeling van Bisonspoort 332 en Bisonstaete zijn locale hoogte-accenten mogelijk, die de beleving van autonome gebouwen op het ‘Bisonplein’ en in de groene schil versterken.

Groene structuren als begrenzing van het plein Het ‘Bisonplein’ wordt begrensd door de Safariweg en de Bisonspoor(weg). Alhoewel de openbare ruimte buiten het stedelijk ‘Bisonplein’ geen onderdeel vormt van de inrichtingsopgave bepaalt deze wel in sterke mate de manier waarop men het plein ervaart. Daarom worden wel een tweetal wenselijke principeprofielen omschreven. De principeprofielen tonen de wens om de groenstructuur rondom het centrum te versterken, een kwaliteit van Maarssenbroek die bij voorkeur tot op het ‘Bisonplein’ te ervaren is.

Herkenbare entrees De langzaamverkeersroutes uit de wijk komen vanzelfsprekend uit op het ‘Bisonplein’. De fietsen voetgangerspaden die naar het centrum leiden bevinding zich in het groen en worden begeleid door hagen of bomen. Door middel van de bestrating of passende inrichtingselementen zijn de plekken waar deze routes uitkomen op het plein herkenbaar gemaakt.

22

5 BEELDKWALITEITSPLAN 5.1 Algemeen

Dit hoofdstuk behandelt het beeldkwaliteitsplan voor ontwikkelingen op het Bisonspoor. Het is een instrument dat de kwalitatieve uitgangspunten vastlegt met betrekking tot het te ontwikkelen vastgoed en de inrichting van de openbare ruimte. Met dit document kan sturing worden gegeven aan het ontwikkel- en ontwerpproces, waarmee de kwaliteit wordt bewaakt. Na vaststelling door de raad wordt dit beeldkwaliteitsplan onderdeel van de gemeentelijke welstandsnota en is daarmee het toetsingskader voor welstand bij de beoordeling van omgevingsvergunningen. Welstand geeft een advies op de vergunningsaanvraag. De kwaliteit wordt tijdens het proces bewaakt door één supervisor voor de stedenbouwkundige en architectonische kwaliteit. Deze supervisor zorgt ook voor de afstemming met welstand en de gemeente. Tijdens de planontwikkelingsfase wordt advies gevraagd aan belanghebbenden. Dit kan bijvoorbeeld via een werkgroep samengesteld uit bewoners en winkeliers van grote- en kleine winkels in Bisonspoor en de directe omgeving. Hierbij gaat het om omwonenden uit de woonwijken Antilopespoor, Duivenkamp, Kamelenspoor en afgevaardigden van belanghebbende organisaties en geïnteresseerden.

Waardering Bisonspoor is een interlokaal knooppunt en functioneert op twee niveaus. Als eerste is het een belangrijk element in de structuur van Maarssen. Als tweede is het door zijn ligging een belangrijke schakel in het regionale winkelaanbod. In Maarssen kan het gezien worden als de belangrijkste winkellocatie. Het is een aanvulling op het historische centrum. Een vernieuwing van het winkelcentrum op zowel architectonisch als functioneel niveau is belangrijk voor een hoge waardering door zijn bezoekers en om zijn voorbestaan te garanderen. De functiewijzigingen en de uitbreidingen van het aantal woningen op de locatie kan er voor zorgen dat het Bisonspoor zijn bestaande functie in Maarssen en omgeving kan waarborgen en versterken. Elk project rondom het ‘Bisonplein’ wordt gekleurd door zijn eigen historische, stedelijke en landschappelijke context. Het ‘Bisonplein’ is hierin het stedelijke centrum van Maarssen.

Beleid • Het niveau van welstandstoetsing is relatief hoog. Dit is in overeenstemming met de methodiek en de inhoud van de welstandsnota. Voor de toetsing van nieuwe ontwikkelingen in Bisonspoor vormen dit stedenbouwkundig kader en beeldkwaliteitplan het uitgangspunt. Daarvoor wordt dit beeldkwaliteitplan (op relevante onderdelen) toegevoegd aan de nieuwe welstandsnota. • Het beleid is gericht op het vernieuwen van de karakteristieken van de ruimtelijke structuur, openbare ruimte en bebouwing, • Specifieke (historische) kenmerken van de ruimtelijke structuur en openbare ruimte per plek, vormen de uitgangspunten voor nieuwbouw. • Bij nieuwbouw wordt uitgegaan van een individuele opzet van gebouweenheden. • Gebouweenheden staan op de openbare ruimte. De plint is zo ontworpen dat het zorgvuldig de overgang openbaar / privé vormgeeft. • De wijzigingen die afgelopen jaren en in de toekomst plaats gaan vinden vragen om een nieuwe stedenbouwkundig fundament en aanvullend beeldkwaliteitsplan. • Toepassing van duurzame installaties en materialen worden ruimtelijk zorgvuldig (in de architectuur en openbare ruimte) ingepast. • Een duurzaam architectonisch beeld dat veranderende retailconcepten kan dragen, nu en in de toekomst.

