Transitievisie Warmte gemeente Stein (gemarkeerde wijzigingen).pdf

39

Concept 1.0 De aanwezigheid van woningcorporaties is ook een belangrijke koppelkans. Er zijn reeds verduurzamingsslagen gemaakt in het vastgoed van de woningcorporaties en verdere verduurzaming staat op de agenda. Zo heeft ZaamWonen een project in de wijk Nieuwdorp op de planning staan. De woningcorporaties staan open voor samenwerking met de gemeente. Details zijn gegeven in tabel 8.1. Woningcorporaties vervullen een belangrijke voorbeeldfunctie voor andere pandeigenaren en inwoners en kunnen zo een aanjagende werking hebben voor verduurzaming door (particuliere) woningeigenaren. Er zijn enkele herinrichtingswerken gepland. Het is raadzaam dergelijke infrawerkzaamheden te koppelen aan de eventuele aanleg of aanpassing van warmte-infrastructuur. Het is echter niet zo dat deze werkzaamheden op zichzelf aanleiding geven om alvast warmtenetten en dergelijke aan te leggen. Maar waar toch sprake gaat zijn van een

warmtenet in de toekomst, is het goed om de werkzaamheden te combineren. Verder lopen er in relatie tot de inschattingen voor de RES in Stein trajecten

voor

het

duurzaam

opwekken

van

energie,

namelijk

zonneparken. Dat is een goede ontwikkeling voor met name de individuele oplossingen die meer stroom vragen. Dit speelt wel pas vanaf 2025 weer, want tot die tijd zet de gemeente alleen in op ‘zon op dak’ en ‘zon op bedrijventerreinen’. Tenslotte is de mogelijkheid onderzocht voor de uitbreiding van Het Groene Net, een warmtenet dat warmte afkomstig van de BES en van Chemelot, naar Stein kan brengen. Dit is goed samen te koppelen met herinrichtingsprojecten

of

vervanging

van

leidingwerk

vanuit

de

netbeheerders. Mogelijkheden voor de uitbreiding van Het Groene Net naar Stein kunnen in het kader van die koppelkansen nader worden onderzocht.

40

Concept 1.0

Conclusies en aanbevelingen Op basis van de analyseresultaten kunnen we conclusies trekken over zinvolle vervolgstappen. Om deze potentie ook echt tot realiteit te brengen, moeten er keuzes gemaakt worden. Dit hangt mede af van de doelstelling voor 2030. Nationaal gemiddeld is deze 20%: oorspronkelijk bedoeld als 20% van de panden geheel aardgasvrij maken, maar kan ook geïnterpreteerd worden als 20% van de aardgasvraag reduceren. Natuurlijk is het mogelijk om hier gemotiveerd van af te wijken. Potentie De individuele elektrische en hybride warmtepomp hebben beide een potentie van 13% in de gemeente. Het warmtenet komt iets hoger uit met een potentie van 23%. Verder kan er door middel van isolatie richting label B-D nog een besparing van grofweg 3% worden gerealiseerd. Dit komt neer op een percentage van 52%, wat betekent dat er in de gemeente potentieel meer dan de helft van de

warmtevraag verduurzaamd kan worden voor 2030. De overige 48% heeft wél de potentie om te isoleren: een belangrijke stap om later uiteindelijk wel aardgasvrij te kunnen worden.

Het Groene Net Zoals eerder besproken biedt het warmtenet dat momenteel in de gemeente Sittard-Geleen ligt en mogelijk naar Maastricht gebracht gaat worden, Het Groene Net, een kans voor gemeente Stein. De kans lijkt aanwezig dat ook gemeente Stein gebruik kan maken van deze warmte. Het warmteaanbod is immers zo groot dat dit geen bottleneck vormt. En uit de

analyse

blijkt

dat

er

voldoende

bebouwingsdichtheid is in de gemeente om de aanleg van een warmtenet levensvatbaar te maken.

42

Concept 1.0 Hoe zit het dan met de potentie van slechts 23%? De analyse op pandniveau wijst uit dat een warmtenet op hoge temperatuur voor 23% van de panden de beste oplossing zou zijn, maar de precieze potentie zou nader uitgewerkt moeten worden in de business case van Het Groene Net. Valt deze gunstiger uit, dan verandert dat de woningen die nu nog uitkomen op een warmtepomp als beste oplossing in de analyse. In andere woorden: het warmtenet heeft verreweg de meeste potentie om vóór 2030 stappen richting aardgasvrij te nemen in de gemeente. Het ligt dan ook voor de hand om hier het voornaamste project voor aardgasvrij tot en met 2030 van te maken, zelfs al is de gemeente hierbij afhankelijk van Het Groene Net. Hoeveel woningen van deze ruim 23% in de praktijk ook daadwerkelijk worden aangesloten is afhankelijk van het aanbod. Om het benodigde aansluitpercentage te halen voor een rendabel warmtenet, moet de

gemeente zorgdragen voor een propositie die financieel aantrekkelijk is voor inwoners. Landelijke subsidies en garantstelling voor financiering kunnen helpen.

Individuele oplossingen De individuele elektrische en hybride warmtepompen hebben een gezamenlijke potentie van ongeveer 26%. Dit percentage valt in de praktijk mogelijk wat lager uit wanneer het warmtenet zal worden aangelegd. Omdat elke woningeigenaar voor zichzelf bepaalt hoe en wanneer hij of zij ermee aan de slag wil, ligt het uiteindelijke succes aan factoren als communicatie, participatie, initiatieven, ontzorging en ondersteuning. De gemeente kan hier wel veel invloed op uitoefenen. Een ander idee is om de individuele oplossing zelf collectief te maken. Dat kan door een pilotwijk te selecteren die geheel aardgasvrij zal worden met ieder een elektrische warmtepomp, maar collectief georganiseerd. De gemeente kan er dan voor kan kiezen om in samenwerking met de netbeheerder daar het aardgasnet uit te faseren. Het ligt het niet voor de hand dat gemeente Stein hiervoor kiest. Een dergelijk project kost immers veel capaciteit die beter besteed kan worden aan de realisatie van Het

Groene Net in Stein. Deze semi-collectieve aanpak kan ook na 2030 alsnog een optie zijn.

43

Concept 1.0

Concept 1.0

Uitvoeringssporen De meest potentievolle warmteoplossingen per pand in Stein zijn geïdentificeerd. Nu is het zaak om de ‘technische’ kennis om te zetten in een uitvoerbare routekaart. Voor de gevonden warmteoplossingen zijn verschillende wegen mogelijk, sommige meer technisch, sommige meer gericht op het sociale. Een daarvan is natuurlijk aansluiting op het bestaande Groene Net van Sittard-Geleen. Een tweede project richt zich op de individuele oplossingen. De derde kiest nog geen alternatief voor aardgas, maar focust eerst op het besparen op warmte, zoals isoleren. Dit wordt nog verder geconcretiseerd in de uitvoeringsplannen in 2022. Ook wordt de

Transitievisie Warmte elke vijf jaar herijkt.

