Programmabegroting 2026

PROGRAMMABEGROTING 2026

1

Voorwoord Met trots bieden wij u de vierde en laatste begroting in deze bestuursperiode aan. De begroting 2026 en de bijbehorende meerjarenraming 2027–2029 zijn opgesteld met als uitgangspunt het afronden van het huidige bestuursakkoord. Dit betekent dat we voortzetten wat goed werkt, en tegelijkertijd hebben we bewust ruimte behouden, en waar mogelijk zelfs extra ruimte gecreëerd, om voor de komende bestuursperiode de mogelijkheid te bieden nieuwe keuzes te maken en ambities te realiseren. Dankzij slimme keuzes in de afgelopen jaren staat onze gemeente er financieel sterk voor. Dat geeft vertrouwen en ruimte om te investeren in de toekomst. We zijn trots op deze sterke positie, waarin we ons, in positieve zin, onderscheiden van veel omliggende gemeenten. Deze solide basis stelt ons in staat om met vertrouwen vooruit te kijken. Ook rondom de investeringsplanning is gekozen voor continuïteit en het vasthouden aan bestaand beleid. Onze hoge ambities blijven onverminderd van kracht, waarbij we ons realiseren dat het succes van deze ambities mede afhankelijk is van allerlei factoren. Tegelijkertijd blijft er voor de nieuwe bestuursperiode ruimte voor nieuwe investeringsvoorstellen die passen binnen de financiële kaders en bijdragen aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente.

In deze begroting zijn ook de uitwerkingen opgenomen van de beleidsvoornemens die eerder in de kadernota zijn aangekondigd. Denk daarbij aan de intensivering van de inzet van onze BOA’s, waarmee we de openbare orde en veiligheid verder willen versterken, en verdere stappen rondom de gebiedsgerichte aanpak Urmond-Oost. Met deze stappen zetten we duidelijk in op een toekomstgerichte uitvoering van ons beleid. Onze focus blijft op goede voorzieningen, ondersteuning van inwoners (vooral voor wie dat het hardst nodig heeft) en op belangrijke thema’s zoals wonen, duurzaamheid en leefbaarheid. We geloven daarbij in samenwerken. Waar het kan werken we samen met andere gemeenten, want samen bereik je meer. Zo zorgen we voor de beste voorzieningen voor onze inwoners, werken we efficiënter, kunnen we landelijke subsidies optimaal benutten en delen we slim de kosten. Met deze begroting leggen we een stevige en evenwichtige basis neer. Een basis die recht doet aan wat we samen hebben bereikt en die volop kansen biedt om in de volgende bestuursperiode verder te groeien. College van burgemeester en wethouders

2

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 2 Inhoudsopgave ................................................................................................... 3 Algemeen ........................................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................ 4 Inleiding ............................................................................................................... 6 Financiële samenvatting ......................................................................................... 7 Programma's ...................................................................................................... 8 Veiligheid ............................................................................................................. 8 Verkeer, vervoer en water ..................................................................................... 11 Economie ............................................................................................................ 13 Onderwijs ............................................................................................................

16 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 18 Sociaal Domein .................................................................................................... 21 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 32 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 37 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ......................................... 41 Paragrafen........................................................................................................ 51 Lokale heffingen ................................................................................................... 51 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 59 Grondbeleid ......................................................................................................... 64 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 68 Financiering ......................................................................................................... 72 Bedrijfsvoering .....................................................................................................

79 Verbonden Partijen ............................................................................................... 84 Wet Open Overheid .............................................................................................. 95 Financiële begroting ......................................................................................... 96 Algemeen ............................................................................................................ 96 Uitgangspunten begroting 2026.............................................................................. 96 Totaal lasten en baten ........................................................................................... 98 Recapitulatie begrotingsevenwicht ........................................................................ 100 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 102 Totaal saldo per taakveld ..................................................................................... 107 Reserves en voorzieningen .................................................................................. 109 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................. 119 EMU saldo .........................................................................................................

120 Geprognosticeerde balans .................................................................................... 121 Investeringsplanning 2026-2029 .......................................................................... 123 Bijlagen .......................................................................................................... 132 Bijlage I Overzicht Formatie ................................................................................. 132 Bijlage II Verplichte indicatoren ........................................................................... 133 Bijlage III Overzicht subsidies .............................................................................. 135 Bijlage IV Begrippenlijst ...................................................................................... 136

3

Algemeen Leeswijzer Dit is de begroting 2026 van de gemeente Stein. Deze programmabegroting 2026 volgt de wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit een ‘beleidsbegroting’ en een ‘financiële begroting’. In de programma's is een verdeling in uniforme taakvelden ondergebracht. Algemeen De begroting begint met een hoofdstuk Algemeen, met daarin: • Leeswijzer • Inleiding • Financiële samenvatting. Programma's: Dit hoofdstuk bestaat uit de volgende programma's: 0. Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen * 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing * we presenteren dit programma als laatste omdat dit programma uit veel uiteenlopende taakvelden bestaat. Tevens is hier extra een totaaloverzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Het tweede gedeelte van deze begroting bestaat uit een nadere toelichting op de 9 programma's en de bijbehorende 3 ‘W-vragen’. Bij elk programma is de volgende informatie opgenomen: • Inleiding: hierin wordt aangegeven welke bijdrage het programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzes uit de strategische toekomstvisie 2040. • Een overzicht van de taakvelden die onderdeel uitmaken van het programma.

• Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen ? Welke beleidsdoelstellingen willen we realiseren ? De tweede W-vraag richt zich vooral op de taakvelden binnen het betreffende programma. • Relatie verbonden partij met desbetreffende programma. • Wat mag het kosten ? De lasten en de baten per programma. Conform het BBV (artikel 19b) dienen in de toelichting op het 'overzicht van lasten en baten' de aanmerkelijke verschillen te worden toegelicht. Aan het eind van elk programma is daarom een tabel opgenomen met de relevante afwijkingen in bedragen tussen de bijgestelde begroting 2025 en de begroting 2026. Aanpassingen van budgetten tussen twee begrotingsjaren worden zo zichtbaar. Maar ook een incidenteel budget kan een afwijking tussen twee begrotingsjaren zijn. In beginsel zijn incidentele (restant)budgetten van 2025 in 2026 niet meer beschikbaar, echter is het wel mogelijk dat door middel van de slotwijziging (een gedeelte van) deze budgetten worden doorgeschoven naar 2026. Paragrafen: Het derde gedeelte bevat de paragrafen die zijn voorgeschreven in het 'Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies' (BBV). In tegenstelling tot de programma’s, waarbij in eerste instantie de beleidsmatige invalshoek centraal staat, worden in de paragrafen een aantal meer beheersmatige aspecten beschreven, die dwars door de programma’s heen lopen.

4

Financiële begroting: Het vierde gedeelte bevat uitgebreidere informatie over de financiële middelen. Hierin is onder andere opgenomen overzicht totale lasten en baten, incidentele lasten en baten, recapitulatie begrotingsevenwicht, mutaties in de reserves en voorzieningen, de geprognosticeerde balans en de investeringsplanning inclusief toelichting. Bijlagen: In het laatste deel staat informatie over onder andere overzicht van de formatie, verplichte indicatoren en subsidies. We sluiten af met een begrippenlijst. Voor de relevante beleidsplannen- en verordeningen verwijzen wij naar het nieuw vastgestelde Normenkader.

