Programmabegroting 2025-2028

PROGRAMMABEGROTING 2025-2028

1

2

Voorwoord Hierbij bieden wij u de derde begroting in deze bestuursperiode aan. Als financieel betrouwbare gemeente is ook de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 gericht op het waarborgen van onze wettelijke taken, de ambities zoals we die hebben geformuleerd in het bestuursakkoord en de afspraken die wij hebben gemaakt met onze partners. Als resultaat van een intensief traject dat we samen met u en vele andere betrokken partijen doorliepen, is er in 2025 een geactualiseerde strategische toekomstvisie. Hierin staan onze belangrijkste doelen en doelstellingen met een doorkijk tot 2040. Deze doelen en doelstellingen brengen we in lijn met onze programma’s en de dingen die we doen. We blijven ons actief inspannen voor het in stand houden van onze essentiële voorzieningen, het ondersteunen van de meest kwetsbaren in onze gemeenschap en het realiseren van noodzakelijke woon- en duurzaamheidsambities. Een stabiele en goed functionerende gemeentelijke organisatie met voldoende personeel zien wij daarbij ook als belangrijke en noodzakelijk fundering voor onze gemeente. Een krachtig fundament en inzicht in uitdagingen De begroting van 2025 die wij u presenteren staat in het teken van het creëren van een krachtig fundament. We bevinden ons echter in een financieel uitdagende en bijzondere tijd, waardoor we geen meerjarig sluitende begroting kunnen aanbieden.

Voor de meerjarenraming geldt namelijk dat veel gemeenten, zo ook de Gemeente Stein, de gevolgen van de korting op het gemeentefonds, inclusief de oplopende kosten, niet zelfstandig kunnen opvangen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voert intensieve gesprekken met het Rijk over structurele en voldoende financiering van gemeenten om hun taken adequaat uit te voeren. Om deze gesprekken te ondersteunen, maken we via de aan u aangeboden meerjarenraming deze tekorten inzichtelijk. Mogelijke keuzes De hoop blijft gevestigd op een positieve uitkomst van deze gesprekken. Dat neemt niet weg dat we ons ook voorbereiden op ombuigingen. De groeiende financiële druk dwingt ons om na te denken over noodzakelijke keuzes en mogelijke oplossingen voor het financiële ravijn. Zonder dat we daarbij onze prioriteiten uit het oog verliezen. Het gaat voor nu met name om het beschrijven van de mogelijke denkrichtingen met de bijbehorende effecten. Deze maatregelen worden op dit moment nog niet daadwerkelijk verwerkt of in werking gezet. Indien er de komende periode geen helderheid ontstaat over deze situatie, is het onvermijdelijk dat we deze maatregelen verder moeten uitwerken. Ondanks deze uitdagende tijden, hebben wij het vertrouwen dat wij samen met u in staat zijn om een evenwichtige en duurzame weg vooruit te vinden. Waarbij we oog houden voor de lokale behoeftes van onze inwoner.

College van burgemeester en wethouders

3

4

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 Inhoudsopgave ................................................................................................... 5 Algemeen ........................................................................................................... 6 Leeswijzer ............................................................................................................ 6 Inleiding ............................................................................................................... 8 Financiële samenvatting ......................................................................................... 9 Programma's .................................................................................................... 12 Veiligheid ............................................................................................................ 12 Verkeer, vervoer en water ..................................................................................... 15 Economie ............................................................................................................ 19 Onderwijs ............................................................................................................

22 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 24 Sociaal Domein .................................................................................................... 29 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 40 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 46 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ......................................... 51 Paragrafen........................................................................................................ 64 Lokale heffingen ................................................................................................... 64 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 72 Grondbeleid ......................................................................................................... 77 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 81 Financiering ......................................................................................................... 85 Bedrijfsvoering .....................................................................................................

92 Verbonden Partijen ............................................................................................... 97 Wet Open Overheid ............................................................................................ 108 Financiële begroting ....................................................................................... 110 Algemeen .......................................................................................................... 110 Uitgangspunten begroting 2025............................................................................ 110 Totaal lasten en baten ......................................................................................... 112 Recapitulatie begrotingsevenwicht ........................................................................ 114 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 116 Totaal saldo per taakveld ..................................................................................... 121 Reserves en voorzieningen .................................................................................. 123 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................. 132 EMU saldo .........................................................................................................

133 Geprognosticeerde balans .................................................................................... 134 Investeringsplanning 2025-2028 .......................................................................... 136 Bijlagen .......................................................................................................... 147 Bijlage I Overzicht Formatie ................................................................................. 147 Bijlage II Verplichte indicatoren ........................................................................... 148 Bijlage III Overzicht subsidies .............................................................................. 150 Bijlage IV Begrippenlijst ...................................................................................... 151

5

Algemeen Leeswijzer Dit is de begroting 2025 van de gemeente Stein. Deze programmabegroting 2025 volgt de wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit een ‘beleidsbegroting’ en een ‘financiële begroting’. In de programma's is een verdeling in uniforme taakvelden ondergebracht . Algemeen De begroting begint met een hoofdstuk Algemeen, met daarin: • Leeswijzer • Inleiding • Financiële samenvatting. Programma's: Dit hoofdstuk bestaat uit de volgende programma's: 0. Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen * 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing * we presenteren dit programma als laatste omdat dit programma uit veel uiteenlopende taakvelden bestaat. Tevens is hier extra een totaal overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Het tweede gedeelte van deze begroting bestaat uit een nadere toelichting op de 9 programma's en de bijbehorende 3 ‘W-vragen’. Bij elk programma is de volgende informatie opgenomen: • Inleiding: hierin wordt aangegeven welke bijdrage het programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzes uit de strategische toekomstvisie 2018-2022. • Een overzicht van de taakvelden die onderdeel uitmaken van het programma.

• Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen ? De tweede W-vraag richt zich vooral op de taakvelden binnen het betreffende programma. • Relatie verbonden partij met desbetreffende programma. • Wat mag het kosten ? De lasten en de baten per programma. Conform het BBV (artikel 19b) dienen in de toelichting op het 'overzicht van lasten en baten' de aanmerkelijke verschillen te worden toegelicht. Aan het eind van elk programma is daarom een tabel opgenomen met de relevante afwijkingen in bedragen tussen de begroting 2024 en de begroting 2025. Aanpassingen van budgetten tussen twee begrotingsjaren worden zo zichtbaar. Maar ook een incidenteel budget kan een afwijking tussen twee begrotingsjaren zijn. In beginsel zijn incidentele (restant)budgetten van 2024 in 2025 niet meer beschikbaar, echter is het wel mogelijk dat door middel van de slotwijziging (een gedeelte van) deze budgetten worden doorgeschoven naar 2025. Paragrafen: Het derde gedeelte bevat de paragrafen die zijn voorgeschreven in het 'Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies' (BBV). In tegenstelling tot de programma’s, waarbij in eerste instantie de beleidsmatige invalshoek centraal staat, worden in de paragrafen een aantal meer beheersmatige aspecten beschreven, die dwars door de programma’s heen lopen.

