Programmabegroting 2026

Als reactie is gestart met de inzet van een coach in het kindcentrum, gericht op vroegsignalering en het versterken van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Deze preventieve maatregel draagt bij aan het tijdig herkennen van problematiek en het voorkomen van zwaardere zorgtrajecten.

25

Naast de kwantitatieve groei is er sprake van een inhoudelijke verschuiving in de aard van de zorgvraag. Steeds vaker wordt een beroep gedaan op intensieve en complexe hulp, wat leidt tot een stijging van de gemiddelde kosten per cliënt met circa 10%. De zorg wordt intensiever, vraagt om gespecialiseerde inzet en kent een langere begeleidingsduur. Hierdoor verschuift het zorglandschap van kortdurende, laagdrempelige trajecten naar zwaardere en duurdere arrangementen, waaronder een toename van tweedelijnszorg: gespecialiseerde jeugdhulp voor kinderen en gezinnen met complexe problematiek, vaak multidisciplinair en langdurig van aard. Deze ontwikkeling is duidelijk zichtbaar in de financiële cijfers. Tussen 2023 en 2025 zijn de kosten voor groepsbehandeling met ruim 45% gestegen, en de uitgaven voor individuele behandeling met circa 25%. Ook binnen andere zorgvormen, zoals pleegzorg, dyslexiezorg en gezinshuizen, is sprake van een oplopende kostenlijn. Bij jeugdbescherming en verblijf zijn de uitgaven toegenomen, ondanks een daling in het aantal jongeren, wat wijst op een toename van de zorgzwaarte per cliënt. Daarbij speelt ook een stijging van de kostprijs voor zorg een rol. Door indexering van tarieven en loonontwikkelingen zijn de standaardprijzen voor zorgtoewijzing verhoogd, wat bijdraagt aan de totale kostenstijging binnen het jeugdhulpbudget.

Hoewel de gemeente geen directe invloed heeft op onderdelen als jeugdbescherming, jeugdreclassering en gesloten jeugdzorg, zijn de financiële gevolgen hiervan wel merkbaar in de bredere begrotingsruimte voor jeugdhulp. Om aan de wettelijke verplichtingen te blijven voldoen en de continuïteit van zorg te waarborgen, is voor het begrotingsjaar 2026 een bijraming van 10% noodzakelijk. De financiële bijstelling stelt de gemeente in staat om adequaat te blijven inspelen op de groeiende en veranderende zorgvraag, met name onder jonge kinderen en bij intensieve zorgvormen. Zo wordt geborgd dat jeugdigen tijdig de juiste hulp ontvangen en dat de gemeente haar verantwoordelijkheid op een duurzame en toekomstbestendige wijze blijft invullen. In 2026 zetten we onze huidige inzet op data-analyse voort en verdiepen deze, zodat we trends nog eerder kunnen onderkennen en daar tijdiger en effectiever op kunnen inspelen. Landelijke ontwikkelingen jeugdhulp In 2026 worden op landelijk niveau belangrijke stappen gezet om de jeugdhulp toekomstbestendiger te maken. Het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben aanvullende afspraken gemaakt binnen de Hervormingsagenda. Deze afspraken richten zich op het verbeteren van de toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid van de jeugdhulp.

Een belangrijk speerpunt is het voorkomen van zorg door meer aandacht te besteden aan onderliggende problematiek in andere levensdomeinen, zoals onderwijs, huisvesting en bestaanszekerheid. Door vroegtijdig in te grijpen in deze gebieden, wordt beoogd dat minder kinderen intensieve jeugdhulp nodig hebben. Om deze hervormingen mogelijk te maken, stelt het kabinet tussen 2025 en 2027 bijna € 3 miljard extra beschikbaar. Deze investering is bedoeld om kinderen in kwetsbare situaties sneller en effectiever te ondersteunen. Het extra budget draagt bij aan het waarborgen van wettelijke taken en aan het duurzaam en efficiënt organiseren van jeugdhulp op lokaal niveau. Daarbij wordt niet alleen geïnvesteerd in de jeugdhulp zelf, maar ook in preventieve maatregelen en ondersteuning in het voorliggende veld. Jeugd en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) In lijn met de landelijke Hervormingsagenda en de inzet van de VNG richt Stein zich in 2026 op het versterken van de toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid van jeugdhulp. We doen dit door:

•

Preventie en vroegsignalering: via het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), de inzet van een coach in het kindcentrum en de pilot Samen in de Wijk organiseren we lichte hulp dichtbij huis en voorkomen we zwaardere zorgtrajecten.

•

Sterke lokale teams: we investeren in gebiedsgerichte samenwerking en integrale ondersteuning, met korte lijnen tussen onderwijs, zorg en welzijn.

•

Monitoring en sturing op resultaat: afspraken over trajectduur en het gebruik van data maken tijdige bijsturing mogelijk.

26

•

Financiële borging: een structurele bijraming van € 611.000 is nodig om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen en de continuïteit van zorg te waarborgen.

Door deze aanpak geven we lokaal invulling aan de landelijke hervormingen en bouwen we in Stein aan een toekomstbestendig jeugdstelsel dat aansluit bij de behoeften van onze jeugdigen en hun gezinnen. Afhankelijk van de uitkomsten die leiden tot het Uitvoeringsplan Hervormingsagenda Stein en externe factoren zoals de gemeenteraadsverkiezing, wordt beoogd dit in het tweede of derde kwartaal van 2026 bestuurlijk te agenderen, waarna de raad wordt geïnformeerd dan wel betrokken bij besluitvorming. Om de druk op het systeem te verlichten, wordt lichte hulp zoveel mogelijk georganiseerd in de directe leefomgeving van het kind, met inzet van informele steun en collectieve basisvoorzieningen. Zowel het lokale jeugdhulpteam als de Steinse Knooppunten en organisaties als Partners in Welzijn spelen hierin een rol. Tegelijkertijd worden maatregelen genomen om de trajectduur van hulpverlening te beperken en de effectiviteit van zorg beter te monitoren. Met OKO geven we richting aan ons preventief jeugdbeleid en bouwen we aan een gezonde, kansrijke leefomgeving voor alle kinderen en jongeren. Samen met scholen, verenigingen, ouders en andere partners zetten we acties uit die beschermende factoren versterken (zoals sport, cultuur, ouderbetrokkenheid en gezonde leefstijl) en risico’s verkleinen (zoals middelengebruik, pesten en schooluitval).

De OKO-monitor onder leerlingen van de tweede en vierde klas van middelbare school Groenewald én hun ouders geeft ons hierbij inzicht in leefstijl, welzijn en omgeving, en helpt keuzes voor de speerpunten te maken. In 2026 doorlopen we opnieuw deze cyclus: stand van zaken bepalen, analyseren en prioriteren. De inzichten uit de OKO-monitor onder jongeren en ouders helpen ons om beleid nog beter af te stemmen op de leefwereld van jeugdigen en hun gezinnen. De verschillen en overeenkomsten tussen beiden leveren mooie inzichten op. Door deze lijn consequent vol te houden, is de verwachting dat op de langere termijn de druk op de jeugdhulp zal afnemen, wat ook kan bijdragen aan een duurzamere beheersing van de kosten. OKO is daarmee meer dan een programma: het biedt structuur en stimuleert een meer integrale manier van werken, waarin bewuste afwegingen gemaakt kunnen worden en kansen zichtbaar worden. Zo wordt stap voor stap gebouwd aan een preventieve aanpak die vanzelfsprekender wordt en die de basis legt voor de volgende generatie. Financieel streven we ernaar om bestaande preventiemiddelen binnen alle onderdelen zoveel mogelijk te bundelen onder de paraplu van OKO. Pas daarna wordt bekeken of aanvullende middelen nodig zijn. Wel geldt dat we als OKO-gemeente een jaarlijkse bijdrage aan het Trimbosinstituut moeten voldoen.

