1.1 Beleidsplan Waardevol Toerisme.pdf

Herkomst winkelbestedingen Uit winkelonderzoek blijkt eveneens dat de bewoners van Stichtse Vecht de kurk zijn waarop de voorzieningen draaien. Stichtse Vecht blijkt voor 96,8% voor zijn winkelbestedingen hoofdzakelijk vanuit de eigen kernen en de omliggende gemeenten (ofwel bewoners en regio­ bewoners) te bedienen en het toeristische aandeel is met 3,2% zeer beperkt te noemen. Dit valt op te maken uit het Randstad Koopstromenonderzoek (KSO 2018). De winkelbestedingen in Stichtse Vecht bedragen in totaal €268 miljoen per jaar. Hiervan geven toeristen in totaal €8,8 miljoen uit, waarvan €4 miljoen aan dagelijkse artikelen zoals levensmiddelen en drogisterijartikelen en €4,4 miljoen aan niet-dagelijkse artikelen zoals mode, luxe, vrije tijd, in en om het huis. Ca. 80% van alle niet-dagelijkse bestedingen van de bewoners blijft binnen de eigen gemeente en 15% komt van bezoekers uit de aangrenzende plaatsen,

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

volgende

29

Jaarlijkse winkelbestedingen in Stichtse Vecht en aandeel van toerisme (Bron: Randstad Koopstromenonderzoek (KSO) 2018. Van de 12 kernen in Stichtse Vecht zijn alleen voor bovengenoemde aankooplocaties factsheets beschikbaar met inzicht in omzetvolumes van winkelbestedingen. Ter vergelijking: het aandeel toeristische winkelbestedingen in het centrum van Amsterdam bedraagt €753,7 miljoen van in totaal €1.433,3 miljoen aan winkelbestedingen door toeristen; een aandeel van 52,5%. In Stichtse Vecht is 3,2% van de winkelbestedingen op conto van toeristen te schrijven. zoals uit Loosdrecht en Abcoude. Ervan uitgaand dat de oriëntatie op winkels (recreatief shoppen) vergelijkbaar is met de oriëntatie op andere toeristisch-recreatieve voorzieningen betekent dit dat de toevloeiing van toerisme voor Stichtse Vecht met 3,2% zeer beperkt is te noemen. Een opvallend kenmerk is dat de kern Breukelen relatief meer toeristische betekenis voor winkelbestedingen heeft dan de andere onderzochte kernen. Hier wordt jaarlijks zo’n €4,8 miljoen besteed door bezoekers van buiten de regio, goed voor bijna 12% van alle winkelbestedingen door toeristen in de gemeente. Peilingen op landelijk niveau laten zien dat de coronacrisis een groot effect heeft op het functioneren van de winkels met winnaars en verliezers.

Winkels als supermarkten, doe-het-zelf-zaken, tuincentra, bakkers en slagerijen zien hun omzet tijdens corona vergroten, terwijl modezaken en schoenenwinkels juist een sterke omzetdaling laten zien.

Breukelen centrum

26,8

Aandeel toerisme per locatie

11,9% 13,6

Maarssen centrum/ Oud Maarsen

€268

22,9

mln

3,6% 16,2

Maarssen Bisonspoor

Ontwikkeling overnachtingen Aan de hand van de ontwikkeling van de geïnde sommen toeristenbelasting in de afgelopen jaren ontstaat een beeld van de betekenis van Stichtse Vecht als verblijfs­ bestemming voor logies (overnachtingen). De verwachting is overigens dat 2020 vanwege de coronacrisis een sterke daling zal laten zien van tientallen procenten (data nog niet beschikbaar).

vorige

56,6

0% 28,7

€8.8 mln toeristische bestedingen in totaal

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

Omzet niet-dagelijks (mln €) Omzet dagelijks (mln €)

volgende

30

Het aantal overnachtingen bedroeg in 2019 ca. 170.000 en groeide met 14% tussen 2016 en 2019. De ontwikkeling van het aantal overnachtingen is hiermee licht te noemen. Overigens is de verwachting dat het negatieve effect van corona hoog zal uitpakken op het volume aan overnachtingen in 2020 (data ontbreken vooralsnog, maar een daling van tientallen procenten van de overnachtingen op jaarbasis wordt volgens deskundigen haalbaar geacht). Op basis van afgenomen interviews en verkregen input kan globaal worden ingeschat dat 70% van de hotelovernachtingen een zakelijk motief (werk of educatie) kent in plaats van leisuregericht (pleziermotief).

Aantal overnachtingen 2016-2019 in Stichtse Vecht

14% verschil in volume ten opzichte van 2016

Aantal overnachtingen

6%

169.584

Aanbod Airbnb Er zijn vooralsnog weinig gegevens over het functioneren van de markt van particuliere verhuur van woningen (zoals Airbnb). Dit komt doordat Airbnb en andere aanbieders zoals Booking.com of Home Away geen aanbod- en vraaggegevens delen. Universiteit Utrecht heeft recent een inschatting gemaakt van het aantal Airbnb-aanbieders en een indicatie van overnachtingen in de gemeente Stichtse Vecht als onderdeel van stad en provincie Utrecht. In Stichtse Vecht zijn ca. 200 Airbnb-aanbieders actief, die goed zijn voor ca. 20.000 overnachtingen per jaar (2019). Een gemiddeld adres in Stichtse Vecht wordt tussen de 80 en 100 keer per jaar verhuurd. Dit betekent dat Airbnb een marktaandeel heeft in de overnachtingen in Stichtse Vecht van ca. 10%. Dit komt overeen met het landelijk

vorige

157.880

149.373

148.634

2016

2017

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

2018

2019

volgende

31

gemiddelde. Ter vergelijking, in de stad Utrecht is Airbnbgoed voor 38% van alle overnachtingen en zijn er ca 2.100 aanbieders. We zien zodoende Airbnb (particuliere verhuur) in Stichtse Vecht als een kleinschalige aanvulling op de reguliere hotelfunctie.

Airbnb in Stichtse Vecht in regionaal perspectief

Eemnes Bunschoten

Dagtochtenvolume en vaarbewegingen Het aantal dagtochten in de provincie Utrecht is gegroeid van 69,3 miljoen in 2007 naar 73,8 miljoen in 2017, ofwel een lichte groei van 6% in 10 jaar tijd. Indien we ervan uit­gaan dat de regionale ontwikkeling vergelijkbaar is voor de situatie in Stichtse Vecht, dan is de verwachting dat het dagtochtenvolume weer zal groeien en rond de 74 mln zal uitkomen in de komende jaren. Hiermee valt de dagtochtenmarkt te karakteristeren als stabiel. Een opvallend kenmerk van Stichtse Vecht is dat het een belangrijke functie heeft voor recreatieve passantenstromen. Dit houdt direct verband met de beleving van de rivier de Vecht, zowel op het water (recreatievaart) als vanaf het land (recreatieve fietsers en wandelaars aan de oevers).

De ronde Venen

Baarn Amersfoort

Stichtse Vecht

Gemiddeld aantal gereserveerde nachten < 60 60 - 80 80 - 100 100 - 120 120 - 155 Aantal Airbnb's per gemeente 2.000 200 50 25 5

Soest

De Bilt

Leusden

Woerden Zeist

Utrecht

Woudenberg Renswoude

Montfoort Oudewater

Bunnik IJsselstein Nieuwegein

Utrechtse Heuvelrug

Veenendaal

Houten

Recreatievaart op de Vecht: schommelt rond 30.000 vaarbewegingen Het aantal door Waternet getelde vaarbewegingen (brug Breukelen) schommelt sinds 2012 stabiel rond de 30.000. In 2018 was een uitschieter naar 35.000 te zien, wat is te verklaren door de relatief warme zomer. De eerste globale inschatting voor 2020 is een toename, omdat corona bijdraagt aan meer recreatievaart en vanwege de relatief mooie zomer (en dito voorjaar). Volgens deskundigen

vorige

Wijk bij Duurstede

Lopik

Rhenen

Vijfheerenlanden

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

volgende

32

vorige

<5.000*

10.000

20.000

Maarsseveense plassen (betaald bezoek)