6

Financiële begroting: Het vierde gedeelte bevat uitgebreidere informatie over de financiële middelen. Hierin is onder andere opgenomen overzicht totale lasten en baten, incidentele lasten en baten, recapitulatie begrotingsevenwicht, mutaties in de reserves en voorzieningen en de geprognosticeerde balans. Bijlagen: In het laatste deel staat informatie over onder andere overzicht van de formatie, verplichte indicatoren en subsidies. We sluiten af met een begrippenlijst. Voor de relevante beleidsplannen- en verordeningen verwijzen wij naar het nieuw vastgestelde Normenkader.

7

Inleiding Stein is een eigenzinnige, groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief. Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. Waarom doen we de dingen die we doen? Dit ligt uiteindelijk aan de basis voor de programmabegroting. De strategische toekomstvisie is opgebouwd uit drie kernwaarden met daaraan gekoppeld strategische keuzen die invulling geven aan de missie van de gemeente Stein. Het gaat om de volgende kernwaarden en strategische keuzen: Kernwaarde 1 Sociale en vitale kernen Samenleven door ontmoeten Samenleven door verbinden Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren Van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten Kernwaarde 2 Een duurzame leefomgeving met unieke waarden Duurzame ontwikkeling: energietransitie en klimaatadaptie Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief Verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten Kernwaarde 3 Bereikbare en bedrijvige gemeente Versterken van de lokale economie in de regio Ontwikkelen van een duurzame en lokale economie Verdiepen Economische Samenwerking Zuid-Limburg

Vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler De strategische toekomstvisie wordt geactualiseerd. Hierbij wordt de toekomstvisie meer in lijn gebracht met de Omgevingsvisie Stein 2040 die in 2022 is vastgesteld door de raad. Bovenstaande kernwaarden en strategische keuzen vormen de basis voor de Omgevingsvisie.

8

Financiële samenvatting Door het vaststellen van de voorliggende programmabegroting 2025 autoriseert de gemeenteraad de financiële middelen (exploitatie- en investeringsbudgetten) die zijn verbonden aan de programma’s. De raad geeft hiermee inhoud aan zijn kaderstellende rol. Deze autorisatie vindt plaats op programmaniveau, zoals geregeld in de wet Dualisering Gemeentebestuur. Het college van burgemeester en wethouders is na autorisatie van de gemeenteraad bevoegd uitvoering te geven aan taakvelden van de betreffende programma’s. Voor zover het college binnen de door de raad per programma aangegeven budgetten blijft (en uiteraard met inachtneming van de te bereiken resultaten) hoeft het college géén begrotingswijzigingen aan de raad voor te leggen. Middels de programmarekening legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van de programma’s en dus ook over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten. Het schuiven van budgetten tussen verschillende programma’s kan slechts plaatsvinden via een – door de raad vastgestelde – begrotingswijziging, als onderdeel van de bestuursrapportage of slotwijziging. Ieder programma bestaat uit een aantal subtaakvelden. De basis voor de voorliggende programmabegroting 2025 wordt gevormd door de jaarschijf 2025 uit de begroting 2024 inclusief de bestuursrapportage 2024 en reeds vastgestelde begrotingswijzigingen.

Overzicht verloop begrotingssaldi 2025-2028 Omschrijving Primaire begroting 2024 Mutaties raadsbesluiten Aanvullend krediet Groenewald Programmamanager Chemelot Huisvesting wijkbeheer Slotwijziging 2023 Voorbereidingskrediet Steskensstraat Bestuursrapportage 2024 Meicirculaire 2024 Grondexploitatie Bruisend Hart

2025 4.401

2026 561

2027 812

2028 256

-181

-179

-177

-25 31 -15 1.211 -717 5

-88 18 -15 661 958 5

-87 18 -15 615 774 5

-15 410 805 5

Totaal saldo voor begroting

4.710

1.921

1.946

1.461

Begroting 2025 - Indexering - Kadernota - Begroting - Septembercirculaire Totaal saldo

-67 -3.051 -810 -249 533

-89 -2.860 -705 56 -1.677

-51 -2.682 -312 601 -498

173 -2.588 -333 608 -679

Incidentele lasten Incidentele baten Structureel saldo

8.994 8.646 881

2.221 2.130 -1.586

778 835 -555

865 865 -679

Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 en verder We moeten constateren dat de gemeente Stein, net als het gros van de gemeenten vanaf enig jaar, géén structureel sluitende begroting kan aanbieden. De gevolgen van de korting op het gemeentefonds zijn van dien aard, dat wij dit als gemeente Stein niet eenzijdig kunnen oplossen. Bij de behandeling van de kadernota 2025 is er unaniem ingestemd om het advies van de VNG te volgen, en deze tekorten dan ook niet nu al op te lossen.

9

Grofweg zijn er drie oplossingsrichtingen waardoor het financieel tekort vanaf 2026 kan worden opgelost of teruggebracht. Het Rijk komt met voldoende middelen De gesprekken tussen het Rijk en de VNG (namens alle gemeenten) over voldoende middelen voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken zijn nog niet afgerond. Het VNG blijft het nieuwe kabinet duidelijk maken dat er vanaf 2026 onvoldoende middelen voor gemeenten beschikbaar zijn om alle taken uit te kunnen voeren. Takendiscussie over (teruggeven van) medebewindstaken De meest vergaande oplossingsrichting is het teruggeven van medebewindstaken. Omdat dit het meest effectief is als dit door de gemeenten als collectief gebeurt, is dit ook een rol van het VNG. De discussie en gesprekken daarover worden dan ook op landelijk niveau gevoerd. Eigen maatregelen De hoop blijft gevestigd op een positieve uitkomst van de gesprekken tussen de VNG en het nieuwe kabinet. Maar dat neemt niet weg dat we ons wel moeten voorbereiden op ombuigingen. Dit past ook in het begrotingsadvies van de VNG. Het gaat hier met name om het beschrijven van de mogelijke denkrichtingen met de bijbehorende effecten. Deze maatregelen worden op dit moment nog niet daadwerkelijk verwerkt of in werking gezet.

Eigen maatregelen kunnen onderscheiden worden in 3 categorieën: het verhogen van inkomsten, het verlagen van uitgaven en het wijzigen van begrotingsprincipes. Verhoging inkomsten • Inzet reserves Een onttrekking aan een reserve wordt altijd als incidenteel beschouwd. Een onttrekking uit de reserves kan daardoor niet gebruikt worden als structureel dekkingsmiddel. In het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) zijn echter nieuwe afspraken gemaakt. Daarmee kunnen gemeenten vanaf 2024, het deel van de algemene reserve wat niet benodigd is om risico’s op te vangen, aanwenden voor het dekken van structurele lasten. Hiervoor gelden wel strenge voorwaarden. Deze maatregel kan helpen om actuele knelpunten op te lossen en is geen oplossing voor structurele problemen. • Verhogen toeristenbelasting of OZB-inkomsten Op dit moment is het tarief van de toeristenbelasting € 2,13 per nacht. Indien er naast de gebruikelijke indexering een extra stijging van bijvoorbeeld 5% toegepast zou worden, zou dit resulteren in een extra opbrengst van € 10.450. Op dit moment wordt er bij de OZB-opbrengsten alleen een prijsindex toegepast. Je zou er voor kunnen kiezen om hier bovenop een extra stijging toe te passen. Een eenmalige extra stijging van bijvoorbeeld 1%, zou resulteren in een extra opbrengst van € 63.000 structureel.

