Strategische toekomstvisie 2040

De gemeente Stein is in 2040; Toekomstdoel 4: Een zelfstandige gemeente die sterk is in (Eu)regionale samenwerking De gemeente Stein is een bestuurlijk zelfstandige gemeente in Zuid-Limburg en werkt samen aan het vinden van oplossingen voor maatschappelijke opgaven en uitdagingen met andere gemeenten in de regio Zuid-Limburg en België. Primair richten we ons daarbij op samenwerking met onze buurgemeenten in de Westelijke Mijnstreek (Sittard-Geleen en Beek). Samenwerking op het gebied van visievorming en positionering doen we zoveel als mogelijk in afstemming met onze Zuid-Limburgse buurgemeenten of de regio Limburg. Daar waar het voordelen oplevert voor onze inwoners en ondernemers werken we samen. Waarbij we situationeel bepalen met wie en in welke vorm we deze samenwerking aangaan. Belangrijks uitgangspunt is hierbij dat we onze samenwerkingsverbanden zo beperkt mogelijk houden op het aantal taken om versnippering te voorkomen. In onze samenwerkingen is ruimte voor de lokale kleur en maatwerk. Wij willen volwaardig partner zijn in een samenwerking. Dit toekomstdoel beschrijft hoe wij samenwerking aan onze opgaven zien in relatie tot andere buurgemeenten en de regio. Wij beschrijven hier wat wij belangrijk vinden aan samenwerking en beschrijven hoe we aan de slag willen met het bereiken van ons toekomstdoel. Dat doen we door deze te vertalen in doelstellingen.

Het specifiek (SMART) maken van de toekomstdoelen en doelstellingen is deels gebeurd in de organisatievisie van de gemeente Stein. Samenwerking is geen doel op zich maar een middel om onze doelen en de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers zo optimaal mogelijk te verlenen met zo min mogelijk financiële nadelen. De volgende doelstellingen (niet volgordelijk) horen bij het toekomstdoel; Een zelfstandige gemeente die sterk is in (Eu)regionale samenwerking:

Strategische toekomstvisie 2040

34

1. Een bestuurlijk zelfstandige gemeente die profiteert van samenwerkingsverbanden 2. Een gemeente die werkt aan een sterke westelijke mijnstreek 3. Een gemeente die samenwerkt aan de toekomst van Zuid-Limburg 4. Een gemeente die samenwerking over de lands- en gemeentegrens opzoekt 5. Een goed georganiseerde gemeente die kansen ziet

Strategische toekomstvisie 2040

35

Een bestuurlijk zelfstandige gemeente die profiteert van samenwerkingsverbanden De gemeente Stein is sinds 1982 een bestuurlijk zelfstandige gemeente. De gemeente Stein valt onder de kleine Nederlandse gemeenten maar heeft anders dan landschappelijke gemeenten een stedelijk karakter. De gemeente Stein is robuust genoeg om kerntaken, maatschappelijke opgaven en ambities zelfstandig uit te kunnen voeren. Maar uitdagingen zoals toenemende opgaven met een hogere complexiteit, meer decentralisatie van taken en verantwoordelijkheden en het vinden van het juiste personeel of het krimpen van onze bevolking biedt ook uitdagingen voor de organisatie van de gemeente Stein. Dat vraagt van ons om op slimme manieren samen te werken om onze zelfstandigheid te kunnen behouden en de dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers gewaarborgd kan blijven. Daarbij moeten we profiteren van samenwerking. Een gemeente die werkt aan een sterke westelijke mijnstreek De gemeente Stein maakt onderdeel uit van de stedelijke regio Westelijke Mijnstreek. Op veel vlakken zijn onze buurgemeenten Sittard-Geleen en Beek een natuurlijke samenwerkingspartner. Binnen deze samenwerking is bestuurlijke en ambtelijke afstemming op diverse terreinen al reeds ingericht, op ander onderdelen kunnen we richting toekomst nog verder versterken door elkaars meerwaarde goed te onderscheiden en te benadrukken.