5

Inleiding In de strategische toekomstvisie heeft de gemeente Stein haar strategische koers bepaald. Deze visie vormt een belangrijke stip op de horizon voor waar we de komende jaren naartoe gaan. In deze visie beschrijven we wat voor gemeente wij willen zijn voor onze inwoners, ondernemers en natuur aan de hand van toekomstdoelen 2040 en doelstellingen per toekomstdoel. De missie van de gemeente Stein is: De gemeente Stein is een eigenzinnige, groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar mensen mee kunnen doen, naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. Het is in de gemeente Stein mogelijk om dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief. Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. En beantwoord de vraag: Waarom doen we de dingen die we doen? Onze missie hebben wij vertaald in vier toekomstdoelen met doelstellingen die aansluiten bij onze missie. Wij hanteren daarbij het uitgangspunt wat voor gemeente Stein in 2040 voor haar inwoners, ondernemers en natuur wilt zijn en in welke context zij dat doet. Op basis van onze missie heeft dit geleid tot een herdefinitie van onze kernwaarden.

Waarbij we niet hebben losgelaten waar we trots op zijn maar wel hebben gekeken naar de volledigheid van alles wat we als gemeente Stein willen bereiken en voor onze omgeving willen betekenen. Nieuw in deze strategische toekomstvisie is een toekomstdoel over onze zelfstandigheid en samenwerking in de regio. Steeds vaker werken we samen aan het aanpakken en oplossen van onze opgaven. Daarom is een uitgesproken richting hierop wenselijk. Onze toekomstdoelen staan niet op zichzelf, wij willen zo integraal mogelijk kijken naar de opgaven die wij als gemeente hebben om onze maatschappelijke uitdagingen samen aan te pakken en op te lossen. De gemeente Stein is in 2040: Toekomstdoel 1: Een sociale en veerkrachtige gemeente met vitale wijken en kernen; Toekomstdoel 2: Een veilige, gezonde en groene gemeente met unieke omgevingskwaliteiten; Toekomstdoel 3: Een bedrijvige gemeente die bereikbaar is en ruimte biedt aan circulaire en duurzame economie; Toekomstdoel 4: Een zelfstandige gemeente die sterk is in samenwerking in de (EU)regio.

6

Financiële samenvatting Door het vaststellen van de voorliggende programmabegroting 2026 autoriseert de gemeenteraad de financiële middelen (exploitatie- en investeringsbudgetten) die zijn verbonden aan de programma’s. De raad geeft hiermee inhoud aan zijn kaderstellende rol. Deze autorisatie vindt plaats op programmaniveau, zoals geregeld in de wet Dualisering Gemeentebestuur. Het college van burgemeester en wethouders is na autorisatie van de gemeenteraad bevoegd uitvoering te geven aan taakvelden van de betreffende programma’s. Voor zover het college binnen de door de raad per programma aangegeven budgetten blijft (en uiteraard met inachtneming van de te bereiken resultaten) hoeft het college géén begrotingswijzigingen aan de raad voor te leggen. Middels de programmarekening legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van de programma’s en dus ook over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten. Het schuiven van budgetten tussen verschillende programma’s kan slechts plaatsvinden via een – door de raad vastgestelde – begrotingswijziging, als onderdeel van de bestuursrapportage of slotwijziging. Ieder programma bestaat uit een aantal subtaakvelden. De basis voor de voorliggende programmabegroting 2026 wordt gevormd door de jaarschijf 2026 uit de begroting 2025 inclusief de bestuursrapportage 2025 en reeds vastgestelde begrotingswijzigingen.

Overzicht verloop begrotingssaldi 2026-2029 Omschrijving Primaire begroting 2025 Mutaties raadsbesluiten Slotwijziging 2024 Regionale samenwerking Steinerbos Bestuursrapportage 2025 Meicirculaire 2025 CPO Steskensstraat Amendement brug Urmond Totaal saldo voor begroting Begroting 2026 - Indexering - Kadernota - Begroting - Septembercirculaire Totaal saldo Incidentele lasten Incidentele baten Structureel saldo

2026 -1.677

2027 -498

2028 -679

2029 207

10 -25 -189 1.712 3.504 0 0 3.335

1 -25 -195 809 3.259 13 0 3.364

16 -25 -202 497 1.914 13 0 1.535

-4 -25 -203 -502 2.150 13 0 1.662

-106 -299 -881 6 2.055 8.003 7.731 2.327

-150 -276 -754 227 2.411 2.814 2.871 2.354

-185 -306 -418 571 1.197 3.565 3.565 1.197

-265 -343 -367 866 1.553 1.536 1.536 1.553

7

Programma's Veiligheid

Inleiding

Het programma veiligheid richt zich op de randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeenten. Het programma richt zich op onze samenwerking met veiligheidsdiensten om de openbare orde te bewaken en crisissen te voorkomen en te bestrijden. Daarbij zien we ook verbindingen tussen veiligheid en zorg of opvang.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat willen we bereiken ?

Continu wordt er gewerkt binnen dit programma met het aanpakken van criminaliteit en ondermijning, drugsoverlast, milieuvervuiling en onveiligheid in de buurt. We werken actief aan preventie en zetten daar waar het nodig is maatregelen in zoals cameratoezicht en handhaving via onze BOA’s.

Wat gaan we er voor doen? Crisisbeheersing en Brandweer Veiligheidsregio Zuid-Limburg In 2026 wordt de harmonisatie van de huurafspraken gerealiseerd. Dit is een uitwerking van het besluit dat het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg in 2025 genomen heeft over de toekomstbestendige huisvesting van brandweerkazernes. Hierdoor ontvangt de gemeente Stein jaarlijks minder huurinkomsten. Voor de overige kosten is voor een ingroeipad gekozen. Per saldo komt dit neer op hogere lasten van € 72.000 voor de gemeente Stein. Daarnaast heeft het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg ingestemd met een bezuiniging van in totaal € 1.706.000. Dit resulteert in een lagere structurele bijdrage vanuit de gemeente Stein van € 58.000 vanaf 2026. Crisisbeheersing en rampenbestrijding In 2026 wordt een vervolg gegeven aan de regionale samenwerking om de weerbaarheid van de samenleving te vergroten. Dit heeft betrekking op het weerbaar maken van de inwoners, maar ook de weerbaarheid van de eigen organisatie. In 2026 zal het bedrijfscontinuïteitsplan voor de eigen organisatie worden afgerond, vastgesteld en voorbereid voor uitvoering. In gezamenlijkheid met andere gemeenten en de Veiligheidsregio ZuidLimburg wordt aandacht besteed aan de informatievoorziening richting inwoners over diverse crisisscenario's.