Verlaging van kosten • Kerntakendiscussie Een kerntakendiscussie is een methodiek van strategische heroriëntatie. Tijdens zo’n heroverwegingsproces worden bestaande ambities, bestaand beleid en huidige uitvoeringspraktijk kritisch met elkaar in verband gebracht. Wat doen we nu? Wat levert dat op? Wat moeten we blijven doen? Wat kan anders? Waar kunnen we mee stoppen? • Budgetten verlagen of schrappen Hier is het belangrijk om te onderzoeken welke mogelijke maatregelen er binnen de bestaande begroting zijn om budgetten te verlagen, zonder dat er ambities of bestaand beleid rigoureus bijgesteld dienen te worden.

10

• Investeringsplanning In de begroting is voor 2025 t/m 2028 circa € 65 miljoen aan investeringskredieten opgenomen. De kapitaallasten van die investeringen drukken op de begroting vanaf de jaren na de realisatie van de investering, gedurende de afschrijvingstermijn. De afschrijvingstermijn is gebaseerd op de economische levensduur. Besparingen realiseren op de kapitaallasten kan door het verlagen of schrappen van investeringen of het dekken van investeringen uit de algemene reserve via het vormen van een kapitaallastenreserve. Tevens kan herprioritering/ het meer spreiden van investeringen ook een besparing opleveren. Begrotingsprincipes wijzigen • Voorzichtigheidsprincipe Het voorzichtigheidsprincipe of voorzichtigheidsbeginsel houdt in dat verliezen en kosten worden genomen als ze voorzien zijn en winsten of opbrengsten pas als realisatie zeker (genoeg) is. Bij het vaststellen en/of bijstellen van budgetten wordt dit principe ook toegepast. Hoewel dit een goed principe is om te gebruiken bij het opstellen van een realistische begroting is dit ook één van de oorzaken van de resultaten bij de jaarrekening, zo blijkt uit analyses. Omdat gemeenten geen stelpost mogen opnemen voor onderuitputting, wordt onderzocht in welke mate dit voorzichtigheidsprincipe deels los(ser) gelaten kan worden.

Risico van het loslaten van dit principe kan zijn dat sneller sprake kan zijn van tekort op budgetten. Enkele voorbeelden zijn het lager opnemen van budgetten waar een of enkele jaren sprake is van onderuitputting, inkomsten hoger opnemen naar aanleiding van voorgaande jaren en minder voorzichtigheid bij het opnemen van de algemene uitkering (zoals onderuitputting van het btw-compensatiefonds). Hiermee accepteren we dus dat we sneller bij de raad terug moeten komen als we een te krappe inschatting hebben gemaakt. • Systematiek herzien belastingbeleidsplan Op dit moment is via het belastingbeleidsplan vastgesteld wat de systematiek is voor het berekenen van de OZB-tarieven. Op dit moment wordt er een indexering toegepast op de OZBopbrengst en hierin geen rekening gehouden met de WOZ-waardeontwikkeling. In 2025 wordt het belastingbeleidsplan opnieuw geactualiseerd en kan onderzocht worden of er een herziening van de systematiek dient plaats te vinden.

11

Programma's Veiligheid Inleiding

Het programma veiligheid richt zicht op de randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeenten. Het programma richt zich op onze samenwerking met veiligheidsdiensten om de openbare orde te bewaken en crisissen te voorkomen en te bestrijden. Daarbij zien we ook verbindingen tussen veiligheid en zorg of opvang.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat willen we bereiken ?

Continu wordt er gewerkt binnen dit programma met het aanpakken van criminaliteit en ondermijning, drugsoverlast, milieuvervuiling en onveiligheid in de buurt. Maar ook het voorkomen dat onze inwoners en jongeren vatbaar zijn voor criminaliteit of het gebruik van alcohol en verdovende middelen. We werken actief aan preventie en zetten daar waar het nodig is maatregelen in zoals cameratoezicht en handhaving via onze BOA’s.

Wat gaan we er voor doen? Crisisbeheersing en Brandweer Crisisbeheersing In 2024 zal de Bypass in Maasband in werking treden waardoor de waterstand in de Maas zal dalen. Dit heeft positieve gevolgen voor het overstromingsrisico binnen de gemeente Stein. In 2025 zal het 'Draaiboek Hoogwater' van de gemeente Stein aangepast worden naar de verwachte waterstanden en zal gemonitord worden of deze overeenkomen met de daadwerkelijke situatie. Dit zal tot gevolg hebben dat er minder snel een afsluiting van wegen of evacuatie aan de orde is. Daarnaast wordt de interne crisis- en rampenorganisatie van de gemeente Stein doorontwikkeld en worden alle crisisfunctionarissen getraind in hun functie, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Brandweer De Veiligheidsregio Zuid-Limburg is een traject gestart om de huisvesting toekomstbestendig in te richten. Onder deze huisvesting vallen ook de brandweerkazernes binnen deze veiligheidsregio. Het toekomstbestendig huisvesten zal financiële gevolgen hebben voor de deelnemende gemeenten. Hoe groot deze impact voor de gemeente Stein is, zal blijken na besluit van het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Naar verwachting wordt dit besluit in december 2024 genomen. De financiële gevolgen zullen uiteindelijk landen in de begroting 2026 van de veiligheidsregio, welke in 2025 aan u ter zienswijze wordt aangeboden.

Dit zal door vertaald worden naar de begroting 2026 van de gemeente Stein. Voor 2025 zijn er nog geen financiële gevolgen naar aanleiding van dit dossier.

Openbare orde en veiligheid Integrale veiligheid In lijn met het bestuursakkoord zal in 2025 worden doorgegaan met het verstevigen van de samenwerking op het gebied van openbare orde en veiligheid. Het onderzoek naar verder gaande samenwerking tussen gemeente Stein en gemeente Sittard Geleen zal worden afgerond. De

12

aanbevelingen uit het uitvoeringsplan gebiedsveiligheidsplannen zullen integraal worden uitgevoerd. Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) In 2025 gaan we verder aan de slag met de speerpunten die zijn opgesteld vanuit de duidingssessie. Tijdens deze sessie zijn de data gepresenteerd en is op de 4 domeinen binnen Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) - te weten het gezin, de school, de peergroup en vrije tijd - verder ingezoomd. Voor elk domein is een werkgroep aan de slag om te kijken welke acties, interventies en activiteiten bijdragen aan het doel van OKO. In 2025 willen we OKO nog meer positioneren en zorgen voor meer naamsbekendheid. Dat moet uiteindelijk leiden tot meer enthousiasme en nog meer betrokkenheid vanuit de samenleving. Ondermijning In 2025 blijven we ons richten op de aanpak van ondermijning. We pakken onze positie en zien meerwaarde in de integrale aanpak met ketenpartners; zoals onder andere het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum), de politie, de belastingdienst en het openbaar ministerie. Onze informatiepositie op het gebied van ondermijning wordt versterkt door het feit dat we aangesloten zijn op Meld Misdaad Anoniem. Hierdoor kunnen signalen vanaf het begin gemonitord, en daar waar mogelijk en noodzakelijk, aangepakt worden.