5

23

BEELDKWALITEITSPLAN

Activiteiten Het Bisonspoor bestaat uit clusters van wonen, winkelen, werken, uitgaan, wandelen, verblijven en parkeren. Sfeer en karakter De ruimtelijke uitstraling van het Bisonspoor als gebied, voldoet aan de volgende beschrijving: • Van stedelijk luwte naar stedelijk compact. • Dynamisch en modern. • Menselijke maat en schaal, in verhouding tot de bezoeker. • Een verfrissende winkelervaring die staat voor transparantie en uitnodigend is naar de bezoeker. • Diversiteit in bebouwing, samenhang in de openbare ruimte. • Een levendig en verrassend kernwinkelgebied.

Architectonische kenmerken De architectuur van het Bisonspoor, P1, P2 en overige nieuwe ontwikkelingen voldoet aan de volgende beschrijving: • Bouwblokken zijn alzijdig. • Gebouwen staan, waar mogelijk, als paviljoens op het ‘Bisonplein’. Een open kolomstructuur in de plint van het gebouw draagt bij aan “de paviljoen kwaliteit” en gebouwen “op” het plein. • Gebouwen hebben een herkenbare opbouw van plint, middendeel en dakbeëindiging. • Gebouwen faciliteren een goede oriëntatie over het ‘Bisonplein’. • Gebruik van samengestelde, duurzame composiet materialen met een eigentijdse en tactiele detaillering. • De gekozen materialisering maakt de architectuur vriendelijk en benaderbaar en geeft een nadrukkelijk reliëf aan de gevels. • Kleurgebruik varieert: per gebouw een eigen kleurschema. • Reclame is onderdeel van of geïntegreerd in de architectuur. • Duurzame maatregelen vormen wanneer zij worden toegepast een integraal onderdeel van de architectuur of bepalen de expliciete expressie.

•

•

Materialen zijn duurzaam, verouderen mooi en hebben een technologische of ecologische oorsprong. “Doe het gewone buitengewoon.” Schakering van kleuren, vergroot het contrast van de bebouwing onderling.

5

24

BEELDKWALITEITSPLAN

1. Alzijdig

2. Presentatie

3. Driedeling

Bouwblokken hebben een alzijdige oriëntatie

Gebouwen staan als paviljoens op het plein

Gebouwen hebben een herkenbare opbouw van plint, middendeel en dakbeëindiging

4. Hoekexpressie

5.Materiaal

Gebouwen faciliteren een goede oriëntatie over het ‘Bisonplein’

Gebruik van samengestelde, duurzame composiet materialen met een eigentijdse en tactiele detaillering

7. Kleurgebruik

Kleurgebruik varieert: per gebouw een eigen kleurschema

8. Reclame

Reclame is onderdeel van of geïntegreerd in de architectuur

6. Plastiek

De gekozen materialisering maakt de architectuur vriendelijk en benaderbaar en geeft een nadrukkelijk reliëf aan de gevels

9. Duurzaamheid

Duurzame maatregelen vormen, wanneer toegepast, een integraal onderdeel van de architectuur of bepalen de expliciete expressie.

5

25

BEELDKWALITEITSPLAN

5.2 Gebouwen

Op de volgende pagina’s zijn per gebouwdeel en programmaonderdeel de randvoorwaarden met betrekking tot beeldkwaliteit weergegeven. In de Essentiekaart hiernaast zijn de belangrijkste uitgangspunten met betrekking tot de positie van de gebouwen in relatie tot de openbare ruimte benoemd.