8

Openbare orde en veiligheid Integrale veiligheid De huidige Kadernota Integrale Veiligheid heeft een looptijd tot en met 2026. In 2026 wordt gestart met het opstellen van een nieuwe versie. Deze wordt opgesteld in samenwerking met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek. In deze nieuwe Kadernota zullen de gemeenteraden de koers voor de veiligheidsaanpak in de jaren 2027-2030 bepalen. Gebiedsveiligheidsplannen Het maken en uitvoeren van gebiedsveiligheidsplannen samen met buurtbewoners, ondernemers en andere mogelijke belanghebbenden zien we als een wijze om vanuit eigen kracht samen met inwoners een veiligere leefomgeving te realiseren en komt mede voort uit het bestuursakkoord 2022-2026. De resultaten uit het onderzoek naar de veiligheidsbeleving bij onze inwoners (subjectieve veiligheid) fungeert als een zogenaamde 0-meting op basis waarvan de gebiedsveiligheidsplannen verder worden uitgewerkt en uitgevoerd in 2025 en verder. In 2026 start de uitvoering van de aanbevelingen uit het uitvoeringsplan, het uitvoeringsplan zal in Q4 2025 worden vastgesteld door het college en de raad wordt hier op dat moment over geïnformeerd. Aanpak drugs in de openbare ruimte In het bestuursakkoord 2022-2026 is voor het project drugsoverlast jaarlijks een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor 2023-2025. Vanaf 2026 wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan gebiedsveiligheidsplannen.

In dit uitvoeringsplan wordt een specifieke aanpak geformuleerd om drugsoverlast integraal aan te pakken. Het budget voor aanpak drugs in de openbare ruimte wordt in 2026 ingezet op de thema’s en gebieden waar dit, gelet op de 0-meting van de gebiedsveiligheidsplannen, noodzakelijk is. Cameratoezicht Het huidige aanwijzingsbesluit cameratoezicht vervalt op 1 januari 2026. In 2025 wordt een nieuw aanwijzingsbesluit cameratoezicht opgesteld dat ingaat op 1 januari 2026. Daarnaast zal in 2026 een evaluatie plaatsvinden van het huidige cameratoezicht. BOA's De laatste jaren is er op landelijk niveau veel veranderd rondom gemeentelijke handhaving in de openbare ruimte. De gemeente krijgt steeds meer taken en verantwoordelijkheden in de openbare ruimte. Daarnaast zien we een toename van het aantal meldingen gericht op het handhaven in de openbare ruimte. Doordat de gemeente Stein voor steeds grotere opgaven aan de lat staat, is het wenselijk om structureel te kunnen bouwen aan een robuuste oplossing om te kunnen anticiperen op veranderende taken en verantwoordelijkheden van de gemeente. Hiervoor is het belangrijk dat kennis, kunde en vaardigheden binnen de eigen organisatie aanwezig is. Ook is het belangrijk om de continuïteit in handhaving in de openbare ruimte te borgen, zodat waar nodig uitvoering gegeven kan worden aan de taakstelling.

Daarnaast is de lokale bekendheid en binding met de omgeving belangrijk om ervoor te zorgen dat voldaan wordt aan de doelstellingen van de gemeente Stein. Door de aankomende stelselherziening zal waarschijnlijk nóg meer beroep gedaan worden op de gemeentelijke organisatie. Zo zal de gemeentelijke handhaving waarschijnlijk meer ingezet worden op verkeershandhaving en hulpverleningstaken. Dit wil zeggen dat de taken en verantwoordelijkheden en daarmee ook de benodigde kennis, kunde, vaardigheden en sturing de komende jaren groter wordt. Door het beschikbaar stellen van gevraagde middelen kan voldaan worden aan de benodigde capaciteit voor deze opgave. Er is dus meer sturing op de uitvoering van taken (en kwaliteit daar van) en met name de lange termijn doelstellingen. Denk hierbij aan de specialistische inzet op jeugd, horeca of evenementen.

9

Om te kunnen anticiperen op de veranderende taakstelling van de gemeente wanneer het gaat over handhaving in de openbare ruimte wordt er structureel om € 168.700 aan extra budget gevraagd. Hiermee geven we een impuls aan de kwaliteit van handhaving in de openbare ruimte.

Beleidsdoelstellingen Thema Crisisbeheersing Crisisbeheersing

Doelstellingen in 2026 Vaststellen van een vernieuwd bedrijfscontinuïteitsplan. Informatievoorziening richting inwoners over diverse crisisscenario's om inwoners weerbaar te maken in het geval van een (langdurige) uitval van voorzieningen. Actualiseren van Kadernota Integrale Veiligheid. Door uitvoering te geven aan het uitvoeringsplan willen we een hogere beleving van veiligheid realiseren.

Integrale veiligheid Gebiedsveiligheidsplannen/aanpak drugs in de openbare ruimte Cameratoezicht

Vaststellen van een nieuw aanwijzingsbesluit gemeentelijk cameratoezicht. Uitvoering van een evaluatie van het huidige cameratoezicht. Impuls aan kwaliteit van handhaving in de openbare ruimte.

Cameratoezicht BOA's

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Veiligheidsregio Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid, met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat gaat het kosten ? Veiligheid (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

3.044

3.748

3.847

3.588

3.686

3.786

Baten

327

553

455

166

152

152

-2.717

-3.195

-3.392

-3.421

-3.534

-3.633

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag (x € 1.000)

Veiligheidsregio Effect doorverwerking toekomstbestendige huisvesting brandweerkazernes VRZL vanaf 2026 Openbare orde en veiligheid In 2025 is er een incidenteel budget aanwezig voor aanpak drugs in de openbare ruimte. Algemeen

-72

148

10

Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2026 ten opzichte van 2025 aan dit programma. Boa's Een structureel hoger budget vanaf 2026 voor impuls aan kwaliteit van handhaving in de openbare ruimte.

-89

-169

Verkeer, vervoer en water

Inleiding

Het programma verkeer, vervoer en waterstaat richt zich op het versterken van onze bereikbaarheid per auto, fiets, openbaar vervoer of over water. De ligging van de gemeente Stein aan de A2, het Julianakanaal met de Haven van Stein en de Maas maakt dat wij goed bereikbare gemeente zijn voor inwoners en ondernemers. Daarom werken we actief samen met partners om de bereikbaarheid van onze gemeenten en de rest van Zuid-Limburg de komende jaren te verbeteren.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen

Wat willen we bereiken ?

We werken binnen dit programma actief aan de verbetering van onze eigen gemeentelijke wegen, het herstel van dorpskernen, verkeersveiligheid en voldoende parkeergelegenheid.

Wat gaan we er voor doen? Verkeer, wegen en water IBOR IBOR staat voor integraal beheer openbare ruimte. Het IBOR is op 17 februari 2022 vastgesteld, en dient elke 5 jaar geactualiseerd te worden. Het is beleid over het onderhoud van de openbare ruimte. Het IBOR wordt in 2026 geëvalueerd en gestart met de actualisatie. Mobiliteitsplan De ambities op gebied van mobiliteit dienen zoals aangegeven in de Omgevingsvisie 2040 concreet uitgewerkt te worden in een mobiliteitsplan en programma mobiliteit. Het mobiliteitsplan geeft richting aan de gemeente te nemen beslissingen ten aanzien van verkeer en vervoer. In 2025 is gestart met de evaluatie en actualisatie van het mobiliteitsplan. Naar verwachting kan deze medio 2026 worden vastgesteld, in de nieuwe bestuursperiode. Via het programma mobiliteit worden de ambities vervolgens stapsgewijs vertaald in concrete projecten voor de komende 5 jaar. In de begroting 2026 zijn nog geen nieuwe projecten opgenomen in afwachting van de vaststelling van het nieuwe beleid. Wel lopen nog projecten uit het Mobiliteitsplan 2021-2025 door in 2026 en verder en zijn ook als zodanig in de investeringsplanning opgenomen. Vanuit het verkeersarrangement worden in 2026 de volgende projecten opgepakt: • Bergerstraat; • Herinrichting Koolweg; • Beatrixplein;