We optimaliseren de bestuursrechtelijke instrumenten en leggen slimme, effectieve combinaties tussen bestuursrecht en strafrecht om een vuist te maken tegen (ondermijnende) criminaliteit. Het doel van de aanpak van ondermijning is om het vestigingsklimaat voor criminelen en criminele netwerken zo onaantrekkelijk mogelijk te maken. De focus ligt daarbij onder andere op het uitvoeren van een maatwerk-aanpak die voortkomt uit onze informatiepositie (een eenpersoons/netwerkgerichte aanpak van casuïstiek), het uitvoeren van integrale controles met partners en het uitvoeren van het Damoclesbeleid. Het uitvoeren van integrale controles wordt onder andere vorm gegeven door de inzet van het nieuwe ACT!-Interventieteam Westelijke Mijnstreek. Ook wordt met het Bibob-beleid uitvoering gegeven aan het opwerpen van barrières om onder andere misbruik van vergunningen tegen te gaan. Tot slot blijven we doorgaan met het vergroten van het bewustzijn op het gebied van ondermijning binnen de interne organisatie door middel van het geven van voorlichting en training op dit gebied. Ook hierbij worden we ondersteund door het RIEC. Project drugsoverlast In het bestuursakkoord 2022-2026 is voor het project drugsoverlast vanaf 2023 een jaarlijks budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor 2023-2025.

Op basis van de uitkomsten van het nulsituatie-onderzoek gebiedsveiligheidsplannen, zal het budget project drugsoverlast in 2025 worden ingezet op de thema’s en gebieden waar dit, gelet op de uitkomsten, noodzakelijk is. Zo wordt de verbinding gelegd met de gebiedsveiligheidsplannen, kan een specifieke aanpak geformuleerd worden en wordt de aanpak drugsoverlast integraal opgepakt. Cameratoezicht In 2025 wordt gemonitord hoe het cameratoezichtsysteem functioneert. Eventueel noodzakelijke aanpassingen zullen binnen het hiervoor beschikbare budget gerealiseerd worden. In 2026 zal een evaluatie plaatsvinden. BOA's In 2025 gaan we binnen de gemeente Stein verder met het professionaliseren van inzet van BOA's. Deze worden onder andere gerichter ingezet op bepaalde gebieden en thema's. Dit zal gebeuren aan de hand van de resultaten van de buurtveiligheidsplannen, maar ook door middel van beschikbare data over bijvoorbeeld vuurwerkoverlast. Verder gaat de gemeente Stein gebruik maken van een ander soort portofoons waarbij de BOA's rechtstreeks in contact staan met politie.

13

Dit zorgt voor een verbetering in de afstemming en samenwerking met politie op operationeel gebied. OOV Samenwerking In 2024 zijn we gestart met het onderzoek naar een regionale samenwerking op het gebied van OOV. Om dit onderzoek kwalitatief af te kunnen ronden en te komen tot besluitvorming is het nodig om in 2025 extra middelen te reserveren zoals in de kadernota aangegeven. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij

Samenwerkingsvorm GR

Veiligheidsregio Zuid Limburg

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid ( met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenraming 2026

2027

2028

Lasten

2.581

3.041

3.376

3.408

3.355

3.438

Baten

103

231

324

332

224

216

-2.479

-2.810

-3.052

-3.076

-3.131

-3.221

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2024 en begroting 2025

Bedrag x € 1.000

Veilgheidsregio Zuid Limburg Voor de bijdrage aan de Veiligheidsregio is in 2025 een bedrag van € 185.000 meer beschikbaar ten opzichte van 2024.

-185

Drugs in de openbare ruimte Voor het project aanpak drugs in de openbare ruimte (CA) is in 2025 € 50.000 aanwezig. In 2024 is hiervoor een budget van € 100.000 Algemeen Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2025 ten opzichte van 2024 aan dit programma.

50

-132

14

Verkeer, vervoer en water Inleiding

Het programma verkeer, vervoer en waterstaat richt zich op het versterken van onze bereikbaarheid per auto, fiets, openbaar vervoer of over water. De ligging van de gemeente Stein aan de A2, het Julianakanaal met de Haven van Stein en de Maas maakt dat wij goed bereikbare gemeente zijn voor inwoners en ondernemers. Daarom werken we actief samen met partners om de bereikbaarheid van onze gemeenten en de rest van Zuid-Limburg de komende jaren te verbeteren.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen

Wat willen we bereiken ?

We werken binnen dit programma actief aan de verbetering van onze eigen gemeentelijke wegen, het herstel van dorpskernen, voldoende verlichting langs wegen en voldoende en betaalbare parkeergelegenheid.

Wat gaan we er voor doen? Verkeer, wegen en water Verkeersarrangement Mobiliteitsplan Eind 2020 is het Mobiliteitsplan 2021-2025 vastgesteld. Onderdeel van dit Mobiliteitsplan is het Meerjaren Investerings Plan Verkeer 2021-2025 (MIP Verkeer 2021-2025). Vanuit dit investeringsplan zijn nog enkele projecten vanuit het budget Verkeersmaatregelen / Veilige schoolomgeving die in 2025 worden uitgevoerd. Het mobiliteitsplan dient om de vijf jaar vernieuwd te worden. Gelet hierop zullen wij in 2025 het Mobiliteitsplan herzien. Verkeer Verder is - ingegeven door het bestuursakkoord 2022-2026 - voor de periode 2024-2027 in totaal € 11,2 miljoen opgenomen voor de uitvoering van lange termijn maatregelen uit het verkeersarrangement. Voor 2025 worden de volgende lange termijn maatregelen voorbereid of uitgevoerd: • Herinrichting Michiel de Ruyterstraat (uitvoering); • Realiseren parkeerplaatsen Beekstraat en De Bath (voorbereiding); • Herinrichting Drossaer J. Van Kesselstraat (voorbereiding); • Herinrichting Koolweg (voorbereiding); • Rotonde Steinderweg / Merodestraat (uitvoering); • Herinrichting Omphaliusstraat (uitvoering); Gebiedsgerichte aanpak Meers Diverse wegen en riolering in Meers zijn aan groot onderhoud toe. Wij willen de benodigde werkzaamheden gebiedsgericht aanpakken door samen met de bewoners tot een nieuwe toekomstbestendige inrichting te komen.

De voorbereiding van het project zijn gestart in 2024. In 2025 voert Enexis aanpassingen door aan het stroomnetwerk. De uitvoering vindt plaats in 2026 en 2027.

15

Uitbreiding fietspadenstructuur Stein profileert zich steeds meer als fiets- en wandelgemeente. Ook in de komende periode zetten wij ons in voor het inrichten van een aantal woongebieden en wegen waarbij de automobilist “te gast” is. Het wonen en leven in een prettige en veilige omgeving staat daarbij centraal en is leidend. Bovendien kijken we naar een betere scheiding tussen utilitair en recreatief fietsverkeer en wielrenners. Met betrekking tot fietsen is in de Omgevingsvisie aangegeven dat het aanleggen en onderhouden van goede fietspaden belangrijk is voor een gezonde en groene leefomgeving en nodigt dit uit tot een gezondere leefstijl. In dat kader is in 2024 een uitvoeringsplan op fietsroutestructuren opgesteld. Daarin zijn concrete plannen benoemd die vanaf 2025 uitgevoerd kunnen worden. Doorfietspad/op-afrit Elsloo De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen en de Chemelot Campus zijn van groot belang om onze sterke economische positie te behouden. Om die situatie ook op langere termijn te kunnen garanderen blijven investeringen op het gebied van verbetering van infrastructuur noodzakelijk. We investeren daarom in de infrastructuur rond het bedrijventerrein in Elsloo, de bereikbaarheid van Station Beek-Elsloo en het creëren van een snelfietsroute langs ons hoofdroutenetwerk.