Pilot Samen in de Wijk In het schooljaar 2025–2026 is in Berg aan de Maas de pilot Samen in de Wijk gestart. Deze pilot is een samenwerkingsverband tussen gemeente Stein, onderwijsinstellingen, jeugdhulpaanbieders en maatschappelijke partners zoals MIK PIW en MEE. Doel is om kinderen, jongeren en gezinnen laagdrempelige, passende ondersteuning te bieden in hun eigen leefomgeving. De pilot draagt bij aan: • Het versterken van preventieve en integrale hulpverlening. • Het verbeteren van samenwerking tussen domeinen (onderwijs, zorg, welzijn). • Het vergroten van de bereikbaarheid en effectiviteit van ondersteuning. De pilot is ingericht als ontwikkelcontract en loopt tot februari 2026. Binnen dit kader wordt lerend gewerkt aan een gebiedsgerichte aanpak, waarbij bestaande krachten in gezin, buurt en netwerk centraal staan. Waar nodig wordt aanvullende hulp snel en dichtbij georganiseerd. De pilot wordt gefinancierd vanuit de NPO middelen in cofinanciering met de kindpartners. Coach in het kindcentrum In 2025 is binnen het kindcentrum een coach voor het jonge kind ingezet. Deze extra ondersteuning is bedoeld om vroegtijdig signalen op te vangen en kinderen in een kwetsbare positie beter te begeleiden. De inzet is tot stand gekomen in samenwerking met kindpartners,

27

waarbij de gemeentelijke bijdrage afkomstig is uit de NPO-middelen. Het beschikbare budget loopt door tot in de loop van 2026. De inzet van de coach blijkt van grote waarde, mede gezien de toename van het aantal jonge kinderen in de jeugdzorg. De coach fungeert als verbindende schakel tussen ouders, pedagogisch medewerkers en externe hulpverleners, en draagt bij aan vroegtijdige interventie en het versterken van het pedagogisch klimaat. Vervolg en verbinding; in 2026 wordt geëvalueerd hoe deze ondersteuning structureel kan worden voortgezet. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de aansluiting met andere initiatieven, zoals de pilot Samen in de Wijk, om tot een samenhangende en duurzame aanpak te komen voor de ondersteuning van jonge kinderen in de wijk. Taskforce robuust zorglandschap Limburg In 2025 is een gezamenlijke aanpak gestart om de jeugdzorg in Limburg te versterken en toekomstbestendig te maken. Centraal staat dat kinderen en jongeren die hulp nodig hebben, deze tijdig, betrouwbaar en van hoge kwaliteit ontvangen. Ook in 2026 wordt deze koers voortgezet. De samenwerking tussen gemeenten, jeugdzorgorganisaties en ketenpartners wordt verder geïntensiveerd. Door heldere afspraken te maken over verantwoordelijkheden en besluitvorming, ontstaat een beter georganiseerd en samenhangend zorglandschap in de hele provincie.

Zo zijn wij in Zuid-Limburg actief betrokken bij het herstelplan rondom de Mutsaersstichting. Onze inzet blijft onverminderd gericht op het waarborgen van een kwalitatief hoogwaardige en financieel toegankelijke jeugdzorg, zodat alle jeugdigen de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. De landelijke Hervormingsagenda vormt daarbij een belangrijke leidraad. Deze agenda helpt ons om keuzes te maken voor zowel de korte als de lange termijn, gericht op het verbeteren van toegankelijkheid, kwaliteit en doelmatigheid van de jeugdhulp. Tegelijkertijd scherpen we de financiële eisen voor zorgaanbieders aan, zodat zij duurzaam en verantwoord kunnen blijven opereren. Dit draagt bij aan de continuïteit van hulpverlening en het vertrouwen van gezinnen in het zorgsysteem. IZA/GALA De transformatie binnen het sociaal domein beperkt zich niet tot de jeugdzorg. Vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) zetten we in 2026 in op versterking van provinciale samenwerking en governance, zodat gemeenten, zorgaanbieders en maatschappelijke organisaties samen bouwen aan een veerkrachtig en samenhangend stelsel van zorg en ondersteuning. De transformatieplannen krijgen verder vorm, met nadruk op de Doorbraakmethode en Sociale WiFi.

Sociale WiFi richt zich op het versterken van de sociale basis door gemeenschapsvorming, het ondersteunen van duurzame inwonersinitiatieven en het benutten van informele netwerken. Zo ontstaat een stevig fundament dat aansluit bij de behoeften van inwoners en bijdraagt aan minder afhankelijkheid van formele zorg. Dit sluit goed aan bij de beleidsdoelen van de gemeente Stein en de wijze waarop we hier uitvoering aan geven.

Beleidsdoelstellingen Thema Sociale basis Sociale basis

Financiële gezondheid

Doelstellingen in 2026 Het verbinden van de wijkinformatiepunten met de informele en formele netwerken in de gemeente. Extra aandacht besteden aan het thema dementie, zodat inwoners weten wat ze kunnen verwachten en waar ze terecht kunnen met vragen en voor (mantelzorg-) ondersteuning. In 2026 breiden we onze dienstverlening aan jongeren met schulden uit door gebruik te maken van landelijk bewezen interventies als het Jongeren Perspectief Fonds.

28

Zorg en Veiligheid

Vidar

Vidar

Participatie Wmo

Wmo

Jeugd

Jeugd

Pilot Samen in de Wijk Coach in het Kindcentrum Taskforce robuust zorglandschap Limburg IZA/GALA

Daarnaast zetten we in 2026 in op de doorontwikkeling van vroegsignalering. Dit is een belangrijk instrument om inwoners tijdig te bereiken en problematische schulden te voorkomen. Het starten van voorbereiding hoe een AVE-model zo uniform mogelijk maar met oog voor de couleur local geïmplementeerd kan worden voor alle 16 Zuid-Limburgse gemeenten. Binnen de organisatie Vidar zullen processen efficiënter en gebruiksvriendelijker ingericht worden. Het toevoegen van digitale informatie aan de fysieke werkomgeving kan medewerkers helpen om met stapsgewijze instructies complexere taken uit te voeren waardoor er aantrekkelijker werk kan worden aangeboden. Vidar, de gemeente Stein en maatschappelijke partners zoeken naar mogelijkheden om de ontwikkeling van de bijzondere bijstand positief bij te stellen. Pilot omscholingsbonus. Er wordt in 2026 verder geïnvesteerd in samenwerking met zorgaanbieders, huisartsen en welzijnsorganisaties om de zorg toegankelijk en duurzaam te houden. Er wordt ingezet op passende en tijdige ondersteuning, met oog voor maatwerk en betaalbaarheid om zo de balans tussen kwaliteit en houdbaarheid te waarborgen. De ambulante zorg werken we in 2026 volledig uit via de ontwikkelcontracten. De intensieve samenwerking met onze partners krijgt verder vorm, zodat we de zorg effectiever en duurzamer kunnen organiseren.

Daarnaast zetten we in 2026 een volgende stap in de Hervormingsagenda Jeugd. We vertalen de gemaakte keuzes naar een lokaal werkende organisatievorm voor Stein. Daarbij staat voorop dat de ondersteuning dichtbij, efficiënt en duurzaam wordt georganiseerd, zodat iedere jongere de juiste hulp ontvangt. Na afloop van de pilot (februari 2026) bepalen we samen met de betrokken partners hoe we de opgedane ervaringen een vervolg geven. De uiteindelijke vorm is nog niet vastgesteld. In 2026 bekijken we hoe we deze ondersteuning structureel kunnen voortzetten en hoe we dit verbinden met andere ontwikkelingen, zoals de pilot Samen in de Wijk. In 2026 bouwen we voort op de eerste stappen die zijn gezet en richten we ons op het versterken van provinciale samenwerking en governance, zodat gemeenten en jeugdzorgaanbieders beter kunnen samenwerken aan een stabiel en veerkrachtig zorglandschap. De transformatieplannen krijgen verder vorm, met nadruk op de Doorbraakmethode en Sociale WiFi.

OKO

OKO wordt structureel opgenomen in ons meerjarig beleid.

OKO

We gaan conform OKO-cyclus de monitor afnemen onder leerlingen van de 2e en 4e klas van middelbare school Groenewald én alle ouders van leerlingen van Groenewald (de oudermodule). In 2026 vindt evaluatie plaats van het warm welkom pakket.