De Strook

<5.000*

Slot Zuylen

4.000

Buitenplaats Doornburgh

3.000

C-Fordt Maarsseveen

1.000

Fort Nieuwersluis

Het ontbreekt Stichtse Vecht nagenoeg aan grootschalige publiekstrekkers. De recreatiegebieden Maarsseveense Plassen en de Loosdrechtse Plassen (grotendeels grond­ gebied van Wijdemeren) kennen bezoekvolumes van ruim boven de 100.000 per jaar. Dagrecreatieterrein De Strook trekt jaarlijks tussen de 50.000-100.000 bezoekers. De aanwezige musea, horecavoorzieningen en andere attractiepunten kenmerken zich in het algemeen als kleinschalig en brengen geen aanzienlijke bezoekstromen op de been. Slot Zuylen is met 20.000 bezoekers het

Vechtstreekmuseum

Karakter van publieksvoorzieningen

Bovenstaande tabel laat zien dat Stichtse Vecht nauwelijks een toeristisch-recreatief doel voor dagbezoek is, omdat het huidige aanbod met uitzondering van de genoemde recreatiegebieden weinig publiek ontvangt. Met name de historische kernen aan de Vecht kennen in de weekenden in het hoogseizoen het nodige transitverkeer. Feitelijk vormt Stichtse Vecht zodoende vooral een passanten­ gemeente voor vrijetijdsverkeer en is nauwelijks een toeristische bestemming op zichzelf. Veel boten, fietsers, wielrenners, auto’s rijden en varen letterlijk langs en door

Bezoekersaantallen publieksvoorzieningen (recreatie en cultuur) in Stichtse Vecht

Streekmuseum Vredegoed

Met de informatie die nu beschikbaar is, gaan we ervan uit dat het aantal vaarbewegingen de komende jaren rond de 35.000 per jaar zal blijven schommelen. Het aanbod aan jachthavens en ligplaatsen zal immers beperkt veranderen, want er is geen capaciteitsuitbreiding voorzien. Dit zorgt voor een natuurlijke rem op de groei van de vraag. Wel is te verwachten dat het gebruik van de bestaande boten groeit. In de regio liggen naar schatting 10.000 boten in en buiten jachthavens (concept ligplaatsenvisie Stichtse Vecht 2016). Van het totaalaantal vaarbewegingen wordt ca. 80% in de maanden juni-juli en augustus geteld met piekmomenten in de weekends (tellingen bij brug ­Breukelen door Waternet).

grootse publieksmuseum en hiermee nog steeds een kleinschalige aanbieder. De andere aanbieders zoals ­Kasteel Loenersloot, Fort Nieuwersluis, Vechtstreek­ museum en Streekmuseum Vredegoed trekken elk enkele duizenden bezoekers per jaar. De musea zijn hiermee (zeer) kleinschalig wat bezoekersaantallen betreft. Be­noemenswaardig tot slot is de commerciële publieksvoor­ ziening Spa Sereen, gelegen aan de Maarseveense Plassen, die jaarlijks onder normale omstandigheden ca. 125.000 bezoekers trekt.

Kasteel Loenersloot

heeft de coronacrisis een relatief groot effect op de recreatievaart in Nederland: het aantal verkochte boten steeg in 2020 en ook op de Vecht zien we in 2020 een toename van de recreatievaart. Het is onduidelijk of dit effect zich de komende jaren bestendigt.

50.000128.000 100.000**

* Indicatie op basis van jaarverslagen, bestaande activiteitenprogramma’s etc. ** Provincie Utrecht, ‘Bezoek aan Utrechtse recreatieterreinen 2014-2015’, schatting bandbreedte

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

volgende

33

de Vecht als decor om de reis door te zetten naar hun bestemming elders. Dit is een eigenschap die kenmerkend is voor het functioneren van recreatie en toerisme in de gemeente Stichtse Vecht. Hiermee is de opgave voor Stichtse Vecht wezenlijk anders dan voor gemeenten die wel een toeristisch-recreatieve bestemming zijn.

Samenhang met beleid en projecten Behalve het voorliggende beleidsplan heeft de gemeente Stichtse Vecht beleids- of gebiedsplannen in uitvoering (of in voorbereiding), die richting geven aan het voorliggende beleidsplan: - Ambitienota Cultuur (2017): monumenten en het cultuur­ landschap van Stichtse Vecht vormen het DNA van de gemeente en verdient het dan ook om als drager te fungeren voor toekomstige economische, ruimtelijke en toeristische ontwikkelingen. - Fietsstraat Zandpad (in voorbereiding): de realisatie van een autoluwe fietsstraat aan de rechteroever van de Vecht tussen Nieuwersluis en Maarssen is in voor­ bereiding. Naar verwachting zal dit leiden tot minder verkeersongelukken en een veiliger fietsgebruik, zowel voor woonwerk-verkeer als recreatief gebruik. - Toekomstvisie Kievitsbuurten (2018): verbetering van de publieke toegankelijkheid van dit gebied in Breukelen, met respect voor kwetsbare natuurkwaliteiten en van huidig recreatief gebruik zonder toename van autoverkeer. De recreatieve kwaliteit dient aantrekkelijker te worden.

vorige

- Toekomstvisie Scheendijk (2019): doel is verbetering van de ruimtelijke kwaliteit en bijdragen aan een beter economisch perspectief voor ondernemers. - Bestemmingsplan De Vecht (in voorbereiding): dit plan moet zorgen voor duidelijke regels en voorwaarden voor ligplaatsen (bewoners en bezoekers) en halteplaatsen van boten en passagiersschepen. Uitgangspunt is een beleidsneutrale doorvertaling van de concept ligplaats­ visie De Vecht uit 2016. - Omgevingsvisie Stichtse Vecht (in voorbereiding): op basis van een kaderstellend koersdocument wordt gewerkt aan een integrale ruimtelijke omgevingsvisie voor de gehele gemeente Stichtse Vecht. Recreatie en toerisme worden hierbij voor de verschillende deel­ gebieden meegenomen in de integrale afwegingen. - Programma Economie 2020-2023 (2020): de ambitie van het economische beleid is om een levendige, innovatieve en toekomstbestendige economie in Stichtse Vecht te ontwikkelen. Recreatie en toerisme in balans en de voorliggende beleidsactualisatie maken hiervan deel uit. - Horecavisie (2019): geeft een nadere uitwerking van de gewenste ontwikkelingen en horecatypen naar deelgebied, inclusief noties over hotels en andere vormen van logies. - Beleid permanente bewoning recreatieverblijven (2014): in algemene zin geldt dat permanent bewonen van recreatiewoningen een ongewenste ontwikkeling is.

Voorkomen moet worden dat in het buitengebied nieuwe gevallen van illegale permanente bewoning ontstaan.

Er worden geen nieuwe recreatieparken in de gemeente Stichtse Vecht toegestaan, tenzij daarvoor belang­ wekkende redenen aanwezig zijn. - Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP, 2013): De twaalf hoofdpunten, bepalend voor het verkeersbeleid van Stichtse Vecht voor de jaren 2013 t/m 2020, kunnen worden teruggebracht tot vier speerpunten: duurzaam, bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig. - Landschapsontwikkelingsplannen Maarssen en Loenen-Breukelen (2010 en 2008): geven uitwerking aan een actieve landschapsontwikkeling in het buitengebied.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Profiel, vraag en aanbod

volgende

Trends en ontwikkelingen

vorige

T

Beleidsplan - Waardevol toerisme Trends en ontwikkelingen

volgende

35

Trends en ontwikkelingen Dit hoofdstuk gaat in op de trends en ontwikkelingen die naar verwachting voor Stichtse Vecht de komende jaren het meest bepalend zullen zijn. De input voor deze analyse is verzameld uit interviews met vertegenwoordigers van lokale, regionale en landelijke stakeholders, gecombineerd met deskresearch.

Toename aantal Nederlanders Het Centraal Bureau voor de Statistiek becijfert dat er de komende tien jaar een miljoen mensen bijkomen in Nederland. Anno 2019 telt Nederland 17,3 miljoen inwoners en in 2030 bedraagt het inwonertal 18,4 miljoen. Die snellere stijging wordt vooral veroorzaakt door een hoger immigratiesaldo dan eerder werd voorzien. Jaarlijks komen er meer immigranten bij dan dat er mensen emigreren. Ook ligt het geboortecijfer voorlopig hoger dan het sterfte­ cijfer. Daardoor groeit de bevolking sneller dan voorheen. Tussen 2001 tot 2016 was er een toename van 16 naar 17 miljoen inwoners.