Project 1: Het Groene Net Het is van groot belang voor de gemeente Stein om aan te kunnen haken op initiatieven van omliggende gemeenten zoals Sittard-Geleen of Maastricht. Niet alleen omdat dat energetisch kansen biedt, maar ook omdat dat kennis, mensen en middelen bundelt. Dit hoge temperatuurwarmtenet kan ervoor zorgen dat woningen met een slechter label toch al voor 2030 van het aardgas gaan. Daarom stellen we voor dat de gemeente één buurt aanwijst als startpilot, bijvoorbeeld Nieuwdorp als eerste kern in een reeks van kernen in zuidelijke richting naar

Maastricht.

Uiteindelijk

zullen,

afhankelijk

van

de

investeringsplannen van Het Groene Net, naar verwachting de kernen Stein en Elsloo kunnen aansluiten. In ieder project voor 2030 kan de gemeente een andere rol kiezen. Bij dit project stellen we voor dat de gemeente een regierol pakt in de

voorbereiding en de samenwerking met partners om het warmtenet tot ontwikkeling te brengen, zoals de provincie, gemeente Sittard-Geleen, Het Groene Net en partijen uit de markt. Belangrijk voor het welslagen is verder een goed gecoördineerde communicatie met de inwoners.

45

Concept 1.0 Project 2: Individueel elektrische en hybride warmtepompen Als de focus ligt op individuele oplossingen, komt de techniek meestal neer op de warmtepomptechniek. Het isolatieniveau van het pand is essentieel bij een elektrische warmtepomp: minimaal tot schillabel B. Dit is haalbaar voor relatief nieuwe panden, maar voor oudere panden gaat het gepaard met aanzienlijke isolatiemaatregelen aan het pand. Het isoleren van oude panden vanuit het huidig isolatieniveau tot minimaal schillabel B is vaak te kostbaar, in elk geval op korte termijn. De gemeente kan een rol spelen in de communicatie naar inwoners toe, in de participatie van inwoners in de uitvoeringsfase en in het ondersteunen van inwoners in hun klantreis. Beweegredenen moeten daarbij zoveel mogelijk benut worden: de woning wordt toekomstklaar, het klimaat is erbij geholpen, de kosten (van isoleren) zijn tot op zekere hoogte rendabel en het wooncomfort stijgt! Het doel is om eigenaar-bewoners zoveel als mogelijk de vrijwillige stap te laten nemen om hun woning te isoleren en/of aardgasvrij maken. Met woningcorporaties (en hun huurders) worden afzonderlijke afspraken gemaakt. Voor oudere panden zijn hybride warmtepompen een interessante oplossing. Voor hybride systemen is een lagere isolatiegraad vereist omdat de systemen een hogere temperatuur kunnen bereiken dan elektrische warmtepompen.

Oude panden komen hier veelal beter voor in aanmerking dan voor een elektrische warmtepomp omdat er geen dwingende isolatiestap gemaakt moet worden. Bovendien vereist de hybride oplossing geen aardgasvrij pand: de hybride warmtepomp kan goed samenwerken met de

gasgestookte cv-installatie. Ook hier is de belangrijkste rol van de gemeente de communicatie, bijvoorbeeld over de beschikbare subsidies, succesverhalen en een FAQ (frequently asked questions; veelgestelde vragen).

46

Concept 1.0 Project 3: Isoleren Technisch gezien is er, naast de hybride oplossingen met hernieuwbaar gas, voor de bestaande bouw op dit moment eigenlijk maar één ECWvoorkeursstrategie waar een minder flinke isolatieopgave bij komt kijken: het warmtenet op hoge temperatuur. Voor warmtenetten op lage temperatuur en de volledig elektrische warmtepomp is het noodzakelijk om panden zeer goed te isoleren, indien dit nog onvoldoende gebeurd is. Uitgezonderd de panden die al op een voldoende isolatiegraad zitten, wordt isolatie dus een belangrijke toekomstinvestering voor alle pandeigenaren in de gemeente. En een die zinvol is, ongeacht de toekomstige duurzame warmteoplossing, want ook bij het hoog temperatuur warmtenet daalt de energierekening met isoleren. Dit wordt ook wel no-regret, of geen spijt, genoemd. Een hogere isolatiegraad maakt dat panden in de winter meer warmte vasthouden en in de zomer

meer warmte buitenhouden. Het is dus hoe dan ook een zinvolle investering die bijdraagt aan de toekomstbestendigheid, het comfort en een lagere energierekening van bewoners en gebruikers. Zelfs indien panden aangesloten blijven op het aardgas, is isolatie belangrijk: dit zorgt voor een reductie van de warmtevraag en daarmee reductie van de CO2-uitstoot aangezien de warmtevraag nog lange tijd grotendeels wordt ingevuld met fossiele bronnen zoals aardgas. Hetzelfde geldt voor woningen

die

zullen

aansluiten

op

het

warmtenet.

Daarom

is

dit een belangrijk project om gemeentebreed aan te pakken in Stein, dus niet met een pilotbuurt. Met name de ‘potentieloze’ panden uit de analyse zullen moeten worden geïsoleerd om in de toekomst wel aardgasvrij te kunnen worden. Dat helpt tevens mee om energiearmoede te beperken. De rol van de gemeente zal ook hier gericht zijn op de communicatie, naast het ondersteunen van het contact tussen marktaanbod en de vraag, zoals inkoopacties.

47

Scenariokeuze De gemeente heeft zich gebogen over vier scenario’s om haar ambitie in de warmtetransitie te bepalen. Deze scenario’s liepen van erg reactief tot erg proactief: zie bijlage VI. De beide reactieve scenario’s gaan uit van het business as usual-scenario met eventueel minimale extra inspanningen. Die zorgen er niet voor dat er veel aardgasreductie gerealiseerd wordt bovenop de autonome besparing. Daar zorgt het proactieve scenario, waar de gemeente voor gekozen heeft, wel voor. Het zeer proactieve scenario gaat nog verder, maar vergt ook veel meer capaciteit en middelen. Het proactieve scenario gaat naar verwachting zorgen voor ongeveer 20-40% aardgasreductie in 2030. Het percentage echt aardgavrije panden komt lager uit, op slechts 5-15%. Veel is hierbij echter afhankelijk van een eventuele aansluiting van kernen Stein en Elsloo op een warmtenet. Dat kan namelijk zorgen voor grote stappen in zowel aardgasreductie als aardgasvrij.