Warm Welkom

29

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Vidar GR Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Omnibuzz

GR

Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

Wat gaat het kosten ? Sociaal domein (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

32.681

34.879

34.868

34.586

34.874

35.618

Baten

9.618

8.735

7.835

7.261

7.425

7.704

-23.063

-26.144

-27.032

-27.325

-27.449

-27.914

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Algemeen Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2026 ten opzichte van 2025 aan dit programma. Indexeringen Sociaal Domein Op het programma Sociaal Domein worden in 2026 indexeringen toegepast ten opzichte van 2025. Jeugdhulp Binnen de jeugdhulp zien we een stijging in de aantallen, indicaties en een stijging in de tarieven dit zorgt voor een toename van de kosten in 2026. WMO In 2026 is er voor een bedrag van € 50.000 meer aan kosten m.b.t. tot de WMO verwerkt ten opzichte van 2025. Participatie Ontwikkeling van de bijzondere bijstand en het verwerken van de stelpost loonkosten. Financiële gezondheid Binnen financiële gezondheid is een bijstelling gedaan met betrekking tot de minimaregelingen. Correctie Brede SPUK/GALA In 2026 is op de Brede SPUK/GALA een correctie doorgevoerd. Inhuur personeel Het budget met betrekking tot inhuur van personeel valt in 2026 lager uit dan in 2025. Jongerenvisie

-251

-66

-611

-50

-253

-71 -30

240

30

De middelen vanuit het bestuursakkoord voor de Jongerenvisie zijn in 2026 niet meer beschikbaar. Mantelzorgondersteuning De middelen vanuit het bestuursakkoord voor mantelzorgondersteuning zijn in 2026 lager ten opzichte van 2025.

90

100

31

Volksgezondheid en milieu

Inleiding

Het programma volksgezondheid en milieu draagt een bij aan het gezond houden van onze inwoners en het voorkomen van milieu problematieken. Binnen dit programma werken we aan het een gezonde generatie waarbij we inzetten op de verbetering van de fysieke en mentale gezondheid van - 9 maanden tot 101. Hierbij houden we rekening met milieueffecten die daarin belemmerd kunnen zijn. Ook richten we ons binnen dit programma op de verbetering van de leefomgeving en het zo verduurzamen en klimaat adaptief maken van onze gemeente, zodat we onze gemeente gezond en veilig kunnen doorgeven aan de volgende generaties.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat willen we bereiken ? De komende jaren staan we ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Met name de warmte-transitie zal de komende jaren een forse taak worden voor de gemeente, om de overgang van het gebruik van aardgas naar duurzame bronnen te stimuleren en zo de CO2uitstoot te verminderen. Het doel is om in 2050 alle woningen en andere gebouwen aardgasvrij te maken. Onze Lokale Energiestrategie 2024-2030 (Energievisie), die in 2023 is vastgesteld, focust op deze energietransitie, met als hoofddoel het verduurzamen van woningen en bedrijven en het bevorderen van lokale energieopwekking. Dit wordt gedaan door isolatie, stimuleren van warmtepompen en de mogelijke ontwikkeling van een warmtenet, evenals het ondersteunen van zonne- en windenergie. De gemeente werkt samen met inwoners, bedrijven en de regio ZuidLimburg binnen het kader van de Regionale Energie Strategie (RES). Qua volksgezondheid ligt de nadruk deze beleidsperiode op de te realiseren trendbreuk in ZuidLimburg. Zuid-Limburg kent namelijk een hardnekkige gezondheids-achterstand ten opzichte van de rest van Nederland. Op tal van gebieden scoort de regio beduidend slechter.

Dit heeft grote gevolgen voor de inwoners zelf, maar ook voor de economie en de zorgkosten. Onze gemeente wil samen met de andere 15 Zuid-Limburgse gemeenten, de provincie Limburg, de GGD en heel veel andere partijen, die gezondheidsachterstand ten opzichte van de rest van Nederland in 2030 met een kwart hebben ingelopen. Deze gezamenlijke ambitie heet de Trendbreuk Zuid-Limburg en is opgenomen in het Regionaal gezondheidsbeleid. Bij ruimtelijke ontwikkelingen willen we bijdragen aan de volksgezondheid en milieu door op basis van wet - en regelgeving belangenafwegingen te maken die leiden tot een evenwicht tussen enerzijds een goed woon -en leefklimaat en anderzijds ons economisch klimaat. De uitvoering van milieutaken zijn belegd bij de Omgevingsdienst Zuid-Limburg (voorheen RUD). Deze ondersteunt ons bij het maken van een dergelijke belangenafweging. In het kader van volksgezondheid en milieu zijn ook de thema’s afval en water relevant.

32

Het is van belang om huishoudelijk afval goed gescheiden aan te bieden. Op die manier kan van ons afval nieuwe grondstoffen worden gemaakt. Dit draagt bij aan een duurzame ontwikkeling (beperken CO2, minder grondstoffen onttrekken uit de aarde, nieuwe economie/werkgelegenheid). Goed gescheiden afvalstoffen hebben bovendien financiële waarde en levert geld op, terwijl het verbranden of storten ervan erg duur is. Goede scheiding heeft dan ook per definitie effect op het afvalstoffentarief. Onze beleidsdoelen met betrekking tot water zijn vastgelegd in het gemeentelijke waterplan en het projectenplan water en klimaatadaptatie 2022-2027, zoals het verminderen van wateroverlast, het tegengaan van droogte, hittestress verminderen en schoon water. Door invulling te geven aan deze watertaken dragen we bij aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden.

Wat gaan we er voor doen? Volksgezondheid Verslavingspreventie Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) is een taak van gemeenten belegd in de Wmo. Verslavingspreventie is onderdeel van OGGZ. In de Westelijke Mijnstreek werd de afgelopen jaren voor dit thema het regionale budget Maatschappelijk Opvang Voorziening (MOV) ingezet, met name voor de subsidiëring van Mondriaan Verslavingspreventie. Hier was voldoende ruimte voor en er zijn raakvlakken qua doelgroep. Verslavingspreventie is echter niet expliciet een taak waarvoor de decentralisatie uitkering MOV wordt uitgekeerd aan centrumgemeenten. De afgelopen jaren is steeds meer ingezet ten behoeve van de groep dak- en thuislozen (waar de MOV-middelen expliciet voor bedoeld zijn). Daarnaast is er jaarlijks sprake geweest van het toepassen van indexering, terwijl het Rijk de decentralisatie uitkering niet heeft geïndexeerd. Het MOV-budget is niet meer toereikend om ook verslavingspreventie door Mondriaan uit te betalen. Voor het jaar 2026 gaan de Westelijke Mijnstreek-gemeenten (Sittard-Geleen, Beek en Stein) deze subsidie aan Mondriaan uit lokale middelen betalen. Voor Stein gaat het om een bedrag van € 40.000. In 2026 gaan we samen met deze gemeenten en Mondriaan in beeld brengen hoe we hier na 2026 verder mee omgaan.

We vinden het in ieder geval belangrijk dat het aanbod goed aansluit bij onze OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) doelen. Gezondheidsbeleid In september 2025 is het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 “Gezondheid nu, voor later!” vastgesteld. Dit beleidsplan sluit aan bij de doelstelling uit de vorige nota, om in 2030 een kwart van de gezondheidsachterstand ten opzichte van de rest van Nederland te hebben ingelopen. Er wordt uitgegaan van vier pijlers: 1. Gezond Opgroeien: De Trendbreuk-aanpak van de vorige periode wordt voortgezet, met de focus op kinderen en een koppeling met OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). 2. Gezond Blijven: deze periode verbreden we de focus en richten we ons ook op de ouder wordende inwoners, bijvoorbeeld met interventies als Welzijn Op Recept, Gezonde Leefstijl Interventie, Ketenaanpak Valpreventie en Eén Tegen Eenzaamheid. 3. Gezonde Geest: o.a. met het IZA-transformatieplan Mentale Gezondheid gaan we de mentale weerstand van mensen vergroten. Daarnaast hebben gemeenten vanaf 2026 een wettelijke taak op gebied van suïcidepreventie. Hiervoor wordt een separaat uitvoeringsplan opgesteld. 4. Gezonde Leefomgeving: we streven naar een gezonde leefomgeving die ontmoeten en bewegen stimuleert en schoon, sociaal veilig en toegankelijk voor iedereen is.