Sterke groei buitenlands en binnenlands ­bezoek in Nederland Op basis van scenarioanalyse voorspelt NBTC Holland Marketing dat het aantal inkomende verblijfsbezoekers en binnenlandse bezoekers groeit tot bijna 60 miljoen in 2030, waarvan 28,8 miljoen buitenlandse bezoekers en 30,8 miljoen Nederlandse vakantiegangers. Voor buiten­ landse bezoekers betekent dat een groei van minimaal 50% bovenop de 19 miljoen bezoekers in 2018. Hiervan gaat 40% naar Amsterdam en verspreidt 60% zich over de rest van Nederland. De coronacrisis zorgt relatief kort voor een bevriezing: de algemene verwachting is dat over 2 jaar de

Stijging van 50% buitenlandse en 34% binnenlandse verblijfsgasten tot 2030

+ 1.000.000 mensen tot 2030

59,6

miljoen

+34%

Bi

nl nn e

nl Buite

2000

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Trends en ontwikkelingen

2010

an d

se

o b ez

eke

rs

+50%

eb a n ds

ezoe

2020

kers

2030

volgende

36

+ 10.000 internationals tot 2030

situatie hetzelfde is als voor de crisis. Dit is een behouden scenario: de groei van buitenlandse bezoekers kan zo maar oplopen tot 42 miljoen in 2030. Ondanks de sterke pro­ cen­tuele groei in het aantal Aziatische bezoekers blijven de verhoudingen tussen de verschillende herkomstlanden relatief stabiel. De prognose is dat ook in 2030 de meeste bezoekers uit Europa komen (22,7 miljoen), met Duitsland (10,4 miljoen), België (3,3 miljoen) en het Verenigd Koninkrijk (3,2 miljoen) voorop. Voor Stichtse Vecht zijn vooral de verwachte gestage groei van Duitsers en Belgen relevant. Zoals in het vorige hoofdstuk aangegeven, vormt Stichtse Vecht nauwelijks een bestemming voor internatio­ naal bezoek.

+ 100.000 inwoners Utrecht tot 2030

Verkoop e-bikes overstijgt die van reguliere fietsen en aanhoudende groei verwacht

ontwikkeling van de Utrechtse bevolking is dat de groep hoogopgeleide en actieve stellen (ook wel door CBS ‘powerhuishoudens’ genoemd) de afgelopen tien jaar sterk is toegenomen. Utrecht is hierin koploper in Nederland, want 63% van alle inwoners behoort tot deze categorie. Het gaat om huishoudens met twee kostwinners (met of zonder kinderen), die allebei hoogopgeleid zijn, beiden een toegang tot een groot sociaal netwerk hebben en relatief veel te besteden hebben. De verwachting is dat het aan­ deel hoogopgeleiden ten minste op peil zal blijven. Dit betekent voor Stichtse Vecht een groeiend volume recre­ anten op korte afstand met hiermee een herkomst­groep die ook relatief kapitaalkrachtig is en in potentie weinig belastend is, omdat men zich op fietsafstand bevindt.

is gegroeid van 13.600 in 2013 naar 20.300 in 2017, een toename van 49% in 4 jaar tijd. Het aantal internationals zal doorgroeien, mogelijk met 10.000 extra internationale werknemers tot ca. 30.000 in 2030. Voor Stichtse Vecht is dit een interessante groep, want het is een groep met relatief veel tijd in de weekenden en doorgaans zeker interesse in de geschiedenis en het cultureel erfgoed van Nederland. Dit betekent wel dat de behoefte aan Engelstalige informatie en programmering steeds belangrijker wordt.

Stijging aantal inwoners stad Utrecht met hoog aandeel hoogopgeleiden

Toename aantal internationals in stad Utrecht

Utrecht groeit hard. In 2018 mocht de stad de 350.000e inwoner ontvangen. Volgens de nieuwste bevolkings­ prognose van de gemeente passeert Utrecht in 2025 de grens van 400.000 inwoners en het volume groeit hierna door tot 450.000 in 2030: een stijging van 100.000 extra bewoners in tien jaar tijd. Een andere demografische

Utrecht is een van de Nederlandse steden (naast onder andere Amsterdam, Eindhoven en Maastricht) die in rap tempo internationaliseert. Universiteit Utrecht en Utrecht Science Park zijn hiervoor een motor, aangevuld met een bedrijfsleven dat steeds meer inzet op groen, gezond en slim. Het aantal internationale werknemers in de Domstad

vorige

Opmars van de e-bike In 2018 zijn er in Nederland voor het eerst meer e-bikes dan reguliere fietsen verkocht: 40% van het totaal en in volume 410.000. Diverse fietsfabrikanten voeren campag­ nes om de verkoop van hun e-bikes te stimuleren, pro­ vincies en gemeenten investeren in snelfietsroutes en werkgevers jagen het gebruik van de stekkerfiets meer en meer aan. De opmars van de e-bike is hiermee onstuitbaar. Er zijn inmiddels ca. 1,8 miljoen e-bikes in het land en dit zal de komende jaren sterk toenemen. Onderzoek laat zien dat recreatieve e-bikers nauwelijks afwijken in gebruik en

Beleidsplan - Waardevol toerisme Trends en ontwikkelingen

volgende

37

Prikkelarme buitenactiviteiten in de lift

Vecht kan hier proactief op aanhaken en de fiets actiever gaan stimuleren voor gebruik in de vrijetijd voor bewoners en bezoekers. De overheden zullen hierbij steeds meer overgaan naar multipurpose beleid: niet alleen investerin­ gen doen om het utilitair woonverkeer te verduurzamen, maar ook steeds meer aandacht voor een aantrekkelijke beleving hiervan (multipurpose).

Aanhoudende behoefte aan prikkelarme buitenactiviteiten

interesses van reguliere recreatieve fietsers. Deze ontwik­ keling biedt zodoende kansen om het stedelijk en landelijk gebied van Stichtse Vecht beter te benutten, zeker omdat Stichtse Vecht een uitgestrekte gemeente is die de loop van de rivier de Vecht volgt.

Ambities van rijk en provincie voor fietsbeleid Het Rijk zet meer dan ooit in op het stimuleren van fietsgebruik. Zo is een beleidsambitie om 200.000 Nederlanders extra op de fiets te krijgen in het woonwerkverkeer. Hiertoe stimuleert men onder andere de aanleg van doorfietsroutes en fietsinfrastructuur. De provincie Utrecht is een van de provincies die een omvangrijk fietsstimuleringsbeleid heeft ontwikkeld. Men streeft er hierbij naar om als regio Utrecht dé fietsregio van Europa te worden met een utilitair mobiliteitsbeleid waarin de fiets een grote rol speelt. De verwachting is dat de komende jaren de toeristische sector in Utrecht steeds meer betrok­ ken zal worden in deze ambitie en dat partners de handen ineenslaan voor het gezamenlijk opbouwen van een aan­ trekkelijk profiel, verhoging van de bekendheid en een toename van het gebruik van de fiets en e-bike. Stichtse

vorige

De algemene tendens is dat Nederlanders het de komende jaren drukker en drukker krijgen, althans dat beleven we in elk geval zo. Er is een aanhoudende overload van infor­ matie en prikkels en een continue strijd om de aandacht van de consument. Dit geldt evengoed voor de vrijetijds­ besteding. Hierdoor zal tegelijkertijd de behoefte aan rust, stilte en de accu opladen stijgen. Dat is gunstig voor trage vrijetijdsactiviteiten als natuurbeleving, wandelen, fietsen, varen en bezoek aan cultuur en erfgoed. Het prikkelarme buitengebied wint hiermee de komende jaren verder aan belang als contramal van de prikkelrijke stad. Natuur, cultuur en erfgoed worden zo steeds meer een heler van de gejaagde geest, wat een kans geeft voor de ruim ver­ tegen­woordigde rust en ruimte die in Stichtse Vecht is te vinden. Varen, fietsen en wandelen in combinatie met de beleving van cultureel erfgoed winnen hiermee alleen maar aan belang de komende jaren. Het aantal buiten­ activiteiten zal blijvend stijgen.

Stichtse Vecht (zie Randstad Koopstromenonderzoek 2018). De verwachting is dat deze ontwikkeling zich de komende jaren verder doorzet voor Maarssen centrum en Breukelen centrum. Het herinvullen van leegstand, het toestaan van mengvormen met andere functies (zoals wonen, maatschappelijke functies, horeca en evenemen­ ten) en meer aandacht voor beleving en sfeer zijn voor dit thema aandachtspunten voor Stichtse Vecht. Vanuit het economisch beleid van Stichtse Vecht krijgt de vitaliteit van winkelgebieden de komende jaren prioritair aandacht, onder andere ook in afstemming met de provincie Utrecht.