P

Deze kaart is op 14 december 2017 geactualiseerd met twee bouwenveloppen conform het vigerend bestemmingsplan ten behoeve van een optimalisatie van het (woningbouw)programma. Legenda

Max. 70m

Max. 27m

Max. 25-35m

indicatie optioneel ontwikkelvlak ontwikkelvlak t.b.v. optimalisatie (woon)programma conform vigerend bestemmingsplan

Max. 10-16m

indicatie rooilijn met marge (+-2,0m) indicatie vaste rooilijn terugleggen rooilijn *tenminste op begane grond

Max. 10-16m

alzijdige oriëntatie representatieve kop/accent

P indicatie entree(zijde) garages vrije looproute door of langs gebouw vrije bevoorradingsroute (onder gebouw door) entree winkelcentum indicatie aantal entree(zijde)s

P Max. 37m

Max. 28-35m Max. 40m

5

26

BEELDKWALITEITSPLAN

Max. 70m lijn P2 locatie Bouwenvelop conform vigerend bestemmingsplan t.b.v. herontwikkeling

Max. 40m lijn Bisonspoor 333

Max. 37m lijn P1 Max. 28-35m lijn

Max. 27m lijn P3 conform vigerend bestemmingsplan

Bisonspoor 332

Aansluiting Middendeel

Z

zoekgebied Bisonspoor 333

Max. 13m (+10% voor eventuele dakopbouw) P1 locatie

zoekgebied P1 garage a 135m lengte

N 0

20

40

50m

Max. 70m lijn P2 locatie

Max. 40m lijn Bisonspoor 333

Indicatie: tot ±50% bebouwd t.b.v. doorzichten Max. 28m lijn Bisonspoor 383 Aansluiting Middendeel

O 0

20

40

W 50m

5

27

BEELDKWALITEITSPLAN

Een onderscheidende, doorlopende plint met transparante overzichtelijke hoeken

Winkelcentrum Bisonspoor

Het winkelcentrum is de eye-catcher van het ‘Bisonplein’ en ondergaat een volledige transformatie. De plint van het gebouw heeft een doorlopend karakter. De architectuur van de plint presenteert zich, door middel van materiaal- en kleurgebruik, als een herkenbare eenheid. Duidelijke entrees zorgen ervoor dat je als bezoeker gemakkelijk de weg vindt. Reclame-uitingen en entrees van de winkels zijn een integraal onderdeel van de architectuur van de plint. De gevel van het winkelcentrum is dermate flexibel dat naast de centrale entrees, ook individuele winkels hun etalage of entree op de openbare ruimte kunnen richten. De aansluiting van de plint op het maaiveld en de bovenliggende volumes is zorgvuldig gedetailleerd.

Daklandschap mee-ontworpen als 5e gevel

Massa & Vorm • Het winkelcentrum op de begane grond is als een eenduidig volume zichtbaar en functioneert als één plateau voor de gebouwen daarbovenop. • De plint vormt een doorlopend geheel met transparante en overzichtelijke hoeken ten behoeve van de oriëntatie van bezoekers op het plein. • De woon- en kantoortorens staan als kenmerkende ensembles op deze plint en hebben een duidelijke dakbeëindiging. • Nieuwe gebouwde ontwikkelingen, zoals mogelijk op de Parkeerlocatie P3 en P4 vormen een nadrukkelijk onderdeel van de plint van het winkelcentrum óf vormen een nadrukkelijk zelfstandige toevoeging met een eigen architectonische expressie (zie p30). • Het dak van het winkelcentrum wordt als een 5e gevel mee-ontworpen.

Gevel • Zolang de achterliggende functie het mogelijk maakt, heeft de gevel een hoge mate van transparantie. • Entrees zijn duidelijk herkenbaar. • Reclame-uitingen en entrees zijn een integraal onderdeel van de architectuur van de plint. • Stijgpunten van appartementen en kantoren zijn geïntegreerd in de gevel en zijn zorgvuldig ontworpen, passend bij de ruimtelijke kwaliteit van het gebouw als geheel.

5

28

BEELDKWALITEITSPLAN

Zorgvuldige detaillering plint t.o.v. openbare ruimte

Detaillering, kleur & Materiaal • De overgang tussen de openbare ruimte en de plint van het gebouw en de overgang tussen de plint en de gebouwvolumes daarboven zijn nauwkeurig vormgegeven en gedetailleerd. • De plint heeft een sterk samenhangende uitstraling. Uitvoering van de plint in één kleurtint of met een subtiel kleurverloop draagt hieraan bij. • Weersinvloeden en verwering geen invloed hebben op het aanzicht. Overig • Verlichting wordt mee-ontworpen met de architectuur, ’s avonds verrijkt het de openbare ruimte maar is niet overdadig of storend aanwezig. • Het gevelontwerp is flexibel qua indeling en transparantie en kan bij huurderswisseling gewijzigd worden zonder dat dit het aanzicht in negatieve zin beïnvloedt.