De uitvoering van dit beleid gebeurt via reeds bestaande vastgestelde uitvoeringsplannen, financiering past binnen de bestaande kaders: Pijler 1 past grotendeels binnen de begroting GR GGD ZL, pijler 2 wordt met name uitgevoerd met behulp van GALA-middelen, pijler 3 met behulp van IZA-middelen. Voor pijler 4 zal worden samengewerkt met het fysieke domein.

33

Riolering Water- en klimaatadaptatieplan Het huidige water- en klimaatadaptatie beleids- en beheersplan is in 2021 vastgesteld. Conform de richtlijnen van de Provincie moet dit plan elke 5 jaar worden geactualiseerd. Voor de actualisatie van 2026 trekken we samen op met de gemeenten Beek en Sittard-Geleen in het kader van de regionale samenwerking. Uitvoering van water en klimaat maatregelen op basis van het huidige beleid, die in 2026 gaan plaatsvinden, worden gecombineerd met werkzaamheden in Catsop (herstel oude kern), de Koolweg (Elsloo) en de Steinderweg (Elsloo). Daarnaast zal gestart worden met het voorbereiden van emissiemaatregelen bij het gebied aan 't Brook (Stein) op basis van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De doelstellingen van de KRW zijn het realiseren en behouden van schoon en gezond oppervlakte- en grondwater.

Afval RWM Onze afvalinzameling is belegd bij de Reinigingsdienst Westelijke Mijnstreek (RWM). Samen zetten wij ons in voor een betere afvalscheiding, een efficiënte en duurzame inzameling van huishoudelijk afval en een schone leefomgeving. RWM is gehuisvest aan de Millenerweg 6 te Sittard. De huurovereenkomst van de huidige locatie loopt per eind 2029 af. Daarnaast is het huidige perceel te beperkt gebleken om door te kunnen ontwikkelen tot het noodzakelijk en gewenst niveau. Dit heeft ervoor gezorgd dat RWM de zoektocht is gestart naar een nieuwe locatie welke voldoende ruimte biedt voor de uitvoering en doorontwikkeling van haar activiteiten. Ook zal de nieuwe huisvestingslocatie bijdragen aan het doel wat wij voor ogen hebben, namelijk het beperken van CO2 uitstoot door ruimte te bieden voor het optimaliseren van het wagenpark maar ook ruimte te hebben in te spelen op ontwikkelingen in de markt die het hergebruik van grondstoffen stimuleren. In 2026 is besluitvorming over een definitieve locatie voorzien in het huisvestingstraject. De milieuparken in de Westelijke Mijnstreek zijn verouderd en toe aan vervanging. In regionaal verband wordt door de gemeenten Sittard-Geleen, Beek, Echt-Susteren, Stein en reinigingsdienst RWM toegewerkt naar een nieuwe situatie.

Door de milieuparken te vernieuwen en duurzaam in te richten krijgen we als regio de mogelijkheid meer schone grondstofstromen in te zamelen. Dit zorgt voor de afname van afval dat ter verbranding wordt aangeboden en stimuleert de transitie naar een circulaire economie. Medio 2026 zal de raad worden gevraagd een besluit te nemen over een verder uit te werken voorkeursscenario. Dit voorkeursscenario dient vervolgens verder uitgewerkt te worden waarna de financiële impact bekend wordt en realisatie kan volgen. De financiële consequenties voor de gemeente Stein en haar inwoners zijn nog onbekend voor beide trajecten. De financiële effecten zullen uiteindelijk conform de huidige systematiek via het afvaltarief voor een groot deel aan de inwoners worden doorberekend. Naar verwachting ontstaat hierover in 2026 meer duidelijkheid. Er zijn nog geen middelen in de begroting 2026 opgenomen.

Milieubeheer Warmteprogramma Een thema in de Lokale Energiestrategie 2024-2030 is Verduurzaming warmtevoorziening. Op 16 december 2021 is in Stein de Transitievisie Warmte vastgesteld. Dit plan dient elke vijf jaar geactualiseerd te worden en wordt met ingang van de Omgevingswet (1 januari 2024) een programma onder de Omgevingsvisie met de nieuwe naam warmteprogramma. Om over te gaan tot de daadwerkelijke verduurzaming dient een uitvoeringsplan (of dienen (wijk)uitvoeringsplannen) opgesteld te worden. In 2026 stelt de gemeente Stein een nieuw warmteprogramma op. Met dit nieuwe warmteprogramma wordt richting gegeven aan de warmtetransitie richting aardgasvrij binnen de

34

gemeente voor de komende 10 jaar, met een herijking elke 5 jaar. Het bestaat uit een technische analyse met mogelijke voorkeursoplossingen per gebied in de gemeente, en een planning wanneer in dit gebied een uitvoeringsplan gaat worden opgesteld. Daarnaast worden er doelen gesteld voor de komende 10 jaar, en schetst het de uitgangspunten die de gemeente aan de warmtetransitie koppelt.

Beleidsdoelstellingen Thema Verslavingspreventie

Water- en klimaatadaptatie beleids- en beheerplan Water- en klimaatadaptatie Warmteprogramma

Doelstellingen in 2026 In 2026 gaan we samen met de Westelijke Mijnstreek en Mondriaan in beeld brengen hoe we na 2026 omgaan met de financiering van verslavingspreventie. Een geactualiseerd water- en klimaatadaptatie beleids- en beheerplan vaststellen.

Uitvoering van werken zal worden uitgevoerd in Catsop, De Koolweg en de Steinderweg. En er zal gestart worden met het voorbereiden van KRW maatregelen aan het Broek (Stein) In 2026 stelt de gemeente Stein een nieuw warmteprogramma op als onderdeel van de warmtetransitie. Dit zal landen in het nieuwe warmteprogramma van de gemeente Stein.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GGD Zuid Limburg

NV RWM

ODZL

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging.

Privaat

Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 3 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein) en de gemeente Echt-Susteren.

GR

De Omgevingsdienst Zuid-Limburg biedt deskundigheid op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en milieuadvies en werkt in opdracht van de 16 Zuid-Limburgse gemeenten en de provincie Limburg aan een veilige en gezonde leefomgeving.

35

Wat gaat het kosten ? Volksgezondheid en milieu (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

9.247

12.097

13.318

11.076

11.274

11.080

Baten

8.773

10.680

11.753

10.624

10.783

10.677

Resultaat

-474

-1.417

-1.565

-451

-491

-403

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Verslavingspreventie Omdat het regionale budget Maatschappelijk Opvang Voorziening (MOV) in 2026 niet meer toereikend is verstrekt de gemeente in 2026 zelf de subsidie voor verslavingspreventie. Ouderenbeleid

-40

In 2026 vallen de geraamde kosten lager uit dan in 2025. Energievisie In 2026 vallen de geraamde kosten lager uit dan in 2025. Nationaal isolatie programma

145

In 2025 is er nog een bijdrage vanuit de gemeente Stein, deze vervalt in 2026. Omgevingsdienst Zuid Limburg De bijdrage aan de omgevingsdienst voor 2026 zijn toegenomen. Capaciteit klimaat en energiebeleid

100

In 2026 is er een decentralisatie uitkering gekomen, waardoor de middelen niet meer in het programma maar bij de algemene uitkering worden verwerkt. Afval Hogere kosten voor afvalinzameling- en verwerking (incl. kapitaallasten en interne uren); Hogere opbrengsten afvalstoffenheffing. Riool Hogere kosten rioolbeheer ( incl. kapitaallasten en interne uren ) In 2026 is er extra onttrekking aan de voorziening riool om het tarief te dempen. Doorbelasting Ontwikkeling van de doorbelaste interne uren ten opzichte van 2025.