Winkelgebieden kampen met afkalvend bezoek De winkels in Nederland hebben het in het algemeen zwaar. Door de aanhoudende groei van de online verkoop neemt de omzet in niet-dagelijkse branches in fysieke winkels, doorgaans af en dat effect is goed te zien voor

Beleidsplan - Waardevol toerisme Trends en ontwikkelingen

volgende

Beleidsthema’s en agenda

vorige

B

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

39

Beleidsthema’s en uitvoeringsagenda Dit hoofdstuk introduceert de mogelijk inzetbare instrumenten voor Stichtse Vecht. Vervolgens komen de toeristisch-recreatieve beleidsthema’s voor de komende jaren aan bod. Feitelijk vormen zij het inhoudelijke filter waaraan alle uitvoeringsprojecten dienen te voldoen. Per beleidsthema is inhoudelijk de visie verwoord en een uitvoeringsagenda met projecten. Deze projecten zijn niet uitputtend en kunnen worden aangevuld, mits ze inhoudelijk passen binnen de thema’s.

Sturingsmogelijkheden voor gemeente De lokale overheid heeft diverse instrumenten om zelf sturing en richting te geven aan de uitvoering van toeristisch-recreatief beleid:

Bereikbaarheid en mobiliteit Denk aan de ontwikkeling van toeristische overstappunten (TOP’s) en inspanningen om OV-gebruik en andere vormen van mobiliteit zoals fietsgebruik goedkoper aan te bieden of te vergemakkelijken.

Spreiding in ruimte Een ruimtelijk beleid dat uitgaat van zonering van functies voor vrijetijd en toerisme passend bij de deelgebieden van de gemeente (Omgevingsvisie) en een visie die aandacht heeft voor beleidsthema’s die spreiding van bezoekers oplevert.

Gerichte marketing­communicatie Door te kiezen voor marketingcommunicatie van collectieve thema’s kan gericht worden gebouwd aan een gewenst profiel en krijgen passende thema’s een duw in de rug.

Beheer Beheeractiviteiten in recreatiegebieden gericht op buitenrecreatie. Deze stimuleren gezonde uitjes in de openlucht, bereikbaar voor iedereen. Ook basisvoorzieningen als sanitair in de openbare ruimte past hierbij.

Spreiding in tijd Het faciliteren van gebruik van voorzieningen in daluren, de ontwikkeling van meetinstrumentarium om drukte realtime weer te geven en het managen van bezoekstromen door bij publieksvoorzieningen met tijdssloten te werken.

vorige

Inrichting van de openbare ruimte Aanpassingen en maatregelen in de openbare ruimte, zoals voor verkeer en voor de verhoging van de verblijfskwaliteit in historische kernen, om de perceptie van drukte en overlast te verlichten.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

40

Financieel instrumentarium Om projecten een steun in de rug te geven kan een subsidieregeling ingezet worden of projecten die bijdragen aan een return on investment (toerisme draagt bij aan cultuur, erfgoed en/of natuur).

Handhaving en toezicht De inzet van ambtelijke capaciteit om de handhaving van regels te vergroten (bv in de inning van kadegelden of bij controle van vaarsnelheden).

Bewustwording en voorlichting Inspanningen op het vlak van gezamenlijke verantwoordelijkheid om openbare ruimte schoon, veilig en aantrekkelijk te houden (bijvoorbeeld recreatie­ gebieden ontdoen van zwerfafval door vrijwilligers). Ook campagnes om bezoekers te wijzen op bepaald gedrag (bijvoorbeeld hoffelijkheidscampagne voor minder overlast door recreatievaart) valt onder deze noemer.

vorige

Richting geven aan groei Een toeristisch-recreatieve visie die inhoudelijke principes vaststelt die richting geven aan de groei van bezoekstromen. Onderdeel hiervan zijn strategische keuzen voor dagtoerisme, verblijfstoerisme en zakelijk toerisme (vergader- en congresmarkt). Ook in de afgifte van vergunningen kunnen we mogelijk meer sturen op het al dan niet toestaan van ont­ wikke­lingen.

Vergroten van betrokkenheid Het organiseren van effectieve samenwerking en het bevorderen van een effectief ecosysteem van bedrijven en bewoners. Transparantie over de inzet van middelen en mogelijk advies over de inzet van middelen voor recreatie en toerisme. Inspanningen die bewoners benutten als trotse ambassadeurs van een gemeente.

Deze sturingsmogelijkheden hebben we toegepast en doorvertaald in concrete projecten (zie verder onder uitvoeringsagenda bij de diverse beleidsthema’s). Tegelijkertijd zijn deze instrumenten niet alomvattend en kan de gemeente vanwege andere regelgeving ook zaken niet uitvoeren. Voorbeelden hiervan zijn: - Verboden uitvaardigen op beperkingen in reisgedrag kunnen niet worden uitgevoerd als er geen sprake is van urgente situaties van onveiligheid en/of grote negatieve effecten op de leefbaarheid. Er is op basis van Europese regels voor iedereen recht op vrij verkeer en verblijf van personen binnen de EU. Dit vormt de hoeksteen van het burgerschap van de Unie dat in 1992 met het Verdrag van Maastricht werd ingevoerd. - Op basis van de Europese Dienstenrichtlijn dient de overheid ondernemers vrij te laten in het aanbieden van hun diensten. Wetten en regels dienen voor alle ondernemers duidelijk en ondubbelzinnig te zijn.

Meten is weten De gemeente kan het voortouw nemen in het organiseren van een reguliere monitoring van recreatie en toerisme (bijvoorbeeld publicatie van kengetallen).

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

41

Focus op passende beleidsthema’s De inzet is om de komende jaren meer focus te leggen op beleidsthema’s die het beste passen bij voorgaande ana­ lyse, ambitie, doelstelling en leidende principes. Hierbij borduren we voort op de inhoud van het Kompas voor Kwaliteitstoerisme. De keuze voor beleidsthema’s geeft aan waar de prioriteiten liggen om een gewenste duur­ zame toeristische ontwikkeling te richten en vorm te geven. De hierna gepresenteerde projecten zijn indicatief en niet uitputtend. Gezien de onzekerheid rondom corona en beperkt beschikbare capaciteit en middelen zal bij de uitvoering een nadere prioritering waarschijnlijk zijn. Het gaat om de volgende beleidsthema’s, die hierna afzonderlijk worden toegelicht:

IB  eleefbare kastelen en buitenplaatsen

II Beleefbare waterlinie

Beleidsthema I Beleefbare kastelen en buitenplaatsen

Beleidsthema II Beleefbare waterlinie

Visie op beleefbare kastelen en buitenplaatsen De kastelen en buitenplaatsen aan de Vecht zijn al vanaf de 17e eeuw nationaal en internationaal beroemd onder de fijnproevers. Er zijn vandaag de dag nog ongeveer 72 buitenplaatsen overgebleven van ooit 200. De ge­meen­te Stichtse Vecht is hiermee samen met Wassenaar dé kastelen- en buitenplaatsengemeente van Nederland. Het is een goed passend en onderscheidend thema dat hoge kwaliteit in zich draagt en de gewenste cultuur­ bezoeker bedient. De inzet is om meer kastelen en buiten­ plaatsen beleefbaar te maken, indien de eigenaar dit uiteraard zelf wenst.

Visie op beleefbare waterlinie (Nieuwe en Oude Hollandse Waterlinie) De Vecht speelde een rol van importantie als onderdeel van de Oude en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De Waterlinie was een defensiesysteem waarbij land met een netwerk van sluizen, kanalen en kaden kniehoog onder water kon worden gezet. De verwachting is dat de Nieuwe Hollandse Waterlinie mogelijk per 2021 (afhankelijk van de ontwikkelingen coronacrisis) een UNESCO Wereld­ erfgoedstatus krijgt. Dit is een gepaste aanleiding om de beleefbaarheid verder te versterken, uiteraard binnen de kaders van wat er kan en mag. Het is een passend thema dat de gewenste cultuurbezoeker bedient. Sinds 12 jaar wordt de waterlinie onder andere behouden mede door kleinschalige publieksvoorzieningen en -activiteiten te organiseren. Recreatie en toerisme zijn hiermee een van de dragers geworden van de waterlinie.