Middelen Om de projecten uit te voeren die bij de ambitie van het proactieve scenario horen zijn middelen nodig. De Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG) en de Rijksoverheid hebben afgesproken dat gemeenten extra budget krijgen voor de uitvoering van het klimaatakkoord. Om duidelijkheid te krijgen over de hoogte van de totale kosten heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) in

2020 een onderzoek verricht naar de uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord bij decentrale overheden voor de periode 20222030. In het onderzoek wordt gekeken naar de hoogte van de uitvoeringslasten, de verdeling van het budget tussen gemeenten en de organisatie van de uitvoering. De uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord voor gemeenten zijn door Andersson Elffers Felix (AEF) in opdracht van de ROB geraamd op € 450 miljoen in 2022, € 540 miljoen in 2023 en € 599 miljoen in 2024. Dit bedrag is opgebouwd uit uitvoeringslasten in de sector gebouwde omgeving voor 60%, elektriciteit 15%, mobiliteit 10% en landbouw 5% en overige kosten 10%. De hoogte van de uitvoeringslasten neemt jaarlijks toe doordat ook het aantal plannen dat gemeenten moeten uitvoeren ook toeneemt. Op Prinsjesdag is vervolgens aangekondigd dat hiervoor miljoenen gereserveerd zijn, maar het is nog niet duidelijk hoe en wanneer die over de gemeenten verdeeld worden. Dat maakt het lastig om nu al voor de lange termijn vast te leggen welke budgetten en capaciteit gereserveerd moeten worden. Om te voorkomen dat de warmtetransitie in 2022 stil ligt, in afwachting van dit debat, wordt voor 2022 wel een inschatting gemaakt van de kosten die nodig zijn om een actieprogramma op te stellen en hiermee van start te gaan.

Het uitgangspunt daarbij is dat er een uitvoeringsprogramma wordt opgesteld in 2022, waar later in dit hoofdstuk al een aanzet voor gemaakt wordt. Verder worden lopende acties voortgezet. De verwachting is dat hier in 2022 een budget van ongeveer €100 tot €150 duizend euro voor nodig is. Dit budget is bestemd voor bijvoorbeeld (vaste) fte’s (duurzaamheid, communicatie, enzovoorts), projecten en/of inhuur van externe expertise. Zo moet er in 2022 een uitvoeringsprogramma worden uitgewerkt, projecten worden opgestart en moeten de huidige projecten worden voortgezet. Hier is natuurlijk enige speelruimte: hoe intensiever de gemeente aan de slag gaat, hoe groter het resultaat zal zijn en hoe meer budget nodig zal zijn.

Uitvoeringsplan Om een indruk te geven van wat er allemaal mogelijk is in de uitvoeringsfase is bijlage VII bij dit rapport opgenomen. Hierin staan verschillende projecten die de gemeente kan initiëren om aardgasreductie te realiseren. Een aantal voor de hand liggende projecten is alvast opgenomen in tabel 10.1, samen met de al lopende projecten. Dit moet nog verder uitgewerkt en geconcretiseerd worden in een uitvoeringsprogramma in 2022. Een grote rol voor de gemeente ligt in de communicatieopgave. Met name de aardgasvrijchecker op de gemeentelijke website kan hierin ondersteunen: dit is een vertaling van deze Transitievisie Warmte naar advies op adresniveau.

48

Tabel 10.1: Een aanzet tot een uitvoeringsprogramma. Nader uit te werken in 2022. De (wijk)uitvoeringsplannen zijn bedoeld om de opgedane inzichten uit de Transitievisie Warmte om te zetten naar plannen om richting de doelstellingen in 2030 en 2050 toe te werken. Die plannen zijn vaak op wijkniveau, maar kunnen ook gemeentebreed zijn. Bij deze planvorming worden vaak diverse stakeholders betrokken. Onderstaande tabel betreft een inventarisatie van wat zoal mogelijk zou zijn bij de (wijk)uitvoeringsplannen.

Project

Planning

Scope

Modelwoning (Huis van de Toekomst)

Lopend

Gemeentebreed

Energiecoaches / woningscans (Dubbel Duurzaam)

Lopend

Gemeentebreed

Fysiek energieloket (WoonWijzerWinkel)

Lopend

Gemeentebreed

Regionale samenwerking in RES-verband

Lopend

-

Regionale samenwerking in Westelijke Mijnstreek-verband

Lopend

-

Samenwerking met warmtenet Het Groene Net

Lopend

-

Landelijke subsidies en ontwikkelingen

Lopend

-

Ambassadeursplatform opzetten en inspiratiesessies organiseren (Dubbel Duurzaam)

Lopend

-

Advies op woningniveau (aardgasvrijchecker) op gemeentewebsite

2022

-

Complete website met actuele informatie (onderdeel gemeentelijke website)

2022

-

Duurzaamheidscompetitie en/of warmtegame met inwoners

2022

-

Voorbeeldrol eigen vastgoed

2022-2030

-

Campagnes voor bewustwording, isolatie en warmtepompen

2022-2030

-

Monitoren van en acteren op natuurlijke momenten

2022-2030

-

Pilotprogramma (hybride) warmtepomp

2022-2030

-

Aanvullende projecten o.b.v. bijlage VII

-

-

49

Vanaf 2022 werkt de gemeente een aantal projecten verder uit in de uitvoeringsplannen. Uit de uitvoeringsplannen wordt meer duidelijk welke wijk of welke panden op een bepaald warmte-alternatief overstapt en welke acties hiervoor op welke termijn opgezet worden. Hierbij zal de focus vooral liggen op de drie genoemde projecten: isoleren, stimuleren van elektrische en hybride warmtepompen en Het Groene Net. In 2022 kan er reeds worden gestart met enkele projecten, deze zijn nader beschreven in tabel 10.1 en eerder bij de drie voorgestelde projecten. Bij het opstarten van projecten en communicatieacties moet gekeken worden naar de uitslag van de inwonersenquête (bijlage V), waaruit bijvoorbeeld blijkt onder welke voorwaarden inwoners wel/niet deel zouden willen nemen aan een warmtenet, welke communicatiekanalen inwoners graag gebruiken om informatie te ontvangen en welke ondersteuningsbehoefte leeft bij inwoners. Dit is een belangrijke exercitie, want voorlopig geldt in de warmtetransitie dat inwoners individueel ervoor kunnen kiezen om wel of niet aardgasvrij te worden.