500

-28

-862

-151 267 -65 65 -33

36

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Inleiding

Binnen dit programma houden wij ons bezig met de belangrijkste ruimtelijke opgaven voor onze gemeenten zoals bijvoorbeeld de vraag welke ruimte waarvoor mag worden gebruikt zoals economie, woningbouw, landbouw etc. Ook richt dit programma zich op ruimtelijke opgaven van anderen die impact hebben op het grondgebied van Stein zoals bijvoorbeeld de transitie van Chemelot naar het meest circulaire industriecluster van Europa.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat willen we bereiken ?

Binnen dit programma werken we aan het passend maken van de woningvoorraad in relatie tot onze demografie en het verbouwen en verduurzamen van onze woningen om deze toekomstbestendig te maken. Ook hoort onder dit programma de huisvesting van doelgroepen zoals vluchtelingen en statushouders.

Wat gaan we er voor doen? Ruimtelijke ordening Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Urmond Oost Voor deze gebiedsontwikkeling Urmond-Oost is een investeringsbudget van € 1,4 mln. opgenomen als gemeentelijke cofinanciering voor de Regiodeal (€ 0,4 mln.) en het Leefbaarheidsfonds (€ 1,0 mln.). Hiermee wordt invulling gegeven aan de transformatievisie Urmond-Oost (2023) en de doelstellingen uit de kadernota 2026: een vitale en inclusieve wijk met betaalbare woningen, centrale voorzieningen en sociale ontmoetingsplekken. Een deel van het budget wordt in 2026 ingezet voor: • de samenwerking met ketenpartners te concretiseren en te borgen; • gezamenlijk een masterplan op te stellen; • concrete deelprojecten voor te bereiden die voortkomen uit het masterplan.

Wonen en bouwen Woonzorgvisie In onze woonzorgvisie (vastgesteld door de gemeenteraad op 28 september 2023) wordt beschreven wat gemeente Stein voor ogen heeft op het gebied van wonen en op de zorg- en ondersteuningsbehoefte in relatie tot wonen. Kwantitatief willen wij t/m 2030 ongeveer 650 bruto woningtoevoegingen realiseren met focus op (betaalbare) nultredenwoningen in zowel huur als koop. In de woonzorgvisie is de contourenschets opgenomen. Deze schets geeft de gewenste zorgzonering voor onze gemeente vanuit het perspectief ouderenzorg aan. In deze contourenschets zitten o.a. een aantal “witte vlekken”, waar nu nog geen woonzorgzone is (bv. Berg aan de Maas en Meers). Deze contourenschets met de witte vlekken is de basis geweest voor onze aanvraag Woningbouwimpuls 6e tranche.

37

Op 25 april 2024 ontvingen wij van de Rijksoverheid de toekenning van onze aanvraag Woningbouwimpuls 6e tranche. Met het toegekende bedrag van ruim 1,9 miljoen euro wordt de gemeente Stein in staat gesteld om, in de periode 26 april 2024 tot en met 26 april 2034, de realisatie van 270 (zorggeschikte) woningen te faciliteren. Het gaat dan om ongeveer € 7.000 per woning. Hieronder lichten wij de 4 deelprojecten uit de Woningbouwimpuls toe waarbij er (mede) sprake is van gemeentelijk grondeigendom : Bruisend Hart Nieuwdorp: Deze reeds vastgestelde grondexploitatiebegroting wordt toegelicht bij de paragraaf grondexploitaties verderop in deze begroting. CPO Steskensstraat / Bingelhof: In de raadsvergadering van september 2025 is de gemeenteraad gevraagd de gemeentelijke grondexploitatiebegroting vast te stellen waardoor de uitvoering van de vastgestelde GREX in 2026 wordt vormgegeven. Dit begint met het bouwrijp maken van de locatie door de gemeente (o.a. sloop Steskensstraat 37). Afhankelijk van de omgevingsvergunningprocedure en uitkomsten aanbesteding woningbouw is de bouwstart van de woningen voorzien in de tweede helft 2026. Voormalige zwembadlocatie Stein: We bevinden ons in de verkennende fase. Dat betekent dat we nog zaken moeten onderzoeken.

De tijd tot eind 2025/begin 2026 gebruiken we om, samen met Wonen Limburg: • de ruimtelijke mogelijkheden te onderzoeken; • input van omwonenden op te halen; • te werken aan een eerste stedenbouwkundige en landschappelijke opzet voor het gebied. Afhankelijk van de uitkomsten van de verkenningsfase wordt in 2026 de (overige) ontwikkelaars geselecteerd, wordt een definitief ontwerp opgesteld, wordt een grondexploitatiebegroting opgesteld en kan gestart worden met het omgevingsvergunningproces. Voormalige schoollocatie Meers: Na de voorbereidende onderzoeken eind 2025 kan in 2026 gestart worden met het opstellen van een ontwikkelstrategie (o.a. selectie ontwikkelaar) en wordt het participatietraject met de omgeving gestart. Naar verwachting kan in 2026 de exploitatiebegroting worden opgesteld. Naast de Woningbouwimpuls neemt gemeente Stein ook deel aan de samenwerkingsovereenkomst Flexcity. Deze overeenkomst is op 11 december 2024 afgesloten tussen de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en het Rijk. In de raadinformatiebrief van 2 december 2024 bent u hierover geïnformeerd. Vanuit deze Flexcityregeling onderzoeken wij in 2026 de mogelijkheden voor een zogenoemde garantielocatie voor flexwoningen ter plaatse van de voormalige voetbalvelden in Meers. Hiermee kan deels invulling worden gegeven aan de behoefte aan tijdelijke woningen zoals opgenomen in de woonzorgvisie.

Overige woningbouwinitiatieven op gemeentelijke gronden worden toegelicht bij de paragraaf grondexploitaties.

38

Beleidsdoelstellingen Thema WAP Urmond Oost

CPO Steskensstraat / Bingelhof Voormalige zwembadlocatie Stein

Voormalige schoollocatie Meers

Doelstellingen in 2026 De samenwerking met ketenpartners concretiseren en borgen, gezamenlijk een masterplan opstellen en de voorbereiding van concrete deelprojecten die voortkomen uit het masterplan. Opstarten van uitvoering (bouwrijp maken). Op basis van resultaten verkenningsfase het selecteren van (overige) ontwikkelaars, het opstellen van een definitief ontwerp, het vaststellen van de grondexploitatiebegroting en start omgevingsvergunningprocedure. Opstellen ontwikkelstrategie, start participatietraject en het opstellen van een grondexploitatiebegroting.

Wat gaat het kosten ? Ruimtelijke ordening en volkshuisvestiging (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

7.074

10.925

4.357

3.160

4.064

2.137

Baten

5.345

8.272

2.713

1.627

2.473

595

-1.729

-2.653

-1.644

-1.533

-1.591

-1.542

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

Implementatie omgevingswet Voor 2026 zijn geen uitgaven begroot t.b.v dit project. Sanitaire units woonwagenlocaties Voor 2026 zijn geen kosten geraamd. Bouwgrondexploitaties Lagere kosten grondexploitaties in 2026 ten opzichte van 2025 Hogere opbrengsten grondexploitaties in 2026 ten opzichte van 2025 Doorbelasting Lagere kosten/interne uren die worden doorbelast ten opzichte van 2025 Kapitaallasten In 2026 zijn lagere kapitaallasten, in 2025 wordt voorbereidingskrediet Steskensstraat vervroegd afgeschreven en in gebracht in de grondexploitaties Herbestemming st. Jozefkerk Kerensheide In 2026 zijn geen kosten en opbrengsten meer opgenomen voor St. Jozefkerk Kerensheide Woonzorgvisie Lager budget begroot in 2026 ten opzichte van 2025 Leges omgevingsvergunningen Lagere opbrengsten leges ten opzichte van 2025

262 209 3.349 -3.287 109

-58

144 309 -270

Woonwagenlocaties

39

In het kader van de overdracht van de woonwagenlokaties was in 2025 een hoger budget aan eenmalige middelen beschikbaar voor normalisatie woonwagenlocaties(118) en voor onderhoud(40)

158

40

Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen

Inleiding

Het programma bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen richt zich op de manier waarop de gemeente Stein is georganiseerd en de dienstverlening naar onze inwoners en ondernemers verzorgd en richt zich op de daarvoor benodigde middelen. We willen een efficiënte en toekomstgerichte organisatie waarbij we ons binnen dit programma inzetten op het aantrekken van nieuwe medewerkers, stagiaires en het inrichten van werkervaringsplekken. De medewerkers die voor de gemeente Stein werken willen we graag aan onze organisatie binden en actief werken aan hun ontwikkeling. Op deze wijze willen we invulling geven aan kwalitatieve dienstverlening voor onze inwoners/ondernemers waarbij de processen optimaal voor onze inwoners/ondernemers zijn ingericht.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.6 Belastingen (OZB, parkeerbelasting, overige belastingen) 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening

Wat willen we bereiken ?