Verder kunnen de bestaande locaties die al een publieksfunctie kennen, verder worden ontwikkeld, met respect voor de kwetsbare kwaliteiten van gebouwen en tuinen. Daarnaast kan de beleefbaarheid een impuls krijgen door bijvoorbeeld betere promotie, een betere verbinding met thematische routes, arrangement­ ontwikkeling voor individuele bezoekers en het stimuleren van meer publieks­functies in balans met de kwaliteiten. Stichtse Vecht kan bovendien meer profiteren van de inspanningen rondom de verhaallijn kastelen en buiten­ plaatsen van NBTC. Bekijk de uitvoeringsagenda van dit beleidsthema

III Stimuleren van duurzame vrijetijdsmobiliteit

vorige

IV Buitenrecreatie

De inzet is om deze lijn voort te zetten en waar mogelijk verder uit te bouwen. Behalve aandacht voor de twee huidige publieksforten Nieuwersluis en Fort Maarsseveen, gaat het bijvoorbeeld om thema­tische routeontwikkeling en arrangementsontwikkeling. Samenwerking met de fortenpartners in de regio is hier van groot belang. Stichting Oude Hollandse Waterlinie heeft mogelijk ook inspanningen die goed bij dit thema aansluiten. Bekijk de uitvoeringsagenda van dit beleidsthema

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

42

Beleidsthema III Duurzame vrijetijdsmobiliteit

Beleidsthema IV Buitenrecreatie

Om in de vrije tijd van bezoekers alternatieven te bieden voor het gebruik van de auto, willen we duurzame vormen van vrijetijdsmobiliteit steunen. Voor de recreatievaart op de Vecht, bij de Scheendijk, het kwetsbare gebied van de Kievitsbuurten en op de Loosdrechtse Plassen kunnen we het elektrisch varen en het varen in sloepen beter faci­li­ teren. Ook het sloepdelen en andere duurzame vormen van recreatievaart willen we meer aandacht geven. Er is een wereld te winnen voor de fiets. We willen in diverse projecten aanmoedigen dat bewoners en bezoe­kers vaker de fiets of e-bike gaan gebruiken in hun bezoek aan Stichtse Vecht. De opkomst van de e-bike en de ver­betering van fietsinfra vanuit utilitair beleid biedt hiervoor kansen.

Het recreatieve aanbod dient, ook in de toekomst, toe­ gesneden te zijn op de vraag van recreanten en bezoekers van binnen en van buiten Stichtse Vecht. Buitenrecreatie toegankelijk houden voor iedereen is en blijft een belang­ rijke opgave voor de overheid. Recreatiegebieden als Maarsseveense Plassen, De Strook en vele kleinere terrei­ nen verdienen structureel beheer. Het gaat ons om de mogelijkheden voor buitenrecreatie in brede zin. Om buitenrecreatie voldoende aandacht te kunnen geven, neemt Stichtse Vecht samen met andere gemeenten en de provincies Utrecht en Noord-Holland deel in de recreatie­schappen, te weten in Stichtse Groenlanden en in Plassenschap Loosdrecht eo. De gemeente Stichtse Vecht draagt daarnaast bij aan het Routebureau Utrecht dat beheer en ontwikkeling voert van wandel-, fietsen vaarroutes.

Denk hierbij aan het benutten van de bestaande toeris­ tische overstappunten (TOP’s) voor duurzame vormen van vrijetijdsverkeer, het aanmoedigen van fiets- en e-bike-verhuur bij aanbieders, de door­ontwikkeling van de Fietsboot en toeristische arrangement­ontwikkeling rondom de fiets. We willen het functioneren van de bestaande Toeristische Overstappunten (TOP’s) verbeteren. Bekijk de uitvoeringsagenda van dit beleidsthema

Door de groei van met name de inwoners van de stad Utrecht zal de druk op Stichtse Vecht als buurgemeente toenemen en verdient dit thema blijvend aandacht. Verbetering van de recreatieve ontsluiting van het buiten­ gebied is een blijvend aandachtspunt. Waar mogelijk stimuleren we in het mobiliteitsbeleid het meekoppelen van fietsen en wandelen, zodat het recreatief belang wordt gediend. Bekijk de uitvoeringsagenda van dit beleidsthema

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

43

Uitvoeringsagenda Beleidsthema I Beleefbare kastelen en buitenplaatsen

Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Buitenplaatsenbus 120

Met Visit Gooi en Vecht en busvervoerder Syntens ontwikkelen we recreatieve routes vanaf bushaltes waar buslijn 120 Amsterdam Bijlmer-Utrecht stopt. In de routes stellen we het historische verhaal van de kastelen en buitenplaatsen centraal. Gezamenlijk steunen we het gebruik van de OV-buslijn voor de kastelen en buiten­ plaatsen in Stichtse Vecht. Hierin kunnen we ook de kernen en andere erfgoedthema’s belichten

Bereikbaarheid en mobiliteit

Twee recreatieve routes gerealiseerd en gezamenlijke campagne voor buslijn 120 uitgevoerd.

Slot Zuylen heeft ambitie om te groeien in het aantal bezoekers. Dit is ook nodig voor het functioneren van het kasteel. Als aantrekkelijk kasteelmuseum met tuinen, theehuis en een interessante collectie zijn er kansen om deze plek meer te benutten als publiekslocatie met gericht publieksbereik, persbewerking en product­ ontwikkeling. Hiermee kan dit publiekskasteel zich ontwikkelen tot icoon van Stichtse Vecht.

Gerichte marketingcommunicatie

Aantal bezoekers gegroeid met +5.000 in 3 jaar tijd

Stichtse Vecht heeft vele tientallen fraaie landgoederen en buitenplaatsen, waarvan slechts een handvol toegankelijk zijn voor publiek. We willen de toegankelijkheid van kastelen, landgoederen, buitenplaatsen steunen. Dit geldt zowel voor de tuinen als voor de gebouwen. Ook zetten we in op ruimere openstelling van locaties die dat zelf ook willen.

Spreiding in tijd en ruimte, sturen op groei en gerichte marketingcommunicatie

Drie buitenplaatsen zijn ruimer opengesteld voor publiek.

Trekkers: Visit Gooi & Vecht en Syntens

Slot Zuylen als erfgoedicoon Trekkers: Slot Zuylen, Visit Gooi & Vecht en NBTC

Toegankelijke buitenplaatsen Trekker: Gemeente

vervolg tabel

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

44

Uitvoeringsagenda Beleidsthema I Beleefbare kastelen en buitenplaatsen

Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Cultuurpaspoort bezoekers

De kerngedachte is dat het paspoort wordt verkocht aan bezoekers die overnachten/ verblijven in Stichtse Vecht. Het paspoort bevat waardebonnen voor kasteelmusea en andere culturele instellingen. Deze waardebonnen kunnen worden ingeleverd bij een steeds wisselend aanbod. Hiermee betaalt de toerist voor zijn verblijf en draagt het tegelijkertijd bij aan het behoud van culturele instellingen in de stad. Een verkenning moet duidelijk maken in hoeverre hier kan worden aangehaakt op de bestaande Utrecht Region Pass. Het past goed bij de wens voor meer return on investment van waardevol toerisme.

Financieel instrument

Cultuurpaspoort gerealiseerd.

Het zakelijk bezoek aan vergader- en congreslocaties op landgoederen in Stichtse Vecht verdient meer aandacht, omdat deze bezoekers geen overlast geven en de piek­ belasting in de weekends ontziet. Het aanbod wordt collectief ontsloten met de inzet van het congresbureau in Utrecht, samenwerking wordt gestimuleerd en we verkennen in hoeverre spelers als Nyenrode Business Universiteit en Van der Valk en andere vergader­ accommodaties kunnen worden betrokken.

Spreiding in tijd en ruimte, sturen op groei en gerichte marketingcommunicatie

Meerjarige samenwerking tussen vergader- en congreslocaties op buitenplaatsen gerealiseerd.

Trekker: Nader te bepalen

Betere benutting zakelijk bezoek Trekker: Nader te bepalen

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

45

Uitvoeringsagenda Beleidsthema II Beleefbare waterlinie Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Publieksbereik UNESCO werelderfgoed (indien toegekend)

De Hollandse waterlinies staan op de nominatielijst om UNESCO werelderfgoed te worden. In 2021 wordt waarschijnlijk bekend gemaakt of de status wordt behaald. Samen met partners als Programma­­bureau NHW, Liniebreed Ondernemen en de forten kan Stichtse Vecht dit aangrijpen om het publieksbereik te vergroten.