In 2022 is hiervoor gestart met het project 'Aanpak rotondes en op- en afritten Businesspark Stein'. Het project heeft tot doel om het wegennet te verbeteren, de doorstroming te bevorderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het project heeft impact op en raakvlakken met meerdere (toekomstige) projecten langs dit traject van zowel gemeente als provincie Limburg. Het betreft onder andere het project 'Snelfietsroute Maastricht-Sittard' van de provincie en het project 'Stationsomgeving Beek - Elsloo'. De provincie heeft € 2,4 miljoen subsidie verstrekt voor het doorfietspad op Steins en Beeks grondgebied. Vanaf 2025 staat de verdere voorbereiding van het doorfietspad/op-afrit Elsloo ingepland. Herstel oude dorpskernen Op basis van het Bestuursakkoord 2022-2026 is in de meerjarige investeringsplanning een bedrag van €1,5 miljoen opgenomen voor het herstel van oude dorpskernen. Catsop In 2024 is voor Catsop onderzocht welke maatregelen kunnen worden getroffen om de ruimtelijke kwaliteit te verbeteren. Door een projectmatige aanpak worden naar de herinrichting van de oude kern ook de verkeerskundige situatie verbeterd en knelpunten in de waterhuishouding (wateroverlast) aangepakt. De voorbereiding vindt plaats in 2024 en 2025. Enexis voert in 2026 aanpassingen door aan de gasleiding. De uitvoering vindt plaats in 2026.

Oud-Urmond In Oud Urmond spelen diverse vraagstukken die een directie relatie hebben met de openbare ruimte. In de begroting zijn hiervoor ook diverse investeringen opgenomen die verdeeld zijn over meerdere planjaren. Zo komen er diverse maatregelen uit het verkeersarrangement en is uitvoeren van onderhoud aan wegen en riool noodzakelijk door de slechte onderhoudstoestand. Daarnaast spelen er nog diverse maatschappelijke ontwikkelingen, particuliere initiatieven en input van het erfgoedbeleid. We hebben hier gekozen voor een integrale aanpak. Jaagpaden Het medegebruik van jaagpaden is de laatste decennia sterk gestegen. Jaagpaden langs het Julianakanaal zijn geliefd bij menig recreant en sportliefhebber, maar ook voor functionele verplaatsingen met de fiets. Afgelopen jaren zijn enkele jaagpaden opgewaardeerd naar een fietspad en van enkele jaagpaden is het gebruik als wandelpad verbeterd. In overleg met Rijkswaterstaat bekijken we de mogelijkheden om meerdere wandeltrajecten te verbeteren en trajecten eventueel op te waarderen naar fietspad.

16

Openbare verlichting Schades De afgelopen twee jaar is een stijging te zien in het aantal schades welke veroorzaakt kunnen worden door bijvoorbeeld vandalisme, stormschade, aanrijd schade. Gelet hierop worden de kosten voor het onderhoudsbudget structureel verhoogd met € 25.000. Installatie verantwoordelijkheid De gemeente is verantwoordelijk voor de veiligheid van haar inwoners en tevens voor de werknemers die werken met/aan installaties van de gemeente. Voor wat betreft het veilig werken met elektrische installaties is wettelijk vastgelegd hoe de veiligheid gewaarborgd moet worden. Onder deze installaties vallen onder meer de openbare verlichting, verkeersregelinstallaties maar ook bijvoorbeeld installaties in tunnels, sluizen, gemalen en rioleringsinstallaties. Voor elektrotechnische installaties is voorgeschreven dat de eigenaar van deze installaties de verantwoordelijkheden die voortvloeien uit aanleg, beheer en onderhoud van deze installaties, moet vastleggen in schriftelijke procedures. De gemeente Stein is sinds 2024 gestart met het implementeren van deze installatieverantwoordelijkheid. Op basis van het ‘Beleidsplan Openbare Verlichting’ gaat de gemeente Stein invulling geven aan haar installatieverantwoordelijkheid door het inregelen van de noodzakelijke aanwijzingen en procedures, en het (laten) uitvoeren van periodieke inspecties.

De kosten hiervoor bedragen de resterende beleidsperiode jaarlijks circa €`3.600. Na deze beleidsperiode zal dit bijgesteld moeten worden.

Economische havens en waterwegen De Blueport havens waar Haven Stein onderdeel van uit maakt, zijn van groot belang voor de economie en werkgelegenheid in Limburg. Via de Maas en het Albertkanaal hebben de Blueport havens goede verbindingen met de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Maar ook het Duitse achterland is goed met de havens verbonden. Diverse trends en ontwikkelingen in de wereld, in de omgeving en in de binnenvaart sector hebben invloed op de Blueport havens. Zaken als de verandering van ladingstromen, aanpassingen van infrastructuur, de vergroting van schepen, de vergroening en de energietransitie, digitalisering, de sterke stijging van e-commerce en de opkomst van circulaire economie hebben allemaal hun impact op de binnenvaart en de Blueport havens. Met een sterkere samenwerking tussen de havens kan het belang en de betekenis van de Blueporthavens als economische driver nog krachtiger en concreter bij stakeholders (lokale en regionale overheden (wethouders, bestuurders, ambtenaren) en bedrijfsleven) naar voren gebracht worden, zodat integraal beleid uitgevoerd wordt en de groei van de havens met draagvlak gewaarborgd wordt. Dit integraal beleid met voornoemde doelstellingen is vastgelegd in de Havenvisie Limburg. Er is voorgesteld om middels een zogenaamde Blueport Limburg Organisatie in 2025 deze samenwerking verder te professionaliseren.

De organisatie zal functioneren op basis van een financiële bijdrage van de verschillende belanghebbende openbare organisaties. Naast de havengemeenten zullen de Provincie Limburg en Rijkswaterstaat ook bijdragen. Daartoe wordt van ons een jaarlijkse financiële bijdrage van € 80.000,- voor de komende 5 jaar (2025-2029) gevraagd. Op het moment van opstellen van deze begroting heeft er nog geen bestuurlijke discussie en/of besluitvorming plaatsgevonden omtrent deze bijdrage. Deze is derhalve financieel ook niet verwerkt in deze begroting.

17

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenraming 2026

2027

2028

Lasten

5.043

5.429

5.709

6.210

6.660

7.140

Baten

366

553

553

553

553

553

-4.678

-4.875

-5.156

-5.657

-6.107

-6.587

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2024 en begroting 2025

Bedrag x € 1.000

Algemeen Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2025 ten opzichte van 2024 aan dit programma Ontwikkelingen in de kapitaallasten in 2025 ten opzichte van 2024 die aan dit programma zijn toegerekend door actualisatie van de totale investeringsplanning Garantstelling A2 dwarsliggers In 2024 vindt er een betaling aan Rijkswaterstaat plaats in verband met garantstelling A2 dwarsliggers.