Een zelfstandige gemeente die financieel gezond en in control is, communicatief sterk en dienstverlenend handelt naar haar inwoners en ondernemers. Daar waar het voordeel oplevert om samen te werken in de regio doen we dat om de kracht van Stein als zelfstandige gemeente te behouden.

Wat gaan we er voor doen? Bestuur Regionale samenwerking In de toekomstvisie 2040 heeft de gemeenteraad vastgesteld dat gemeente Stein een zelfstandige gemeente is die sterk is in samenwerking in de (EU)regio. Dit vindt zijn uitwerking in het opzoeken van nadere samenwerking in de Westelijke Mijnstreek. Daarnaast is de stichting Samenwerking Zuid-Limburg opgericht om in het verband van de 10 samenwerkende gemeenten elkaar regionaal te versterken. Ook blijven we actief in de bestaande samenwerkingsverbanden op Zuid-Limburgse schaal en staan we open voor verdere samenwerking als dit een positieve uitwerking kan hebben voor de regio Zuid-Limburg. In 2026 gaan we het volgende doen:

•

In de Westelijke Mijnstreek wordt samenwerking op het gebied van wonen en openbare orde en veiligheid uitgewerkt.

41

•

In de Westelijke Mijnstreek gaan we in thematische sessies onderzoeken welke samenwerkingsvormen er verder mogelijk zijn.

•

Er wordt regionaal een programmabureau opgericht in de stichting Samenwerking ZuidLimburg om uitvoering te geven aan de regionale samenwerking. Naast financiering uit de regiodeal Zuid-Limburg dragen alle deelnemende gemeenten 1 euro per inwoner bij voor het bekostigen van dit programmabureau. Voor Stein komt dit neer op €25.000.

De deelname aan het Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR) betreft een langjarig commitment en samenwerking tussen regio en rijk. Het programma richt zich op veilige en leefbare regio’s, een duurzaam en bereikbaar voorzieningenniveau en een gezonde, kansrijke toekomst voor inwoners. In dit kader wordt deelgenomen aan de zesde tranche van de regiodeal “ZuidLimburg, Samen maken we Nederland Groter”, in samenwerking met de gemeenten Maastricht, Sittard-Geleen, Beek, Beekdaelen, Meerssen, Valkenburg aan de Geul, Eijsden-Margraten, GulpenWittem en Vaals. Onder programmalijn 3 ‘Sterke en gezonde gemeenschappen’ is de gebiedsgerichte wijkaanpak Urmond-Oost ondergebracht. De regiodeal omvat een Rijksbijdrage van 10 miljoen euro, met daarbovenop een vereiste cofinanciering van 10 miljoen euro vanuit de regio.

Burgerzaken Verkiezingen gemeenteraad In 2026 organiseren wij de gemeenteraadsverkiezingen, waarvan een deel van de organisatie in 2025 heeft plaatsgevonden. We zorgen voor een rechtmatige, toegankelijke en betrouwbare gemeenteraadsverkiezing en uitslag. Door de verkiezingskrant, het organiseren van een verkiezingsdebat, plaatsen van verkiezingsborden en andere communicatieactiviteiten werken we aan het bevorderen van de opkomst. Wij willen de nieuwe raad een zo goed mogelijk beeld geven hoe de gemeente ervoor staat en welke uitdagingen komende jaren op de gemeente af komen. Dat doen we door de Staat van de Gemeente en inwerkprogramma voor raadsleden voor te bereiden. Deze Staat van de Gemeente kan ook ter voorbereiding worden meegenomen in het te vormen coalitieakkoord of raadsakkoord. Hierop volgend werken we aan een uitvoeringsprogramma waarin we de vertaling maken hoe de komende bestuursperiode ingevuld kan worden. In samenwerking met het huidige college wordt gewerkt aan overdrachtsdossiers zodat bij het installeren van het college, portefeuillehouders adequaat geïnformeerd worden over hun portefeuille.

Overhead In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de overheadkosten van de gemeente Stein. De overheadkosten voor de gemeente Stein kunnen in diverse onderdelen worden opgedeeld, zoals zichtbaar in onderstaande grafiek.

42

Overheadpercentage: De gemeente is vrij in de wijze waarop overhead aan heffingen wordt doorberekend. In de financiële verordening is voor de gemeente Stein geregeld hoe dit opslagpercentage wordt berekend. Op basis van de huidige cijfers is het overheadpercentage voor 2026 berekend op 15,0: Totale kosten taakvelden / Kosten overhead = overhead% € 76.973.430 / € 11.517.604 = 15,0% In de begroting voor 2025 bedroeg dit percentage 15,5%, en in de begroting 2024 13,6%. Ten opzichte van 2025 kan worden gesteld dat de ontwikkeling stabiel is gebleven. Communicatie We richten ons in 2026, geheel in lijn met de visie op communicatie, op het verbinden van de gemeente met haar omgeving. We werken actief aan de profilering en promotie van gemeente Stein (o.a. met een doorontwikkeling van de merkstrategie) en zetten daarbij diverse middelen in. Zoals de Maaskentjer, video’s en de gemeentelijke website. Deze communicatiemiddelen worden continu verbeterd en doorontwikkeld. Zo actualiseren we onze sociale media strategie en wordt de website in 2026, volgens planning, getoetst op toegankelijkheid. Om te kunnen bepalen in hoeverre deze activiteiten bijdragen aan het doel om in verbinding te staan met de omgeving, richten we ons op het monitoren, analyseren en evalueren van de effecten van onze communicatie. Op die manier vergroten we het inzicht in wat werkt en waar we kunnen bijsturen.

Samen met de omgeving ontwikkelen we aantrekkelijke en relevante inhoudelijke communicatie: van artikelen en video’s tot foto’s en de gemeentekalender. Daarbij houden we structureel aandacht voor heldere en toegankelijke taal, zodat onze communicatie begrijpelijk is voor iedereen. Communicatie is voor ons geen eenrichtingsverkeer. We brengen niet alleen nieuws en informatie naar de omgeving. We halen ook signalen en ideeën van de omgeving naar de gemeente, dit doen we door nieuws, meldingen en goede voorbeelden uit de gemeente op te halen en te delen met de ambtelijke organisatie. Naast de inzet van de bekende kanalen onderzoeken we nieuwe mogelijkheden voor participatie vanuit de samenleving. Tot slot versterken we het ambassadeursnetwerk met nieuwe ambassadeurs en ambassadeurs evenementen. Het doel daarvan is promotie van “Dat maakt Stein voor mij, dé plek om te wonen”, zoals beschreven in de Visie op Communicatie 2023-2027. Hiermee laten we zien wat het wonen in Stein voor inwoners, ondernemingen en stichtingen betekent om zo een aantrekkelijke gemeente te blijven.

43

Treasury Saldo financieringsfunctie Dit betreft voornamelijk het saldo van de rente over de eigen financieringsmiddelen en het saldo van de toegerekende rente aan de producten van de programma's. Rekening Begroting Begroting 2024 (x € 1.000)

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Saldo financieringsfunctie

34

511

0

0

0

0

Totaal

34

511

0

0

0

0

Dividend De gemeente heeft aandelen in vennootschappen. Door enkele vennootschappen wordt dividend uitgekeerd. In onderstaand overzicht is een specificatie van de belangrijkste baten (dividend) en lasten van de aandelen opgenomen. Rekening Begroting Begroting Meerjarenraming (x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Dividend Enexis en B.N.G.