Gerichte marketingcommunicatie

Vijf publieksprojecten gerealiseerd in Stichtse Vecht naar aanleiding van UNESCO status

Het aanbod van recreatieve routes voor wandelen en fietsen voor de waterlinies kan worden versterkt om de forten en het tussenliggende gebied beter te ontsluiten. We werken hierbij samen met routepartners als bijvoor­ beeld Routebureau Utrecht, LEU (Klompenpaden) en Trage Tochten en Stichting OHW, afhankelijk van de plannen en initiatieven. Het Routebureau vragen we behalve voor forten ook voor kastelen en buitenplaatsen beter themaroutes te ontsluiten.

Spreiding in tijd en ruimte

Drie nieuwe recreatieve thematische waterlinie-routes ontwikkeld met aandacht voor verhoging van het bereik.

Fort Maarsseveen is het eigendom van de stichting C-Fordt die het Werk de komende jaren wil omvormen tot een broedplaats voor kunst, cultuur en recreatie. We faciliteren de ontwikkeling van dit fort als proeftuin in samenwerking met andere partners, zoals de provincie en het ministerie van OCenW.

Spreiding in tijd en ruimte

Fort Maarsseveen is ontwikkeld als succesvolle proeftuin voor publiek.

We geven Visit Gooi en Vecht en de lokale VVV de opdracht om de basisinformatie over de bezoekbare forten en andere publieks- en culturele voorzieningen verder uit te breiden. De deelname van het lokale aanbod kan hierdoor worden versterkt.

Gerichte marketingcommunicatie

Visit Gooi en Vecht krijgt 20 nieuwe partners.

Trekkers: Programmabureau NHW

Thematische wandel- en fietsroutes Trekkers: Diverse routepartners

Fort Maarsseveen als proeftuin Trekker: Stedelijke regio

Basisinformatie forten en ander aanbod op orde Trekker: Visit Gooi & Vecht

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

46

Uitvoeringsagenda Beleidsthema III Duurzame vrijetijdsmobiliteit

Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Verduurzaming Fietsboot

Het vrijwilligersinitiatief (>50 vrijwilligers) van de Fietsboot heeft plannen om zich verder te ontwikkelen. Voor een van de twee fietsboten die in de vaart zijn, bestaat het plan om de motor te verduurzamen. We willen het gebruik van de Fietsboot graag zien groeien, met behoud of ontwikkeling van het aantal op- en uitstapmogelijkheden.

Bereikbaarheid en mobiliteit

De Fietsboot is verduurzaamd en het aantal vervoerde passagiers is met 50% gegroeid in 3 jaar tijd met een nieuwe verbinding naar de stad Utrecht.

Om de drukte van autoverkeer langs de oevers te verlichten, willen we diverse activiteiten uitvoeren. Het aantal verhuurders van e-bikes en fietsen (bv bij hotels) willen we bevorderen. In het hoofdseizoen zullen we met partners bezoekers aan activiteiten en de kernen oproepen om niet met de auto te komen, maar de fiets te gebruiken. Met uitvoeringspartner Visit Gooi & Vecht leggen we in de uitingen een accent op de fiets.

Bereikbaarheid en mobiliteit, spreiding in tijd en ruimte

- Er zijn drie nieuwe e-bike verhuurders gerealiseerd. - Met campagnes voor het gebruik van de fiets in de vrije tijd zijn 10.000 personen bereikt.

We willen het gebruik van de huidige toeristische overstappunten bij station Breukelen, de Maarsseveense Plassen en Slot Zuylen verbeteren. We steunen hierbij de komst van aanvullende, passende diensten (horeca, services) bij de TOP’s van station Breukelen en de Maarsseveense Plassen. Visit Gooi & Vecht en/of andere partners gaan de TOP’s actief onder aandacht brengen bij aanbieders van navigatiesystemen, landelijke leveranciers en uitgevers. Voor de locatie Sperwerveld in Vreeland wordt nader verkend in hoeverre hier extra parkeerplaatsen mogelijk zijn.

Vergroten van betrokkenheid, financieel instrument

Verkenning haalbaarheid lokaal fonds waardevol toerisme uitgevoerd.

Trekkers: Stichting Veerdiensten op de Vecht

De fiets centraal Trekkers: Gemeente en Visit Gooi & Vecht

Verbetering gebruik van toeristische overstappunten (TOP’s) Trekker: Gemeente en Visit Gooi & Vecht

vervolg tabel

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

47

Uitvoeringsagenda Beleidsthema III Duurzame vrijetijdsmobiliteit

Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Verkenning lokaal fonds waardevol toerisme

Met het bedrijfsleven en andere relevante partners wordt verkend in hoeverre het haalbaar is om een lokaal fonds op te richten, waarbij projecten voor erfgoed, cultuur, natuur en landbouw een steun in de rug kunnen krijgen. Een financiële partner of stichting kan als trekker fungeren (denk aan een bank) en de verkenning moet duidelijk maken wat de specifieke voorwaarden, opzet en organisatie kan worden. De relatie met het recent opgerichte Cultuurfonds wordt hier bezien, zodat beide instrumenten aanvullend kunnen functioneren.

Vergroten van betrokkenheid, financieel instrument

Verkenning haalbaarheid lokaal fonds waardevol toerisme uitgevoerd.

Om de druk op de oostelijke vechtoever door (groepen) wielrenners te verlichten kan worden gedacht aan het ontwikkelen van een alternatieve route langs het AmsterdamRijn-kanaal. Een koppeling met de fietsbrug Nigtevegt ligt voor de hand. Met verkeerscollega’s kunnen we verkennen welke traject logisch is en in hoeverre er aanpassingen nodig zijn aan de bestaande fietsinfra­ structuur op deze alternatieve route. Vervolgens kan het alternatief actief worden gestimuleerd door partners als Visit Gooi en Vecht en Visit Utrecht Region.

Spreiding in tijd en ruimte

Verkenning alternatieve recreatieve route voor wielrenners uitgevoerd.

Trekkers: Nader te bepalen

Verkenning alternatieve wielrenroute AmsterdamRijnkanaal Trekkers: Gemeente

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

48

Uitvoeringsagenda Beleidsthema IV Buitenrecreatie Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Beheer van recreatiegebieden

De Maarsseveense Plassen en De Strook trekken jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Met de deelname aan recreatieschap Stichtse Groenlanden (Maarsseveense Plassen) en Loosdrechtse Plassen (De Strook) is beheer, onderhoud en ontwikkeling van recreatiegebieden van de plassen geborgd. De governance van de recreatieschappen wordt de komende jaren in samenwerking met gemeenten en provincies bezien.

Beheer

Het aantal bezoekers aan Maarsseveense Plassen en De Strook blijft stabiel.

Het Routebureau Utrecht beheert, onderhoudt en ontwikkelt diverse recreatieve routenetwerken voor wandelen, fietsen en varen. Hierbij is productontwikkeling ook een belangrijke taak. We willen meer aandacht geven aan het opnemen van veenweidegebied en vitaal platteland als onderdeel van de routenetwerken.

Beheer

Het aantal bezoekers aan het platform met recreatieve routes blijft stabiel.

Voor de Oostelijke Plassen (waarvan de Kievitsbuurten deel uitmaken) is een gebiedsakkoord in uitvoering. De gemeente Stichtse Vecht neemt deel als een van de meer dan 20 uitvoeringspartners. Inzet wordt gepleegd voor onder meer natuurvriendelijke legakkers en duurzame recreatieprojecten.

Spreiding in tijd en ruimte

Er zijn twee duurzame recreatieprojecten uitgevoerd.

Beleving van landbouw en platteland kunnen kansrijk zijn. Het Routebureau laten we de kwaliteit van het recreatieve netwerk in beeld brengen en een behoeftepeiling aan voorzieningen. Er kan dan meteen gekeken worden of de routes goed aansluiten op bestaande economische functies en een koppeling gemaakt worden met de recreatiemogelijkheden bij agrarische ondernemers.

Spreiding in tijd en ruimte

Verkenning recreatief netwerk uitgevoerd en behoeften gepeild voor koppeling landbouw en recreatie.