-35 -320

77

18

Economie Inleiding

Het programma economie richt zich op het versterken van onze economie. Door onze goede geografische ligging in de (Eu)regio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een havens en waterwegen en de nabijheid van industriecluster Chemelot is Stein een bedrijvige gemeente die aantrekkelijk is voor diverse soorten MKB bedrijven en grotere maakbedrijven. Ook werken we in dit programma aan de versterking van onze vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme en ons detailhandel beleid.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat willen we bereiken ?

Binnen dit programma richten we ons op het versterken en ontwikkelen van een duurzame economie, waarbij circulariteit richting toekomst een belangrijke rol speelt en samen wordt gewerkt aan een sterke economische regio. Voorwaarde daarbij is dat de leef kwaliteit van onze gemeente verbetert. Daarnaast werken we samen met het onderwijs en VIDAR aan aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel.

Wat gaan we er voor doen? Economische ontwikkeling Leefbaarheidsfonds omgeving Chemelot Het fonds voor de omgeving van Chemelot voor de jaren 2025 en 2026 is een lokaal fonds dat gezamenlijk door de provincie Limburg, gemeente Sittard-Geleen en Stein beschikbaar wordt gesteld als middel om initiatieven in de omgeving financieel te ondersteunen met als doel de leefbaarheid, het woonklimaat en de betrokkenheid met de omgeving te vergroten. Hiervoor wordt een budget van in totaal € 50.000 gereserveerd voor de jaren 2025 en 2026.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijventerrein Kerensheide In 2025 wordt bezien hoe nader aan dit bedrijventerrein invulling te geven. Tijdens onze gesprekken met Chemelot, blijven we de ligging van dit bedrijventerrein en daarmee het economisch potentieel benadrukken. Verzoeken over beschikbare locaties voor nieuwe vestiging brengen we in contact met de huidige eigenaar. Bedrijventerrein Schuttersstraat Onderzocht wordt welke maatregelen meerjarig kunnen worden getroffen om de kwaliteit van dit bedrijventerrein te verbeteren. Business park Stein Onderzocht wordt welke maatregelen meerjarig kunnen worden getroffen om de kwaliteit van dit bedrijventerrein te verbeteren.

19

Bedrijfsloket- en regelingen Economische samenwerking Zuid-Limburg De Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) is een inhoud gedreven netwerkstrategie, waarbij de samenwerking niet langer geïnstitutionaliseerd is, maar vorm krijgt middels coalities. Coalities die op velerlei manier gevormd kunnen worden en waarbij wordt uitgegaan van de gemeentelijke autonomie. Elke gemeente beslist zelf over meedoen en waarmee. Het eigen gemeentelijk beleid in samenhang met de regionale opgaven is daarbij leidend. Wat betreft de regionale opgaven is de NOVI agenda de komende jaren richting gevend. Het bestuur ESZL heeft eerder besloten tot een continuering als een ‘lean en mean’ stichting ESZL met een aanjaagfunctie. De centrumgemeenten nemen hierin regionale en financiële verantwoordelijkheid door gezamenlijk een budget en personeel beschikbaar te stellen om projecten en/of andere initiatieven met een economische doelstelling op Zuid-Limburgse schaal te concretiseren. Starterscentrum Het Starterscentrum heeft als doel mensen te helpen bij het opzetten van hun eigen onderneming. Ook in 2025 zal de gemeente Stein aan het Starterscentrum subsidie verstrekken. Grensinfopunt Het grensinfopunt (GIP) is het centraal informatiepunt voor iedereen, die grensoverschrijdend actief is, was of wordt.

Specialisten op het gebied van onder andere fiscaliteit en sociale zekerheid, helpen te komen tot een goede afweging bij de keuze om te werken over de grens. De specialisten ondersteunen ook werkgevers met kennis van het grensoverschrijdend werken. Het GIP draagt hiermee bij aan het versterken van het woon- en werkklimaat van Zuid-Limburg, het mee oplossen van knelpunten op de arbeidsmarkt voor het bedrijfsleven en het bieden van kansen op werk voor alle inwoners van Zuid-Limburg. Intaketafels De intaketafel, waar onder andere vraagstukken over en aanvragen voor omgevingsvergunningen van ondernemers worden behandeld, wordt in 2025 verder doorgezet en vooral doorontwikkeld. De intaketafel wordt bemenst door een multidisciplinair team en heeft mede tot doel om sneller en efficiënter tot afhandeling van aanvragen van ondernemers te komen. In de intaketafel wordt een initiatief integraal gewogen en de wenselijkheid en haalbaarheid van een ontwikkeling bepaald.

Economische promotie Programma recreatie en toerisme In 2025 wordt op basis van het in 2023 geactualiseerde toeristisch beleid voortgebouwd op hetgeen in 2019 is ingezet met de toeristische uitvoeringsagenda. De rivierparkings zijn in de afgelopen jaren verbeterd dan wel opnieuw aangelegd, waardoor spreiding van bezoekersstromen binnen onze gemeente is geoptimaliseerd. In 2025 gaan we aan de slag met de routing en signing naar deze rivierparkings. Ook zetten wij het werken aan de verbetering van strategische locaties (de toeristische hotspots) voort zoals het kasteelpark in Elsloo, de kasteelruïne en kasteelpark in Stein en het Bath in Urmond samen met Stichting Limburgs Landschap en Vrijheid Urmond. In 2025 wordt het gemeentedekkend wandelknooppuntennetwerk opgeleverd. In het veld worden knelpunten op belangrijke wandelroutes aangepakt. Verder is er aandacht voor het kwalitatief hoogwaardig onderhoud van de gemeentelijke wandel- en fietsroutes. Naast het uitbouwen en het op orde brengen van de recreatieve infrastructuur, werken wij aan de thematisering van een aantal wandel- en fietsroutes om bredere en andere doelgroepen toeristen en recreanten aan te spreken. De culturele verenigingen en de toeristisch/recreatieve ondernemers worden actief gestimuleerd en gefaciliteerd door middel van een subsidieregeling om als ambassadeurs bij te dragen aan de

20

verwezenlijking en verbetering van onze gemeente als toeristisch Hart van de Maasvallei en de benoemde speerpunten zoals de Maascultuur, de bandkeramiek, de grensligging en het stille genieten. In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de toeristische werkgroep Maaskentj en het Rivierpark Maasvallei wordt gewerkt aan de verdere positionering, profilering en promotie van Stein als Hart van de Maasvallei. In 2025 zal in nauwe samenwerking met het beleidsveld cultuur een bijdrage worden geleverd om ons verleden van de bandkeramiek beter te positioneren en goed op de kaart te zetten. Binnen de Regio Westelijke Mijnstreek c.q. Grensmaasvallei wordt de toeristische samenwerking gecontinueerd in de vorm van gezamenlijke promotie, marketing en gemeentegrensoverschrijdende wandel-of fietsroutes. Tenslotte wordt gewerkt aan een aantal projecten voor toerisme in Zuid-Limburg op basis van de in 2020 vastgestelde Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg, zoals het opzetten van een toeristisch dataplatform.