156

465

232

232

232

232

Rentelasten beleggingen

-9

13

-11

-11

-11

-11

148

452

221

221

221

221

Totaal

Dividend aandelen BNG: Bij de berekening van het dividend van BNG is in de begroting 2026 en in de meerjarenraming 2027-2029 rekening gehouden met een bedrag van € 2,51 per aandeel. 19.266 aandelen genereren daarmee een dividendbedrag van € 48.358. Dividend aandelen Enexis Bij de berekening van het dividend van Enexis is in de begroting 2026 en in de meerjarenraming 2027-2029 rekening gehouden met een bedrag van € 0,40 per aandeel. 460.350 aandelen genereren daarmee een dividendbedrag van € 184.140. Rentelasten beleggingen: De aandelen van de beleggingen zijn als activa op de balans opgenomen. Van activa worden rentelasten aan de exploitatie doorberekend.

Belastingen Dit subtaakveld betreft de belastingen OZB en de daaraan gerelateerde kosten voor heffen en invorderen door Bsgw. Rekening Begroting Begroting Meerjarenraming 2024 (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

OZB woningen

4.164

4.240

4.358

4.567

4.732

4.903

OZB niet-woningen

2.204

2.245

2.297

2.389

2.472

2.561

Belastingen overig

-114

-216

-182

-188

-196

-206

6.255

6.268

6.472

6.767

7.008

7.258

Totaal

44

Algemene uitkering Het gemeentefonds is een fonds op de rijksbegroting waaruit de gemeenten jaarlijks een algemene uitkering ontvangen. Met deze uitkering moeten gemeenten hun taken vervullen, minimaal op het niveau zoals dit door de wet wordt voorgeschreven. Ook wordt hiermee het bestuurlijke en ambtelijke apparaat in stand gehouden. Van verschillende ministeries krijgen gemeenten daarnaast specifieke uitkeringen om specifieke taken te vervullen. In de besteding van de algemene uitkering is de gemeente vrij. Wel staan hier wettelijke taken tegenover. Over de besteding hoeft geen verantwoording aan het Rijk te worden afgelegd. De algemene uitkering is voor gemeenten de belangrijkste vrij besteedbare inkomstenbron. De gegevens die in deze begroting zijn opgenomen ten aanzien van het gemeentefonds zijn gebaseerd op de gegevens uit de septembercirculaire 2025. Rekening Begroting Begroting € x 1.000

2024

Algemene uitkering

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

49.912

52.795

54.140

55.979

56.039

58.388

2.875

2.762

2.540

2.374

2.240

2.109

VTH provinciale taken

149

149

149

149

149

149

Voorschoolse voorz. peuters

30

30

30

30

30

30

Armoedebestrijding kinderen

61

80

87

87

87

87

Einde lening inburgeringsplichtig

3

2

0

0

0

0

Maatschappelijke begeleiding

2

2

0

0

0

0

Meerkosten regeling Oekraïne

17

0

0

0

0

0

Jeugdhulp kinderen

2

1

1

1

1

1

3

0

0

0

0

0

0

0

Integratie uitkeringen Participatie Decentralisatie uitkeringen

Antidiscriminatievoorzieningen

3

3

Alleenverdienersproblematiek

29

53

Invoeringskosten omgevingswet

102

115

Landelijke aanpak adreskwaliteit

2

2

Bibliotheekmiddelen

0

100

100

0

0

0

Versterking omgevingsveiligheidsdiensten

7

7

9

9

7

0

Wet betaalbare huur

25

26

22

12

10

8

Vangnet regeling energietoelage

30

Spreidingswet

32

Extra capaciteit BOA's

33

33

33

33

33

33

Regeling extern veiligheidsrisico

10

2

Uitvoeringskosten LBV en LBV+

7

Wet kwaliteitsborging bouw

13

13

13

0

0

0

Impulsgelden Weerbaar bestuur

7

7

7

0

0

0

Overheidsbr. dienstverl. (IDO)

23

23

23

23

Energiebeleid (voormalig cdoke)

862

Land. beëind.reg. veehouderij

Algemene uitkering voorgaande jaren Totaal

19

125

0

0

0

0

0

53.476

56.186

58.020

58.697

58.619

60.828

* exclusief stelposten die betrekking hebben op de algemene uitkering ( BCF en Jeugd).

45

Septembercirculaire De septembercirculaire 2025 is volgens planning op Prinsjesdag verschenen. Ontwikkeling accres De basis voor de indexatie van het gemeentefonds is meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product. De indexatie is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. In de septembercirculaire 2025 is de raming voor het accres geactualiseerd. Voor de jaren 2025 tot en met 2030 is de raming van zowel het volumedeel als het prijsdeel naar beneden bijgesteld. Hoeveelheidsverschillen De gemeente Stein heeft volop woningbouwplannen. Op basis van deze plannen is er kritisch gekeken naar een aantal maatstaven waaronder aantal woningen, aantal inwoners, eenpersoonshuishoudens en diverse kleinere maatstaven. Als gevolg van de uitbreidingsplannen nemen de aantallen toe in de komende jaren. Dit leidt tot een toename van de algemene uitkering. Dit sluit ook aan bij het uitgangspunt om het voorzichtigheidsprincipe los te laten, dat in de kadernota is vastgesteld. Dit heeft ook geleid tot het aanpassen van maatstaven naar de toekomst toe. Taakmutaties In de septembercirculaire zijn een aantal taakmutaties opgenomen waaronder implementatie participatiewet in balans. Dit is een initiatief om de participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren. Daarnaast worden gelden uitgekeerd voor de wet integrale suïcide-preventie.

Ook zijn er loon- en prijsbijstelling van de middelen jeugdhulp. Decentralisatie uitkeringen Er zijn twee nieuw decentralisatie uitkeringen toegevoegd die in de plaats komen van een SPUKregeling. De eerste betreft overheid brede dienstverlening, dit was voorheen de SPUK informatiepunt digitale overheid. Middelen zijn over de hele periode beschikbaar gesteld. De tweede uitkering betreft CDOKE-middelen. Van 2023 tot en met 2025 werden deze gelden beschikbaar gesteld middels een SPUK. Voor 2026 tot en met 2030 waren middelen toegezegd, maar de wijze waarop de middelen verdeeld zouden worden, was nog niet bekend. Voor 2026 is dit dus vertaald in een decentralisatie-uitkering. De in 2026 te ontvangen middelen zijn hoger dan de eerder toegezegde middelen. voor 2027 tot en met 2030 is de wijze waarop de middelen verdeeld worden nog niet bekend. Woz-waarden mutaties De voorlopige WOZ-waarde over 2025 is gepubliceerd. Deze waardes zijn hoger dan de waarde waar in de meicirculaire mee is gerekend. Hogere WOZ-waarde heeft een negatief effect op het gemeentefonds, aangezien dit een negatieve maatstaf betreft. Het effect van de septembercirculaire 2025 is voor de gemeente Stein als volgt: 2026

2027

2028

2029

Ontwikkeling accres

-79

-159

-193

-234

Hoeveelheidsverschillen

303

612

951

1295

Taakmutaties

65

50

50

49

Decentralisatie uitkeringen

932

71

30

23

WOZ-waarden mutaties

-241

-241

-241

-241

Totaal verschil

980

333

597

892

Opnemen lastenkant

-974 6

-107 226

-26 571

-26 866

Totaal effect septembercirculaire

46

Stelpost jeugd Er zijn een aantal aanvullende maatregelen gepresenteerd in de Voorjaarsnota (uit de Hervormingsagenda Jeugd) , waaronder de eigen bijdrage en het sturen op de trajectduur jeugdzorg. De toezichthouder heeft aangegeven dat zij het toestaan dat gemeenten deze maatregelen budgetneutraal (korting versus besparing/inkomsten) maken, door middel van een stelpost (“Besparing trajectduur” en “Inkomsten eigen bijdrage”). Het rijk is verantwoordelijk voor tijdige invoering van wet- en regelgeving. Bij uitstel of afstel van wet- en regelgeving geldt dat dit voor rekening en risico rijk is. De onderstaande stelpost is opgenomen in de begroting: 2026