Trekkers: Recreatieschappen

Beheer van recreatieve routenetwerken Trekkers: Routebureau Utrecht

Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen Trekker: Provincie Noord-Holland

Verkenning Routebureau recreatief netwerk en behoeften voorzieningen Trekker: Routebureau

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Beleidsthema's en agenda

volgende

Verlichting van overlast

vorige

V

Beleidsplan - Waardevol toerisme Verlichting van overlast

volgende

50

Verlichting van overlast Aan de hand van het analysemodel van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) geeft dit hoofdstuk een beoordeling van de mate waarin sprake is van overlast en druk van bezoek. Uit de interviews en uit de input van de thema-avond Waardevol Toerisme in Stichtse Vecht is inzichtelijk gekregen in hoeverre en in welke vormen de bewoners overlast ervaren van het huidige toeristisch-recreatief gedrag in Stichtse Vecht. Het hoofdstuk eindigt met een concreet maatregelenpakket om de last van bezoek te verlichten.

Conclusie uit analyse leefomgeving: geen overtoerisme, wel overlast Uit de analyse van de leefomgeving, die we in de paragrafen hierna toelichten, blijkt dat er in Stichtse Vecht geen sprake is van overtoerisme, omdat er geen structurele hoge druk bestaat van bezoekers op de leefomgeving. Er is wel sprake van piekmomenten door bezoek. Bewoners ervaren vooral overlast op mooiweer-dagen, die zijn geconcentreerd in de periode mei tot en met september met een duidelijke piek in de vakantiemaanden juli en augustus.

Analysemodel voor effecten op leefomgeving Het draagvlak voor toerisme van bewoners is een belangrijke factor voor het bepalen van de balans tussen toerisme en leefbaarheid. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (RLI) presenteerde in 2019 een methodiek om vroegtijdig toeristische ontwikkeling te koppelen aan het signaleren en sturen van drukte en mogelijke overlast van bezoekers. Hierbij kan een kwalitatieve foto worden gemaakt (momentopname) en een bepaalde gemeente worden beoordeeld aan de hand van fysieke kenmerken enerzijds en de bezoekersdruk anderzijds. De fysieke kenmerken bestaan uit beoordelingen van diverse domeinen van de fysieke leefomgeving in Stichtse Vecht, te weten: - Vrijetijdsmobiliteit: is er sprake van files of andere vormen van mobiliteitsdruk? Is deze structureel of periodiek? Met

vorige

- welke publieksvoorzieningen houdt eventuele congestie mee verband? - Toeristisch gebruik van vastgoed: in hoeverre is er sprake van verdringing van vastgoedfuncties ten behoeve van toeristisch gebruik? Is er sprake van eenvormig voorzieningenaanbod? In hoeverre is toeristisch vastgoed in balans met vastgoed dat wordt gebruikt door bewoners? - Openbare ruimte: in hoeverre is er sprake van fysieke schade van bezoekers aan de openbare ruimte? In hoeverre is er overlast van bijvoorbeeld zwerfafval, wildplassen of andersoortige effecten? - Erfgoed:in hoeverre berokkenen bezoekers schade aan het erfgoed? In hoeverre is er voldoende opvangcapaciteit van erfgoed om het bezoek op te vangen? In hoeverre staat het beheer van erfgoed onder druk of kunnen bezoekers ook direct bijdragen aan instandhouding van het erfgoed? - Natuur: in hoeverre ontstaat er schade van bezoek van toeristen aan de natuur in Stichtse Vecht? In hoeverre zijn er situaties dat flora en fauna onder druk staat van het gebruik van bezoekers? - Milieu: in hoeverre ontstaat er door het bezoek belasting van het milieu, zoals geluidsoverlast, gezondheidseffecten of andere milieuhinder? Deze kenmerken zijn met de input van de interviews en de thema-avond beoordeeld. Hiermee is het mogelijk om zicht te krijgen wanneer er in de tijd (gedurende het jaar, welke maanden, welke tijdstippen) overlast wordt ervaren.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Verlichting van overlast

volgende

51

Ervaren last van bewoners Uit de beoordeling blijkt dat voor de domeinen mobiliteit en openbare ruimte sommige bewoners op gezette tijden last ervaren van bezoekers. Er is hierbij geen sprake van een structureel hoge druk. De druk op de leefomgeving valt het beste te typeren als een concentratie van activi­ teiten in de maanden mei-september, met de nadruk in de weekenden. Uit de interviews zijn geen indicaties van negatieve effecten op vastgoed, erfgoed, natuur en milieu naar voren gekomen, zodat hier een lage druk de best passende beoordeling is. Uit de input en interviews blijkt dat vooral bewoners van Nieuwersluis, Vreeland, Loenen aan de Vecht en Nigtevecht overlast ervaren van drukte van bezoekers tussen mei en september gerelateerd aan: - Passantenverkeer van auto’s, wielrenners en motorrijders aan de oevers van de Vecht - ‘Plasoverlast’ van bootvaarders op de oevers van de Vecht - Geluidsoverlast van passerende bootvaarders op de Vecht - Ergernissen over te snel varende boten op de Vecht Aanvullend hierop is duidelijk geworden dat de drukte en overlast ook buiten de genoemde kernen en zodoende ‘Vecht-lang’ worden ervaren. De beoordeling van de ervaren overlast van bewoners is in bovenstaande figuur weergegeven. Het is niet exact inzichtelijk te maken welk deel van deze druk op conto komt van de eigen bewoners en welk deel van bezoekers, omdat

vorige

hiervoor data ontbreken. Dat doet echter niets af aan de constateringen van overlast. Op basis van de beschikbare onderzoeken is de globale inschatting dat ca. 70% van het toeristisch-recreatief bezoek wordt gegenereerd door de eigen bewoners en de regiobewoners en dat ca. 30% afkomstig is van buiten de provincie Utrecht. Op basis van de input en interviews valt hieraan toe te voegen dat het veelal om Nederlandse bezoekers gaat en maar beperkt om buitenlands bezoek. Feit is dat er vormen van overlast door bewoners wordt ervaren en zodoende relevant zijn voor de gemeente om meer rekening mee te gaan houden. De gemeente staat open voor deze signalen en eventuele oplossingsrichtingen. Dit is een nieuw element in het beleid. In de volgende paragraaf lichten we de maatregelen toe die we als gemeente willen uitvoeren om de overlast te verlichten. Het is opvallend dat de door de bewoners genoemde overlast in vrijwel alle gevallen een relatie heeft met de rivier de Vecht. Verder is het kenmerkend dat de overlast een directe relatie heeft met de recreatievaart en/of de Vecht. Dit betekent een duidelijke relatie met het vaarseizoen en met mooi weer: dat zijn de dagen dat mensen er varend en fietsend op uit trekken.

Op basis van de tellingen van de brugwachters en analyse van KNMI-data (namelijk gemiddeld aantal mooiweer-dagen per jaar) is de inschatting dat het hier om gemiddeld 40-50 als druk ervaren dagen per jaar gaat. Dit is 11%-14% van het totaalaantal beschikbare dagen per jaar.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Verlichting van overlast

volgende

52

Beoordeling effecten van toerisme overlast zoals bewoners die ervaren

Fysiek Mobiliteit

Vastgoed

Openbare ruimte

Sociaal Erfgoed

Natuur

Milieu

Geen invloed bezoekers op natuur

Geen schade aan milieu en gezondheid

Hoge druk

Invloed in publieke ruimte

Invloed persoonlijke leefruimte

Rustige publieke ruimte

Geen invloed thuis

Pieken Periodieke congestie door toerisme

Periodiek grote drukte, wildplassen, zwerfvuil

Balans

Lage druk Leegstand hotels woningen en winkels

vorige

Weinig bezoekers, beheer duur

Beleidsplan - Waardevol toerisme Verlichting van overlast

volgende

53

Maatregelen ter verlichting van hinder vullend op de gepresenteerde projecten per beleids­thema zijn er zodoende maatregelen die we (laten) uitvoeren om de op piekmomenten ervaren drukte en overlast van bezoek te verlichten.

Aanvullend op de vermelde maatregelen die vanuit het toeristisch-beleid worden opgepakt, is er specifiek voor de overlast van wielrenners vanuit verkeersbeleid ook aandacht. Er is contact tussen de gemeente en bewonersvertegenwoordigers en per 2021 zullen we gedrags­ campagnes uitvoeren die specifiek zijn gericht op

wielrenners. De gemeente werkt hierin samen met Veilig Verkeer Nederland. Verder wordt er in samenspraak met bewoners nader verkend in hoeverre er fysieke maatregelen nodig zijn om wielrenners hun gedrag te laten aanpassen.