11

• Grotestraat / Beekstraat (onderdeel van ‘herstel oude dorpskernen Urmond’); • Parkeerplaatsen Beekstraat / De Bath (onderdeel van ‘herstel oude dorpskernen Urmond’); • Kruising Meerser Eindstraat- Maasbanderkerkweg; • Herinrichting Dross. Jonker van Kesselstraat; • Rotonde Steinderweg / Merodestraat; • Rotonde Gerichtstraat / Heerstraat- Noord; In de investeringsplanning is een nadere toelichting op deze projecten opgenomen. Fietsenrekken Om Stein steeds meer te profileren als fietsgemeente, hoort de inrichting van de openbare ruimte daarop te worden aangepast. Zo ook de voorzieningen om elektrische fietsen, die inwoners en recreatieve bezoekers in toenemende mate gebruiken, te stallen. Op basis van een motie is in 2025 daarom onderzocht waar we reguliere fietsenrekken door nieuwe fietsvoorzieningen moeten vervangen. De benodigde kosten van € 55.000 voor de vervanging, zijn in deze begroting opgenomen.

Beleidsdoelstellingen Thema Openbare ruimte Mobiliteit Mobiliteit

Doelstellingen in 2026 Het IBOR wordt in 2026 geëvalueerd en gestart met de actualisatie. Realisatie van de beleidsinstrumenten en bijbehorende investeringen voortvloeiende uit het mobiliteitsplan en actualiseren mobiliteitsplan. Vervangen van reguliere fietsenrekken door nieuwe fietsvoorzieningen.

Wat gaat het kosten ? Verkeer en vervoer en waterstaat (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

4.936

8.120

6.046

6.573

7.029

7.374

Baten

430

553

553

553

553

553

-4.507

-7.567

-5.493

-6.020

-6.476

-6.821

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Doorbelasting Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2026 ten opzichte van 2025 aan dit programma. Kapitaallasten Hogere kapitaallasten op basis van de actuele investeringsplanning. Brug Urmond In 2025 is een eenmalige bijdrage tbv brug Urmond begroot.

-70 -359 2.500

12

Economie

Inleiding

Het programma economie richt zich op het versterken van onze economie. Door onze goede geografische ligging in de (Eu)regio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een havens en waterwegen en de nabijheid van industriecluster Chemelot is Stein een bedrijvige gemeente die aantrekkelijk is voor diverse soorten MKB bedrijven en grotere maakbedrijven. Ook werken we in dit programma aan de versterking van onze vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme en ons detailhandel beleid.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat willen we bereiken ?

Binnen dit programma richten we ons op het versterken en ontwikkelen van een duurzame economie, waarbij circulariteit richting toekomst een belangrijke rol speelt en samen wordt gewerkt aan een sterke economische regio. Voorwaarde daarbij is dat de leef kwaliteit van onze gemeente verbetert. Daarnaast werken we samen met het onderwijs en VIDAR aan aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel.

Wat gaan we er voor doen? Economische ontwikkeling Integrale havenvisie Efficiënt ruimtegebruik en een verdere doorontwikkeling van de haven is opgenomen als een van de ambities in het Economische Beleid 2024-2027. Randvoorwaarde hierbij is dat door de ontwikkeling van de haven, toepassing van slimme duurzame maatregelen en best beschikbare (milieu) technieken de omgevingskwaliteit ter plaatse verbetert. Nieuwe alternatieve grondstoffen voor de Chemelot site worden per schip aangevoerd. Ook de bedrijfsactiviteiten van de andere havengebruikers moeten ingepast kunnen worden. Het gebruik van de haven wordt verder verbeterd door een combinatie van fysieke, logistieke en digitale infrastructuur, welke vereist is voor de doorontwikkeling van de haven. Om te komen tot een integrale visie wordt, in samenwerking met de Provincie Limburg, een plan van aanpak opgesteld. Hierin worden de uitgangspunten en randvoorwaarden opgenomen. In dit plan wordt ook aangegeven hoe de participatie plaatsvindt. De uitvoering van dit plan wordt aanbesteed. Naar verwachting wordt deze visie in het derde kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. De kosten hiervoor bedragen € 50.000. Realisatiepact Knooppunt 046 Het knooppunt Sittard-Geleen/Stein is aangemerkt als een bovengemiddeld logistiek knooppunt.

De internationale ligging van dit knooppunt met daarbinnen een hoogwaardige basis- en maakindustrie maakt het knooppunt economisch en maatschappelijk van nationaal belang. Het Realisatiepact Knooppunt 046 is een gezamenlijke inzet van overheden en bedrijfsleven om de economische kracht van dit knooppunt te benutten en uit te bouwen. Voor de gemeente Stein is de inzet onder meer gericht op het verbeteren van de multimodale corridor tussen site Chemelot en

13

haven Stein. Ook de verbetering van de verkeersafwikkeling afrit 49 Gate 7 is een van de opgenomen projecten. De insteek van het Realisatiepact Knooppunt 046 is het faciliteren van de projecten door te assisteren met bijvoorbeeld financiering en opstart, het creëren van de juiste randvoorwaarden en wegnemen van bottlenecks. Cofinanciering van het Realisatiepact vindt plaats door het Rijk, de Provincie Limburg, de gemeenten Stein en Sittard-Geleen en Chemelot. De kosten bedragen € 10.000 per jaar, voor de komende 5 jaren. Blueport havens De Blueport havens waar Haven Stein onderdeel van uit maakt, zijn van groot belang voor de economie en werkgelegenheid in Limburg. Via de Maas en het Albertkanaal hebben de Blueport havens goede verbindingen met de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Maar ook het Duitse achterland is goed met de havens verbonden. Diverse trends en ontwikkelingen in de wereld, in de omgeving en in de binnenvaart sector hebben invloed op de Blueport havens. Zaken als de verandering van ladingstromen, aanpassingen van infrastructuur, de vergroting van schepen, de vergroening en de energietransitie, digitalisering, de sterke stijging van e-commerce en de opkomst van circulaire economie hebben allemaal hun impact op de binnenvaart en de Blueport havens.

Met een sterkere samenwerking tussen de havens kan het belang en de betekenis van de Blueporthavens als economische driver nog krachtiger en concreter bij stakeholders (lokale en regionale overheden (wethouders, bestuurders, ambtenaren) en bedrijfsleven) naar voren gebracht worden, zodat integraal beleid uitgevoerd wordt en de groei van de havens met draagvlak gewaarborgd wordt. Dit integraal beleid met voornoemde doelstellingen is vastgelegd in de Havenvisie Limburg. Er is voorgesteld om middels een zogenaamde Blueport Limburg Organisatie in 2025 deze samenwerking verder te professionaliseren. Een gezamenlijke havenorganisatie kan leiden tot efficiëntere processen, gedeelde infrastructuur en kostenbesparing. Door middelen te bundelen en samen te werken, kunnen havengemeenten profiteren van schaalvoordelen en een hogere efficiëntie. De organisatie zal functioneren op basis van een financiële bijdrage van de verschillende belanghebbende openbare- en private organisaties. Naast de havengemeenten zullen de Provincie Limburg en Rijkswaterstaat ook bijdragen. Van ons wordt een jaarlijkse financiële bijdrage van € 80.000 voor de komende 5 jaar (2025-2029) gevraagd. Er heeft nog geen bestuurlijke discussie en/of besluitvorming plaatsgevonden omtrent de bijdrage en hoogte daarvan. Naar verwachting zal eind 2025 duidelijkheid zijn over de bijdrage (financieel en ambtelijke uren).