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenraming 2026

2027

2028

Lasten

954

1.384

1.202

974

845

847

Baten

431

358

335

342

354

361

-523

-1.025

-867

-632

-491

-486

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2024 en begroting 2025

Bedrag x € 1.000

Algemeen Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2025 ten opzichte van 2024 aan dit programma.

-38

Chemelot In 2025 is er een budget beschikbaar voor de uitvoer van de strategische omgevingsvisie Chemelot en het omgevingsfonds Chemelot.

-65

Economische promotie In verband met te verwachten doorgeschoven posten vanuit 2024 is in 2025 minder budget begroot.

170

In 2024 was er een budget beschikbaar voor de incidentele post leader en interreg programma. Deze post in 2025 niet meer beschikbaar.

88

21

Onderwijs Inleiding

Het programma onderwijs richt zicht op onze kinderen en jongeren. Binnen dit programma werken we aan kwalitatieve basisscholen in onze kernen en onze middelbare school Groenewald.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat willen we bereiken ?

De gemeente is samen met onderwijspartner verantwoordelijk voor goede onderwijshuisvesting. Ook werken we samen met de kindpartners aan een doorlopende leer- en ontwikkellijn van kinderen van 0 - 18 jaar. Waarbij het onderwijs en onze baby- en kinderopvang ook een plek is achterstanden, die op latere leeftijd niet meer kunnen worden ingehaald te voorkomen. We zetten daarom bijvoorbeeld actief in op voor- en vroegschoolse educatie, leesbevordering om laaggeletterdheid te voorkomen en schoolzwemmen.

Wat gaan we er voor doen? Openbaar basisonderwijs In de statuten van Stichting Kindante, bevoegd gezag van de in onze gemeente gehuisveste openbare basisschool De Maaskei, staan een aantal bepalingen over de financiële documenten. Het vaststellen en goedkeuren van de begroting en de jaarrekening is voorbehouden aan respectievelijk het College van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wel dient de gemeenteraad te worden geïnformeerd over de financiële stand van zaken. In mei (begroting) en in oktober (jaarrekening) worden deze stukken met u gedeeld middels een raadsinformatiebrief. Tevens wordt dan de mogelijkheid geboden tot het stellen van inhoudelijke vragen. Ook is het College van Bestuur bereid, als daar behoefte aan is, een toelichting te geven op de financiële en onderwijsinhoudelijke ontwikkelingen binnen de Stichting tijdens een beeldvormende bijeenkomst.

Onderwijshuisvesting De Maaskei Naar aanleiding van een aangenomen motie omtrent de ruimtelijke situatie bij de locatie Urmond van openbare basisschool De Maaskei is er groen licht gegeven om de voorbereidingen te starten voor de business case. Dit onderzoek dient antwoord te geven op de vraag welk scenario de voorkeur heeft: of uitbreiding/renovatie van het huidige gebouw of vervangende nieuwbouw. Ook zal het externe bureau ons adviseren over de aanbestedingsstrategie. De planning gaat ervan uit dat het eindrapport uiterlijk 31 december 2024 voorligt dan wel zo veel eerder. Daarna starten de interne trajecten om te komen tot besluitvorming door het schoolbestuur, de kindpartner en de gemeenteraad. Dit is voorzien in het 1e kwartaal van 2025. Er is een investeringskrediet opgenomen van indicatief € 5.000.000 vooruitlopende op de uitkomst van de businesscase.

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Peuterprogramma en VVE VVE staat voor voor- en vroegschoolse educatie. Het doel is om peuters met een mogelijke (taal)achterstand, ook wel 'doelgroepkinderen' genoemd, beter voor te bereiden op de basisschool en er voor te zorgen dat kleuters zonder achterstand naar groep 3 kunnen. De gemeente Stein

22

hanteert een brede doelgroep definitie waarbij de focus niet alleen ligt op (taal)achterstand, maar ook op bijvoorbeeld sociaal emotionele ontwikkeling. De afgelopen jaren zien we vanuit die laatste categorie een forse toename van kinderen, wat logischerwijs ook leidt tot een forse toename van kosten. In 2025 willen we ons totale VVE-beleid samen met onze kindpartners kritisch bekijken en proberen de indicaties en dus kosten beheersbaar te houden. Daarbij zijn we ook afhankelijk van rijksbeleid (bijvoorbeeld het voornemen tot gratis kinderopvang).

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2023

2024

2025

Meerjarenraming 2026

2027

2028

Lasten

3.266

3.650

3.684

4.059

4.293

4.231

Baten

640

735

523

529

536

541

-2.625

-2.915

-3.161

-3.530

-3.758

-3.690

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2024 en begroting 2025

Bedrag x € 1.000

Algemeen Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2025 ten opzichte van 2024 aan dit programma. Ontwikkelingen in de kapitaallasten in 2025 ten opzichte van 2024 die aan dit programma zijn toegerekend door actualisatie van de totale investeringsplanning.

51

11

Onderhoudskosten gymnastiekzalen en sportzalen Een hogere indexatie en de gevolgen van de meerjarenonderhoudscyclus zorgen voor een toename van de kosten in 2025. Schoonmaak In 2024 zijn de schoonmaakkosten incidenteel hoger uitgevallen door extra poetsbeurten in verband met toename zaalhuur. De verwachting is dat deze kosten in 2025 naar normaal niveau terugkeren.

-273

15

Huisvesting openbare basisscholen In 2024 zijn er eenmalige kosten gebudgetteerd voor de business case de Maaskei. Deze zijn in 2025 niet meer begroot. Huisvesting Groenewald Door een verschuiving binnen de investeringskredieten stijgen de kapitaallasten in 2025 ten opzichte van 2024.

40

-85

23

Sport, cultuur en recreatie Inleiding

Het programma sport, cultuur en recreatie is gericht op het gezond houden van onze inwoners met een actief sport- en beweegaanbod, zingeving, ontspanning en ontwikkeling met een groot cultuur en erfgoed aanbod en het versterken van onze gemeente als toeristische gemeente waar je kunt recreëren.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Wat willen we bereiken ?

Binnen dit programma werken we met onze maatschappelijke partners aan het behoud en versterken van ons verenigingsleven op het gebied van sport, cultuur, erfgoed en toerisme. Zodat onze inwoners gezond kunnen blijven en leren over wie we zijn en waar we vandaan komen. Onze unieke ligging in het hart van de Maasvallei, natuur en met tal van historische kernen en erfgoed maakt ons daarnaast een aantrekkelijke gemeente voor toeristen. Waar we binnen dit programma samen met onze inwoners en ondernemers samenwerken aan de versterking van dit profiel. Daarnaast willen we bereiken dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Daarmee is de relatie met het sociaal domein indirect gelegd. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van.

Wat gaan we er voor doen? Sportbeleid en activering In 2023 werd het ‘Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein’ (kortweg: sportakkoord) herijkt. Hierin hebben gemeente en stakeholders de gezamenlijke ambities vastgelegd op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit. Hoofddoel is dat iedereen in Stein moet kunnen sporten en bewegen, waarmee we bijdragen aan gezondere en gelukkigere inwoners. Om dit te realiseren, werken we ook in 2025 aan vier thema’s: gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte. Daarnaast gaan we aan de slag met diverse ambities uit het bestuursakkoord rondom sport en bewegen. Denk hierbij aan implementatie van het beleidsplan en uitvoeringsprogramma ‘Buiten in Beweging’ en optimalisatie van advies en ondersteuning voor onze verenigingen.