Maatregelen ter verlichting van hinder

Wat

Toelichting

Uitvoeringsinstrument

Meetbare indicator

Handhaving snelheid recreatievaart

In het vaarseizoen (mei-september) willen we meer aandacht geven aan de handhaving van de maximum snelheden op de Vecht en op de Loosdrechtse Plassen. Hier zullen we met partners als het Plassenschap Loosdrecht eo en Waternet actie op uitvoeren.

Toezicht en handhaving

Elk vaarseizoen een handhavingsproject op maximumsnelheden uitgevoerd.

Om de klachten over wildplassen op diverse plekken in de gemeente te verlichten, realiseren we sanitaire voorzieningen voor de recreatievaart op de Vecht. We willen zowel aan de noordzijde als in het midden van de Vecht sanitaire oplossingen bieden. Aan de zuidzijde voldoen de voorzieningen bij het Vechtstreek-museum reeds aan de behoefte.

Beheer, bewustwording en voorlichting

Twee nieuwe (mobiele) sanitaire voorzieningen gerealiseerd (in het vaarseizoen) als blijvende oplossing.

Trekkers: Waternet en Plassenschap Loosdrecht eo

Sanitaire voorzieningen recreatievaart Trekkers: Gemeente

vervolg tabel

vorige

Beleidsplan - Waardevol toerisme Verlichting van overlast

volgende

54

Gedragscampagnes recreatievaart Trekker: Visit Gooi & Vecht

Druktemonitor Trekker: Provincie Utrecht

Factsheets recreatie en toerisme Trekker: Gemeente

Verkenning mogelijkheden vergunningsinstrumentarium Trekker: Gemeente

vorige

Veel bootvaarders zijn zich niet bewust van het feit dat vrijwel alle tuinen van woningen zich pal aan de Vecht bevinden. In navolging van een eerste zomercampagne in 2020 met de inzet van een promotieteam willen we in het hoogseizoen bootvaarders attenderen op de wenselijkheid van hoffelijk gedrag. We doen dit samen met partners als Visit Gooi & Vecht en Stichting Varen Doe Je Samen.

Bewustwording en voorlichting

Met hoffelijkheids-campagnes per seizoen 5.000 recreatievaarders bereikt.

Op basis van een regionaal initiatief van de provincie Utrecht nemen we deel aan het opzetten van een nieuwe druktemonitor. Hierbij houden lokale experts bij wat de drukte van bezoek is op drie momenten van de dag. Hierdoor kunnen bezoekers van te voren beter besluiten om naar minder drukke plekken te gaan. Indien er nieuwe mogelijkheden beschikbaar komen, zullen we deze ook in ogenschouw nemen.

Bewustwording en voorlichting, spreiding in tijd en ruimte, meten is weten

Deelname van 10 lokale meetlocaties aan druktemonitor.

Om een vinger aan de pols te kunnen houden bij de ontwikkeling van recreatie en toerisme, brengen we op reguliere basis kengetallen samen (bv aantal banen, overnachtingen, aantal passanten op de Vecht etc). Indien mogelijk geven we hierbij ook inzicht in het kapitaal van ingezette vrijwilligersuren. We volgen de vorderingen die landelijk en regionaal worden verwacht en passen die toe om de ontwikkelingen te meten.

Vergroten van betrokkenheid, meten is weten

Lokale factsheet recreatie en toerisme elk jaar opgeleverd.

De gemeente heeft diverse regelgeving (zoals bv APV) die raakvlak hebben met het voorliggende beleid. In een verkenning bezien we in hoeverre ervaren overlast van drukte (bv geluid) mogelijk aanvullend kan worden tegengegaan in aanpassing van de bestaande algemene regels en vergunningen.

Toezicht en handhaving

Verkenning uitgevoerd.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Verlichting van overlast

volgende

Financiën en tot slot

vorige

F

Beleidsplan - Waardevol toerisme Financiën en tot slot

volgende

56

Financiën en tot slot Financiën Het bijgaande overzicht laat de middelen zien voor het beleidsplan. Het gaat hier om de middelen voor recreatie en toerisme, als onderdeel van het programma Economie, waarvan een gedeelte verplicht is voor structurele bijdragen zoals die aan het Plassenschap Loosdrecht eo en Recreatieschap Stichtse Groenlanden. De financiële verantwoording over het beleidsplan vindt plaats in de jaarlijkse planning-en-control-cyclus. Het huidige budget voor recreatie en toerisme is als volgt opgebouwd: De dekking van het projectenbudget ‘Bevordering toerisme’ bestaat uit budget voor huidige (subsidie-)

projecten en budget van de meeropbrengst toeristen­ belasting. Per 2020 is hiertoe de toeristenbelasting verhoogd van €1,30 naar €1,65 per overnachting. In de Programmabegroting 2020 is hiertoe voor 2021, 2022, 2023 en verder structureel een meerbudget van €53.692 op de begroting gereserveerd. We willen dit budget inzetten voor de beleidsthema’s ‘beleefbare kastelen en buitenplaatsen’, ‘beleefbare waterlinie’, ‘duurzame vrijetijdsmobiliteit’ en ‘maatregelen ter verlichting van overlast’. Waar mogelijk zullen we in de uitvoering koppelen met andere budgetten van aanpalend beleid of gebiedsontwikkeling.

Budget voor recreatie en toerisme Onderdeel begrotingspost

2021

2022

2023

Bijdragen recreatieschappen (Plassenschap Loosdrecht e.o. en Recreatieschap Stichtse Groenlanden)

€500.766

€500.766

€500.766

Bevordering toerisme, waarvan: - huidige projecten - meeropbrengst toeristenbelasting*

€116.394 €62.702 €53.692

€116.394 €62.702 €53.692

€116.394 €62.702 €53.692

Totaal

€617.160

vorige

€617.160

€617.160

*Van het budget meeropbrengst toeristenbelasting is in 2023 een budget van € 23.000 gereserveerd voor realisatie van Sperwerveld.

Beleidsplan - Waardevol toerisme Financiën en tot slot

volgende

57

Richtinggevende ruimtelijke noties Bij het opstellen van het voorliggende beleidsplan zijn specifieke ruimtelijke noties uit de input en analyses opgesteld, die een uitwerking zijn van de leidende prin­ cipes, waar sprake is van ruimtelijke consequenties en die aanvullend zijn op bestaand beleid. Deze noties dienen in de nieuwe gemeentebrede Omgevingsvisie (die in ont­ wikkeling is) nader te worden bezien in afstemming met andere belangen. Het gaat om de volgende richtinggevende noties: - Bij gebiedsplannen worden de belangen van de water­ linie (Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie, Stelling van Amsterdam) in de integrale onderbouwingen meegewogen. - Bij gebiedsplannen worden de belangen van duurzame vrijetijdsmobiliteit (zoals elektrisch varen en fietsen) in de integrale onderbouwingen meegewogen. - Bij gebiedsplannen worden de belangen van recreatieve wandelaars en fietsers in de integrale onderbouwingen meegewogen. - In de Veenweidegebieden Oost en West kunnen de mogelijkheden voor recreatiefuncties (inclusief zakelijk gebruik) worden benut, zoals nevenactiviteiten voor landbouwbedrijven, voorzieningen voor kanoroutes of andere passende publieksvoorzieningen. - In het deelgebied de Langzame Vecht kunnen recreatiefuncties (inclusief zakelijk gebruik) worden benut, die passen bij de aard en de schaal van het deelgebied.

vorige

- In het deelgebied de Snelle Vecht kunnen recreatie­ functies (inclusief zakelijk gebruik) worden benut, die passen bij de aard en de schaal van het deelgebied Voor de beleefbare kastelen en buitenplaatsen is geen nadere ruimtelijke notie opgesteld, omdat deze belangen reeds goed worden gediend met onder meer de provinciale Leidraad 'Behoud door ontwikkeling op historische buitenplaatsen', de landschapsontwikkelings­ plannen, de cultuurhistorische waardenkaart van Stichtse Vecht en de geldende bestemmingsplannen met gepaste regelgeving. Voor het aantal vaste ligplaatsen en stopplaatsen van de passagiersvaart verwijzen we naar het nieuwe Bestemmingsplan de Vecht, dat in voorbereiding is. Voor horeca, hotel- en andere logiesontwikkelingen blijft het kader, zoals vastgelegd in de Horecavisie, leidend. Bij de verdere integrale ruimtelijke afwegingen zal ook worden ingezoomd op de bredere regionale ontwikkelingen zoals de samenwerking met de U16 en de provincie Utrecht (denk aan Ruimtelijk Economisch Programma, Recreatie om de Stad, Ringpark en Groen Groeit Mee).