Bedrijfsloket- en regelingen Evenementen In 2026 wordt er in het voorjaar en najaar een evenementencafé georganiseerd. Daarnaast start de informele evenementendenktank die in Q4 2025 samengesteld wordt. Met deze evenementendenktank zullen we werken aan de beleidsdoelen van de uitvoeringsagenda. Samen wordt er gekeken naar de prioritering op basis van de behoeften van de organisatoren. Vanaf 2026 kunnen organisatoren (en gemeenten en hulpdiensten) gebruik maken van het nieuwe vergunningaanvraagsysteem “Eventloket”, als opvolger van de “EvenementAssistent”. Alle ZuidLimburgse gemeenten (met uitzondering van gemeente Maastricht) maken gebruik van deze applicatie. Deze applicatie zal in de toekomst verder doorontwikkeld worden aan de hand van de behoeften van de gebruikers.

14

Beleidsdoelstellingen Thema Haven Realisatiepact Knooppunt 046 Realisatiepact Knooppunt 046 Evenementen

Doelstellingen in 2026 Vaststellen Integrale Havenvisie in raad. Verbeteren multimodale corridor tussen site Chemelot en haven Stein. Verbetering van de verkeersafwikkeling afrit 49 Gate 7. Organiseren evenementencafe en samenstellen evenementendenktank.

Wat gaat het kosten ? Economie (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

1.164

1.418

1.174

938

946

954

Baten

461

335

386

408

414

426

-702

-1.083

-788

-530

-532

-528

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Economische ontwikkeling Ten behoeve van het opstellen van de havenvisie is er incidenteel budget opgenomen. Economische promotie In 2026 is er minder budget nodig voor het realiseren van projecten van het incidentele budget toerisme 2023-2026; In 2025 was er budget beschikbaar voor de incidentele post Leader en Interreg programma. Dit budget is in 2026 niet meer beschikbaar; De baten van de toeristenbelasting stijgen door hogere aantallen overnachtingen en een hoger tarief.

-50

189 88 45

Doorbelasting Ontwikkeling in de doorbelaste interne uren aan dit programma ten opzichte van 2025.

32

15

Onderwijs

Inleiding

Het programma onderwijs richt zicht op onze kinderen en jongeren. Binnen dit programma werken we aan kwalitatieve basisscholen in onze kernen en onze middelbare school Groenewald.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat willen we bereiken ?

De gemeente is samen met onderwijspartner verantwoordelijk voor goede onderwijshuisvesting. Ook werken we samen met de kindpartners aan een doorlopende leer- en ontwikkellijn van kinderen van 0 - 18 jaar. Waarbij het onderwijs en onze baby- en kinderopvang ook een plek is achterstanden, die op latere leeftijd niet meer kunnen worden ingehaald te voorkomen. We zetten daarom bijvoorbeeld actief in op voor- en vroegschoolse educatie, leesbevordering om laaggeletterdheid te voorkomen en schoolzwemmen.

Wat gaan we er voor doen? Onderwijshuisvesting Maaskei Urmond Met onze raadsinformatiebrief van 10 juli 2025 hebben wij de gemeenteraad laten weten dat er meer tijd nodig is voor het verdiepingsonderzoek naar de 4 als kansrijk geduide locaties. Om zo een goed onderbouwd advies te kunnen presenteren over de definitieve locatie van het nieuwe kindcentrum. Met als consequentie dat de geplande besluitvorming in de raad van september 2025 niet haalbaar was. Het externe bureau is verzocht een nieuwe, realistische planning op te stellen. Op het moment dat de begrotingsstukken in procedure werden gebracht, was nog niet bekend wanneer het eindrapport door de raad kan worden behandeld. Het streven blijft dat nog in 2025 door de raad een besluit wordt genomen. Aansluitend zijn schoolbestuur en kindpartner aan zet om in 2026 te komen tot een programma van eisen (pve). Dit pve vormt de basis voor de selectie van de architect die de plannen verder zal gaan uitwerken.

Beleidsdoelstellingen Thema Maaskei Urmond

Doelstellingen in 2026 Uitvoering van het raadsbesluit rondom de huisvesting van de Maaskei Urmond en het opstellen van een programma van eisen.

16

Wat gaat het kosten ? Onderwijs (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

3.381

3.845

4.029

4.304

4.592

4.631

Baten

618

696

578

585

591

597

-2.763

-3.149

-3.451

-3.719

-4.002

-4.034

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Kapitaallasten Hogere kapitaallasten op basis van de actuele investeringsplanning.

-422

Huisvesting openbare basisscholen De incidentele kosten voor business case inzake de Maaskei vervallen in 2026. Huisvesting Groenewald

25

Door de uitbreiding van Groenewald nemen de kosten voor de brandverzekering toe; De kosten van demontage noodlokalen en de tijdelijke huisvesting vervalt met ingang van 2026.

-25 100

17

Sport, cultuur en recreatie

Inleiding

Het programma sport, cultuur en recreatie is gericht op het gezond houden van onze inwoners met een actief sport- en beweegaanbod, zingeving, ontspanning en ontwikkeling met een groot cultuur en erfgoed aanbod en het versterken van onze gemeente als toeristische gemeente waar je kunt recreëren.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Wat willen we bereiken ?

Binnen dit programma werken we met onze maatschappelijke partners aan het behoud en versterken van ons verenigingsleven op het gebied van sport, cultuur, erfgoed en toerisme. Zodat onze inwoners gezond kunnen blijven en leren over wie we zijn en waar we vandaan komen. Onze unieke ligging in het hart van de Maasvallei, natuur en met tal van historische kernen en erfgoed maakt ons daarnaast een aantrekkelijke gemeente voor toeristen. Waar we binnen dit programma samen met onze inwoners en ondernemers samenwerken aan de versterking van dit profiel. Daarnaast willen we bereiken dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van.

Wat gaan we er voor doen? Cultuurpresentatie, productie participatie Subsidiebeleid Met de vaststelling van de Algemene Subsidieverordening gemeente Stein 2026, de nadere subsidieregelingen en de bijbehorende financiële kaders wordt vanaf 2026 een belangrijke stap gezet met een eigentijds, transparant en effectief subsidiebeleid. Hiermee wordt nauwer aangesloten bij de behoeften van inwoners, verenigingen en organisatie. Ook wordt gezorgd voor meer duidelijkheid en doelgerichtheid bij de toekenning van subsidies. Conform het vastgestelde financiële scenario zijn de bijbehorende budgetten vanaf 2026 opgenomen in deze begroting. Tevens zijn in bijlage III de subsidiebudgetten en subsidieplafonds voor elke separate subsidieregeling opgenomen.

18

Media Bibliotheekwerk In de septembercirculaire van 2024 is een extra budget van € 200.000 over twee jaar (2025 en 2026) toegezegd voor bibliotheekactiviteiten. Dit budget wordt ingezet ter versterking van leesbevordering, basisvaardigheden, geletterdheid en toegankelijkheid binnen de hele gemeente.