2027

2028

2029

Inkomsten eigen bijdrage jeugdzorg

406

417

Besparing sturen op trajectduur jeugdzorg

106

109

Totaal verschil

512

526

Overige baten en lasten Stelposten Mutaties stelposten

Begroting 2026

(x € 1.000)

Stelpost loonstijgingen

Meerjarenraming 2027

2028

2029

0

-568

-1.279

-2.076

Stelpost participatiebedrijf

112

112

112

112

Onderuitputting kapitaallasten

30

0

0

0

Stelpost herbezetting OR

-72

-74

-74

-75

Stelpost verkoop verlof

-44

-45

-46

-47

Stelpost flexibele beloning

-31

-31

-32

-33

Stelpost onderuitputting BCF plafond

419

419

419

419

Stelpost ziek en piekpot

-514

-528

-543

-557

0

0

-1

-10

Stelpost Jeugd extra middelen

-42

-42

470

484

Stelpost arbeidsmarktbeleid binden boeie

-30

-30

-30

-30

-171

-787

-1.004

-1.814

Stelpost taxaties verzekerde objecten

Totaal Onvoorzien

Rekening Begroting Begroting 2024 (x € 1.000)

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Onvoorzien

0

-25

-25

-25

-25

-25

Totaal

0

-25

-25

-25

-25

-25

47

Mutaties reserves Rekening Begroting Begroting 2024 (x € 1.000)

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Mutaties reserves

-5.162

7.985

1.668

635

677

591

Totaal

-5.162

7.985

1.668

635

677

591

Algemene dekkingsmiddelen In deze tabel worden baten en de daaraan gerelateerde lasten toegelicht, die géén directe relatie hebben met de diverse programma's. Rekening Begroting Begroting Meerjarenraming 2024 (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

2029

Lokale heffingen

6.255

6.268

6.472

6.767

7.008

7.258

Algemene uitkeringen

53.476

56.543

58.397

59.074

59.508

61.730

Dividend

148

452

221

221

221

221

Saldo financieringsfunctie

34

511

0

0

0

0

Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal (incl. mutaties reserves)

796

204

92

-545

-1.301

-2.126

60.707

63.979

65.182

65.517

65.435

67.084

Beleidsdoelstellingen Thema Samenwerking Samenwerking Samenwerking

Verkiezingen Communicatie Communicatie

Doelstellingen in 2026 In de Westelijke Mijnstreek wordt samenwerking op het gebied van wonen en openbare orde en veiligheid uitgewerkt. In de Westelijke Mijnstreek gaan we in thematische sessies onderzoeken welke samenwerkingsvormen er verder mogelijk zijn. Er wordt regionaal een programmabureau opgericht in de stichting Samenwerking Zuid-Limburg om uitvoering te geven aan de regionale samenwerking. Organiseren gemeenteraadsverkiezingen. In 2026 wordt onze website getoetst op toegankelijkheid. Verder versterken van ambassadeursnetwerk, met nieuwe ambassadeurs maar ook twee evenementen waarin we de ambassadeurs met elkaar in contact brengen en het netwerk versterken.

48

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij BsGW

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement halen uit samenwerking tussen lokale overheden op gebied van belastingheffing en- inning.

BNG

Privaat

Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.

Enexis Holding

Privaat

Het genereren van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.

Wat gaat het kosten ? Baten en lasten Bestuur en ondersteuning (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2024

2025

2026

Meerjarenraming 2027

2028

2029

Lasten

16.875

16.351

16.339

16.830

17.389

18.404

Baten

62.989

64.977

66.845

67.896

68.459

70.747

Saldo van baten en lasten

46.114

48.626

50.506

51.066

51.070

52.344

Toevoeging reserves

8.994

15.128

303

Onttrekking reserves

3.832

23.113

1.971

635

677

591

40.952

56.610

52.174

51.701

51.746

52.934

Resultaat

Toelichting relevante afwijkingen programma: Wat mag het kosten?

Relevante afwijkingen tussen begroting 2025 en begroting 2026

Bedrag x € 1.000

OZB belasting Als gevolg van areaaluitbreidingen en indexeringen zijn de opbrengsten van de OZB belasting toegenomen. Heffingskosten gemeentelijke belastingen Als gevolg van nieuwe financieringssystematiek en lagere kosten bij de BSGW zijn de kosten voor het heffen van de OZB belasting afgenomen. Algemene uitkering Als gevolg van de meicirculaire en de septembercirculaire zijn de beschikbare middelen toegenomen. Bestuur

169

34

1.854

49

-Actualisatie salarissen en sociale lasten bestuur; -Betreft het in de kadernota opgenomen budget voor evaluatie van de omgevingsvisie 2040 en de eventuele herijking van de omgevingsvisie. Burgerzaken Per saldo een hoger bedrag aan leges met name als gevolg van hogere afname van paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen, maar ook hogere afdrachten aan het rijk ten opzichte van 2025. Overhead -Ontwikkelingen in de doorbelaste kapitaallasten in 2026 ten opzichte van 2025 aan dit programma; -In 2025 was een hoger budget, voor de Wet Open Overheid beschikbaar; -Vanaf 2026 een budget voor contractbeheer Inkoop; -Als gevolg van het doorschuiven vanuit 2024 is was in 2025 een hoger bedrag voor het budget doorontwikkeling organisatie beschikbaar dan in 2026; -In 2026 is een hoger budget beschikbaar voor werkzaamheden informatiebeleid; -In 2025 was er een hoger bedrag voor procesoptimalisatie beschikbaar; -In 2025 was er een incidenteel budget voor implementatie nieuwe van de nieuwe werkplekken (290). Door de overgang naar een nieuwe aanbieder voor werkplekbeheer zijn de kosten vanaf 2026 lager (175); -In 2025 is een stelpost salarisstijgingen CAO opgenomen; -Ontwikkelingen overige stelposten in 2026 ten opzichte van 2025.

Mutaties reserves Uit het overzicht 'verloop reserves' onderdeel van de financiële begroting blijkt dat in 2025 voor ruim 23,1 miljoen aan onttrekkingen plaatsvinden en voor een bedrag van 15,1 miljoen aan toevoegingen aan de reserves. In 2026 zijn deze bedragen respectievelijk 1,9 miljoen en 0,3 miljoen. Per saldo zorgt dit er voor dat in 2026 een lager bedrag aan de reserves onttrokken wordt dan in 2025 van circa 5,8 miljoen. Treasury In 2025 was het bedrag aan doorberekende rente (aan overige programma's) van investeringen lager ten opzichte van 2026; In 2025 is een hoger bedrag aan dividend ontvangen (207) en een incidentele uitkering a.g.v liquidatie csv Amsterdam (26). .

-63 -25

89

-109 90 -100 135 -125 75

465 286 -158

-6.316

-511 -233

50

Paragrafen Lokale heffingen Inleiding

Het pakket van de gemeentelijke belastingen en heffingen bestaat in Stein uit een vijftal heffingen. Deze worden gelegitimeerd door verordeningen die de raad elk jaar vaststelt. De lokale heffingen worden ingedeeld in twee categorieën: • Belastingen: Deze worden door de overheid dwangmatig opgelegd. Voor de belastingbetaler staat hier geen individuele aanwijsbare prestatie tegenover. Belastingplichtigen hebben feitelijk geen keuzemogelijkheid. • Heffingen: Dit zijn betalingen aan de overheid voor een door de overheid individueel geleverde specifieke overheidsprestatie. De heffingen zijn gebaseerd op het profijtbeginsel. Iemand die van de overheid profiteert, betaalt hiervoor een bijdrage. Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De gemeente Stein kent de volgende niet bestedingsgebonden heffingen. Rekening Begroting Begroting Meerjarenraming 2024 (x € 1.000)

Afvalstoffenheffing

2025

2026

2027

2028

2029

3.806

4.080

4.352

4.538

4.543

4.549

891

1.202

1.067

1.155

1.067

892

OZB niet woningen

2.204

2.245

2.297

2.389

2.472

2.561

OZB woningen

4.164

4.240

4.358

4.567