Ook werken we met onze buurgemeenten geregeld samen in samenwerkingsverbanden die voordeel in de dienstverlening naar onze inwoners en het drukken van personele lasten met zich meebrengt. Deze samenwerking willen we in de toekomst nog meer versterken en positioneren. Daar waar het voordeel oplevert en onze dienstverlening aan onze inwoners versterkt werken we zo veel als mogelijk samen. Een gemeente die samenwerkt aan de toekomst van Zuid-Limburg Veel maatschappelijke opgaven kunnen niet door onze kleine gemeente alleen worden opgepakt, maar vragen om integrale afstemming op Zuid-Limburgse schaal. Ook vraagstukken uit stedelijke gebieden kunnen impact hebben op de aantrekkelijkheid van de gemeente Stein wat vraagt om goede onderlinge afstemming. Het is van belang dat ieder vanuit haar eigen rol en verantwoordelijkheden al dan niet in sub-regionaalverband samenwerkt aan de versterking van de positie van Zuid-Limburg. Waarin zowel Zuidwestelijk Zuid-Limburg als Parkstad met elkaar afstemmen en samenwerken. Een gemeente die samenwerking over de lands- en gemeentegrens opzoekt De gemeente Stein grenst aan België en maakt onderdeel uit van een Euregionale context waar Zuid-Limburg zich in bevindt. Het is daarom van belang om afstemming te vinden over belangrijke toekomstige ontwikkelingen met onze Belgische buren op thema’s zoals ondermijnen, economie, water en ruimte.

Die samenwerking moeten we de komende jaren intensiveren en koppelkansen realiseren waar die mogelijk zijn. Een goed georganiseerde gemeente die kansen ziet Onze gemeente wilt verschil maken voor haar omgeving, inwoners en ondernemers. Daarvoor hebben we een goed georganiseerde en robuuste organisatie nodig waarin het samenspel tussen raad, college en organisatie - met ieder een eigen rol en verantwoordelijkheid- helder is. Goed samenspel tussen bestuur, management en medewerkers helpt de organisatie om focus en koers te houden op het realiseren van de maatschappelijke opgaven. Het zorgt voor een omgeving waarin

Strategische toekomstvisie 2040

36

medewerkers zich kunnen ontwikkelen en hun taken op professionele wijze kunnen uitvoeren wat ons een aantrekkelijke werkgever maakt. Onze ambtenaren en bestuurders zijn integer en de samenwerking met inwoners en ondernemers is op basis van vertrouwen en respect. Onze opgaven zien we als uitdagingen, waar we op een integrale manier zoeken naar oplossingen vanuit verschillende perspectieven en hier zoveel als mogelijk maatschappelijke partner, inwoners en ondernemers bij betrekken. Ook houden we rekening met de gevolgen van een steeds verdere digitalisering en de kansen en risico’s hiervan zoals kunstmatige intelligentie (AI) en cybersecurity.

Strategische toekomstvisie 2040

37

Hoofdstuk 6: Monitoring en evaluatie In dit hoofdstuk beschrijven we op welke wijze we trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op onze toekomstdoelen willen monitoren en hoe we onze toekomstvisie gaan evalueren.

Strategische toekomstvisie 2040

38

6.1 Monitoring Het monitoren van onze strategische toekomst doelen en doelstellingen is geen gemakkelijke opgave omdat onze doelstellingen niet gekwantificeerd zijn. De reden dat onze doelstellingen niet gekwantificeerd zijn heeft ermee te maken dat er geen indicatoren zijn bepaald waarop we ons beleid monitoren. Beleidseffecten zijn ook moeilijk te meten, dat vraagt namelijk dat er bij ieder beleid heldere en meetbare indicatoren zijn en dat er een nulmeting en eindmeting plaatsvindt. Het is niet ons doel om de komende jaren onze strategische doelen en doelstellingen op deze manier te gaan monitoren. Wel willen we op basis van algemene indicatoren trends en ontwikkelingen gaan monitoren die wellicht van invloed kunnen zijn op onze prioritering: met andere woorden waar zouden we op in moeten zetten? Dat kan met de monitor brede welvaart. Het begrip brede welvaart wordt steeds breder geaccepteerd als wenkend perspectief voor bestuur en beleid. Een groeiend aantal overheden en maatschappelijke organisaties wil meer werk maken van een duurzaam leefklimaat en een economie die goed is voor iedereen. Met aandacht voor de kwaliteit van leven van alle inwoners. Onderkend wordt dat vraagstukken op verschillende thema's en in verschillende gebieden in de samenleving samenhangen en dat het denken in termen van brede welvaart helpt bij het maken van de juiste keuzes.

Voor nu en voor later. De monitor Brede welvaart wordt toegepast door steeds meer overheden en de belangrijkste rijks adviesdiensten zoals het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Plan bureau (CPB) ook het CBS heeft een monitor brede welvaart die door de rijksoverheid wordt gebruikt. Brede welvaart heeft drie dimensies: De brede welvaart ‘hier en nu’ gaat over de mensen die op dit moment in Nederland leven. Dit betreft de persoonlijke kenmerken van mensen en de kwaliteit van de omgeving waarin zij leven, meer in het algemeen hun materiële welvaart en welzijn, en hun beleving daarvan. De brede welvaart ‘later’ heeft betrekking op mensen die over enkele decennia in Nederland zullen leven en die, om eenzelfde niveau van brede welvaart te kunnen bereiken, hulpbronnen nodig zullen hebben die de huidige generatie nu gebruikt. De brede welvaart ‘elders’ gaat over mensen in andere landen die nu of over enkele decennia de gevolgen van onze keuzes voelen. Dit betreft de effecten van de keuzes die Nederlanders maken, op banen, inkomens, (niet-hernieuwbare) hulpbronnen en het milieu in andere landen. Binnen de eerste twee dimensies bestaan diverse monitors.

Een van de bekendste is de regionale monitor brede welvaart: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-bredewelvaart/brede-welvaart-trend Om een goed beeld te krijgen betekent dit ook dat er data beschikbaar moet zijn op gemeentelijk of zelfs wijkniveau. Hoe lager het aggregatieniveau hoe minder data er beschikbaar is om een representatief beeld te kunnen geven. En toch kan er voor de gemeente Stein een brede

Strategische toekomstvisie 2040

39

welvaartsfoto worden ontwikkeld die zelfs op wijk en kernniveau inzicht geeft die gebruikt kan worden om de huidige situatie en de trends inzichtelijk te maken. In 2025 willen we dan ook een brede welvaartsfoto laten opstellen voor de gemeente Stein waarbij we niet alleen op gemeente niveau, maar ook op wijkniveau inzichtelijk maken wat de trends en ontwikkelingen zijn. Deze monitor willen wij iedere twee jaar herhalen. 6.2 Evalueren en actualiseren De strategische toekomstvisie is een richtinggevend document dat we iedere twee jaar evalueren en iedere vier jaar actualiseren. De eerste evaluatie van dit document zullen we parallel met de nieuwe bestuursperiode 2026-2030 opstarten. Iedere vier jaar actualiseren we de strategische toekomstvisie op basis van trends en ontwikkelingen, maatschappelijke wensen en behoeften en ambities.

Strategische toekomstvisie 2040

40

Hoofdstuk 7: Hoe gaan we verder? In dit hoofdstuk staan we stil bij het werk dat er nog volgt nu we een nieuwe toekomstvisie 2040 hebben met toekomstdoelen en doelstellingen. We beschrijven hoe we dat wat we doen willen afstemmen op dat waar we naartoe willen en hoe we onze unieke identiteit inzetten om ons te onderscheiden en te lobbyen onze doelen te behalen.

Strategische toekomstvisie 2040

41

7.1 Harmoniseren toekomstdoelen met bestaand- en nieuw beleid Met het vaststellen van nieuwe toekomstdoelen en doelstellingen is het van belang om onze kapstok in lijn te brengen met visie en sectoraal beleid. Wij vinden het daarbij van belang dat alles wat we doen bijdraagt aan het bereiken van ons toekomstdoel en de onderliggende doelstellingen. Samen met onze organisatie gaan we ervoor zorgen dat we die samenhang tussen toekomstvisie en beleid nadrukkelijker gaan maken. Hiervoor is het nodig dat we onze interne organisatie op de hoogte brengen van de toekomstdoelen en doelstellingen en hun bewust maken hoe hun werkzaamheden bijdragen aan het realiseren van onze doelen. We gaan dit doen door in ons kwaliteitsmanagementsysteem en management rapportage systeem de doelen te verankeren. Dit doen we ook bij college- en raadsvoorstellen en onze P&C documenten. Daarnaast starten we in 2025 een interne campagne waarbij we onze medewerkers, raad en college de toekomstdoelen en doelstellingen laten doorleven. Tot 2026 werken we aan de verdere harmonisatie van onze toekomstdoelen en doelstellingen en proberen die op basis van data steeds concreter te maken, zodat we ze ook kunnen meten. Deze andere manier van werken vraagt echter wel om samen met elkaar te groeien naar een nieuwe toekomst.

Onze doelen en doelstellingen komen zo steeds meer in relatie tot onze acties, die we ook kunnen monitoren en bijstellen op basis van data. 7.2 Bewustwording over onze toekomstdoelen We vinden het heel belangrijk dat we kunnen uitleggen waarom we dingen doen. Daarom willen we onderzoeken op welke wijze we de bewustwording over de toekomstdoelen van de gemeente Stein zowel intern als extern (naar inwoner en ondernemers) kunnen versterken. De toekomstvisie is zo ingericht dat hij aansluit bij de dat maakt Stein voor mij…campagne. Naast onze interne organisatie gaan we in 2025 ook onze inwoners duidelijker uitleggen op welke wijze dat wat we willen en doen bijdraagt aan waar we op lange termijn met elkaar naartoe willen. Daarnaast is het belangrijk om met deze vernieuwede toekomstdoelen ook een expliciete propositie voor de gemeente Stein in de context van de regio te ontwikkelen die bijdraagt aan het bereiken van onze doelen per toekomstdoel en het daarbij behorende beleid.

Strategische toekomstvisie 2040

42

Samenvatting Toekomstdoel 1. De gemeente Stein is in 2040 Toekomstdoel een sociale en veerkrachtige gemeente met vitale wijken en kernen;

2. De gemeente Stein is in 2040 een een veilige, gezonde en groene gemeente met unieke omgevingskwaliteiten;

3. De gemeente Stein is in 2040 een bedrijvige gemeente die bereikbaar is en ruimte biedt aan circulaire en duurzame economie

4. De gemeente Stein is in 2040 een zelfstandige gemeente die sterk is in samenwerking in de (EU)regio.

Doelstellingen 1.We werken aan samenleven door ontmoeting en verbinding 2. We versterken de sociale basis voor onze inwoners 3. We werken aan vitale wijken en kernen met actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers 4. We werken aan een inclusieve samenleving waarin iedereen mee kan doen 5. We werken aan het voorkomen van problemen op het gebied van gezondheid, armoede en veiligheid 6. We staan dichtbij onze inwoners en ondernemers 7. We zijn trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten 1. We stemmen onze woonmilieus af op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking 2. We werken aan een veilige leefomgeving 3. We beschermen het milieu en de volksgezondheid 4. We dragen bij aan een gezond waterecosysteem dat klimaatbestendig is 5. We werken aan een aantrekkelijk openbare ruimte 6. We versterken ons unieke landschap 7. We beschermen onze natuur en biodiversiteit 1. We versterken de lokale economie in de (EU)regio 2. We optimaliseren onze bedrijventerreinen 3. We dragen bij aan de transitie naar een circulaire economie 4. We werken aan voldoende arbeidspotentieel 5. We trekken talent aan en verkleinen de afstand tot de arbeidsmarkt 6. We werken aan een grensoverschrijdende kenniseconomie 7. We werken aan een goed (digitaal)bereikbare gemeente 1. Een bestuurlijk zelfstandige gemeente die profiteert van samenwerkingsverbanden 2.

Een gemeente die werkt aan een sterke westelijke mijnstreek 3. Een gemeente die samenwerkt aan de toekomst van Zuid-Limburg 4. Een gemeente die samenwerking over de lands-en gemeentegrens opzoekt 5. Een goed georganiseerde gemeente die kansen ziet

Strategische toekomstvisie 2040

43

Strategische toekomstvisie 2040

44