Openbaar groen en (openlucht)recreatie Steinerbos De gemeenteraad Stein heeft in april 2025 budget beschikbaar gesteld voor Steinerbos BV voor een financiële impuls om het voortbestaan het van Steinerbos te borgen. Het gaat om een totaal van een eenmalige bijdrage ter hoogte van € 2.200.000 voor de jaren 2025 en 2026. Steinerbos BV zal 2025-Q4 een strategisch toekomstplan vaststellen. De uitvoering daarvan start in 2026. Het doel hiervan is dat het Steinerbos is een plek waar inwoners elkaar ontmoeten. Een plek die bewegen voor jong en oud motiveert en waar verenigingen hun activiteiten organiseren. Maar ook een plek die werk biedt aan verschillende doelgroepen, de belofte van stil genieten waarmaakt en bezoekers uit de regio naar Stein trekt. Daarmee draagt Steinerbos sterk bij aan de invulling van verschillende strategische doelen en beleidsdoelstelling van de gemeente Stein en vervult het een grote maatschappelijke en economische functie. Groenbeleidsplan In 2026 wordt onderzocht hoe en op welke termijn de huidige Groenvisie kan worden geëvalueerd en geïntegreerd in een integraal beleidsstuk voor de openbare ruimte. Onderhoud groen Vanuit afgeronde civiele projecten zijn er een aantal groenarealen overgedragen aan het reguliere onderhoud (areaaluitbreiding).

Daarnaast zijn er een drietal rotondes, die vanuit de "Visie rotondes" zijn ingericht, na de onderhoudsperiode overgedragen voor het jaarlijks onderhoud. De uitvoering van dit extra onderhoud zorgt voor een structurele verhoging van het budget met € 48.000. In 2025 is het bomenonderhoud opnieuw aanbesteed en gegund. Het gevolg van deze aanbesteding is een prijsstijging. Dit betekent dat vanaf 2026 jaarlijks € 106.000 extra benodigd is om het vastgestelde kwaliteitsniveau te kunnen waarborgen.

Beleidsdoelstellingen Thema Bibliotheekwerk Groenvisie

Doelstellingen in 2026 De middelen vanuit het Rijk inzetten ter versterking van leesbevordering, geletterdheid en toegankelijkheid. In 2026 wordt onderzocht hoe en op welke termijn de huidige Groenvisie wordt geactualiseerd.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Steinerbos BV Privaat Bijdrage aan de vrijetijdseconomie en toerisme NV Theodora

Privaat

Bijdrage aan het in stand houden van kasteel Elsloo en het kasteelpark.

19

Wat gaat het kosten ? Sport, cultuur en recreatie (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

5.758

8.086

7.436

6.831

7.025

7.068

Baten

761

767

682

540

550

560

-4.997

-7.318

-6.753

-6.291

-6.475

-6.508

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Onderhoud In 2025 is accommodatiebeleid inclusief verduurzamingsopgave en bijbehorende meerjarenonderhoudsplan goedgekeurd. Dit zorgt voor een afname in de onderhoudskosten. Herijking subsidiebeleid In 2025 is het nieuwe subsidiebeleid vastgesteld. Dit zorgt voor een stijging in de lasten. Kunstwerken In 2025 heeft de inventarisatie van de kunstwerken plaatsgevonden. Dit zijn incidentele lasten en zullen in 2026 niet meer plaatsvinden. Steinerbos In 2025 is het voorstel voor extra structurele en incidentele ondersteuning voor het Steinerbos vastgesteld. In 2025 was daar incidenteel geld voor beschikbaar. In 2026 is deze bijdrage lager dan in 2025. Brede SPUK/GALA In 2026 ontvangen we een lagere bijdrage Brede SPUK/GALA. Informatiepunt digitale overheid In 2026 is de SPUK regeling vervangen door een decentralisatieuitkering. De opbrengst valt weg uit dit programma en wordt verplaatst naar algemeen bestuur. Kapitaallasten Hogere kapitaallasten op basis van actuele investeringsplanning. Doorbelasting Ontwikkeling in de doorbelaste interne uren in 2026 ten opzichte van 2025. Openbaar groen In 2026 is rekening gehouden met hogere kosten openbaar groen vanwege areaaluitbreiding en aanbesteding bomenbeheer.

26

-159

20

1.000 -27

-25 -34 -66

-175

20

Sociaal Domein

Inleiding

Binnen het programma sociaal domein werken we met maatschappelijke partners en inwoners aan het versterken van de zelfredzaamheid van onze inwoners van jong tot oud. We geven binnen het sociaal domein uitvoering aan de wet maatschappelijke ondersteuning, de participatiewet en de jeugdzorgwet. Daarnaast richt het sociaal domein zich ook op laagdrempelige voorzieningen dichtbij onze inwoners en ondersteunen wij hierbij. Denk aan mantelzorg, inclusie van mensen met een beperking, beschermd wonen, veiligheid in afhankelijkheidsrelaties en specifieke opgaven op het gebied van jong zijn en ouder worden of sociale cohesie in wijken en kernen.

Taakvelden

Dit programma omvat de volgende taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.711 Hulp bij het huishouden (WMO) 6.712 Begeleiding (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.812 Maatschappelijke- vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd

Wat willen we bereiken ?

In 2026 zet de gemeente Stein stevig in op de strategische doorontwikkeling van het sociaalmaatschappelijk domein. Twee trajecten staan hierin centraal: de ontwikkeling van een sociaalmaatschappelijke visie en de implementatie van de landelijke en lokale Hervormingsagenda. Deze trajecten vormen de basis voor toekomstbestendig beleid en uitvoering. De sociaalmaatschappelijke visie vloeit voort uit de Strategische Toekomstvisie en sluit aan bij de Omgevingsvisie, zodat de brede koers van Stein richting 2040 en de concrete uitwerking voor de leefomgeving hand in hand gaan met de doorontwikkeling van het sociaal domein. Bij jeugd nemen de opgaven in omvang en complexiteit verder toe. Lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd, de doorontwikkeling van het regionale zorglandschap en de inzet op preventie en passende ondersteuning, vragen om beleidsmatige scherpte, bestuurlijke afstemming en een sterke regionale positie van Stein. Een stevig lokaal team

21

dat preventief, nabij en integraal samenwerkt met onderwijs, zorg en maatschappelijke partners vormt hierbij het uitgangspunt. Naast de versterking van het jeugdbeleid bouwen we verder aan een stevige sociale basis, waarin inwoners elkaar weten te vinden en ondersteund worden waar nodig. Dit doen we vanuit een brede sociaal-maatschappelijke visie waarin preventie, bestaanszekerheid en inclusie centraal staan. Daarbij werken we meerjarig en in lijn met de landelijke inclusieagenda aan een samenleving waarin iedereen volwaardig mee kan doen. Door in te zetten op financiële gezondheid en het vergroten van veerkracht, zorgen we ervoor dat inwoners die kwetsbaar zijn of in de knel komen, kunnen rekenen op passende ondersteuning. Ook binnen de Wmo staat de gemeente voor blijvende uitdagingen door vergrijzing en complexere zorgvragen. We zetten daarom in op preventie, maatwerk en samenwerking met inwoners, mantelzorgers en zorgpartners. Zo zorgen we dat ondersteuning toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig blijft. De Participatie-opgave krijgt eveneens nadrukkelijk aandacht. Onder de koers Vidar Vooruit werken we aan bestaanszekerheid en een inclusieve arbeidsmarkt, met oog voor landelijke en lokale ontwikkelingen. Daarbij staat meedoen centraal: inwoners krijgen waar mogelijk perspectief op werk, inkomen en ontwikkeling.

De hervormingsagenda in het sociaal domein vraagt om samenhang tussen beleid en uitvoering. Dat betekent dat we niet alleen ambities formuleren, maar ook zorgen dat deze in de praktijk landt, met oog voor de menselijke maat. Jeugd, Wmo, participatie, sociale basis en bestaanszekerheid zijn daarbij geen losse pijlers, maar versterken elkaar: door samenhangend te werken voorkomen we problemen, bieden we tijdig hulp en zorgen we voor duurzame oplossingen. Samenwerking is en blijft een rode draad in ons handelen. Of het nu gaat om zorg en veiligheid, de uitvoering van de Wmo, het versterken van informele zorg of de ontwikkeling van een inclusieve arbeidsmarkt: alleen door verbinding met inwoners, maatschappelijke partners en de regio kunnen we de uitdagingen van vandaag en morgen het hoofd bieden. Zo bouwen we verder aan een sociaal domein dat toegankelijk, duurzaam en veerkrachtig is, met oog voor kwaliteit, betaalbaarheid en de leefwereld van onze inwoners.

Wat gaan we er voor doen? Samenkracht en burgerparticipatie Sociale basis In 2026 versterkt gemeente Stein de sociale basis om te zorgen voor een veerkrachtige en inclusieve gemeente. We zetten in op laagdrempelige toegang tot informatie en ondersteuning via de wijkinformatiepunten en zorgen dat inwoners goed worden begeleid bij vragen over welzijn, wonen, werk en zorg. Daarbij bouwen we verder door deze punten sterker te verbinden met de formele en informele netwerken in onze gemeente, zodat inwoners sneller passende ondersteuning vinden. Mantelzorgers ontvangen ondersteuning zodat zij hun belangrijke rol kunnen blijven vervullen. Ook besteden we extra aandacht aan het thema dementie, zoals opgenomen in het bestuursakkoord en het Plan van aanpak Informele Zorg. Voor inwoners en hun naasten betekent dit dat zij weten waar zij terechtkunnen met vragen en ondersteuning, terwijl we tegelijk de informele zorgstructuur uitbreiden en de samenwerking met zorginstellingen en welzijnsorganisaties versterken. Met deze gezamenlijke inzet investeren we in een samenleving waarin iedereen kan meedoen, zich kan ontwikkelen en waar ondersteuning dichtbij en op maat beschikbaar is, zodat Stein in 2026 nog meer een gemeente is waar iedereen zich thuis voelt

22

Financiële gezondheid De afgelopen jaren werden de budgetten voor de minimaregelingen structureel overschreden. Dekking vond plaats door o.a. incidentele budgetten. Om ook in de komende jaren te voorzien in de structurele behoefte aan ondersteuning door minimaregelingen, dient het budget vanaf 2026 structureel opgehoogd te worden met € 71.500. In 2026 breiden we onze dienstverlening aan jongeren met schulden (18-27 jaar) uit met een specifiek hulpaanbod dat aansluit bij hun situatie. Landelijk is er sprake van een groeiend aandeel jongeren met (verborgen) betalingsachterstanden, financiële problemen en problematische schulden. De reguliere schuldhulpverlening sluit vaak niet goed aan bij deze groep, waardoor een andere aanpak noodzakelijk is. Landelijk zijn er bewezen interventies beschikbaar, zoals het Jongeren Perspectief Fonds. We benutten deze kennis en passen een aanpak toe die het beste aan gaat sluiten op de lokale behoefte in Stein. Daarnaast zetten we in 2026 in op de doorontwikkeling van vroegsignalering. Dit is een belangrijk instrument om inwoners tijdig te bereiken en problematische schulden te voorkomen. Door signalen van partners beter te duiden, prioriteren en opvolgen, zorgen we dat inwoners met beginnende betalingsachterstanden sneller passende ondersteuning ontvangen.

Warm welkom In 2026 evalueren we het warm welkom pakket en de warm welkom bijeenkomst voor nieuwe inwoners. Door middel van het warm welkom pakket en de warm welkom bijeenkomst willen we nieuwe inwoners laagdrempelig kennis laten maken met de gemeente. Aan de hand van de evaluatie wordt er besloten over het voortzetten van het warm welkom pakket en de warm welkom bijeenkomst vanaf 2027.

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Zorg & Veiligheid We kennen GRIP voor incidenten, maar voor sociale incidenten was er geen uniforme aanpak. Daarom is landelijk het AVE-model ontwikkeld. AVE staat voor: Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie, bij huishoudens met oplopende problematiek. Het doel is het voorkómen van een dreigend escalerende situatie en het beperken en beëindigen van een escalerende situatie. Het model creëert helderheid in de samenwerking binnen - en tussen het zorg- en veiligheidsdomein, met onder andere duidelijke richtlijnen over wanneer op- of af te schalen, hoe en naar wie. Hierdoor wordt voorkomen dat verschillende partijen langs elkaar heen werken en borgen we dat er een volledig beeld komt van de situatie in een huishouden. De commissie Zorg & Veiligheid ZL heeft zich uitgesproken voor één uniform AVE model in ZuidLimburg, om te komen tot afstemming en advies rond thema’s zoals huiselijk geweld en onbegrepen gedrag. In alle 16 gemeenten is men aan het bekijken hoe deze werkwijze, zo uniform mogelijk maar met oog voor de couleur local, geïmplementeerd kan worden. Een regionale werkgroep zorgt voor de onderlinge afstemming.

Inkomensregelingen Vidar ‘Vidar Vooruit’ is een koers die voortbouwt op huidig beleid. We spelen hiermee in op landelijke ontwikkelingen zoals de Participatiewet in Balans en de Wet van School naar Duurzaam Werk. Ook sluit deze koers aan op de lokale opgaven denk aan de sluiting van VDL Nedcar, veranderende instroom van jongeren en anderstaligen en de toekomstige huisvesting van Vidar. Vooral hogere kosten ten aanzien van de bijzondere bijstand en het verwerken van de stelpost loonkosten zorgen voor een beperkte bijstelling (circa twee ton in 2026) van de begroting. Ter beeldvorming: de hoogte van deze bijstelling is slechts 2 % van de totale kosten met betrekking tot participatie. Bovendien is deze ontwikkeling slechts gedeeltelijk te beïnvloeden door gemeenten. Vidar, de gemeente Stein en maatschappelijke partners blijven zoeken naar mogelijkheden om de ontwikkeling van de bijzondere bijstand positief bij te stellen. Dit alles vraagt om een toekomstgerichte koers met aandacht voor mens, data en partnerschap.

23

Enkele speerpunten voor 2026: • Bestaanszekerheid en menselijke maat: Door slimmer te werken en data subtiel en zorgvuldig in te zetten, maken we ruimte voor meer menselijk contact. Niet door het inzetten van meer professionals, maar door de processen efficiënter en gebruiksvriendelijker in te richten. • Vidar als brug naar een inclusieve arbeidsmarkt: De jobcoaches staan naast de werkgever. Ze helpen bij het omgaan met ondersteuningsbehoeften, maar ook bij het inrichten van een inclusieve werkvloer. De werkcoach begeleidt dagelijks, met oog voor talent, gedrag en teamdynamiek. • Vidar als werkgever: Het toevoegen van digitale informatie aan de fysieke werkomgeving kan medewerkers helpen om met stapsgewijze instructies complexere taken uit te voeren waardoor er aantrekkelijker werk kan worden aangeboden. Tijdens de (lokale en regionale) raadsbijeenkomsten Vidar zijn deze en andere ontwikkelingen uitgebreid toegelicht. In 2026 streven we naar een pilot omscholingsbonus. Hierbij willen we graag een relatie leggen tussen participatie en zorg. Een specifiek voorbeeld dat onderzocht wordt is de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die onder begeleiding huishoudelijke taken uitvoeren.

WMO In 2026 staat de gemeente Stein voor blijvende uitdagingen binnen de Wmo. De vraag naar ondersteuning groeit verder door de vergrijzing en de toenemende complexiteit van zorgvragen. Het gaat hierbij niet alleen om begeleiding van kwetsbare inwoners, maar ook om langdurige, intensieve zorg en meervoudige problematiek waarbij vaak meerdere ketenpartners betrokken zijn. Om hierop adequaat in te spelen, zet de gemeente onder andere het AVE-model en de Doorbraakmethode in. Deze aanpakken maken het mogelijk om maatwerkoplossingen te bieden met een betrouwbare en navolgbare onderbouwing. Ze dragen bij aan blijvende besparingen, voorkomen maatschappelijke escalaties en zorgen dat inwoners sneller de juiste ondersteuning ontvangen. Tegelijkertijd zet de landelijke beweging richting het voorliggend veld de toon. Dit betekent dat de focus verschuift van zware, dure zorg naar preventieve maatregelen en vroegtijdige signalering in de wijk. Hierin speelt onder andere de wijkverpleegkundige een belangrijke rol. De gemeente Stein versterkt daarom de samenwerking met inwoners, mantelzorgers en partners in zorg en welzijn, met oog voor het benutten van de eigen kracht en netwerken van inwoners.

Ook de samenwerking met zorgaanbieders, huisartsen en welzijnsorganisaties wordt verder geïntensiveerd, zodat signalen sneller worden opgepakt en ondersteuning dichter bij de leefwereld van inwoners wordt georganiseerd. Een belangrijk aandachtspunt in 2026 is de houdbaarheid van de huishoudelijke hulp. Om deze voorziening duurzaam in te richten, wordt onderzocht hoe deze ondersteuning slimmer en toekomstbestendig kan worden georganiseerd, met oog voor betaalbaarheid én kwaliteit. Daarnaast onderzoekt de gemeente het principe van reablement: het trainen en ondersteunen van hulpbehoevenden om (weer) zoveel mogelijk zelfredzaam te worden. Dit helpt inwoners om hun zelfstandigheid te behouden en vermindert de druk op zwaardere vormen van ondersteuning. Verder wordt gewerkt aan een snellere en efficiëntere toeleiding naar passende zorg voor inwoners met dementie, zodat zij tijdig de juiste ondersteuning krijgen en mantelzorgers beter worden ontlast. Met deze inzet krijgen inwoners eerder passende ondersteuning, wordt zwaardere zorg zo veel mogelijk voorkomen en blijft de zorg toegankelijk binnen de beschikbare middelen. Zo werken we aan een toekomstbestendige Wmo, waarin preventie, maatwerk en betaalbaarheid hand in hand gaan, en waarin de balans tussen kwaliteit en financiële houdbaarheid nadrukkelijk wordt bewaakt.

24

Daarnaast bereidt de gemeente zich in 2026 voor op de invoering van een nieuwe systematiek voor de eigen bijdrage binnen de Wmo. De daadwerkelijke invoering wordt op landelijk niveau naar verwachting in 2027 gerealiseerd. Door in 2026 tijdig de voorbereidingen te treffen, kunnen we inwoners, aanbieders en partners zorgvuldig meenemen in deze verandering en de overgang zo soepel mogelijk laten verlopen. Vanuit het gemeentefonds ontvangen we in 2026 extra middelen van € 128.000 om demografische effecten op te vangen. Dit bedrag plus een additionele € 50.000 is verdeeld en toegevoegd aan de onderdelen huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding en individueel vervoer.

Jeugdhulp Inleiding In 2026 bouwen we voort op het Regionaal Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024–2028. We zetten in op het voorkomen van zorg, het minimaliseren van zorgzwaarte en het bieden van passende hulp, met jeugdigen en hun gezinnen centraal. Door vroegsignalering, normaliseren en lichte ondersteuning dichtbij huis voorkomen we zwaardere trajecten. De inzet van een coach in het kindcentrum, het OKO-programma en de pilot Samen in de Wijk versterken de basis in de leefomgeving. De stijging van het aantal jonge kinderen in zorg (+5% tussen 2024 en 2025) onderstreept de urgentie van deze aanpak. Tegelijkertijd zien we een toename in zorgzwaarte en kosten. Ambulante zorg wordt verder uitgewerkt via ontwikkelcontracten. Binnen de Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg en de Hervormingsagenda Jeugd werken we aan een lokaal en duurzaam zorgmodel. Zo bouwen we aan een toekomstbestendig jeugdstelsel dat effectief, efficiënt en dichtbij georganiseerd is. Ontwikkeling jeugdkosten De jeugdhulp kent een structurele groei in zowel volume als complexiteit. De toename in het aantal jeugdigen, vooral in de leeftijd 0–9 jaar, en de verschuiving naar intensievere zorgvormen leiden tot een stijging van de gemiddelde kosten per cliënt. De financiële impact is zichtbaar in vrijwel alle zorgvormen, waaronder behandeling, pleegzorg en jeugdbescherming.

Om de continuïteit van zorg te waarborgen en aan de wettelijke verplichtingen te blijven voldoen, is een bijraming van € 611.000 noodzakelijk voor het begrotingsjaar 2026, nadat we jarenlang structureel hebben afgeraamd. De stijging van het aantal jonge kinderen in de jeugdhulp in Stein past binnen bredere landelijke en regionale trends. Landelijk wordt binnen de Hervormingsagenda ingezet op het voorkomen van zware zorg door meer aandacht voor vroegsignalering, normaliseren en samenwerking tussen domeinen zoals onderwijs en welzijn. Regionaal sluit Stein aan bij het Regionaal Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024–2028, dat gericht is op gebiedsgericht werken en het versterken van de basis in de leefomgeving van jeugdigen. Toelichting: Sinds 2024 is sprake van een structurele toename in het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp. In het eerste kwartaal van dat jaar waren 407 jeugdigen in zorg; in dezelfde periode van 2025 is dit aantal gestegen naar 428, een groei van circa 5%. Deze stijging doet zich vooral voor in de leeftijdscategorie 0–9 jaar, terwijl het aantal jongeren in de groep 15–17 jaar juist licht is afgenomen. De toenemende zorgvraag onder jonge kinderen wordt bevestigd door signalen uit het onderwijs, waaronder Stichting Kindante. In 2024 werd daar een duidelijke toename geconstateerd van kinderen met ontwikkelings- en gedragsproblematieken.