Keuzevrijheid voor het warmte-alternatief De overstap van woning- en gebouweigenaren naar een aardgasvrij warmte-alternatief is een vrije keuze. De gemeente pakt deze

uitdaging proactief op. Binnen het scenario en de voorgestelde projecten is er de nodige speelruimte voor de gemeente. Er kunnen keuzes worden gemaakt in de capaciteit en middelen en daarmee intensiteit waarmee de verschillende projecten worden opgezet. Dit zal in grote mate de besparing op de warmtevraag beïnvloeden. Zolang vanuit de nationale overheid nog geen aanvullende middelen en wet- en regelgeving beschikbaar zijn waardoor we inwoners en gebouweigenaren kunnen dwingen om de overstap te maken, is het belangrijk dat we ons inzetten om hen te verleiden om nu al de overstap te maken naar aardgasvrij of zich daar minimaal op voor te bereiden, bijvoorbeeld met isolatie of een hybride warmtepomp. De verwachting is echter dat er op termijn meer mogelijkheden komen om aardgas uit te faseren in bepaalde wijken, zoals bijvoorbeeld bij een warmtenet tot de mogelijkheden behoort door het aardgasnet te saneren, en men zo meer te dwingen om een keuze te maken voor aardgasvrij. Daarnaast maken intensieve communicatie en de huidige stijgende prijzen voor gas en energie de urgentie van energiebesparing en de overstap naar aardgasvrij voor inwoners en gebouweigenaren groter. De uiteindelijke keuze voor een bepaald warmte-alternatief blijft echter (vooralsnog) een vrije keuze.

Zo kan men, ook als er een warmtenet in de straat komt, nog steeds kiezen voor een elektrische of hybride warmtepomp alleen op termijn niet langer meer voor aardgas. Om de eerste stappen te maken om onze inwoners en gebouweigenaren te stimuleren en te ondersteunen in de overstap naar aardgasvrij worden in 2022 enkele projecten opgestart en de uitvoeringsplannen opgesteld.

50

Concept 1.0

Bijlagen I

II

III

Bronnen

ECW-strategieën en substrategieën

Overzicht van alternatieve warmtebronnen in de gemeente Stein

57

59

60

IV

Kaarten met additionele parameters

61

V

Enquêteresultaten

62

VI

Ballenbak

71

52

Concept 1.0 I – Bronnen 1

Klimaatmonitor, 2019 https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/

2

Gemeente tabellen, ECW, 2020 https://themasites.pbl.nl/leidraad-warmte/2020/

3

Kerncijfers wijken en buurten, CBS, 2018 https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2018/30/kerncijfers-wijken-en-buurten-2018

4

Strategiefactsheets, ECW https://expertisecentrumwarmte.nl/themas/de+leidraad/strategiefactsheets/default.aspx

5

‘Adiabatic Flame Temperatures’, The Engineering ToolBox https://www.engineeringtoolbox.com/adiabatic-flame-temperature-d_996.html

6

Hybride warmtepomp, ECW, 2020 https://expertisecentrumwarmte.nl/themas/technische+oplossingen/techniekfactsheets+gebouwmaatregelen/hybride+warmtepomp+nieuw/default.a

spx

7

Ontwikkeling van koudevraag van woningen, RVO, 2018 https://www.rvo.nl/sites/default/files/2018/07/Rapport%20-%20Ontwikkeling%20koudevraag%20van%20woningen%20.pdf

8

Stedelijk hitte-eiland effect (UHI), RIVM, 2017 https://www.atlasleefomgeving.nl/stedelijk-hitte-eiland-effect-uhi-in-nederland

9

Kentallen warmtevraag woningen, ECN, 2009 https://www.rvo.nl/sites/default/files/bijlagen/Rapport%20Kentallen%20warmtevraag%20woningen%20NEW.pdf

10

Planbureau voor de Leefomgeving, PBL https://www.pbl.nl/

11

Startanalyse aardgasvrije buurten achtergrondrapport, ECW, 2020 https://www.pbl.nl/publicaties/achtergrondrapport-bij-de-startanalyse-aardgasvrije-buurten

12

Warmteatlas www.warmteatlas.nl

13

Gemeente Stein

14

WKO tool https://wkotool.nl/

15

Polviewer, Provincie Limburg https://www.polviewer.nl/

16

Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer, stowa https://stowa.geoapps.nl/Overzichtskaart#e5e9ea2b-d5bf-e811-a2c0-00155d010457

17

Centraal Bureau voor de Statistiek, CBS, 2019 https://www.cbs.nl/

18

RES Zuid-Limburg https://www.regionale-energiestrategie.nl/documenten/handlerdownloadfiles.ashx?idnv=1714358

19

CLO (compendium voor de leefomgeving), 2019 https://www.clo.nl/indicatoren/nl016537-broeikasgasemissies-in-nederland

20

DOP Stein, Gemeente Stein, 2021 https://www.gemeentestein.nl/dop-stein

21

Wise Nederland, 2021 https://wisenederland.nl/artikel/biomassa-vergisting/?cn-reloaded=1

53

Concept 1.0 II – ECW strategieën en substrategieën Tabel 11.1: Overzicht van ECW strategieën en substrategieën.11 Bronnen voor warmtevoorziening

Isolatieniveau

Bron temp.

Aanvoer temp.

Collectieve voorzieningen

Individuele voorzieningen

-

Combiwarmtepomp + LT-radiatoren

S1 – Individuele elektrische warmtepomp S1a S1b

Elektriciteit + warmte uit buitenlucht Elektriciteit + bodemwarmte

B

S2 – Warmtenet met HT-/MT-bron S2a S2b S2c S2d S2e S2f

MT-restwarmtebron + hulpwarmteketel + MT-warmtenet (70 °C)

Restwarmte + groengas voor piekvraag Geothermie + groengas voor piekvraag (met contour) Geothermie + groengas voor piekvraag (zonder contour)

B Geothermiebron + hulpwarmteketel + MT-warmtenet (70 °C) >70 °C

70 °C

Restwarmte + groengas voor piekvraag Geothermie + groengas voor piekvraag (met contour) Geothermie + groengas voor piekvraag (zonder contour)

Aansluiting op warmtenet + MTMT-restwarmtebron + radiatoren hulpwarmteketel + MT-warmtenet (70 °C)

D Geothermiebron + hulpwarmteketel + MT-warmtenet (70 °C)

S3 – Warmtenet met LT-bron S3a S3b

30 °C

Restwarmte + elektriciteit + warmte uit buitenlucht

30 °C 70 °C

S3c S3d S3e S3f S3g S3h

Warmte- en koude overschot uit gebouwen + elektriciteit + warmte uit buitenlucht

B 15 °C

Warmte- en koude overschot uit gebouwen + warmte uit oppervlaktewater + elektriciteit + warmte uit buitenlucht Restwarmte + elektriciteit + warmte uit buitenlucht Warmte- en koude overschot uit gebouwen + elektriciteit + warmte uit buitenlucht Warmte- en koude overschot uit gebouwen + warmte uit oppervlaktewater + elektriciteit + warmte uit buitenlucht

50 °C

LT-warmtenet (30 °C) Collectieve warmtepomp + MTwarmtenet (70 °C) Collectieve warmtepomp + WKO + MT-warmtenet (70 °C) Collectieve warmtepomp + WKO + MT-warmtenet (50 °C)

Warmtenet-aansluiting + combiwarmtepomp + LT-radiatoren Warmtenet-aansluiting + MTradiatoren Warmtenet-aansluiting+ boosterwarmtepomp + LT-radiatoren

Collectieve warmtepomp + WKO + TEO + MT-warmtenet (70 °C) 30 °C 70 °C D 15 °C

Collectieve warmtepomp + MTwarmtenet (70 °C) Collectieve warmtepomp + WKO + MT-warmtenet (70 °C)

Warmtenet-aansluiting + MTradiatoren

Collectieve warmtepomp + WKO + TEO + MT-warmtenet (70 °C)

S4 – Groengas S4a

Groengas + elektriciteit

S4b

Groengas

S4c

Groengas + elektriciteit

S4d

Groengas

-

Hybride lucht-warmtepomp + MTradiatoren HR-combiketel + MT-radiatoren Hybride lucht-warmtepomp + MTradiatoren HR-combiketel + MT-radiatoren

-

Hybride lucht-warmtepomp + MTradiatoren HR-combiketel + MT-radiatoren Hybride lucht-warmtepomp + MTradiatoren HR-combiketel + MT-radiatoren

B

D

S5 – Waterstof S5a

Waterstof + elektriciteit

S5b

Waterstof

S5c

Waterstof + elektriciteit

S5d

Waterstof

B

D

54

Concept 1.0 III – Overzicht van alternatieve warmtebronnen in de gemeente Stein Tabel 11.2: Overzicht van alternatieve warmtebronnen in de gemeente Stein.

Bron HT/MT-bron (extern): BES-centrale en andere warmtebronnen van Het Groene Net18

Warmte-inhoud

Aanvullende informatie

283 MWth

HT/MT-bron: Geothermie (met WKO)18

BES: Biomassa Energiecentrale Sittard

?

Nader te bepalen

LT-bron: RWZI18

45 TJ

Nader te bepalen

LT-bron: RWZI extra (met WKO)18

10 TJ

Nader te bepalen

LT-bron: slachthuis18

3 MWth

Nader te bepalen

LT-bron: Nedlin B.V. (wasserij)18

2 MWth

Nader te bepalen

LT-bron: Rentex AWE Stein (wasserij)18

2 MWth

Nader te bepalen

LT-bron: diverse supermarkten en bakkerijen18

?

Nader te bepalen

LT-bron: TEO (aquathermie)18

?

TEO: Thermische Energie Oppervlaktewater

LT-bron: TEA (aquathermie)18

54 TJ

TEA: Thermische Energie Afvalwater

LT-bron: TEA (aquathermie) met WKO18

42 TJ

TEA: Thermische Energie Afvalwater

55

Concept 1.0 IV – Kaarten met additionele parameters

Figuur IV.1: Bouwjaar van panden in de gemeente Stein.

Figuur IV.2: Wijkuniformiteit in de gemeente Stein. De wijkuniformiteit wordt bepaald aan de hand van kenmerken zoals bouwjaar en oppervlakte. De wijk wordt gezien als uniform als 20 of meer panden in de buurt vergelijkbare kenmerken hebben

56

V – Enquêteresultaten Vraag 1 luidde: ‘vul je deze enquête in als inwoner of als ondernemer?’. Er hebben geen ondernemers meegedaan aan de enquête, alleen inwoners. Beschrijvende statistiek en wegingsfactoren (vraag 2 t/m 5) Woonplaats

N

Verhouding enquête

Verhouding echt

Wegingsfactor

Stein

30

30,9%

44,0%

1,421959586

Elsloo

22

22,7%

34,0%

1,499473753

Urmond

26

26,8%

22,6%

0,844357243

Berg

10

10,3%

7,9%

0,762321113

Meers

5

5,2%

3,5%

0,678485287

Catsop

2

2,1%

2,2%

1,043073645

Kleine Meers & Veldschuur

0

0,0%

1,1%

-

Nattenhoven

1

1,0%

0,6%

0,565404406

Maasband

1

1,0%

0,5%

0,448424184

Jonger dan 15 jaar oud

0

0,0%

12,0%

-

15 tot 25 jaar oud

1

1,0%

9,7%

9,437397529

25 tot 45 jaar oud

11

11,3%

20,0%

1,760674284

45 tot 65 jaar oud

35

36,1%

30,9%

0,857683277

65 jaar en ouder

50

51,5%

27,4%

0,530945735

Basisonderwijs, VMBO, onderbouw HAVO/VWO of MBO 1

15

15,5%

31,2%

2,020198849

Bovenbouw HAVO/VWO of MBO 2-4

30

30,9%

44,7%

1,444932845

HBO of WO

52

53,6%

24,1%

0,449019845

Huur

4

4,1%

28,1%

6,820827668

Koop

93

95,9%

71,6%

0,746539732

Leeftijd

Opleiding

Koop/huur

57

Vraag 6: In Nederland stoppen we, net als in de rest van Europa, met het gebruik van fossiele (eindige) bronnen voor het verwarmen van gebouwen, tapwater en koken. In 2050 moeten alle gebouwen aardgasvrij zijn. Dit heet de warmtetransitie. Hoe goed ben je op de hoogte van de Nederlandse warmtetransitie?

N enquête

Correctie na weging

1 (slecht)

3

3

2

10

12

3

38

38

4

31

31

5 (goed)

15

14

40

35

30

25

20

15

10

5

0 1

2

3

58

4

5

Vraag 7: Wat vind je van de ambitie om vanaf 2050 geen aardgas meer te gebruiken als warmtebron voor gebouwen? N enquête

Correctie na weging

Niet ambitious genoeg, vooral op korte termijn (t/m 2030) moeten we CO2 gaan besparen

9

10

Niet ambitious genoeg, 2040 zou ook haalbaar moeten zijn

10

9

29

29

25

23

23

26

Ik ben niet bekend met deze ambitie

0

0

Weet niet / geen mening

1

1

Prima, dat bidet voldoende tijd om lange termijnplannen te maken Te ambitious, er zijn (nog) geen goede alternatieven voor aardgas Te ambitious, het is niet nodig om helemaal aardgasvrij te worden

35 30 25 20 15 10 5

59

Weet niet / geen mening

Ik ben niet bekend met deze ambitie

Te ambitieus, het is niet nodig om helemaal aardgasvrij te worden

Te ambitieus, er zijn (nog) geen goede alternatieven voor aardgas

Prima, dat biedt voldoende tijd om lange termijnplannen te maken

Niet ambitieus genoeg, 2040 zou ook haalbaar moeten zijn

Niet ambitieus genoeg, vooral op korte termijn (t/m 2030) moeten we CO2 gaan besparen

0

Vraag 8: Van welke partijen vertrouw je advies of informatie over isolatie en duurzame warmte? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk. N enquête

Correctie na weging

De Europese Unie

16

15

De Nederlandse overheid

31

31

Provincie Limburg

33

31

De gemeente Stein

38

37

De wetenschap

50

47

Goede doelen en NGO’s (bv. Het Wereldnatuurfonds)

5

4

Onafhankelijke energiecoaches (bv. Dubbel Duurzaam)

27

24

De media

12

10

Bedrijven en winkels

3

3

Internet en sociale media

12

10

De cv-installateur/-reparateur

18

19

Vrienden, familie, college’s, buren en/of kennissen

12

14

Weet niet / geen mening

7

9

Anders

8

-

50 45 40 35 30 25 20 15 10 5

60

Weet niet / geen mening

Vrienden, familie, collega's, buren en/of kennissen

De CV-installateur/-reparateur

Internet en sociale media

Bedrijven en winkels

De media

Onafhankelijke energiecoaches (bv. Dubbel Duurzaam)

Goede doelen en NGO's (bv. het Wereldnatuurfonds)

De wetenschap

De gemeente Stein

Provincie Limburg

De Nederlandse overheid

De Europese Unie

0

Vraag 9: De gemeente heeft in de warmtevisie keuze uit vijf alternatieven voor aardgas, zoals uitgelegd in het filmpje. Welke zie jij als de beste mogelijkheid voor de gemeente? N enquête

Correctie na weging

Warmtenet op hoge temperatuur

15

16

Warmtenet op lage temperatuur

1

1

Individuele elektrische warmtepomp (all-electric)

7

9

40

39

10

8

Geen

12

14

Weet niet / geen mening

12

12

Individuele hybride warmtepomp met hernieuwbaar gas (zoals groengas of waterstof) Individuele hybride warmtepomp met fossiel gas (zoals aardgas)

45 40 35 30 25 20 15 10 5

61

Weet niet / geen mening

Geen

Individuele hybride warmtepomp met fossiel gas (zoals aardgas)

Individuele hybride warmtepomp met hernieuwbaar gas (zoals groengas of waterstof)

Individuele elektrische warmtepomp (all-electric)

Warmtenet op lage temperatuur

Warmtenet op hoge temperatuur

0

Vraag 10: Hieronder zijn alle energiebronnen opgesomd die de komende tien jaar kansen bieden. Met welke energiebronnen zou de gemeente invulling moeten geven aan de warmtevraag in de toekomst? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk. N enquête

Correctie na weging

Zonnepanelen op daken

79

78

Zonneweide(s)

27

30

Aardwarmte, restwarmte, aquathermie of andere bronnen voor een warmtenet

46

43

Groengas (uit organische reststromen van de gemeente)

45

45

Elektriciteit/groengas geïmporteerd uit andere gemeenten

31

30

Elektriciteit/groengas geïmporteerd uit het buitenland

24

24

Weet niet / geen mening

4

5

Anders

13

-

90 80 70 60 50 40 30 20 10

62

Weet niet / geen mening

Elektriciteit/groengas geïmporteerd uit buitenland

Elektriciteit/groengas geïmporteerd uit andere gemeenten

Groengas (uit organische reststromen van de gemeente)

Aardwarmte, restwarmte, aquathermie of andere bronnen voor een warmtenet

Zonneweide(s)

Zonnepanelen op daken

0

Vraag 11: Welke uitgangspunten zouden belangrijk moeten zijn voor de gemeente in de warmtetransitie? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk. N enquête

Correctie na weging

Betaalbaarheid

83

86

Draagvlak onder de inwoners

70

65

Technische haalbaarheid

60

61

Maximale CO2-besparing

20

20

Keuzevrijheid in warmteoplossing en –leverancier

56

53

Initiatief bij de gemeente

23

25

Initiatief bij de samenleving

20

21

Weet niet / geen mening

0

0

Anders

5

-

100 90 80 70 60 50 40 30 20 10

63

Weet niet / geen mening

Initiatief bij de samenleving

Initiatief bij de gemeente

Keuzevrijheid in warmteoplossing en leverancier

Maximale CO2-besparing

Technische haalbaarheid

Draagvlak onder de inwoners

Betaalbaarheid

0

Vraag 12: Zou je indien mogelijk interesse hebben om je woning aan te sluiten op het warmtenet?

N enquête

Correctie na weging

Ja

2

2

Ja, indien ik de kosten kan terugverdienen

18

19

Ja, indien de gemeente mij helpt met de aansluiting, subsidies en/of leningen

25

26

Misschien

12

12

Nee

36

35

Weet niet / geen mening

0

0

Anders

4

-

40

35

30

25

20

15

10

5

0 Ja

Ja, indien ik de kosten Ja, indien de gemeente kan terugverdienen mij helpt met de aansluiting, subsidies en/of leningen

64

Misschien

Nee

Weet niet / geen mening

Kruisverband vraag 12: Zou je indien mogelijk interesse hebben om je woning aan te sluiten op het warmtenet? Woonplaats Stein, Elsloo of Urmond

Woonplaats elders

Ja

2

0

Ja, indien ik de kosten kan terugverdienen

17

2

Ja, indien de gemeente mij helpt met de aansluiting, subsidies en/of leningen

23

4

Misschien

10

2

Nee

29

6

Weet niet / geen mening

0

0

Woonplaats Stein/Elsloo/Urmond

Nee

Weet niet / geen mening

Nee

Weet niet / geen mening

Misschien

Ja, indien de gemeente mij helpt met de aansluiting, subsidies en/of leningen

Ja, indien ik de kosten kan terugverdienen

Ja

35 30 25 20 15 10 5 0

Woonplaats elders

Misschien

Ja, indien de gemeente mij helpt met de aansluiting, subsidies en/of leningen

Ja, indien ik de kosten kan terugverdienen

Ja

7 6 5 4 3 2 1 0

65

Vraag 13: Wat heb je zelf al aan verduurzaming gedaan? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk.

N enquête Isolatie aan het huis (bv. Spouwmuur, dak, vloer)

Correctie na weging 71

69

66

62

14

12

80

77

6

5

64

63

Niets

0

0

Anders

8

-

Opwekken van eigen elektriciteit (bv. Zonnepanelen of kleine windmolen) Mobiliteit verduurzaamd (bv. Elektrische auto of veel reizen met OV/fiets) Kleine maatregelen in huis (bv. LED-lampen, tochtstrips of radiatorfolie) Opwekken van eigen warmte (bv. Zonneboiler of warmtepomp Gedragsverandering in huis (bv. Verwarming lager of stekkerdozen ‘s nachts uit)

90 80 70 60 50 40 30 20 10

66

Niets

Gedragsverandering in huis (bv. verwarming lager of stekkerdozen 's nachts uit)

Opwekken van eigen warmte (bv. zonneboiler of warmtepomp)

Kleine maatregelen in huis (bv. LED-lampen, tochtstrips of radiatorfolie)

Mobiliteit verduurzaamd (bv. elektrische auto of veel reizen met OV/fiets)

Opwekken van eigen elektriciteit (bv. zonnepanelen of kleine windmolen)

Isolatie aan het huis (bv. spouwmuur, dak, vloer)

0

Vraag 14: Hoe kan de gemeente jou helpen? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk.

N enquête

Correctie na weging

Met informatie over subsidies en leningen

46

44

Met informatie over besparing, isolatie en (hybride) warmtepompen

40

38

Met informatie over warmteplannen van de gemeente

44

39

Met woningadvies op maat

26

24

Met collectieve (inkoop)acties

31

29

Door mij door te verwijzen naar interessante initiatieven, projecten, aanbieders en instanties

37

36

Weet niet / geen mening

12

14

Anders

10

-

50 45 40 35 30 25 20 15 10 5

67

Weet niet / geen mening

Door mij door te verwijzen naar interessante initiatieven, projecten, aanbieders en instanties

Met collectieve (inkoop)acties

Met woningadvies op maat

Met informatie over warmteplannen van de gemeente

Met informatie over besparing, isolatie en (hybride) warmtepompen

Met informatie over subsidies en leningen

0

Vraag 15: Wat verwacht je van de aardgasvrij-ambities van de gemeente?

N enquête

Correctie na weging

Onze gemeente moet voorop lopen en andere gemeentes het goede voorbeeld geven

16

16

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, ook als inwoners dan gedwongen van het aardgas af moeten

9

7

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, maar alleen als dat ongedwongen kan

50

52

Onze gemeente mag minder doen dan andere gemeentes

7

8

Weet niet / geen mening

3

3

Anders

11

-

60 50 40 30 20 10

68

Weet niet / geen mening

Onze gemeente mag minder doen dan andere gemeentes

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, maar alleen als dat ongedwongen kan

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, ook als inwoners dan gedwongen van het aardgas af moeten

Onze gemeente moet voorop lopen op andere gemeentes en het goede voorbeeld geven

0

69 Weet niet / geen mening

50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0

Weet niet / geen mening

Vanaf 45 jaar oud Onze gemeente mag minder doen dan andere gemeentes

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, maar alleen als dat ongedwongen kan

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, ook als inwoners dan gedwongen van het aardgas af moeten

Onze gemeente moet voorop lopen op andere gemeentes en het goede voorbeeld geven

Onze gemeente moet voorop lopen op andere gemeentes en het goede voorbeeld geven Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, ook als inwoners dan gedwongen van het aardgas af moeten Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, maar alleen als dat ongedwongen kan Onze gemeente mag minder doen dan andere gemeentes Weet niet / geen mening

Onze gemeente mag minder doen dan andere gemeentes

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, maar alleen als dat ongedwongen kan

Onze gemeente moet even veel doen als andere gemeentes, ook als inwoners dan gedwongen van het aardgas af moeten

Onze gemeente moet voorop lopen op andere gemeentes en het goede voorbeeld geven

Kruisverband vraag 15: Wat verwacht je van de aardgasvrij-ambities van de gemeente? 0 t/m 44 jaar oud Vanaf 45 jaar oud

6 10

1 6

6 46

0 1 6 3

0 t/m 44 jaar oud

7 6 5 4 3 2 1 0

Vraag 16: Op welke manier zou je op de hoogte willen blijven van de ontwikkelingen? Er zijn meerdere antwoorden mogelijk. N enquête

Correctie na weging

Via een nieuwsbrief per e-mail

80

77

Via een fysieke nieuwsbrief in de brievenbus

25

26

Via de website van de gemeente

37

34

Via de Maaskentjer

20

16

Via informatiebijeenkomsten

45

41

Via sociale media

12

12

Niet

3

5

Weet niet / geen mening

1

1

Anders

3

-

90 80 70 60 50 40 30 20 10

70

Weet niet / geen mening

Niet

Via sociale media

Via informatiebijeenkomsten

Via de Maaskentjer

Via de website van de gemeente

Via een fysieke nieuwsbrief in de brievenbus

Via een nieuwsbrief per e-mail

0

VI – Vier scenarios Scenario ‘heel reactief’: business as usual 1,5 fte & 50 duizend euro per jaar (loopt geleidelijk op) In dit scenario wordt naar verwachting weinig van de potentie voor energiebesparing en duurzame warmte benut. De gemeente gaat verder met ‘business as usual’ zonder zich in te zetten voor energiebesparing en duurzame warmte. Omdat er in Stein al behoorlijk wat gebeurt op het gebied van duurzaamheid, levert dit scenario toch nog wat op. Vooral op het gebied van isolatie en energiebesparing is de gemeente al actief. Naar verwachting zijn de lopende initiatieven, zoals Dubbel Duurzaam, het Huis van de Toekomst en de energiebox voldoende om in combinatie met externe ontwikkelingen (bv. nationale subsidie, provinciale lening, ontwikkeling

Nieuwdorp en energiebesparingsplicht bedrijven alsook autonome groei vanwege terugverdienpotentie) ongeveer 35% van de inwoners aan de isolatie te krijgen tot en met 2030 uit de groep ‘potentieloze’ panden – degene die niet geschikt worden geacht voor de bestaande duurzame warmtetechnieken. Deze lopende initiatieven in combinatie met natuurlijke momenten van woningeigenaren (vervangingsmoment cv), nieuwbouw en een groeiende groep inwoners die duurzaamheid belangrijk vindt, zorgen naar verwachting voor ongeveer 1% aardgasvrij in 2030. De aardgasvraagreductie – waar ook hybride warmtepompen en isolatie meetellen – komt in dit scenario op ongeveer 2% uit. Dit zijn uiteraard inschattingen met een grote onzekerheidsfactor.

Tabel 11.3: Scenario ‘heel reactief’: business as usual. (*exclusief autonome besparingen)

Heel reactief

%

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Aardgasreductie

Aardgasvrij

Elektrische warmtepomp

7%

7

7

7

8

8

8

9

9

63

63

HT-warmtenet

0%

0

0

0

0

0

LT-warmtenet

30%

3

3

3

3

13

13

Hybride warmtepomp

15% Totalen

(Alleen) isoleren

30%

15

16

16

17

18

19

20

21

71

0

22

23

24

25

29

31

32

34

147

76

180

180

180

180

180

180

180

180

72

Totalen

220

Geen extra inzet, 'business as usual' scenario

2%

71

1%

Scenario ‘reactief’: minimale inspanningen 2,0 fte & 100 duizend euro per jaar (loopt geleidelijk op) In het reactieve scenario zet de gemeente zich minimaal in om van de warmtetransitie ook echt een ‘transitie’ te maken waarvan de gemeente de regisseur is. Net als in het vorige scenario, is de aanname hier dat lopende projecten door zullen lopen. In aanvulling daarop zal de gemeente echter een serieuze rol vervullen om de in dit hoofdstuk eerder genoemde projecten tot uitvoering te brengen. Dat betekent dat naast isolatie ook het warmtenet en warmtepompen aangemoedigd zullen worden vanuit de gemeente Stein. Concreet zal de gemeente daarvoor dus een warmtebron moeten vinden om een warmtenet aan te leggen, de meest voor de hand liggende optie is dan een samenwerking met Het Groene Net. Omdat er in dit scenario niet bijzonder veel aandacht is voor het overhalen van woningeigenaren om zich op het warmtenet aan te sluiten, blijft het aansluitpercentage in 2030 naar verwachting steken op ongeveer 25%. De gemeente informeert inwoners ook actief over de elektrische en hybride warmtepomp. Meer mensen zullen daarom een warmtepomp nemen dan in het ‘heel reactieve’ scenario, ook omdat een deel van de inwoners van de warmtenetwijken voor een individuele oplossing zal willen kiezen. Tezamen komt dat uit op ongeveer 5% aardgasvrij en 7%

aardgasvraagreductie in 2030.

Tabel 11.4: Scenario ‘reactief’: minimale inspanningen. (*exclusief autonome besparingen)

Reactief

%

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Aardgasreductie

Aardgasvrij

Elektrische warmtepomp

13%

12

13

14

14

15

16

17

17

118

118

HT-warmtenet

25%

153

153

153

458

458

LT-warmtenet

30%

3

3

3

3

13

13

Hybride warmtepomp

26% Totalen

(Alleen) isoleren

30%

26

27

29

30

31

33

35

36

124

0

38

40

42

44

50

204

207

209

712

588

180

180

180

180

180

180

180

180

72

Totalen

784

Gemeente tracht minimale inspanning te verrichten om de warmtetransitie uit te voeren

72

7%

5%

Scenario ‘proactief’: samen de schouders eronder 3,0 fte & 150 duizend euro per jaar (loopt geleidelijk op) De grootste omslag in de mentaliteit zit tussen het reactieve en proactieve scenario. Hier gaat de gemeente verder dan het vorige overwegend faciliterende scenario. De gemeente intensiveert het warmtenetproject, versterkt de samenwerking met VvE’s en woningcorporaties, zet lokale ambassadeursprogramma’s op, organiseert een professioneel energieloket, bekleedt een serieuze voorbeeldfunctie en monitort strak de verhuis- en verbouwkansen die zich aandienen. Dit leidt naar verwachting tot fors meer isolatie in de gemeente en verdubbelt bovendien het aantal warmtepompen en warmtenetaansluitingen. Toch blijkt dat niet uit de maar langzaam stijgende percentages: aardgasvrij van 5% naar 10% en aardgasvraagreductie van ongeveer 7% naar 13%. Dat heeft met een aantal zaken te maken. Ten eerste gebeurt er al veel in de gemeente, dat verkleint het effect van aanvullende acties. Ten tweede is het effect van alleen isoleren maar gering, de grootste winst wordt behaald met een hybride warmtepomp of door helemaal aardgasvrij te worden. Daarnaast, ten derde, is het zo dat in dit scenario inwoners nog altijd de individuele keuze hebben om wel of niet aardgasvrij te worden of hun huis te isoleren. De transitie heeft nog geen dwingend karakter.

Tabel 11.5: Scenario ‘proactief’: samen de schouders eronder. (*exclusief autonome besparingen)

Proactief

%

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Aardgasreductie

Aardgasvrij

Elektrische warmtepomp

25%

24

25

26

27

29

30

32

33

226

226

HT-warmtenet

45%

275

275

275

824

824

LT-warmtenet

30%

3

3

3

3

13

13

Hybride warmtepomp

45% Totalen

(Alleen) isoleren

53%

45

47

49

52

54

57

60

63

214

0

69

72

76

79

86

365

369

374

1.277

1.063

319

319

319

319

319

319

319

319

127

Totalen De gemeente streeft ernaar de nationaal gemiddelde doelstelling te behalen en zet zich hier proactief voor in

73

1.404 13%

10%

Scenario ‘heel proactief’: zo snel mogelijk aardgasvrij 4,0 fte & meer dan 250 duizend euro per jaar (loopt geleidelijk op) Dat dwingende karakter zien we wel terug in het laatste scenario, ‘heel proactief’. Dit scenario gaat het verst om de ontdekte potentie op korte termijn zo veel als mogelijk waar te maken. De gemeente stelt zich nog constructiever op dan in het vorige scenario, bijvoorbeeld door zelf inkoopacties te organiseren, duurzame ontmoetingsplekken te initiëren, voortdurend duurzame acties te organiseren, met een duurzaamheidsprogramma voor bedrijven en ondernemers aan de slag te gaan, door zelf een energiecoöperatie op te richten, een leningsfonds aan te leggen, eigen groengas te ontwikkelen en gemeentelijke subsidies beschikbaar te stellen. Daarnaast zet de gemeente in op twee aardgasvrije proefwijken: Elsloo en Stein voor het warmtenet en nog één buurt die collectief op de elektrische warmtepomp overgaat. Deze proefwijken hebben een dwingend karakter: vanaf 2030 zal het gasnet hier verwijderd worden en zijn inwoners verplicht hun huis duurzaam te verwarmen. Al met al zorgen deze inspanningen ervoor dat elke duurzame oplossing de potentie voor 50% tot 100% vervult. Dat levert naar verwachting bijna een kwart (25%) aardgasvraagreductie op en zorgt ervoor dat 21% van de woningen aardgasvrij zal zijn tegen 2030.

Opvallend is dus dat zelfs in dit scenario de nationaal gemiddelde doelstelling van 20% aardgasvrij nog maar net behaald

lijkt te worden.

Tabel 11.6: Scenario ‘heel proactief’: zo snel mogelijk aardgasvrij. (*exclusief autonome besparingen)

Heel proactief

%

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Aardgasreductie

Aardgasvrij

Elektrische warmtepomp

72%

68

72

75

79

83

87

92

96

652

652

HT-warmtenet

85%

519

519

519

1.556

1.556

LT-warmtenet

48%

5

5

5

5

20

20

Hybride warmtepomp

63% Totalen

(Alleen) isoleren

86%

63

66

69

73

76

80

84

88

300

0

131

138

144

152

164

691

699

708

2.527

2.228

517

517

517

517

517

517

517

517

207

Totalen

2.734

De gemeente zet sterk in op duurzaamheid en laat geen kans onbenut

74

25%

21%

Concept 1.0 VII – Ideeën en inspiratie voor projecten in de warmtetransitie (‘ballenbak’)

75