Sportaccommodaties Accommodatiebeleid In de 2e helft van 2024 (concept beleid) en voorjaar 2025 (definitief beleid en uitvoeringsplan) wordt het bestaande accommodatiebeleid uit 2018 geëvalueerd. De evaluatie wordt gecombineerd met de opgave voor het verduurzamen van de gemeentelijke accommodaties, het meerjaren

24

onderhoudsplan (MJOP) en het exploitatieonderhoud (BOB). Door het samenvoegen van deze onderwerpen zorgen we voor een integraal voorstel met betrekking tot de gemeentelijke accommodaties. De planning en de financiële impact voor het verduurzamen van de gemeentelijke accommodaties worden aan de raad voorgelegd bij de evaluatie van het accommodatiebeleid. Er zal op dat moment een investering nodig zijn voor de uitvoering van het door de raad gekozen scenario op het gebied van verduurzaming. Met de vaststelling van de evaluatie van het accommodatiebeleid inclusief het uitvoeringsplan kan ook daadwerkelijk gestart worden met de uitvoering van de verduurzaming, het verbeteren van accommodaties en het vervolg van het MJOP en het exploitatieonderhoud. Onderzoek planmatig onderhoud accommodaties In de doorontwikkeling van de ambtelijke organisatie is ervoor gekozen om géén formatie uitbreiding voor te stellen bij Accommodaties. Om een stevige en stabiele basis te houden wordt er voorgesteld om het onderzoek naar het uit te voeren planmatig onderhoud te beleggen bij een externe partij. Hiervoor is er structureel € 30.000 per jaar nodig. Gebouwautomatiserings- en controlesystemen (GACS) Vanaf 1-1-2026 zijn eigenaren van verwarming- en koelsystemen met een gecombineerd vermogen van >290kW verplicht om te beschikken over een GACS.

Dit systeem controleert en stuurt alle klimaatinstallaties aan. De controlerende functie betreft o.a. analyse van energieverbruik en moet leiden naar een energiezuiniger gebruik van de gebouwinstallaties. Dit betreft vooralsnog 8 accommodaties. In 2025 is hiervoor een bedrag van € 80.000 benodigd.

Cultuurpresentatie, productie participatie Kunst en cultuurbeleid Met de implementatie van het nieuwe kunst- en cultuurbeleid 'Maak het mee' in 2024, zet de gemeente Stein een duidelijke koers uit voor de komende jaren. Dit beleid, dat loopt tot 2027, richt zich op het versterken van onze culturele identiteit en het toegankelijk maken van kunst, cultuur en erfgoed voor alle inwoners. In 2025 ligt de focus op het verder ontwikkelen en aanbieden van een breed scala aan culturele activiteiten en initiatieven, met als doel een sterk en divers cultureel aanbod te realiseren. De uitvoering van deze plannen vindt plaats in nauwe samenwerking met lokale verenigingen, kunstenaars en culturele instellingen, waarbij de cultuurcoach, die in 2024 werd aangesteld, een belangrijke rol speelt in het bevorderen van participatie en betrokkenheid binnen de gemeenschap. Naast het versterken van het culturele aanbod, worden gerichte stappen gezet om de betrokkenheid van de inwoners te vergroten. Dit gebeurt door initiatieven die kunst, cultuur en erfgoed toegankelijk(er) maken voor verschillende doelgroepen, waarbij cultuurparticipatie en educatie centraal staan. De focus in 2025 ligt op de volgende drie speerpunten: 1. Een sterke basis: De gemeente blijft investeren in het versterken van het culturele aanbod door het verder ontwikkelen van de cultuurkaart en cultuurcafés.

Deze programma's zijn erop gericht om kunst en cultuur zichtbaarder en toegankelijker te maken voor een breed publiek. Het doel is om een rijk en divers cultureel aanbod te realiseren dat aansluit bij de diversiteit van de gemeenschap. 2. Bron van cultuur: De promotie en het behoud van ons rijke culturele erfgoed blijven een prioriteit. Projecten gericht op ons bandkeramiek verleden en andere immateriële erfgoederen zoals streektaal en lokale tradities worden verder ontwikkeld. Deze inspanningen zorgen ervoor dat het unieke erfgoed van Stein niet alleen bewaard blijft, maar ook actief wordt gedeeld en gewaardeerd door de gemeenschap.

25

3. Cultuur dichtbij: In 2025 wordt er extra aandacht besteed aan het vergroten van de betrokkenheid van verschillende doelgroepen. Initiatieven zijn erop gericht om de drempel voor deelname aan culturele activiteiten te verlagen, met een speciale focus op talentontwikkeling bij kinderen en jongeren. Door deze gerichte inspanningen wordt kunst en cultuur niet alleen ervaren, maar ook actief beleefd en gedeeld binnen de gemeenschap. Deze speerpunten vormen de kern van ons cultuurbeleid en zorgen ervoor dat kunst, cultuur en erfgoed in Stein verder kunnen groeien en bloeien. De voortzetting van deze plannen, gecombineerd met de focus op zowel aanbod als participatie, draagt bij aan een levendige, inclusieve en duurzame culturele infrastructuur die aansluit bij de behoeften van alle inwoners van Stein. Subsidiebeleid De ontwikkeling van een nieuw subsidiebeleid is in volle gang en zal vanaf 2026 in werking treden. In 2023 startten we met een grondige evaluatie van het bestaande beleid, gericht op het actualiseren van de Algemene Subsidieverordening (ASV) en de nadere subsidieregelingen. Het huidige subsidiebeleid blijft in 2025 van kracht, terwijl we verder werken aan de uitwerking van een eigentijds en effectief subsidiebeleid dat beter aansluit bij de behoeften van onze gemeenschap.

Onze focus ligt op het creëren van meer transparantie en effectiviteit in de toekenning van subsidies, zodat we lokale initiatieven optimaal kunnen ondersteunen. Omdat het nieuwe subsidiebeleid pas zal ingaan in 2026 zijn er voor 2025 geen financiële consequenties. Het is te verwachten dat er bij de behandeling van het beleidsstuk in de raad structureel extra middelen gevraagd gaan worden voor de periode vanaf 2026.

Media Bibliotheekwerk Sinds januari 2023 vervult de gemeente Stein een coördinerende rol voor het Informatiepunt Digitale Overheid, dat wordt beheerd door de bibliotheek. Dit project blijft in 2025 voortduren, ondersteund door een jaarlijkse gerichte rijksbijdrage van € 25.000. Verder werkt de bibliotheek nauw samen met de gemeente Stein om laaggeletterdheid te voorkomen en terug te dringen. Dit gebeurt door middel van regionale samenwerkingen zoals de aanpak Laaggeletterdheid Westelijke Mijnstreek. Programma's als het Taalcafé, Boekstart (gericht op jonge kinderen) en 'De Bieb op School' (voor basisscholen) blijven kernonderdelen van deze inspanningen. Door deze initiatieven wil Stein bijdragen aan een toegankelijke en inclusieve culturele omgeving die niet alleen het sociale weefsel versterkt, maar ook laaggeletterdheid effectief aanpakt. Extra middelen In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen.